II SA/GD 19/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2007-05-10
NSAAdministracyjneŚredniawsa
zasiłek rodzinnyświadczenia rodzinnealimentydochód rodzinykryterium dochodoweokres zasiłkowyuchylenie decyzjipostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje dotyczące zasiłku rodzinnego, uznając, że organy błędnie obliczyły dochód rodziny, nie uwzględniając właściwej definicji dochodu z poprzedniego roku kalendarzowego.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków z powodu rzekomego przekroczenia kryterium dochodowego po otrzymaniu przez matkę kwoty 2200 zł alimentów. Organy I i II instancji uznały, że jednorazowa wpłata alimentów w styczniu 2006 r. stanowiła dochód, który przekroczył dopuszczalny próg. Skarżąca argumentowała, że wpłata dotyczyła zaległości z poprzednich lat i nie powinna wpływać na bieżący okres zasiłkowy. Sąd uchylił decyzje, stwierdzając, że organy błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące ustalania dochodu rodziny, nie uwzględniając definicji dochodu z roku poprzedzającego okres zasiłkowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji o uchyleniu prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków oraz uznaniu pobranych świadczeń za nienależne. Organy administracji uznały, że otrzymanie przez skarżącą w styczniu 2006 r. kwoty 2200 zł tytułem alimentów stanowiło uzyskanie dochodu, który przekroczył kryterium dochodowe (583 zł na osobę), co skutkowało utratą prawa do świadczeń od lutego 2006 r. Skarżąca podnosiła, że wpłacona kwota pokrywała zaległości alimentacyjne z lat poprzednich i nie powinna być traktowana jako dochód bieżący, wpływający na ustalenie prawa do zasiłku w bieżącym okresie zasiłkowym. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną. Zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych, dochodem rodziny jest przeciętny miesięczny dochód uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Okres zasiłkowy w tej sprawie obejmował czas od września 2005 r. do sierpnia 2006 r., zatem podstawą do ustalenia dochodu powinien być rok 2004. Sąd stwierdził, że organy błędnie obliczyły dochód, opierając się jedynie na jednorazowej wpłacie z jednego miesiąca bieżącego okresu zasiłkowego, zamiast na dochodzie z roku poprzedzającego. Sąd podzielił stanowisko organów co do tego, że otrzymanie alimentów stanowi dochód i że skarżąca była pouczona o obowiązku niezwłocznego zgłaszania zmian, jednakże uznał, że naruszenie prawa materialnego (sposób ustalenia dochodu) i przepisów postępowania (brak właściwego uzasadnienia) uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Jednorazowa wpłata zaległych alimentów w trakcie okresu zasiłkowego nie może być podstawą do ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego w tym okresie, jeśli dochód rodziny powinien być ustalany na podstawie roku poprzedzającego okres zasiłkowy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy błędnie obliczyły dochód rodziny, opierając się na jednorazowej wpłacie alimentów z jednego miesiąca bieżącego okresu zasiłkowego, zamiast na przeciętnym miesięcznym dochodzie z roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy, zgodnie z definicją dochodu rodziny zawartą w ustawie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Pomocnicze

u.ś.r. art. 3 § pkt 2

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Dochodem rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.

u.ś.r. art. 3 § pkt 24e

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Uzyskanie dochodu oznacza między innymi uzyskanie całości lub części zasądzonych świadczeń alimentacyjnych.

u.ś.r. art. 3 § pkt 10

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Okresem zasiłkowym jest okres od dnia 1 września następnego roku kalendarzowego do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego.

u.ś.r. art. 5 § ust. 1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Określa kryteria dochodowe uprawniające do otrzymywania zasiłku rodzinnego.

u.ś.r. art. 5 § ust. 2

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Określa wyższe kryterium dochodowe, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności.

u.ś.r. art. 5 § ust. 4a

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny powiększonego o uzyskany dochód.

u.ś.r. art. 25 § ust. 1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Nakłada obowiązek niezwłocznego powiadomienia organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń.

u.ś.r. art. 30 § ust. 2 pkt 1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Określa, kiedy świadczenia rodzinne uważa się za nienależnie pobrane.

u.ś.r. art. 32

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Stanowi podstawę do zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej w przypadku zmiany sytuacji rodzinnej lub dochodowej lub nienależnego pobrania świadczeń.

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 163

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymaga właściwego uzasadnienia decyzji.

p.u.s.a. art. 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawy uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 152

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa możliwość orzeczenia o niewykonalności decyzji.

rozp. MPiPS z 2.06.2005 art. 18 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne

Reguluje sposób ustalania dochodu w przypadku uzyskania dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalania prawa do świadczeń.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy błędnie obliczyły dochód rodziny, nie stosując definicji dochodu z roku poprzedzającego okres zasiłkowy. Jednorazowa wpłata zaległych alimentów w trakcie okresu zasiłkowego nie powinna wpływać na prawo do świadczeń w tym okresie.

Odrzucone argumenty

Otrzymane zaległe alimenty stanowią dochód rodziny. Koszty utrzymania dzieci powinny być uwzględniane przy obliczaniu dochodu. Skarżąca nie poinformowała organu o uzyskanym dochodzie w wymaganym terminie.

Godne uwagi sformułowania

dochód rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie całości lub części zasądzonych świadczeń alimentacyjnych prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny powiększonego o uzyskany dochód

Skład orzekający

Wanda Antończyk

przewodniczący sprawozdawca

Jolanta Górska

członek

Barbara Skrzycka-Pilch

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustalania dochodu rodziny na potrzeby świadczeń rodzinnych, w szczególności w kontekście jednorazowych wpłat alimentów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i sposobu ustalania dochodu w określonych okresach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje częsty problem interpretacyjny przepisów dotyczących świadczeń rodzinnych i dochodu, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i socjalnym.

Jak jednorazowa wpłata alimentów może pozbawić prawa do zasiłku? Sąd wyjaśnia kluczowe zasady.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 19/07 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2007-05-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-01-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Barbara Skrzycka-Pilch
Jolanta Górska
Wanda Antończyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia NSA Barbara Skrzycka - Pilch Protokolant: Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 października 2006 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 25 kwietnia 2006 r., nr [...], 2. określa, że decyzje wymienione w punkcie pierwszym nie mogą być wykonane.
Uzasadnienie
II SA/Gd 19/07
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 25 kwietnia 2006r. nr [...] Inspektor Miejskiego Ośrodka Społecznej działając z upoważnienia Prezydenta Miasta oraz działając na podstawie art. 104 i 163 kodeksu postępowania administracyjnego oraz na podstawie art. 3 pkt 24e, , art. 4 art. 5 ust1 i ust. 4, art. 6, art. 20, art. 23, art. 24, art. 25ust. 1, art. 26, art. 30, art. 32, art. 47, art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych / Dz. U. Nr228 z 2003r., poz. 2255 ze zm./ po rozpatrzeniu pisemnych oświadczeń M. B. złożonych w dniach 12 i 25 kwietnia 2006r.:
1/ uchylił decyzję z dnia 5 września 2004r przyznającą prawo do świadczeń rodzinnych, na dzieci M. M. i T. A. N.,
2/ odmówił z dniem 1 lutego 2006r. prawa do zasiłku rodzinnego, przyznanego na dziecko M. M. N. i prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego oraz z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego przyznanego na T. A. N.,
3/ uznał za nienależnie pobrane w okresie od 1 lutego 2006 do 30 kwietnia 2006r. świadczenia rodzinne w postaci zasiłku rodzinnego przyznanego na dziecko M. M. N. i zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego oraz z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego przyznanego na dziecko T. A. N.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że na mocy decyzji z dnia 5 września 2005r. przyznał M. B. świadczenia rodzinne na dwoje dzieci na okres zasiłkowy 2005/2006. Natomiast w dniach 12 kwietnia 2006r. i 25 kwietnia 2006r M. B. w Wydziale Świadczeń Rodzinnych Ośrodka złożyła pisemne oświadczenia, że od dłużnika alimentacyjnego w dniu 20 stycznia 2006r. przekazem pocztowym otrzymała kwotę 2000zł, a w dniu 2 stycznia 2006r. kwotę 200zł.
Organ wskazał, że z uwagi na powyższe wpłaty nastąpiło uzyskanie dochodu, albowiem zgodnie z art. 3 pkt 24e ustawy o świadczeniach rodzinnych uzyskanie dochodu oznacza między innymi uzyskanie całości lub części zasądzonych świadczeń alimentacyjnych.
Organ przytoczył w dalszej kolejności treść przepisu art. 5 ust. 2 ustawy stanowiącego, że w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymizujące się orzeczeniem o niepełnosprawności zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583zł.
Stosownie do art. 5 ust. 4a ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny powiększonego o uzyskany dochód, a na podstawie § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny.
Powołując się na powyższe podstawy prawne oraz na tę okoliczność, że w styczniu 2006r. dłużnik wpłacił świadczenie alimentacyjne w kwocie 2200zł za pełny miesiąc, organ ustalił, że dochód rodziny wnioskodawczyni w styczniu 2006r. wyniósł 2200zł, co w przeliczeniu na osobę stanowi kwotę 733zł za pełny miesiąc i przekracza kryterium dochodowe / powołaną wyżej kwotę 583zł/.
W tym stanie rzeczy organ uznał, że zasiłek rodzinny i pozostałe dodatki do tego zasiłku nie przysługują od dnia 1 lutego 2006r.
Niezależnie od powyższego organ I instancji powołał się na przepis art. 25 ust. 1 ustawy ustanawiający obowiązek niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenia rodzinne w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń. Na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.
Organ wskazał, że z uwagi na niedokonanie przez M. B. obowiązku niezwłocznego zgłoszenia do organu wypłacającego świadczenia rodzinne otrzymania od dłużnika alimentacyjnego świadczenia alimentacyjnego, zasiłki wymienione w sentencji decyzji przyznane na M. M. N. i T. A. N. za okres od 1 lutego 2006r do 30 kwietnia 2006r uznać należy za nienależnie pobrane.
M. B. wniosła odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Decyzji tej zarzucono:
1/ błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia przez uznanie, że wpłacona przez dłużnika alimentacyjnego w styczniu 2006r. kwota 2200zł została wpłacona za pełen bieżący miesiąc, podczas gdy kwota ta pokryła wyłącznie dług dłużnika na poczet zaległości za okres od sierpnia 2003r do grudnia 2003 oraz na poczet części zaległości z listopada 2005r.
2/ naruszenie przepisu art. 5 ust. 2 ustawy poprzez błędne jego zastosowanie polegające na ustaleniu, że odwołująca osiągnęła dochód przekraczający 583zł, tj. kwotę wymienioną w tym przepisie- podczas gdy dochodu takiego odwołująca nie osiągnęła. Otrzymane od dłużnika alimentacyjnego świadczenie alimentacyjne stanowiło jedynie spłatę zaległych alimentów za wymienione wyżej miesiące.
Powołując się na powyższe odwołująca wniosła o uchylenie decyzji w całości i o umorzenie postępowania.
W uzasadnieniu odwołania odwołująca ponownie powołała przytoczone wyżej okoliczności dotyczące rozliczenia otrzymanej kwoty 2.200zł na poczet zaległych alimentów. Wskazała, że nieuprawnionym jest ustalenie, że zapłata zaległych alimentów przez dłużnika alimentacyjnego stanowi automatycznie uzyskanie dochodu i powoduje utratę świadczeń. Odwołująca zarzuciła również, że organ I instancji całkowicie pominął podnoszone okoliczności związane z ponoszeniem przez odwołującą kosztów w związku z utrzymaniem dzieci / koszty pobytu w sanatorium specjalistycznym/.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 30 października 2006r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przywołał treść przepisów art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustalających kryteria dochodowe uprawniające do otrzymywania zasiłku rodzinnego na kwotę 504zł i 583zł, w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności.
Organ odwoławczy przytoczył definicję dochodu rodziny wskazując, że dochodem tym w rozumieniu przepisów ustawy jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.
W następnej kolejności organ II instancji przytoczył treść powołanych i cytowanych przez organ I instancji przepisów art. 5 ust. 4a i art. 3 pkt 24 stanowiących o ustalaniu dochodu rodziny, w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 24/ uzyskanie dochodu między innymi poprzez uzyskanie całości lub części zasądzonych świadczeń alimentacyjnych/.
Odnosząc powyższe do stanu faktycznego nin. sprawy organ II instancji wskazał, że rodzina odwołującej w styczniu 2006r. uzyskała od dłużnika alimentacyjnego dochód w wysokości 2.200zł, przy czym o jego uzyskaniu poinformowała dopiero w kwietniu 2006r. Natomiast była ona informowana stosownie do art. 25 ust. 1 ustawy, że w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne.
Organ II instancji podał, że skoro dochód miesięczny rodziny przekroczył kryterium dochodowe, tj. kwotę 583zł zasiłek rodzinny, a także dodatki do tego zasiłku nie przysługują. Wbrew zarzutowi odwołania kwoty uzyskane przez rodzinę w miesiącu styczniu stanowią dochód, mimo że strona zalicza je na poczet zaległych alimentów. Organ II instancji wskazał, że przepisy ustawy, jak i rozporządzenia wykonawczego nie przewidują uwzględniania przy obliczaniu dochodu kosztów związanych z utrzymaniem i wychowaniem dzieci.
Powołując się na powyższe organ wskazał, że strona nie spełniała warunków formalnych określonych w ustawie do otrzymania zasiłku rodzinnego za sporny okres i tym samym nie nabyła prawa do dodatków do zasiłku rodzinnego.
Odnośnie uznania za nienależne świadczeń rodzinnych pobranych za okres od 1 lutego 2006r. do 30 kwietnia 2006r. Organ II instancji wskazał, że stosownie do art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku podstaw do ich pobierania.
Z akt sprawy wynika, że w decyzjach przyznających świadczenia widnieje stosowne pouczenie o obowiązku wynikającym z art. 25 ust. 1 i strona winna mieć świadomość konieczności niezwłocznego powiadomienia organu przyznającego świadczenie o uzyskanym dochodzie, jednakże nie zrobiła tego. Wyjaśnienia dotyczące przeszkód w tym względzie nie zasługują na uwzględnienie. Alimenty strona uzyskała w styczniu 2006r., natomiast wraz z dziećmi wyjechała do sanatorium, jak sama podała, 27 lutego 2006r. Przygotowując się do wyjazdu mogła przez ponad miesiąc znaleźć odpowiedni czas na powiadomienie organu wypłacającego świadczenia o zmianie swojej sytuacji, jednak zaniedbała tego. W tym stanie rzeczy, jak podał organ odwoławczy, organ I instancji, zgodnie z obowiązującymi przepisami uznał świadczenia rodzinne pobrane od 1 lutego 2006r. do 30 kwietnia 2006r. za nienależnie pobrane, do zwrotu których strona została zobowiązana.
M. B. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zarzucając błędne, niezgodne z ustawą o świadczeniach rodzinnych ustalenie zasady przyznawania prawa do świadczeń rodzinnych i ich wysokości.
W uzasadnieniu skargi skarżąca przytoczyła przepis art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustalający kryterium dochodowe na kwotę 583zł w przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, ze wskazaniem, że przepis ten stanowi o dochodzie rodziny w przeliczeniu na osobę. W uzasadnieniu decyzji podano natomiast, że dochodem rodziny w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Z kolei prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do końca okresu zasiłkowego.
Powołując się na powyższe uregulowania skarżąca wskazała, że na podstawie art. 5 ust. 4a ustawy wpłacona w styczniu 2006r. kwota 2.200zł powiększy dochód rodziny na kolejny okres zasiłkowy zgodnie z art. 26 ust. 6 ustawy. Natomiast, jak zarzuciła skarżąca, pojedyncza wpłata w jednym z miesięcy trwającego okresu zasiłkowego nie ma odniesienia do sposobu ustalenia prawa do zasiłku zgodnie z ustawą. Uzyskana kwota nie ponadto żadnych znamion stałego dochodu, a jedynie jednorazowego wyegzekwowanego długu. Skarżąca wskazała, że dopiero na koniec 2006r. można ustalić faktyczny średni dochód rodziny będący podstawą ustalenia zasiłku na kolejny okres zasiłkowy. Argumentem przemawiającym za zachowaniem przyznanego pierwotnie prawa do zasiłku jest według skarżącej , brak kolejnych wpłat ze strony dłużnika alimentacyjnego. Zatem jak wywodzi skarżąca, nie ma podstaw do zastosowania art. 30 ust. 2 ustawy poprzez uznanie świadczeń za nienależnie pobrane na tej podstawie, że zaistniała okoliczność powodująca ustanie lub zawieszenie prawa. Skarżąca zarzuciła, że nie jest uprawnione przeliczenie średniego dochodu w skali miesiąca w sytuacji, gdy w ustawie jest mowa o roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.
Powołując się powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Stosownie do art.1ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. nr 153, poz. 1269/ sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem , jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy / art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz. U. nr 153, poz. 1270/. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznawana skarga zasługuje na uwzględnienie.
Rozpoznając wniosek z dnia 11 sierpnia 2005r. organ I instancji przyznał skarżącej decyzją z dnia 5 września 2005r.świadczenia rodzinne na dzieci M. M. i T. A. N. w postaci zasiłku rodzinnego po 43 zł miesięcznie na okres zasiłkowy od 1 września 2005r do 31 sierpnia 2006r. oraz dodatki do zasiłku / dodatek do zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego/. Decyzja ta stała się decyzją ostateczną.
Zgodnie natomiast z art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych właściwy organ może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych albo osoba nienależnie pobrała świadczenia rodzinne.
Powyższe uregulowanie stanowiło dla organu administracji podstawę prawną dla uchylenia powołanej wyżej decyzji ostatecznej przyznającej świadczenia rodzinne z uwagi na zmianę sytuacji dochodowej rodziny skarżącej oraz z uwagi na nienależne pobranie świadczeń przez skarżącą. Organ ustalił mianowicie, że skarżąca uzyskała w miesiącu styczniu 2006r. dochód w kwocie 2.200zł, gdyż otrzymała od dłużnika alimentacyjnego alimenty w powyższej kwocie za pełny miesiąc. Organy administracji powołały się na przepis art. 3 pkt 24e ustawy o świadczeniach rodzinnych w myśl, którego uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem całości lub części zasądzonych świadczeń alimentacyjnych. Z kolei zgodnie z przywołanym przez organy przepisem art. 5 ust. 4a ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny powiększonego o uzyskany dochód/ dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny/. Powołując się na powyższe podstawy prawne organy obu instancji ustaliły, że w takiej sytuacji dochód rodziny skarżącej w styczniu 2006r. wyniósł 2200zł co w przeliczeniu na osobę stanowi kwotę 733,30zł za pełen miesiąc i przekracza kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku, tj. kwotę 583zł. Nadto organ ustalił, że skarżąca o uzyskaniu powyższego dochodu poinformowała dopiero w miesiącu kwietniu 2006r. Powyższe okoliczności spowodowały, że organ administracji z jednej strony uchylił decyzję o przyznaniu świadczeń rodzinnych, a drugiej strony odmówił z dniem 1 lutego 2006r. prawa do tych świadczeń oraz uznał, że w okresie od 1 lutego 2006r do 30 kwietnia 2006r skarżąca pobrała świadczenia nienależnie.
Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji zważył, że według ustawy o świadczeniach rodzinnych dochodem rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy /art. 3 pkt 2/. Natomiast okresem zasiłkowym jest okres od dnia 1 września następnego roku kalendarzowego do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych / art. 3 pkt 10/.
W niniejszej sprawie wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku został złożony w dniu 11 sierpnia 2005r. Zatem dochodem rodziny skarżącej, stanowiącym podstawę wyliczenia kryterium dochodu na osobę w rodzinie, o którym mowa w art. 5 ust. 1 i ust.2 ustawy, jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w 2004r., będący rokiem poprzedzającym okres zasiłkowy w niniejszej sprawie, to jest okres od dnia 31 sierpnia 2005r do 31 sierpnia 2006r.Dochód rodziny skarżącej w powyższym okresie uprawniał do przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku, z uwagi na spełnienie kryterium dochodowego.
W niniejszej sprawie niespornym jest , że w miesiącu styczniu 2006r., a więc w okresie zasiłkowym, skarżąca otrzymała kwotę 2.200zł tytułem alimentów zasądzonych na mocy ugody sądowej zawartej przed Sądem Rejonowym z dnia 5 września 2003r.
Zgodnie z art. 3 pkt 24lit. e uzyskanie całości lub części zasądzonych alimentów oznacza uzyskanie dochodu, co prawidłowo ustaliły organy administracji. Natomiast stosownie do powoływanego art. 5 ust. 4a ustawy w przypadku uzyskania przez członka rodziny, osobę uczącą się dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 24, prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny powiększonego o uzyskany dochód. Przepisy rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne / Dz. U. nr 105, poz. 881 ze zm./ regulują sposób i tryb postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych, sposób i tryb postępowania w sprawach wstrzymywania lub zawieszenia wypłaty tych świadczeń, jak też sposób ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych.
Przepisy powyższego rozporządzenia regulują również sposób ustalania dochodu w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, jak i w przypadku uzyskania dochodu. Postanowienia § 18 ust. 1 rozporządzenia stanowią, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalania prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny.
W okolicznościach sprawy dokonując ustalenia wysokości dochodu skarżącej organy administracji pominęły powyższe uregulowania, a mianowicie cytowany przepis art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zawierający ustawową definicję dochodu rodziny w związku z art. 5 ust. 4a i § 18 ust.1 rozporządzenia z 2 czerwca 2005r. Powyższe uregulowania stanowią bowiem, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny powiększonego o uzyskany dochód.
Organy administracji natomiast po ustaleniu, że kwota otrzymanego przez skarżącą świadczenia alimentacyjnego stanowi uzyskanie dochodu, wyliczyły kryterium dochodowe na podstawie jedynie dochodu uzyskanego przez skarżącą w miesiącu styczniu 2006r. Organy administracji nie wskazały podstawy prawnej uzasadniającej wyliczenie dochodu uprawniającego do przyznania zasiłku tylko na podstawie dochodu uzyskanego w rozumieniu art. 5 ust. 4a ustawy, bez uwzględnienia dochodu rodziny w rozumieniu art. 3 pkt 2. W niniejszej sprawie stosownie do przytoczonej wyżej definicji dochodu rodziny / art. 3 pkt 2 ustawy/ dochodem rodziny, na który powołuje się przepis zarówno art. 5 ust. 4a ustawy, jak i przepis par. 18 ust. 1 rozporządzenia jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny skarżącej uzyskany w 2004r. , który powinien być powiększony o dochód uzyskany, /rozporządzenie z dnia 2 czerwca 2005r stanowi wprost, że dochody te wyliczone w sposób określony w cytowanych przepisach dodaje się/. Skarżąca składała zarzuty dotyczące sposobu wyliczenia jej dochodu i kwestionowała ustalenie organów, iż dochody jej rodziny przekroczyły kryterium dochodowe w następstwie otrzymanych świadczeń alimentacyjnych, przy uwzględnieniu postanowień ustawy co do sposobu liczenia dochodu rodziny i dochodu uzyskanego, wskazała również, że w jej ocenie otrzymana kwota alimentów mogłaby być uwzględniona ewentualnie przy ustalaniu dochodu na następny okres zasiłkowy. Organ II instancji, w uzasadnieniu swojej decyzji, nie odniósł się do tych zarzutów, natomiast organy obu instancji powołują się na pojęcie spornego okresu, którym jak wynika z uzasadnienia decyzji jest miesiąc styczeń 2006r i na przekroczenie dochodu w tym miesiącu, które powoduje z kolei wstrzymanie świadczeń również na następne miesiące. Zarzut skarżącej, że pojedyńcza wpłata w trakcie trwania okresu zasiłkowego nie może mieć wpływu na prawo do świadczeń w okresie zasiłkowym, którego dotyczy rozpoznawana sprawa, w świetle przepisów ustawy nie został rozpoznany. Powyższe uniemożliwia ustalenie, że organy administracji prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz rozporządzenia wykonawczego do istniejącego w sprawie stanu faktycznego.
Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżącej, w których skarżąca wskazywała, że kwota otrzymanych w miesiącu styczniu 2006r. alimentów została wpłacona na poczet zaległości, pokrywając częściowo zadłużenie dłużnika alimentacyjnego za wcześniejsze okresy, jak również do zarzutu, że organy administracji pominęły koszty ponoszone przez skarżącą związane z utrzymanie dzieci, Sąd w całości podzielił stanowisko organów administracji. Obowiązujące uregulowania zawarte w ustawie o świadczeniach rodzinnych nie przewidują możliwości zaliczania otrzymywanych zaległych świadczeń, w tym świadczeń alimentacyjnych, na poczet powstałych w poprzednich okresach zaległości, jak również nie przewidują uwzględnienia przy obliczaniu dochodów kosztów związanych z utrzymaniem i wychowaniem dzieci. Sąd podzielił również stanowisko organów administracji, że nie istniały przeszkody uniemożliwiające skarżącej poinformowanie organu o uzyskanym dochodzie, a nadto za prawidłowe należy uznać ustalenie, że skarżąca była prawidłowo pouczona o obowiązku wynikającym z cytowanego przez organy art., 25 ust. 1 ustawy a mianowicie o obowiązku niezwłocznego powiadomienia organu o uzyskaniu dochodu.
Jednakże wobec wskazanych wyżej naruszeń prawa dotyczących z jednej strony sposobu ustalenia dochodu rodziny w następstwie uzyskania dochodu, a z drugiej dotyczących braku właściwego uzasadnienia decyzji organów, a w szczególności nie przedstawienia stanowiska co do zarzutów skarżącej kwestionujących sposób wyliczenia dochodu jej rodziny /art. 107 § 3 kpa/, Sąd uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zapadły z naruszeniem prawa materialnego i z naruszeniem przepisów postępowania.
Biorąc powyższe pod uwagę i działając na podstawie art. 145 § 1ust. 1lit.a i c ustawy– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji winien przeprowadzić postępowanie z uwzględnieniem przedstawionych powyżej uwag i z uwzględnieniem zasad postępowania.
Nadto działając na podstawie art. 152 powyższej ustawy Sąd orzekł, że decyzje nie mogą być wykonywane.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI