II SA/Gd 186/23

II SA/Gd 186/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /sprawozdawca/
Justyna Dudek-Sienkiewicz
Magdalena Dobek-Rak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 129 par. 2, art. 134, art. 57 par. 5 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 listopada 2023 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 2 stycznia 2023 r. nr SKO Gd/5253/22 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Skarga B. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 2 stycznia 2023 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania na decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z 8 września 2022 r. w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką, sprawowaną nad matką L. K. została wniesiona w następującym stanie sprawy:
Decyzja organu I instancji została doręczona skarżącej w dniu 14 września 2022 r., odwołanie od niej wpłynęło do Urzędu Miasta Gdyni w dniu 30 września 2022 r. (dowód: pieczęć z datą wpływu na odwołaniu oraz koperta DPD z datą nadania w aktach sprawy).
Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Dopiero po ustaleniu, iż odwołanie zostało wniesione w terminie organ odwoławczy może rozpoznać sprawę merytorycznie. Zaskarżona decyzja posiada pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania. Zgodnie z nim termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 28 września 2022 r.
Kolegium podkreśliło, że odwołanie zostało wniesione bez złożenia wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W przypadku nadania przesyłki u operatora innego niż wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe tj. Poczta Polska S.A., zachowanie terminu do wniesienia odwołania następuje, gdy przed upływem tego terminu przesyłka wpłynie do siedziby organu. W takiej sytuacji zachowanie terminu ocenia się według daty wpływu do organu, a nie według daty nadania przesyłki (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 21 lipca 2016 r., II SA/Bk 277/16, LEX nr 2093296).
W związku z powyższym Kolegium uznało, że odwołanie zostało wniesione po upływie ustawowego terminu do wniesienia środka odwoławczego. Z tej przyczyny nie może ono zostać merytorycznie rozpatrzone, a organ odwoławczy zobligowany jest do stwierdzenia wniesienia go z uchybieniem terminu.
W złożonej skardze B. K. zarzuciła naruszenie :
1) art. 9 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. poprzez brak pełnego i wyczerpującego poinformowania strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika o sposobie wnoszenia odwołania, w tym niepoinformowania strony o skutkach nadania pisma procesowego za pośrednictwem operatora innego niż poczta Polska w zakresie dochowania terminu przewidzianego na dokonanie danych czynności, które to miało bezpośredni wpływ na wynik sprawy, gdyż brak pełnego poinformowania strony o sposobie wnoszenia odwołania miał znaczenie dla oceny braku zawinienia w działaniach strony skarżącej w okolicznościach rozpoznawanej sprawy i w konsekwencji organ winien przywrócić skarżącej termin do wniesienia odwołania;
2) art. 134 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie i wydanie postępowania w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania , które to miało istotny pływ na wynik sprawy, albowiem zaskarżone postanowienie nie powinno zostać wydane i doręczone skarżącej
3) art. 58 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nie poinformowanie strony o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania w tej sprawie
4) art. 6 k.p.a. poprzez wydanie przez organ postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, które to postanowienie należy uznać za zbędne w toku postępowania administracyjnego przez co organ działał z przekroczeniem zasady praworządności.
W uzasadnieniu skargi jej autorka podkreśliła, że w jej ocenie nie uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, gdyż przedmiotowe odwołanie zostało nadana za pośrednictwem firmy kurierskiej w dniu 28 września 2022 r., w którym to dniu upływał termin do wniesienia odwołania. O tym, że termin nie został zachowany dowiedziała się dopiero z postanowienia SKO z 2 stycznia 2023r..
Dodatkowym, argumentem przemawiającym za przyjętą wykładnią przepisu art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. jest, dokonana ustawą z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeksu postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (t.j. Dz.U. z 2021 r.poz.1655) z dniem 24 września 2021 r., zmiana art. 165 § 2 k.p.a., który stanowi obecnie, że oddanie pisma procesowego w formie przysyłki poleconej w polskiej placówce pocztowej operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r.- Prawo pocztowe lub w placówce podmiotu zajmującego się doręczeniem korespondencji doręczeniem na terenie Unii Europejskiej jest równo znaczne z w wniesionym go do sądu. Powyższa nowelizacja stanowi wyraz dążenia ustawodawcy krajowego do implementacji wyroku Trybunału w sprawie C-545/17 i przekonania o braku uzasadnienia dla utrzymania wynikającego z tego przepisu monopolu operatora wyznaczonego na świadczenie usług pocztowych związanych z nadawaniem przez strony postępowania pism procesowych do sądu, kiedy to nadawanie wiąże się z zachowaniem terminu do dokonania określonej czynności procesowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga okazała się uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.:Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że narusza ono prawo, w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącą odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 8 września 2022 r. w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką, sprawowaną nad matką L. K.
Sporną pomiędzy skarżącą a organem jest kwestia, czy nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania w przedmiotowej sprawie.
Sąd podziela stanowisko skarżącej, iż w niniejszej sprawie nie doszło do uchybienia terminu.
Zgodnie z art. 129 § 1 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Z kolei sposób obliczania terminów, określony w art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., miał istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy.
Zgodnie z aktualnym brzmieniem tego przepisu, termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (...). Przy czym istotne jest, że treść ww. przepisu uległa zmianie w z dniem 3 lipca 2019 r., gdyż na mocy art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 maja 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1133), dodano do niego zapis, zgodnie z którym zachowanie terminu do wniesienia odwołania następuje również, jeżeli pismo zostanie nadane przed terminem w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Powyższa zmiana podyktowana była potrzebą ułatwienia obywatelom Polski udziału w obrocie prawnym w przypadkach, gdy przebywają na terenie innych państw Unii Europejskiej, gdyż zdaniem projektodawców dotychczasowa możliwość złożenia pisma w konsulacie była niewystarczająca (uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 16 maja 2019 r., druk nr 3144 VIII kadencji Sejmu).
Wykładnia językowa powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że skutek w postaci zachowania terminu do wniesienia pisma następuje w przypadku jego nadania w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu Prawa pocztowego albo placówce pocztowej operatora świadczącego usługi pocztowe zagranicą.
Wskazać jednak należy, że Sąd Najwyższy, na tle zastosowania art. 165 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1805), zwanej dalej k.p.c., którego treść w relewantnym dla rozpoznawanej sprawy zakresie odpowiadała aktualnej treści art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., powziął wątpliwości dotyczące wykładni art. 7 ust. 1 zd. 1 dyrektywy 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług (Dz.U.UE.L.1998.15.14), zmienionej dyrektywą 2008/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 lutego 2008 r., którą wdrożono do polskiego systemu prawnego ustawą - Prawo pocztowe, oraz skutków ewentualnej niezgodności art. 165 § 2 k.p.c. z prawem unijnym.
W związku z tym Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 19 lipca 2017 r., sygn. akt III UZP 3/17, wystąpił do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniami:
1. Czy art. 7 ust. 1 zd. 1 w związku z art. 8 dyrektywy 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług (Dz.U.UE 1998 L 15, p. 14 z późn. zm.; Polskie wydanie specjalne Rozdział 06, Tom 3, s. 71) należy interpretować w ten sposób, że prawem szczególnym jest regulacja krajowego prawa procesowego taka jak przewidziana w art. 165 § 2 k.p.c., zgodnie z którym tylko oddanie pisma procesowego w krajowej placówce pocztowej operatora wyznaczonego, to jest operatora zobowiązanego do świadczenia usługi powszechnej, jest równoznaczne z wniesieniem tego pisma do sądu, z wykluczeniem przyznania takiego skutku oddaniu pisma procesowego w krajowej placówce pocztowej innego operatora pocztowego świadczącego usługi powszechne, lecz niebędącego operatorem wyznaczonym?
2. W przypadku pozytywnej odpowiedzi na pierwsze pytanie, czy art. 7 ust. 1 zd. 1 dyrektywy 97/67/WE w związku z art. 4 ust. 3 TUE należy interpretować w ten sposób, że korzyściami - wynikającymi z przyznania prawa szczególnego operatorowi wyznaczonemu z naruszeniem art. 7 ust. 1 zd. 1 dyrektywy 97/67/WE - należy objąć pozostałych operatorów pocztowych z tym skutkiem, że także oddanie pisma procesowego w krajowej placówce pocztowej operatora pocztowego świadczącego usługi powszechne, lecz niebędącego operatorem wyznaczonym, należy uznać za równoznaczne z wniesieniem tego pisma do sądu, na zasadach analogicznych jak wynikające z wyroku TSUE z dnia 21 czerwca 2007 r. w sprawach połączonych od C-231/06 do C-233/06 Jonkman (ECLI:EU:C:2007:373)?
3. W przypadku pozytywnej odpowiedzi na drugie pytanie, czy art. 7 ust. 1 zd. 1 dyrektywy 97/67/WE w związku z art. 4 ust. 3 TUE należy interpretować w ten sposób, że na sprzeczność z art. 7 ust. 1 zd. 1 dyrektywy 97/67/WE przepisu prawa krajowego, takiego jak art. 165 § 2 k.p.c., może powołać się strona postępowania będąca emanacją Państwa Członkowskiego?
Rozważając powyższe zagadnienia Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 27 marca 2019 r. w sprawie C-545/17, stwierdził, że: "Artykuł 7 ust. 1 zdanie pierwsze w zw. z art. 8 dyrektywy 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/6/WE z dnia 20 lutego 2008 r. należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on przepisowi prawa krajowego, który uznaje za równoznaczne z wniesieniem pisma procesowego do danego sądu jedynie złożenie takiego pisma w placówce pocztowej jednego operatora wyznaczonego do świadczenia usługi powszechnej, i to bez obiektywnego uzasadnienia opartego na względach porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego".
Jak wskazał Trybunał w uzasadnieniu, za pomocą zmiany dyrektywy 97/67 przez dyrektywę 2008/6/WE prawodawca wspólnotowy zamierzał urzeczywistnić proces liberalizacji rynku usług pocztowych poprzez zniesienie nie tylko ostatnich przeszkód pełnego otwarcia rynku wobec niektórych operatorów świadczących usługę powszechną, lecz również wszelkich innych przeszkód w świadczeniu usług pocztowych. Jednocześnie prawodawca wspólnotowy zamierzał zagwarantować równy poziom usług powszechnych wszystkim użytkownikom oraz ustanowienie zharmonizowanych zasad regulacji usług pocztowych, zgodnie z motywem 56 dyrektywy 2008/6. Zauważono, że art. 7 ust. 1 zd. pierwsze zmienionej dyrektywy zakazuje państwom członkowskim udzielać i utrzymywać w mocy wyłącznych lub szczególnych praw w zakresie ustanawiania i świadczenia usług pocztowych i zakaz ten ma charakter ogólny. Natomiast z motywów 25 i 26 dyrektywy 2008/6 wynika, że poprzez art. 7 zmienionej dyrektywy prawodawca wspólnotowy zamierzał zaprzestać utrzymywania zastrzeżonego obszaru i szczególnych praw jako sposobu zapewnienia finansowania usługi powszechnej, przy jednoczesnym pozostawieniu państwom członkowskim wyboru innych sposobów zewnętrznego finansowania usługi powszechnej, w mniejszym stopniu zagrażających konkurencji.
Trybunał stwierdził, że przepis prawa krajowego, taki jak art. 165 § 2 k.p.c., wydaje się przyznawać korzyść ograniczonej liczbie przedsiębiorstw, ponieważ zastrzega dla wyznaczonego operatora lub innego podmiotu świadczącego usługę powszechną w innym państwie członkowskim usługę wysyłki pism procesowych do sądu oraz przywilej polegający na uznaniu pisma procesowego złożonego u tego operatora lub tego innego podmiotu za pismo wniesione do sądu. Taki przepis, zdaniem Trybunału, może istotnie wpłynąć na zdolność innych przedsiębiorstw do prowadzenia danej działalności gospodarczej na tym samym obszarze w zasadniczo równorzędnych warunkach. Operator świadczący usługi pocztowe inne niż wymienione w art. 165 § 2 k.p.c. nie może bowiem świadczyć usługi doręczania pism procesowych do sądu, korzystając z przywileju polegającego na uznaniu tych pism procesowych za wniesione do danych sądów, podobnie jak pism procesowych złożonych u operatora wyznaczonego lub innego podmiotu, o których mowa w tym przepisie, co w rezultacie wyklucza tę usługę z wolnej konkurencji na rynku wewnętrznym usług pocztowych.
Odnosząc się do zakresu odstępstwa przewidzianego w art. 8 zmienionej dyrektywy, który stanowi, że postanowienia art. 7 tej dyrektywy nie naruszają prawa państw członkowskich do organizowania umieszczania skrzynek pocztowych na publicznych drogach, emitowania znaczków pocztowych i świadczenia usługi przesyłek poleconych stosowanej w procedurach sądowych lub administracyjnych zgodnie z ich ustawodawstwem krajowym, Trybunał wskazał, że nie uprawnia on państw członkowskich do zastrzeżenia usługi przesyłek poleconych na rzecz jednego operatora ani nie upoważnia ich do ustanowienia przywileju takiego jak wynikający z przepisu krajowego spornego w postępowaniu głównym (art. 165 § 2 k.p.c.), lecz ogranicza się do zezwolenia państwom członkowskim na ustanowienie ciążącego na stronach sporu obowiązku wysyłki pism procesowych do sądu przesyłką poleconą.
Trybunał wskazał, że w Polsce inni operatorzy są również dopuszczeni do przewożenia pism procesowych skierowanych do sądu i z tego względu są uważani za dysponujących odpowiednimi do tego celu środkami organizacyjnymi i personalnymi. Jednocześnie różnicowane są terminy procesowe w przypadku poszczególnych operatorów, co jest uzasadniane względami pewności prawa i prawidłowym administrowaniem wymiaru sprawiedliwości. Jednakże, zdaniem Trybunału, w sytuacji gdy dopuszczalność skargi zależy od operatora, który został wybrany, względy oparte na pewności prawa i prawidłowym administrowaniu wymiarem sprawiedliwości wydają się wręcz sprzeciwiać takiemu zróżnicowaniu w zakresie terminów procesowych. Trybunał uznał, że różnicowanie terminów w zależności od operatora wybranego spośród konkurencyjnych operatorów działających na tym samym rynku, rzeczywiście odpowiadały trosce o osiągnięcie celów porządku publicznego. W związku z tym art. 8 zmienianej dyrektywy, który zastrzega swobodę prawa Państw Członkowskich do organizowania umieszczania skrzynek pocztowych na publicznych drogach, emitowania znaczków pocztowych i świadczenia usługi przesyłek poleconych stosowanych w procedurach sądowych lub administracyjnych zgodnie z ich ustawodawstwem krajowym, sprzeciwia się takim przepisom krajowym, które uznają za równoznaczne z wniesieniem pisma procesowego do danego sądu jedynie złożenie takiego pisma w placówce pocztowej jednego operatora wyznaczonego do świadczenia usługi powszechnej, i to bez obiektywnego uzasadnienia opartego na względach porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego.
W ślad za powyższym wyrokiem Sąd Najwyższy, postanowieniem składu 7 sędziów z dnia 29 sierpnia 2019 r., sygn. akt III UZP 3/17, uznał, że nadanie pisma procesowego za pośrednictwem operatora pocztowego niebędącego operatorem wyznaczonym jest równoznaczne z wniesieniem pisma procesowego do sądu (art. 165 § 2 k.p.c. w związku z art. 7 ust. 1 zdanie pierwsze dyrektywy Dyrektywa 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług, Dz. Urz.UE.L 1998 Nr 15, s. 14 z późn. zm., Polskie wydanie specjalne Rozdział 06, Tom 3, s. 71).
Powyższe rozstrzygnięcie jest efektem przeprowadzenia przez Sąd Najwyższy prounijnej wykładni art. 165 § 2 k.p.c., do której dokonywania zobowiązane są sądy krajowe. Sąd Najwyższy stwierdził, że po odstąpieniu od wykładni językowej art. 165 § 2 k.p.c. przepis ten należy rozumieć w ten sposób, iż równoznaczne z wniesieniem pisma procesowego do sądu jest także nadanie pisma procesowego za pośrednictwem operatora pocztowego niebędącego operatorem wyznaczonym. Za powyższym stanowiskiem, zdaniem Sądu Najwyższego, przemawiają następujące argumenty:
- systemowe, wywodzone z zasady pierwszeństwa wyrażonej art. 91 ust. 3 Konstytucji RP, zgodnie z którą jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami,
- potrzeba zminimalizowania skutków niewłaściwej implementacji dyrektywy 97/67 w polskim systemie prawnym, i realizacji intencji prawodawcy krajowego w duchu zasady lojalnej współpracy z art. 4 ust. 3 TUE,
- rozwiązania wprowadzone w art. 124 k.p.k. ("Termin jest zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w placówce podmiotu zajmującego się doręczaniem korespondencji na terenie Unii Europejskiej (...)"), które uzasadniono brakiem, w aktualnych realiach rynku pocztowego, podstaw dla utrzymania uprzywilejowania operatora wyznaczonego w zakresie dochowania terminu na wniesienie pisma procesowego oraz argumentacja rządu polskiego przedstawiona w toku postępowania prejudycjalnego w sprawie C-545/17 Pawlak wskazującą na brak jakiegokolwiek uzasadnienia dla utrzymania przywileju dla operatora wyznaczonego, jaki wynika z art. 165 § 2 k.p.c.,
- uprzywilejowanie operatora wyznaczonego w sposób z sprzeczny z prawem unijnym stanowiące barierę w rozwoju konkurencyjnego rynku usług pocztowych,
- postulat ułatwienia jednostkom dostępu do sądu.
Wprawdzie wyrok Trybunału w sprawie C-545/17 Pawlak i powyższe postanowienie Sądu Najwyższego dotyczą art. 165 § 2 k.p.c., to jednak należy uznać, że rozstrzygnięcia te powinny mieć również znaczenie przy interpretacji innych przepisów, w których polski ustawodawca wprowadził podobne rozwiązania do tego, które zostało zakwestionowane we wskazanych rozstrzygnięciach. Nie ma przy tym znaczenia, czy rozwiązanie to będzie dotyczyło postępowania cywilnego, karnego, administracyjnego, czy podatkowego. Nie powinno mieć również znaczenia, do jakiego organu władzy publicznej, sądu czy innej instytucji publicznej dany podmiot będzie składał to pismo (zob. wyroki NSA z dnia 3 marca 2021 r., I GSK 562/18, z dnia 3 marca 2021 r., I GSK 574/18, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl, oraz stanowisko doktryny, M. Popławski (w:) Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany, red. L. Etel, LEX/el. 2021, art. 12).
W tej sytuacji Sąd orzekający w niniejszej sprawie poddał weryfikacji przepis art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., w świetle którego dokonano oceny zasadniczej przesłanki rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania terminu.
W świetle zaś wyroku Trybunału oraz argumentów Sądu Najwyższego określony w art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin na wniesienie pisma, zdaniem Sądu, należało uznać za zachowany także wtedy, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane za pośrednictwem innego niż wyznaczony operatora pocztowego świadczącego usługi pocztowe. Dostosowanie treści art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. do wykładni przyjętej przez Trybunał i Sąd Najwyższy polega na dopuszczeniu do faktycznej możliwości dokonywania przez strony i uczestników postępowania skutecznego (gwarantującego zachowanie terminu do dokonywania czynności procesowej) nadawania pism procesowych do sądu oraz organów administracji w polskich placówkach pocztowych wszystkich operatorów pocztowych w rozumieniu Prawa pocztowego.
Zgodnie z nakreślonym kierunkiem wykładni w ocenie Sądu, nie ma bowiem uzasadnionych podstaw do tego, aby procesowo różnicować skutki wniesienia pisma w zależności od rodzaju operatora pocztowego. Działalność pocztowa jest bowiem działalnością regulowaną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców i wymaga wpisu do rejestru operatorów pocztowych (art. 6 ust. 1 Prawa pocztowego), zaś wszyscy zarejestrowani operatorzy pocztowi zobowiązani są m.in. do przestrzegania tajemnicy pocztowej i świadczenia swoich usług pocztowych w sposób zapewniający bezpieczeństwo obrotu pocztowego (art. 7 pkt 1 i 2 Prawa pocztowego). Operator pocztowy jest przedsiębiorcą uprawnionym do wykonywania działalności pocztowej, polegającej na świadczeniu usług pocztowych w obrocie krajowym lub zagranicznym, na podstawie wpisu do rejestru operatorów pocztowych (art. 1 i art. 3 pkt 12 Prawa pocztowego) i w tym zakresie spełniać winien te same wymogi co operator wyznaczony. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 13 Prawa pocztowego, operator wyznaczony to operator pocztowy obowiązany do świadczenia usług powszechnych. Pozostali operatorzy pocztowi w swojej działalności nie mają obowiązku świadczenia usług powszechnych określonych w art. 3 pkt 30 Prawa pocztowego.
Dodatkowym argumentem przemawiającym za przyjętą prounijną wykładnią przepisu art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. jest dokonana, ustawą z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1655) z dniem 24 września 2021 r., zmiana art. 165 § 2 k.p.c., który stanowi obecnie, że oddanie pisma procesowego w formie przesyłki poleconej w polskiej placówce pocztowej operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe lub w placówce podmiotu zajmującego się doręczaniem korespondencji na terenie Unii Europejskiej jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Powyższa nowelizacja stanowi wyraz dążenia ustawodawcy krajowego do implementacji wyroku Trybunału w sprawie C-545/17 i przekonania o braku uzasadnienia dla utrzymywania wynikającego z tego przepisu monopolu operatora wyznaczonego na świadczenie usług pocztowych związanych z nadawaniem przez strony postępowania pism procesowych do sądu, kiedy to nadawanie wiąże się z zachowaniem terminu do dokonania określonej czynności procesowej.
Z akt niniejszej sprawy wynika, że decyzję organu I instancji doręczono skarżącej w dniu 14 września 2022 r., a zatem - w myśl art. 129 § 2 k.p.a. - czternastodniowy termin do złożenia (nadania) odwołania upływał w dniu 28 września 2022 r. Bezsporne jest, że odwołanie zostało nadane w tej dacie w placówce operatora pocztowego innego niż wyznaczony, a wpłynęło do organu w dniu 30 września 2022 r.
W tych okolicznościach uznać należało odwołanie, wniesione ostatniego dnia terminu do DPD Polska sp. z o.o. w Warszawie - operatora pocztowego niebędącego operatorem wyznaczonym w rozumieniu przepisów Prawa pocztowego, ujawnionego pod nr B-00054 w jawnym rejestrze operatorów pocztowych prowadzonym przez Prezes UKE, za wniesione w ustawowym terminie. W konsekwencji w sprawie nie doszło do uchybienia przez skarżącą terminu do wniesienia odwołania.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że niewłaściwa wykładnia art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. doprowadziła organ do nieuwzględnienia okoliczności terminowego wniesienia przez stronę odwołania za pośrednictwem operatora pocztowego innego niż wyznaczony i w konsekwencji do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Z tych względów kontrolowane postanowienie z dnia 2 stycznia 2023 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., podlegało uchyleniu, o czym orzeczono w sentencji wyroku.
Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.