II SA/Gd 186/05

II SA/Gd 186/05 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2006-10-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-03-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jolanta Górska /przewodniczący/
Tamara Dziełakowska
Wanda Antończyk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Wywłaszczanie nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 134 par. 1, art. 145 par. 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 155, art. 136-142, art. 7, art. 77, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 1946 nr 13 poz 87
art. 2
Dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska, Sędziowie Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.), Sędzia WSA Tamara Dziełakowska, Protokolant Starszy Referent Małgorzata Kuba, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2006 r. sprawy ze skargi K. W. K.-K. i B. K. – H. oraz Prokuratora Okręgowego na decyzję Wojewody z dnia 6 stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości oddala skargi.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 14 czerwca 2004r. Prezydent Miasta na podstawie art. 104 i art. 105 kpa oraz na podstawie art. 4 pkt 9 b|1| i art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami / tekst jednolity z 2000r., nr 46, poz. 543 ze zm/ działając jako Prezydent Miasta – miasta na prawach powiatu- wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej umorzył postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieruchomości położonej przy byłej ul. [...] w G., stanowiącej obecnie działkę nr [...] o pow. 4498 m² przy ul. [...] prowadzone z wniosku K. W. K.- K. oraz B. K. – H.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe z uwagi na fakt, iż przedmiot żądania zwrotu tj. nieruchomość stanowiąca obecnie wydzieloną działkę nr [...] o pow. 4498 m² przy ul. [...]w G., nie znajduje się w zasobie nieruchomości Skarbu Państwa / w rozumieniu art. 21 ustawy o gospodarce nieruchomościami/, gdyż pozostaje ona w użytkowaniu wieczystym Stowarzyszenia A w G. Prawo to zostało ustanowione w dniu 27 maja 1971r. umową cywilnoprawną- aktem notarialnym i ujawnione w księdze wieczystej kw [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego. Nie jest obecnie możliwe wydanie decyzji administracyjnej, która orzekałaby o udzieleniu uprawnień wnioskodawcom do tej nieruchomości , ponieważ decyzja taka z przyczyny wyżej podanej tj. pozostawania w/ w nieruchomości w dyspozycji innego podmiotu, byłaby niewykonalna. Organ administracji wskazał, że nie jest władny we własnym zakresie odwrócić skutków prawnych wynikających z wyżej przywołanej umowy cywilnoprawnej.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyły K. W. K.- K. i B. K. H. oraz Prokurator Prokuratury Okręgowej, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie do ponownego rozpatrzenia. Odwołujący powołali się w szczególności na uzasadnienie wyroku NSA- Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 27 lutego 2003r. zapadłego w sprawie II SA/ Gd. 3286/ 01. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd określił organom administracji zagadnienia , których rozpatrzenie pozwoli na prawidłowe załatwienie sprawy, tymczasem jak podniesiono, organ I instancji w sposób oczywisty naruszył zasadę związania oceną prawną wyrażoną przez Sąd Administracyjny, tj. art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a następnie od 1 stycznia 2004r. – art. 153 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuwzględnienie w toku postępowania administracyjnego oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku NSA O/ Z w Gdańsku z dnia 27 lutego 2003r.
Nadto strony zarzuciły rażące naruszenie art. 7, 77 oraz 107 § 3 kpa polegające na niezebraniu i nierozważeniu całego materiału dowodowego , zarzuciły, że decyzja rażąco narusza prawo, została wydana całkowicie w oderwaniu od trwającego ponad 8 lat postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu odwołania strony ponownie wskazały, że Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 lutego 2003r uwzględnił skargę na poprzednią decyzję Wojewody z 14 sierpnia 2001r., uchylając tę decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z 1marca 2000r. Strony podniosły, że wydając decyzję z dnia 14 czerwca 2004r. organ w powtórnym postępowaniu nie uwzględnił żadnego wskazania Sądu.
Strony podały, że zgodnie z wyrokiem Sądu organ administracji w ponownym postępowaniu zobowiązany był:
1/ sprawdzić " czy postępowanie wszczęte w trybie tej ustawy / z dnia 29 maja 1957r. o uregulowaniu spraw własności niektórych nieruchomości nierolniczych na Ziemiach Odzyskanych i na terenach b. W. M. Gdańska/ w 1959r. zakończone zostało wydaniem ostatecznych decyzji;
2/ sprawdzić " czy toczyło się postępowanie zmierzające do uchylenia wydanych w 1959r. decyzji o nadaniu poprzedniczkom prawnym skarżących prawa własności i oddaniu im w posiadanie przedmiotowych nieruchomości;
3/ sprawdzić podstawę dokonania wpisów Skarbu Państwa do ksiąg wieczystych i dlaczego decyzje z 1959 r. o nadaniu nieruchomości nie zostały wykonane;
4/ w sytuacji ustalenia, że decyzje nadające własność zostały wycofane z obrotu- należało przeprowadzić postępowanie w trybie ustawy z 1957r.;
5/ w sytuacji ustalenia, że decyzje nadające na własność nie zostały wycofane z obrotu prawnego / są w dalszym ciągu ostateczne/, należało rozważyć przeprowadzenie postępowania w trybie art. 155 kpa / zmiana ostatecznej decyzji za zgodą stron/.
Strony zarzuciły, że w świetle wskazań w/ wym. wyroku decyzja jest całkowicie bezprzedmiotowa, gdyż żadna ze wskazówek zawartych w wyroku nie została wykonana .
Strony zarzuciły, że z treści uzasadnienia decyzji nie wynika również , jaki materiał dowodowy został w sprawie zebrany i czy organ I instancji podjął jakąkolwiek próbę wyjaśnienia okoliczności wskazanych przez Sąd. Decyzja nie wskazuje nawet jakie dowody posłużyły organowi I instancji do ustalenia stanu faktycznego w sprawie dotyczącego ustanowienia na rzecz NOT-u prawa użytkowania wieczystego.
Strony podniosły, że w szczególności, że przy ustaleniu stanu faktycznego nie wyjaśniono:
1/ czy granice nieruchomości nadanych na własność poprzedniczkom prawnym odwołujących się z nieruchomością mającą być obecnie przedmiotem użytkowania wieczystego dokładnie pokrywają się ; innymi słowy czy jest to dokładnie ta sama nieruchomość;
2/ czy zostały zbadane jakiekolwiek księgi wieczyste przez organ administracji;
3/ czy ustanowione użytkowanie wieczyste nastąpiło mocą umowy odpłatnej czy nieodpłatnej- wskazano, że okoliczność ta ma znaczenie ze względu na to, że nabywca chroniony jest rękojmią wiary ksiąg wieczystych jedynie w sytuacji umów odpłatnych.
Powołując się na powyższe strony zarzuciły, że organ I instancji całkowicie zignorował zalecenia wynikające z wyroku NSA oraz obowiązki spoczywające na organie na mocy powołanych w odwołaniu art. 7, 77 oraz art. 107 § 3 kpa.
Decyzją z dnia 6 stycznia 2005r. Wojewoda orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji powołał się na dwa rozstrzygnięcia sądowe. Po pierwsze powołał się na wyrok z dnia 27 lutego 2003r. Naczelnego Sądu Administracyjnego –Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku- powołany również w odwołaniu- którym uchylona została decyzja Prezydenta Miasta z dnia 1 marca 2000r. oraz decyzja Wojewody z dnia 14 sierpnia 2001r. w przedmiocie zwrotu nieruchomości i nakazał zbadanie , czy postępowanie wszczęte w trybie ustawy z dnia 29 maja 1957 r. o uregulowaniu spraw własności niektórych nieruchomości nierolniczych na Ziemiach Odzyskanych i na terenach b.WM Gdańska zostało zakończone wydaniem ostatecznych decyzji. Organ II instancji powołując się na wskazania zawarte w uzasadnieniu tego wyroku podał, że w szczególności Sąd nakazał zbadanie , czy toczyło się postępowanie zmierzające do uchylenia wydanych w 1959 r. decyzji o nadaniu poprzedniczkom prawnym skarżących prawa własności i oddaniu im w posiadanie nieruchomości położonych w G. przy dawnej ul. [...]. W przypadku uznania , że decyzje nadające na własność nie zostały wycofane z obrotu prawnego Sąd wskazał rozważenie przeprowadzenia postępowania w trybie przepisu art. 155 kpa.
W drugim wyroku z dnia 22 kwietnia 2004r./ IV SA 3424/ 03/ dotyczącym przedmiotowej nieruchomości oraz nieruchomości położonej przy ul. [...] w G. – O., Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że wyżej powołana ustawa z dnia 29 maja 1957r. przewidywała alternatywnie dwa rozwiązania w sytuacji uznania prawa własności obywateli polskich do nieruchomości, które przed stwierdzeniem ich obywatelstwa polskiego były ich własnością, a zostały przejęte jako mienie poniemieckie lub opuszczone, albo zostały przez władze niemieckie skonfiskowane w związku z działalnością polityczną osób:
1/ oddanie tej nieruchomości tym osobom lub nadanie na własność tej nieruchomości członkom rodziny, która utraciła własność nieruchomości na skutek nieuzyskania obywatelstwa polskiego
2/ przyznania tym osobom nieruchomości zamiennej, jeśli nieruchomości poprzednio posiadane nie mogły być zwrócone z przyczyn wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 ustawy. W wyroku z dnia 22 kwietnia 2004r. Sąd wskazał, że te dwa rozwiązania wykluczały się wzajemnie i organ orzekający powinien rozważyć czy dopuszczalne było rozstrzygnięcie o przyznaniu nieruchomości zamiennej bez wcześniejszego wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji nadających na własność nieruchomości położone przy ul. [...]. Sąd nakazał również sprawdzenie , czy podnoszona przez wnioskodawczynie okoliczność, że uchwała decyzja z dnia 27 maja 1959 r. nigdy nie została im doręczona przez organ administracji ani też organ nigdy nie powiadomił ich o podjęciu takiej uchwały, jest prawdziwa.
Organ II instancji wskazał, że analizując zgromadzony materiał dowodowy uznał, że postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonej przy byłej [...] w G. jest bezprzedmiotowe.
Organ II instancji ustalił, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające zakończone wydaniem decyzji z dnia 13 grudnia 2004r. nr [...] wykazało, że decyzja- uchwała nr [...] Prezydium Miejskiej z dnia 27 maja 1959r. w sprawie przyznania nieruchomości zamiennej za nieruchomość położoną w G. przy ul. [...] jako nieruchomości zamiennej za nieruchomość położoną w G. przy ul. [...] nigdy nie została doręczona stronom i z tego względu nie wywołała skutków prawnych. Akt rozstrzygający sprawę , nie doręczony stronie nie załatwia sprawy administracyjnej i nie wiąże organu ani strony zgodnie z treścią art. 110 kpa. Ponieważ w niniejszej sprawie strony nie zostały zapoznane z treścią decyzji należy uznać , że nie została ona wprowadzona do obrotu prawnego.
Organ II instancji powołując się na powyższe ustalenia wskazał, że w tej sytuacji decyzje z dnia 4 kwietnia 1959 r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej przyznające poprzednikom prawnym odwołujących nieruchomość położoną w G. przy ul. [...] są ostateczne, a tym samym prawo własności przedmiotowej nieruchomości przysługuje spadkobiercom.
Natomiast postępowanie ulega umorzeniu z tego względu, że nie można zwrócić nieruchomości, która stała się własnością innego podmiotu niż Skarb Państwa lub jednostka Samorządu terytorialnego lub też nigdy nie stała się własnością Skarbu Państwa .
Nadto powołując się na uzasadnienie wyroku Sądu z dnia 27 lutego 2003r. w którym między innymi zawarto wskazanie, że w przypadku uznania , iż decyzje nadające na własność nie zostały wycofane z obrotu prawnego, należy rozważyć przeprowadzenie postępowania w trybie przepisu art. 155 kpa organ II instancji wskazał, ż organem właściwym do rozpatrzenia w trybie art. 155 kpa wniosku o zmianę decyzji, która stała się ostateczna w I instancji jest Prezydent Miasta.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniosły skarżące K. W. K.- K. i B. K.- H. oraz Prokurator Okręgowy.
Prokurator w swojej skardze zarzucił naruszenie art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz art. 155 kpa w związku z art. 5 ustawy z 29 maja 1957r. o uregulowaniu spraw własności niektórych nieruchomości nierolniczych na ziemiach odzyskanych i na terenach b. W.M. Gdańska, polegające na określeniu jako bezprzedmiotową sprawy, w której Naczelny Sąd Administracyjny- Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku w wyroku II SA/ Gd. 3286/ 01 z 27 lutego 2003r. zobowiązał organy obu instancji między innymi do rozpatrzenia sprawy wnioskodawców poprzez zmianę decyzji z dnia 4 kwietnia 1959r. Powołując się na powyższe wniósł o uchylenie decyzji wydanej przez organ I i II instancji.
W uzasadnieniu skargi Prokurator podniósł, że organy administracji zignorowały wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, przez co oczywiście naruszyły wskazane przepisy postępowania. Twierdzenie organu II instancji, że wnioskodawcom przysługuje własność nieruchomości przy ul. [...] tylko na tej podstawie, że decyzje Prezydium Miejskiej Rady Narodowej są ostateczne uwłacza zasadom wynikającym z ustawy z 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece, jak też jednocześnie wskazuje, że organowi II instancji nie udało się uchwycić i zdefiniować przedmiotu rozpatrywanej sprawy. Nadto wskazówka , że Prezydent Miasta może prowadzić kolejne postępowanie w trybie art. 155 kpa została udzielona z oczywistą obrazą ogólnych zasad postępowania administracyjnego / art. 6 i nast. Kpa/.
Skarżące K. W. K.- K. oraz B. K. H. zarzuciły decyzji:
1/ naruszenie art. 10 kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 4 kpa polegające na skierowaniu decyzji do osoby nieżyjącej , a zatem nie mogącej być stroną w sprawie, z pominięciem spadkobierców R. K.
2/ rażące naruszenie art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a następnie od 1 stycznia 2004r. – art. 153 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych, poprzez nieuwzględnienie w toku postępowania administracyjnego oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku NSA O/ Z w Gdańsku z dnia 27 lutego 2003r., pomimo że wskazaniami wynikającymi z powyższego wyroku organy administracyjne są związane
3/ naruszenie art.7, 77 oraz art. 107 § 3 kpa polegające na niezebraniu i nierozważeniu całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie
4/ naruszenie art. 8 kpa polegające na istotnym poderwaniu zaufania do działania organów administracji publicznej.
Powołując się na powyższe skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżące zarzuciły, że wobec niezwykle lakonicznego uzasadnienia zaskarżonej decyzji i całkowitego braku odniesienia się do argumentów przytoczonych w odwołaniu , należy powtórzyć w całości uzasadnienie z odwołania . W konsekwencji powyższego skarżące w całości przytoczyły treść swojego odwołania wniesionego od decyzji organu I instancji.
Nadto uzupełniły skargę o dwa zarzuty, a mianowicie wskazały, że decyzja została skierowana do osoby nie żyjącej, bez uwzględnienia następców prawnych R. K., co narusza przepisy art. 10 kpa oraz art. 145 § 1 pkt 4 kpa. R. K. zmarł w dniu 23 marca 2003r. a postanowieniem Sądu Rejonowego Z dnia 7 listopada 2003r. spadek po nim nabyła w całości żona B. K.- H. Strony podniosły też, że swoją decyzją Wojewoda całkowicie poderwał zaufanie stron do organów administracji publicznej, albowiem mimo jednoznacznych wytycznych zawartych w wyroku NSA O/ Z w Gdańsku z dnia 27 lutego 2003r. okoliczności sprawy w ogóle nie zostały wyjaśnione.
Wojewoda wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę odnosząc się do zarzutu nie dostosowania się do wskazań zawartych w wyroku NSA O/ Z w Gdańsku z dnia 27 lutego 2003r. sygn. II SA/ Gd. 3286/ 01, organ podał, że w przedmiotowej sprawie toczyły się dwa postępowania przed sądami administracyjnymi. W drugim postępowaniu , w którym zapadł wyrok z dnia 22 kwietnia 2004r. sygn. IV SA 3424/ 03 zawarto również wskazania , które dotyczą tych samych decyzji. Przeprowadzone w tym zakresie postępowanie dowodowe doprowadziło do ustalenia, że decyzja dotycząca zamiany nieruchomości, nie została wprowadzona do obrotu- pozostała w związku z tym decyzja nadająca. Organ ponownie wskazał, że w obecnym stanie prawnym pozostała w obrocie jedynie decyzja o nadaniu spadkodawcom wnioskodawczyń nieruchomości. W związku z tym zmiana tej decyzji w trybie art. 155 kpa pozostaje we właściwości Prezydenta Miasta.
Niezależnie od powyższego organ II instancji wskazał, że decyzję skierował do osoby nieżyjącej na skutek omyłki, która to omyłka postanowieniem została sprostowana postanowieniem.
Sąd zważył w powyższym zakresie, że do akt sprawy zostało złożone postanowienie Wojewody z dnia 12 stycznia 2005r o sprostowaniu z urzędu oczywistej omyłki w wydanej decyzji z dnia 6 stycznia 2005r.w ten sposób, że na stronie 4 w rozdzielniku skreśla się pkt 2 w brzmieniu " R. K., Osiedle [...], [...] W.". W uzasadnieniu podano, że w decyzji Wojewody z dnia 6 stycznia 2005r. na stronie 4 omyłkowo wpisany został jako strona R. K.. Nadto wskazać należy, że R. K. nie został ujęty jako strona postępowania w sentencji zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.
Skargę uznać należy za niezasadną.
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 maja 1957r. o uregulowaniu spraw własności niektórych nieruchomości nierolniczych na Ziemiach Odzyskanych i na terenach b. W. M. Gdańska /Dz. U. nr 31, poz. 137/uznaje się prawo własności obywateli polskich do nieruchomości , które przed stwierdzeniem ich obywatelstwa polskiego:
1/ były ich własnością, a zostały przez Państwo przejęte jako mienie poniemieckie lub opuszczone, albo
2/ zostały przez byłe władze niemieckie skonfiskowane w związku z działalnością polityczną tych osób.
Nieruchomości te zostaną obywatelom tym na ich wniosek oddane w posiadanie w trybie przewidzianym w ustawie. / art. 2 ustawy/.
Nadto zgodnie z art. 3 ustawy obywatelom polskim , będącym członkami rodziny , która utraciła własność nieruchomości na skutek nieuzyskania obywatelstwa polskiego, może być na ich wniosek nadana własność tej nieruchomości.
Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy osoby, którym nieruchomości nie mogą być wydane, względnie nadane na własność z przyczyn wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2, otrzymują nieruchomości zamienne.
Odnosząc powyższe uregulowania prawne do stanu faktycznego niniejszej sprawy Sąd ustalił, co następuje: w dniu 13 stycznia 1958 r. do Prezydium Miejskiej Rady Narodowej wpłynął wniosek H. K. i W. K. o zwrot na ich rzecz jako spadkobierczyń nieruchomości po ich zmarłych rodzicach , którzy byli właścicielami nieruchomości położonych w G. przy ul. [...] nr [...], [...], [...], [...] i [...] oraz w G.- O. ul. [...] nr [...] i przepisanie tych nieruchomości na ich rzecz na podstawie przepisów wyżej wymienionej ustawy.
Decyzjami z dnia 4 kwietnia 1959 r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej powołując się na przepisy ustawy z dnia 29 maja 1957r. nadało prawo własności i oddało w posiadanie nieruchomości położone w G. przy ul. [...] nr [...], [...] i [...] oraz nieruchomość położoną w G.- O. przy ul. [...] szczegółowo opisane w decyzjach na rzecz H. K. i W. K. Odbioru tych decyzji dokonał pełnomocnik R. K.- zgodnie z udzielonym pełnomocnictwem. Protokołami z dnia 20 i 21 kwietnia 1959r. w/wym. zostały wprowadzone w posiadanie tychże nieruchomości. W związku z uzyskaniem informacji, że teren przy ul. [...] zgodnie z zamierzeniami planistycznymi jest przeznaczony pod budowę opery, natomiast teren przy ul. [...] pod budowę drogi W. K. I H. K. złożyły wnioski z dnia 27 kwietnia 1959r. i 6 maja 1959r. o przyznanie im parceli zamiennej na terenie przewidzianym pod budownictwo jednorodzinne. Uchwałą z dnia 27 maja 1959r. nr [...] Prezydium Miejskiej Rady Narodowej na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 marca 1958r. w sprawie zasad i trybu przyznawania nieruchomości zamiennych oraz wynagrodzenia pieniężnego za niektóre nieruchomości nierolnicze na Ziemiach Odzyskanych i na terenach b. W. M. Gdańska / Dz. U. nr 20 z 1958r., poz. 86/ postanowiło przyznać nieruchomość zamienną i zezwolić Wydziałowi Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej na dokonanie zamiany nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], [...], [...] i [...] oraz przy ul. [...] nr [...] na nieruchomość zamienną położoną w G. przy ul. [...] stanowiącą plac o powierzchni 12 a 64 m kw na rzecz H. K. i W. K. Podano, że nieruchomość zamienna przechodzi na własność w/wym. wolna od obciążeń i nie mają one obowiązku dopłaty różnicy wartości pomiędzy przedmiotowymi nieruchomościami. W uzasadnieniu uchwały podano, że H. K. i W. K. udowodniły, że posiadają uprawnienia do nadania im własności nieruchomości położonych w G. przy ul. [...], [...], [...] [...] oraz w G. przy ul. [...]. Ponieważ jednak nadanie na własność jest niecelowe ze względu na fakt, że nieruchomości przy ul. [...] przewidziane są pod budowę opery a nieruchomość przy ul. [...] jest projektowana pod ulicę , konieczne jest dokonanie zamiany tego gruntu na grunt położony w G. przy ul. [...]. W uchwale jako termin jej wykonania podano- po podpisaniu aktu notarialnego. W konsekwencji powyższego zmieniono poprzednie decyzje z dnia 4 kwietnia 1959r. i 11 maja 1959r. i jednocześnie oryginały tychże decyzji zostały przekreślone i opatrzone adnotacją anulowano.
Odnośnie ksiąg wieczystych dotyczących wyżej wymienionych nieruchomości to w oparciu o dowody zebrane w sprawie wskazać należy, że odnośnie nieruchomości położonej przy ul. [...] zapisanym właścicielem od dnia 14 maja 1959r. był Skarb Państwa, w 1987r. działka została oddana w użytkowanie wieczyste, a następnie prawo to zostało przekształcone w prawo własności na rzecz E. i Z. K. decyzją z 31 marca 1998r. Obecnie zgodnie z wpisami do ksiąg wieczystych nr [...] i [...] właścicielami działki [...] są E. i Z. K. oraz U. J. Odnośnie nieruchomości położonej w G. ul. [...]/ d. [...]/ zgodnie ze skróconym odpisem księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w dniu 21 kwietnia 1959r. jako właścicieli wpisano W. K. i H. K. na podstawie wyżej powołanej uchwały Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 4 kwietnia 1959r. /księga wieczysta nr kw-[...] prowadzona przez Sad Rejonowy /. Odnośnie natomiast działek przy ul. [...] obecnie [...] właścicielem nieruchomości wpisanym do księgi wieczystej jest Skarb Państwa, natomiast jako wieczysty użytkownik i właściciel budynku wpisana jest Rada A w G. Jako podstawę nabycia wskazano umowę użytkowania wieczystego z dnia 27 maja 1971r.- aktualny sposób korzystania działka w wieczystym użytkowaniu do dnia 27 maja 2070r. i stanowiący odrębną nieruchomość budynek " [...]" / księga wieczysta kw nr [...] prowadzona przez Sąd Rejonowy /.
Z materiału dowodowego zebranego w sprawie a mianowicie oryginalnych uchwał związanych z realizacją wniosków poprzedniczek prawnych skarżących nie wynika, aby zostały one powiadomione o anulowaniu uchwał z dnia 4 kwietnia 1959r. oraz o podjęciu uchwały w dniu 27 maja 1959r. /decyzji /. Na decyzji / uchwale z dnia 27 maja 1959r./ brak jest też dowodu potwierdzenia ich odebrania, doręczenia czy nawet wysłania bądź jakiekolwiek innego wskazującego na zapoznanie się z uchwałą np. poprzez jej ogłoszenie wnioskodawczyniom. W aktach archiwalnych znajduje się natomiast pismo z dnia 15 lipca 1959r. skierowane do p. K. i K. informujące , że w związku z koniecznością podpisania aktu notarialnego w sprawie przekazania parceli zamiennej położonej przy ul. [...] Wydział Gospodarki Kom. i Mieszk. wzywa do stawienia się w dniu20 bm w notariacie Sądu Powiatowego dla miasta G. / Gmach Sądu przy ul. [...] pokój 126/ o godz. 9 rano. W piśmie jednocześnie poinformowano, że należy przynieść ze sobą dowody osobiste, wyciągi z ksiąg wieczystych oraz całą dokumentację stwierdzającą prawo do nieruchomości. Jednocześnie Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w dniu 17 lipca 1959r. delegowało pracownika do podpisania umowy w imieniu Skarbu Państwa w formie aktu notarialnego zamiany pomiędzy Prezydium Miejskiej Rady Narodowej a ob. K. i K. W aktach brak dowodu, aby zawiadomienie powyższe dotarło do jego adresatów, niespornym jest również, że nie doszło do podpisania aktu notarialnego, W. K. H. K. nigdy nie figurowały w księdze wieczystej dot. nieruchomości położonej przy ul. [...] mimo, że przepisy omawianej ustawy w przypadku przyznania nieruchomości zamiennej stanowiły o obowiązku zawarcia umowy zamiany w formie aktu notarialnego. Zgodnie bowiem z przepisem § 6 w/ wym. rozporządzenia z dnia 31 marca 1958r. w sprawie zasad i trybu przyznawania nieruchomości zamiennych uchwała o przyznaniu nieruchomości zamiennej stanowiła podstawę do zawarcia umowy zamiany nieruchomości. Umowa taka powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. Wskazać też należy, że z dokumentów złożonych do akt sprawy wynika, że nieruchomość ta była niezabudowana i nie było przeszkód w jej wydaniu. Tymczasem poprzedniczki prawne zainteresowane przyznaniem nieruchomości zamiennej nie zawarły umowy przewidzianej w/ wym. rozporządzeniem. Powyższe również dowodzi, że nie znały one zarówno uchwały dotyczącej nieruchomości zamiennej, jak tez decyzji o anulowaniu decyzji z dnia 4 kwietnia 1959r. Natomiast wpisane zostały jako właścicielki nieruchomości przy ul. [...], której dotyczyła uchwała z dnia 4 kwietnia 1959r. W trakcie prowadzonego postępowania wnioskodawczynie oświadczyły natomiast, że o uchwale z 27 maja 1959r. dowiedziały się dopiero w 1999r, już po złożeniu w 1996r. wniosku o zwrot nieruchomości przy ul. [...], w trakcie prowadzonego postępowania
W świetle złożonego do akt materiału dowodowego i odnosząc się do wskazań zawartych w wyroku NSA O/ Z w Gdańsku z dnia 27 lutego 2003r. należy stwierdzić, że w sprawie toczyło się postępowanie zmierzające do uchylenia wydanych w dniu 4 kwietnia 1959r. decyzji o nadaniu poprzedniczkom prawnym prawa własności i oddaniu im w posiadanie przedmiotowych nieruchomości, zakończone wydaniem uchwały z dnia 27 maja 1959r. Jednakże ostatecznie decyzje te nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. Organ II instancji prawidłowo ustalił , że uchwała ta nigdy nie została doręczona stronom i z tego względu nie wywołała skutków prawnych. W oparciu o dokumenty złożone do akt sprawy ustalić należy, że uchwała- decyzja z dnia 27 maja 1959r. nie została poprzedniczkom prawnym skarżących doręczona ani też organ administracji nie powiadomił ich o podjęciu takiej uchwały oraz o anulowaniu decyzji z dnia 4 kwietnia 1959r. W konsekwencji zatem uznać należy, że decyzje z dnia 4 kwietnia 1959r. nie zostały wycofane z obrotu prawnego. W wyroku z dnia 27 lutego 2003r. NSA O/Z w Gdańsku wskazał, że konsekwencją ustalenia przez organy administracji, że decyzje z 4 kwietnia 1959r. zostały wycofane z obrotu byłoby przeprowadzenie postępowania i wydanie decyzji w trybie ustawy z dnia 29 maja 1957r. o uregulowaniu spraw własności niektórych nieruchomości nierolniczych.
Jednakże skoro przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie doprowadziło do ustalenia, że decyzje z dnia 4 kwietnia 1959r. nie zostały ostatecznie wycofane z obrotu prawnego, mimo prowadzenia postępowania mającego na celu eliminację tych decyzji z obrotu, to prowadzenie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji w trybie ustawy z 29 maja 1957r. jest oczywiście bezprzedmiotowe. Podkreślić bowiem należy, że przeprowadzone postępowanie doprowadziło do ustalenia, że ostateczne i będące w obrocie prawnym są decyzje z dnia 4 kwietnia 1959r. W powoływanym wyroku z dnia 27 lutego 2003r. NSA O/ Z w Gdańsku wskazał, że w takiej sytuacji należałoby rozważyć zastosowanie dyspozycji art. 155 kpa zezwalającego organowi, który wydał ostateczną decyzję lub organowi wyższego stopnia na jej uchylenie lub zmianę za zgodą stron. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego sprawy wskazać należy, że takie postępowanie jest prowadzone przed Prezydentem Miasta / Sprawa o sygn. akt II SA/ Gd. 373/ 06/. Organ II instancji prawidłowo zatem, wbrew zarzutom skarg, ustalił, że decyzje z dnia 4 kwietnia 1959r. przyznające poprzednikom prawnym skarżących nieruchomość położoną w G. przy ul. [...] są ostateczne.
Reasumując, w świetle dokonanych wyżej ustaleń, nie znajdują uzasadnienia zarzuty obu skarg wskazujące na naruszenie przez organy administracji przepisu art. 153 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku NSA O/ Z w Gdańsku z dnia 27 lutego 2003r. , skoro organ, wbrew zarzutom skargi, dokonał ustaleń mając na uwadze wbrew zarzutom skarg wskazania Sądu Administracyjnego , a ustalenia poczynione przez ten organ znalazły potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym
W niniejszej sprawie skarżące domagają się zwrotu nieruchomości położonych przy ul. [...] w G. W ocenie Sądu żądanie to nie budzi wątpliwości- skarżące wielokrotnie występowały do organów administracji z wnioskiem o zwrot nieruchomości /"zwrot naszych nieruchomości nadanych prawem własności zawłaszczonych bezprawnie"/.
Na wstępie wskazać należy, że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest kwestia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Instytucję zwrotu wywłaszczonych nieruchomości normuje rozdział 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm.) w art. od 136 do 142. Zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 tejże ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ.
W niniejszym stanie faktycznym przedmiotem postępowania w kwestii zwrotu jest nieruchomość położona w G. przy ulicy [...] [...], [...], [...], [...]. r. Wskazać w tym miejscu należy, że regulacja zawarta w treści art. 136 ust. 3 cytowanej ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczy zwrotu wywłaszczonych nieruchomości lub ich części. Tak generalne sformułowanie zwrotu oznacza, że odnosi się on do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także wywłaszczonych na mocy poprzednio obowiązujących przepisów o wywłaszczeniu/art. 216 ust. 1 cytowanej ustawy/. Warunkiem zastosowania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami o zwrocie jest jednak stwierdzenie, że miało miejsce wywłaszczenie, czyli władcze odjęcie prawa własności lub innego prawa rzeczowego, która to okoliczność w niniejszym stanie faktycznym nie miała miejsca. Nie została bowiem wydana decyzja administracyjna na mocy której Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo własności przedmiotowej nieruchomości na podstawie przepisów regulujących zasady i tryb przymusowego odjęcia własności. Odnośnie nieruchomości których dotyczy postępowanie nie toczyło się postępowanie w sprawie wywłaszczenia skarżących lub ich poprzedniczek z tejże nieruchomości. Wskazać należy, że z akt archiwalnych wynika, że przed wojną nieruchomości były własnością poprzedników prawnych skarżących, natomiast po wojnie jako nieruchomości stanowiące własność obywateli niemieckich przeszły one na własność Skarbu Państwa na mocy art. 2 dekretu z dnia 8 marca 1946r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich / Dz. U. nr 13, poz. 87/. Okoliczności związane z brakiem realizacji decyzji z dnia 4 kwietnia 1959r. nie mają wpływu na prowadzone postępowanie administracyjne, skoro jak to wyżej wskazano nie została wydana decyzja administracyjna o nabyciu tych nieruchomości przez Skarb Państwa.
Z powyższych przyczyn za bezprzedmiotowe uznać należy zarzuty skarżących zawarte w skardze , w których to skarżące zarzucają, że niewiadomo czy granice nieruchomości nadanych na własność poprzedniczkom prawnym dokładnie pokrywają się z nieruchomością mającą być obecnie przedmiotem użytkowania wieczystego czyli innymi słowy czy jest to dokładnie ta sama nieruchomość , gdyby się bowiem okazało, że chociaż część nieruchomości nie została przekazana w użytkowanie wieczyste, lecz nadal pozostaje we władaniu gminy- nieruchomość ta powinna być zwrócona , skoro – jak wynika z decyzji organu II instancji- prawo własności przedmiotowej nieruchomości przysługuje skarżących. Zwrot takiej części nieruchomości w trybie postępowania administracyjnego nie jest możliwy, skoro skarżące ani ich poprzedniczki nie zostały z tej nieruchomości wywłaszczone. Nie ma zatem zastosowania w niniejszej sprawie administracyjnej tryb postępowania przewidziany ustawą o gospodarce nieruchomościami. Nadto obecnie nieruchomość objęta wnioskiem znajduje się w wieczystym użytkowaniu innego podmiotu niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego dlatego jej zwrot w trybie prowadzonego postępowania administracyjnego nie jest możliwy. Nie mogą też stanowić przedmiotu oceny w postępowaniu administracyjnym kwestie związane z zawarciem umowy użytkowania wieczystego dotyczącego przedmiotowej nieruchomości.
Reasumując obecnie nie zachodzą materialnoprawne podstawy rozpatrzenia żądania stron w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 maja 1957r. o uregulowaniu spraw własności niektórych nieruchomości nierolniczych na Ziemiach Odzyskanych i na terenach b. W. M. Gdańsk, co czyni postępowanie bezprzedmiotowym. Nadto w okolicznościach sprawy Skarb Państwa jest wpisany w księdze wieczystej jako właściciel nie na skutek wywłaszczenia stron lub ich poprzedniczek albo też na podstawie przepisów wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jeżeli nie było wywłaszczenia nieruchomości lub też jej nabycia albo przejęcia na podstawie powołanego przepisu art. 216 powołanej ustawy postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości jest również bezprzedmiotowe, a zatem podlega umorzeniu. Kolejnym argumentem przemawiającym za bezprzedmiotowością postępowania jest to, obecnie nieruchomość została oddana w wieczyste użytkowanie innemu podmiotowi. Nie może stanowić przedmiotu postępowania administracyjnego ewentualne rozwiązanie tej umowy, czy też uzgodnienie treści ksiąg wieczystych w sytuacji gdy strony dysponują ostateczną decyzją z dnia 4 kwietnia 1959 r. dotyczącą własności nieruchomości w niej określonych. Jak to więc trafnie ustaliły organy administracji nie jest w aktualnym stanie faktycznym możliwe wydanie decyzji administracyjnej, która orzekałaby o udzieleniu uprawnień wnioskodawcom do przedmiotowej nieruchomości, innej niż ta którą już posiadają. Ewentualne zastosowanie trybu postępowania przewidzianego w art. 155 kpa dot. zmiany ostatecznej decyzji z dnia 4 kwietnia1959r., na co wskazał w uzasadnieniu wyroku NSA O/ Z w Gdańsku stanowi już przedmiot rozpoznania w powołanej wyżej sprawie. Natomiast żądanie zwrotu nieruchomości czy też ewentualne inne roszczenia związane z przedmiotową nieruchomością winny być przez strony dochodzone w trybie postępowania cywilnego a nie administracyjnego.
Zgodnie z art. 145§ 1 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części , jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego , które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego
c/ inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd uznał, że w sprawie nie doszło do takich naruszeń, które mogły by mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Postępowanie w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe. Biorąc pod uwagę istotę zaskarżonej decyzji , która polega na stwierdzeniu braku możliwości zadośćuczynieniu żądaniom skarżących o zwrot nieruchomości, to decyzja organu II instancji potwierdza, ze nie ma podstaw do wydania decyzji w sprawie, gdyż postępowanie jest bezprzedmiotowe. Podkreślić też należy, że organ II instancji jest organem powołanym do merytorycznego rozpoznania sprawy i w okolicznościach niniejszej sprawy takiego merytorycznego rozpoznania dokonał. Wprawdzie strony zarzuciły organowi II instancji naruszenie zasad postępowania wyrażonych w art. 7, 77 i art. 107 par. 3 kpa, to Sąd uznał je za niezasadne. Organ ustosunkował się w uzasadnieniu swej decyzji do wszystkich żądań stron i zarzutów, a wnioski i twierdzenia zawarte w uzasadnieniu znalazły potwierdzenie w materiale dowodowym, co już wyżej wskazano. Ewentualne lakoniczne uzasadnienie , czego zresztą wprost nie zarzuca żadna ze skarg, zawiera wszystkie elementy uzasadnienia decyzji administracyjnej i w żaden sposób nie można uznać, aby taka forma sporządzenia uzasadnienia była istotnym naruszeniem przepisów postępowania, które mogło by mieć wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe i fakt, że zarzuty skarżących nie znalazły uzasadnienia w niniejszej sprawie Sąd, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zmianami), oddalił skargi.