II SA/Gd 190/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gdańsku oddalił skargę na decyzję odmawiającą zasiłku celowego, uznając, że dochód skarżącego, mimo potrąceń komorniczych na alimenty, przekracza kryterium ustawowe.
Skarżący J.M. domagał się zasiłku celowego na zakup posiłków, leków i środków czystości, jednak organ odmówił, uznając jego dochód (renta, dodatek mieszkaniowy, zasiłek pielęgnacyjny) za przekraczający kryterium dochodowe. Kluczową kwestią była interpretacja art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej w zakresie odliczania od dochodu zajęć komorniczych na poczet alimentów. Sąd, opierając się na uchwale NSA, uznał, że potrącenia te nie mogą być odliczone, a dochód skarżącego przekracza ustawowe kryterium.
Sprawa dotyczyła skargi J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza Rumi odmawiającą przyznania zasiłku celowego. Skarżący, legitymujący się znacznym stopniem niepełnosprawności, wnosił o pomoc na zakup posiłków, leków i środków czystości. Organy administracji odmówiły, ustalając jego miesięczny dochód netto na 1787,85 zł (renta, dodatek mieszkaniowy, zasiłek pielęgnacyjny), co znacznie przekraczało kryterium dochodowe (776 zł dla osoby samotnie gospodarującej). Kluczowym problemem była kwestia, czy od dochodu można odliczyć kwotę zajętą przez komornika na poczet zaległych alimentów. Sąd administracyjny, powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2021 r. (sygn. akt I OPS 2/21), stwierdził, że potrącenia te nie mogą być odliczone od dochodu w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Sąd podkreślił, że taka interpretacja wynika z zasady sprawiedliwości społecznej i zapobiega sytuacji, w której osoby nie wywiązujące się z obowiązku alimentacyjnego uzyskiwałyby korzystniejsze traktowanie niż osoby płacące alimenty terminowo. Mimo że organ pomocowy przyznał skarżącemu inne formy wsparcia (gorący posiłek, dodatek mieszkaniowy), sąd uznał, że odmowa przyznania zasiłku celowego była zgodna z prawem, ponieważ skarżący nie spełniał kryterium dochodowego. Sąd oddalił skargę jako niezasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, kwoty potrącone przez komornika na poczet zaległości alimentacyjnych wypłacanych z funduszu alimentacyjnego nie mogą być odliczone od dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na uchwale NSA (I OPS 2/21), która stwierdziła, że alimenty, o których mowa w art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s., nie stanowią należności uiszczanych przez dłużnika na rzecz funduszu alimentacyjnego. Wykładnia ta wynika z zasady sprawiedliwości społecznej i zapobiega sytuacji, w której osoby nie wywiązujące się z obowiązku alimentacyjnego uzyskiwałyby korzyści.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
u.p.s. art. 8 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o pomocy społecznej
Określa kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej.
u.p.s. art. 8 § ust. 3 pkt 3
Ustawa o pomocy społecznej
Definiuje dochód, wyłączając z niego kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Sąd zinterpretował, że nie obejmuje to zajęć komorniczych na poczet zaległości alimentacyjnych.
u.p.s. art. 39 § ust. 1 i 2
Ustawa o pomocy społecznej
Określa cel i zakres zasiłku celowego.
Pomocnicze
u.p.s. art. 48b
Ustawa o pomocy społecznej
Podstawa do przyznania pomocy w formie gorącego posiłku.
PPSA art. 1 § § 1 i 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 269 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów art. 27 § ust. 1 i 3
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dochód skarżącego przekracza kryterium dochodowe, ponieważ zajęcia komornicze na poczet zaległości alimentacyjnych nie mogą być odliczone od dochodu zgodnie z uchwałą NSA I OPS 2/21. Organy prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o pomocy społecznej, w tym art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s.
Odrzucone argumenty
Dochód skarżącego jest niższy niż ustalony przez organy, ponieważ należy od niego odliczyć zajęcia komornicze. Skarżący, mimo formalnego przekroczenia kryterium dochodowego, znajduje się w trudnej sytuacji życiowej i potrzebuje pomocy.
Godne uwagi sformułowania
alimenty, o których mowa w art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. nie stanowią należności uiszczanych przez dłużnika alimentacyjnego, czy to dobrowolnie czy też podlegających ściągnięciu w drodze egzekucji sądowej, na rzecz funduszu alimentacyjnego. Zobowiązany korzystałby zatem dwukrotnie z naruszania przez siebie prawa – za pierwszym razem - nie wykonując swojego skonkretyzowanego obowiązku terminowo i należycie (...), drugi raz – uzyskując pomniejszenie przychodu w rozmiarze większym niż osoba w takiej samej sytuacji prawnej i faktycznej, która swoje świadczenia łożyła należycie i w terminie. specyfika obliczania dochodu osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej wynikająca z przepisów u.p.s. powoduje, że może dojść do sytuacji, w której dochód wnioskodawcy w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej może odbiegać od rzeczywistego dochodu będącego w jego dyspozycji.
Skład orzekający
Diana Trzcińska
przewodniczący
Katarzyna Krzysztofowicz
sprawozdawca
Justyna Dudek-Sienkiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej w kontekście zajęć komorniczych na poczet alimentów i ich wpływu na ustalenie dochodu przy ubieganiu się o świadczenia z pomocy społecznej."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na uchwale NSA, co nadaje mu dużą wagę, ale dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z pomocą społeczną i alimentami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak formalne przepisy dotyczące kryteriów dochodowych mogą prowadzić do trudnych sytuacji życiowych, nawet jeśli sąd musi trzymać się litery prawa. Wyjaśnia ważną kwestię prawną dotyczącą alimentów i pomocy społecznej.
“Czy komornik zabiera Ci ostatnie pieniądze? Sąd wyjaśnia, czy to pomoże Ci dostać zasiłek.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gd 190/23 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2023-09-20 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2023-02-23 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Diana Trzcińska /przewodniczący/ Justyna Dudek-Sienkiewicz Katarzyna Krzysztofowicz /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane I OSK 672/24 - Wyrok NSA z 2025-03-20 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 901 art. 8 ust. 1 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 20 września 2023 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 9 stycznia 2023 r. nr SKO Gd/4557/22 w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Uzasadnienie J. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 9 stycznia 2023 r. wydaną w przedmiocie zasiłku celowego. Zaskarżona decyzja podjęta została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Burmistrz Miasta Rumi decyzją z 9 sierpnia 2022 r. odmówił przyznania skarżącemu pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności, zakup leków i środków czystości. W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie danych zebranych w trybie art. 15c ustawy z dnia w marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID 19 i innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.) ustalił, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, mieszka w lokalu komunalnym o 2 pokojach, kuchni i łazience. Jego wydatki miesięczne wynoszą łącznie 1040 zł (czynsz 100 zł/zaległość 100 zł, gaz -120 zł, energia 190 zł, licznik-82 zł, leki - 350 zł, telefon-138 zł, tv-60 zł) oraz ma przyznany dodatek mieszkaniowy w wysokości 198,26 zł. J. M. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ustalonym na stałe, a jego dochód ustalony zgodnie z art. 8 ust. 3-4 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm. – w skrócie "u.p.s.") wynosi 1787,35 zł miesięcznie netto (215,84 zł - zasiłek pielęgnacyjny, 1373,75 zł renta, 198,26 zł dodatek mieszkaniowy). Faktycznie dysponuje on jednak budżetem w wysokości 1008,15 zł, ponieważ dochód obciążony jest zajęciem komorniczym w wysokości 779,70 zł, którego zgodnie z obowiązującą ustawą o pomocy społecznej nie można odliczyć od dochodu (art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s.). Tymczasem - zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza 776,00 zł. A zatem - uzyskując dochód w wysokości 1787,85 zł, pomimo spełnienia przesłanki z art. 7 pkt 5 i 6 u.p.s., tj. niepełnosprawność, długotrwała choroba, skarżący nie kwalifikuje się do objęcia pomocą społeczną w formie zasiłku celowego, ponieważ jego dochód jest wyższy od kryterium dochodowego warunkującego przyznanie wnioskowanego świadczenia, które w przypadku skarżącego wynosi 776,00 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku – po rozpoznaniu odwołania J. M., decyzją z 9 stycznia 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium stwierdziło, że ustalenia faktyczne poczynione przez Burmistrza Rumi nie budzą wątpliwości ani nie są kwestionowane przez wnioskodawcę w odwołaniu. Podkreślono, że szczególnie istotnym dowodem w sprawie jest wywiad środowiskowy z dnia 22 czerwca 2022 r., który przywołuje też fakty potwierdzone w pozostałym materiale zgromadzonym w aktach sprawy, dotyczące pomocy dla J. M. w postaci zakupu posiłków lub zapewnienia żywności w formie obiadów z dowozem do miejsca zamieszkania w 2022 r. Kolegium podkreśliło przy tym, że organ I instancji - odmawiając przyznania wnioskodawcy zasiłku celowego ze względu na dość znaczne przekroczenie kryterium dochodowego, nie pozostawił go bez pomocy nie tylko w formie sfinansowania posiłków, ale także zapewnił mu odpowiednie do stanu zdrowia usługi opiekuńcze, wykonywane w II części roku 2022 nieodpłatnie. W tej sytuacji faktycznej i prawnej argumentacja podniesiona w odwołaniu przez J. M., że: ma pierwszą grupę inwalidztwa, a nie ma środków finansowych, które umożliwiałyby mu przetrwanie do następnej wypłaty, bo pożycza od sąsiadów aby mieć na życie, środki czystości i zakup leków stałych, które musi zażywać, nie może być - zdaniem Kolegium - uwzględniona. J. M. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku stwierdził, że jego dochód nie przekracza kryterium dochodowego, a po opłaceniu stałych kosztów utrzymania nie pozostaje mu już nic na inne wydatki. W skardze ponownie przedstawił, jakie koszty i w jakiej wysokości ponosi oraz jakie ma dochody. W szczególności podkreślił, że zajęcie komornicze to obecnie 1000 zł. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji oraz stwierdzając m.in., że organ I instancji w części uwzględnił trudną sytuację finansową wnioskodawcy oraz własne możliwości finansowe i decyzją nr 178/2022 z dnia 19 stycznia 2022 r. przyznał wnioskodawcy gorący posiłek z dowozem do miejsca zamieszkania na okres od 24 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r., o wartości od 330 zł do 341 zł, oraz przyznał dodatek mieszkaniowy, a ZUS przyznał też dodatkowe świadczenie rentowe. W związku ze stanem zdrowia skarżący korzysta też z pomocy opiekunki. Na rozprawie sądowej w dniu 20 września 2023 roku (k. 60 akt sądowych) skarżący wyjaśnił, że na leki wydaje miesięcznie 385 zł, czynsz wynosi 379 miesięcznie, renty ma 685 zł na rękę, a brutto ponad 1700 zł. Komornik ściąga mu alimenty. Korzysta z posiłków z pomocy społecznej oraz 3 razy w tygodniu przychodzi do niego rehabilitantka – opiekunka z pomocy społecznej. MOPS odmawia skarżącemu przyznania pomocy finansowej i rzeczowej w postaci środków higienicznych i odzieży. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi. Sąd dokonywał kontroli legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 9 stycznia 2023 r., utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Rumi, działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta Rumi, z dnia 9 sierpnia 2022 r., odmawiającej przyznania skarżącemu pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności, zakup leków i środków czystości. Przeprowadzona kontrola wykazała zaś, że decyzje te nie są dotknięte wadami, które uzasadniałyby wyeliminowanie tych rozstrzygnięć z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę wydania decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.), zwanej dalej "u.p.s.", która w art. 2 ust. 1 wskazuje, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a także zapobieganie wskazanym w art. 2 ust. 1 przywołanej ustawy trudnym sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s.). Przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, zaś potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.). Jedną z form pomocy społecznej jest zasiłek celowy, który może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s.). Choć przepis art. 39 u.p.s., w którym uregulowano zasiłek celowy wprost tego nie przewiduje, to nie ulega wątpliwości, że w oparciu o art. 8 u.p.s. świadczenie to zależne jest od kryterium dochodowego. Przyznanie tego rodzaju pomocy społecznej uzależnione jest zatem przede wszystkim od wystąpienia przesłanki dotyczącej braku możliwości samodzielnego przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej związanej z niemożliwością zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a także uzyskiwania dochodu nieprzekraczającego kwoty określonej w art. 8 ust. 1 u.p.s., w zależności od liczby członków gospodarstwa domowego wnioskodawcy. Jednocześnie jest to świadczenie uznaniowe, co oznacza, że organ orzekając w konkretnej sprawie może więc, a nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, oceniając sytuację wnioskodawcy. Wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych danej sprawy (zob. wyrok NSA z 9 stycznia 2013 r., I OSK 1192/12, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem ustalenie sytuacji osobistej oraz stanu majątkowego ma zasadnicze znaczenie dla możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, powodem odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanej przez niego pomocy był fakt przekroczenia kryterium dochodowego, przy czym kwestią sporną między organem a stroną było to, jaką wysokość faktycznie ma dochód wnioskodawcy, w szczególności, czy organy powinny go obniżyć o zajęcia komornicze, jakimi jest on obciążony. Zdaniem organów, dochód ten wynosi 1787,85 zł miesięcznie netto – obejmuje on zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł, dodatek mieszkaniowy - 198,26 zł i rentę - 1373,75 zł. Jak ustaliły organ - kwota renty obciążona jest zajęciem komorniczym w wysokości 779,70 zł, jednak zajęcia tego nie można odliczać od dochodu. W związku z tym całkowity dochód strony wynosi 1787,85 zł i przekracza znacznie kryterium dochodowe ustalone zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., tj. 776 zł. Skarżący w skardze podawał, że jego renta wynosi 594 zł i dochód jest znacznie niższy, niż ustaliły organy. Do skargi załączył informację o wysokości renty z 2018 r. – 883,76 zł brutto (k. 9 akt sądowych), zaświadczenie o przyznaniu dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego z 25 sierpnia 2022 r. w kwocie 1.338,44 zł (k. 31), a także kopię decyzji ZUS o waloryzacji jego renty z 1 marca 2022 r. (k. 33), z której wynika, iż od 1 marca 2022 roku renta skarżącego wynosi 1.509,61 zł, przy czym świadczenie to zmniejszone zostało o 779,70 zł zajęć komorniczych z powodu potrącenia należności alimentacyjnych, które – jak wynika z pisma Prezydenta Miasta Koszalina z 15 grudnia 2021 roku (k. 30), są rezultatem niepłacenia przez skarżącego alimentów na trójkę jego dzieci i konieczności wypłaty tych alimentów przez Skarb Państwa. Rozstrzygając powyższy spór należy wskazać, że zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s., za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Dla niniejszej sprawy znaczenie ma wykładnia punktu trzeciego ww. przepisu, albowiem - jak wynika z akt sprawy i wydanych decyzji, dochód z renty skarżącego obciążony jest zajęciem komorniczym. Jak wynika z przedłożonych do skargi dokumentów oraz oświadczenia złożonego przez skarżącego na rozprawie w dniu 20 września 2023 r., kwota zajęcia dotyczy nieuiszczanych alimentów. W związku z tym należy wskazać, że w orzecznictwie sądowym zarysowały się dwa odmienne stanowiska co do możliwości stosowania art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. w zakresie możliwości odliczenia od przychodu osoby ubiegającej się o świadczenie pieniężne z pomocy społecznej należności wyegzekwowanych na rzecz funduszu alimentacyjnego lub zwróconych przez tę osobę na ten fundusz. Zgodnie z pierwszym stanowiskiem, kwoty potrącone w prowadzonym względem dłużnika postępowaniu egzekucyjnym na poczet zaległości wobec funduszu alimentacyjnego mają charakter kwot alimentów świadczonych na rzecz "innych osób" w rozumieniu art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. Przepis art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. obejmuje także alimenty zaległe, w tym także alimenty egzekwowane od dłużnika alimentacyjnego na rzecz funduszu alimentacyjnego. W związku z tym przychód ma być pomniejszony o alimenty, jednak z owego pomniejszenia ustawodawca nie przewidział żadnych wyłączeń. Natomiast drugi pogląd nie dopuszczał pomniejszenia przychodu wnioskodawcy o zwrot świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. W orzeczeniach wskazywano, że z przychodu korzystać może tylko ten zobowiązany, który świadczy alimenty w terminie, bowiem istota alimentów polega na ich regularnym świadczeniu, a zatem brak jest podstaw do pomniejszenia przychodu o dług wobec funduszu alimentacyjnego. Przy ustalaniu dochodu wnioskodawcy należy uwzględniać więc wyłącznie alimenty, które wnioskodawca świadczy jako osoba zobowiązana do tego z mocy ustawy; wszystkie inne należności niż tak rozumiane alimenty, a więc i należności regulowane tytułem zwrotu świadczeń wypłacanych z funduszu alimentacyjnego, nie mogą pomniejszać przychodu. Z uwagi na rozbieżność orzecznictwa w zakresie wykładni art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s., Naczelny Sąd Administracyjny, na wniosek Prokuratora Generalnego, podjął w dniu 8 listopada 2021 r. w składzie 7 sędziów uchwałę wyjaśniającą w sprawie o sygn. akt I OPS 2/21 (dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w której stwierdził, że alimenty, o których mowa w art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. nie stanowią należności uiszczanych przez dłużnika alimentacyjnego, czy to dobrowolnie czy też podlegających ściągnięciu w drodze egzekucji sądowej, na rzecz funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że skoro istota alimentów polega na ich regularnym świadczeniu, z pomniejszenia przychodu nie może korzystać ten zobowiązany, który popada w zadłużenie, doprowadzając do konieczności uruchomienia procedury, o której stanowi art. 27 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. 2021, poz. 877 ze zm.). W innym wypadku z wyjątkowego pomniejszenia przychodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s. korzystałyby osoby, które nie dostarczają uprawnionym środków utrzymania na bieżąco, doprowadzając do uruchomienia świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zobowiązany korzystałby zatem dwukrotnie z naruszania przez siebie prawa – za pierwszym razem - nie wykonując swojego skonkretyzowanego obowiązku terminowo i należycie (popełniając delikt cywilnoprawny wobec uprawnionego do świadczeń alimentacyjnych), drugi raz – uzyskując pomniejszenie przychodu w rozmiarze większym niż osoba w takiej samej sytuacji prawnej i faktycznej, która swoje świadczenia łożyła należycie i w terminie. Ma to szczególne znaczenie w kontekście przewidzianej w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady sprawiedliwości społecznej definiowanej jako dążenie do zachowania równowagi w stosunkach społecznych i powstrzymywanie się od kreowania nieusprawiedliwionych, niepopartych obiektywnymi wymogami i kryteriami przywilejów dla wybranych grup obywateli (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2000 r., sygn. akt K 8/98, OTK 2000/3/87; wyrok NSA z dnia 21 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 571/13 oraz wyrok NSA z dnia 3 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 1433/11; I. Sierpowska, Pomoc społeczna, Komentarz, wydanie 5, Wolters Kluwer, Warszawa 2020, s. 93 i 94). W świetle tej uchwały, do uwzględnienia której tutejszy Sąd jest zobowiązany na mocy art. 269 § 1 p.p.s.a., należy uznać, że w niniejszej sprawie organy nie mogły uwzględnić, przy wyliczeniu dochodu skarżącego, potrącenia z renty dokonanego przez komornika na poczet zaległości alimentacyjnych wypłacanych z funduszu alimentacyjnego i musiały przyjąć, iż miesięczny dochód wnioskodawcy wynosi 1787,85 zł, tj. obejmuje rentę – 1373,75, dodatek mieszkaniowy – 198,26 zł i zasiłek pielęgnacyjny – 215,84 zł. Natomiast kwota zajęcia komorniczego w wysokości 779,70 zł nie podlegała odliczeniu od kwoty uzyskiwanej renty. Prawidłowo więc orzekające organy ustaliły wysokość dochodu skarżącego, jak i kryterium dochodowe, które uprawniałoby go do uzyskania wnioskowanego zasiłku celowego, a które – zgodnie z art. art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., wynosiło 776 zł. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazujących, że rzeczywisty budżet skarżącego, pozostający w jego dyspozycji, jest znacznie niższy, niż przyjęły organy, wyjaśnić trzeba, że specyfika obliczania dochodu osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej wynikająca z przepisów u.p.s. powoduje, że może dojść do sytuacji, w której dochód wnioskodawcy w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej może odbiegać od rzeczywistego dochodu będącego w jego dyspozycji. Niemniej jednak, organy zobowiązane są stosować przepisy ustawy, te zaś jasno określają sposób wyliczenia dochodu wnioskodawcy i w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się w tym zakresie uchybień. Należy dodać, że mimo znacznego przekroczenia kryterium dochodowego, organ pomocowy uwzględnił ciężką sytuację wnioskodawcy i decyzją z dnia 19 stycznia 2022 r., nr 178/2022, wydaną na mocy art. 48b u.p.s., przyznał skarżącemu pomoc w formie gorącego posiłku z dowozem do miejsca zamieszkania na okres od 24 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r., o wartości od 330 zł do 341 zł, w zależności od długości danego miesiąca, w którym udzielana jest pomoc. Ta forma pomocy odciąża budżet wnioskodawcy od kosztów przygotowywania obiadów i w pewnej części czyni zadość żądaniu wniosku z 22 lipca 2022 r., który swym zakresem obejmował m.in. zakup posiłku lub żywności. Organ więc nie pozostawił skarżącego bez pomocy, lecz jednocześnie miał na uwadze, że decyzja, o której mowa w art. 39 u.p.s. jest decyzją związaną i wobec ustalenia, że wnioskodawca nie spełnia ustawowych kryteriów, nie mógł miarkować jego sytuacji tak, aby przyznać zasiłek celowy. Konkludując poczynione rozważania, stwierdzić należy, że dokonana przez organy wykładania przepisów prawa materialnego była prawidłowa, a przeprowadzone przez organy postępowanie nie uchybiało przepisom proceduralnym. Wobec prawidłowo ustalonego stanu faktycznego w sprawie, z którego wywiedziono właściwe skutki prawne, organy nie miały innej możliwości, jak tylko odmówić przyznania stronie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI