Orzeczenie · 2025-06-18

II SA/Gd 181/25

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku

Miejsce

Gdańsk

Data

2025-06-18

NSAinneWysokawsa

świadczenie pielęgnacyjneopieka nad niepełnosprawnymniepełnosprawnośćustawa o świadczeniach rodzinnychzwiązek przyczynowyniepodejmowanie zatrudnieniasąd administracyjnyprawo socjalne

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła wniosku M. O. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na brak związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką oraz na wiek powstania niepełnosprawności matki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po uchyleniu pierwszej decyzji, utrzymało w mocy decyzję odmawiającą świadczenia, uznając, że zakres opieki nie jest na tyle intensywny, by uniemożliwiać podjęcie pracy zarobkowej, a także że żona skarżącego również angażuje się w opiekę. Skarżący zarzucił błąd w wykładni przepisów, w szczególności art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, twierdząc, że organy błędnie oceniły zakres opieki i istnienie związku przyczynowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, choć uznał, że organy nie powinny opierać się na części przepisu uznanej za niekonstytucyjną przez Trybunał Konstytucyjny, podzielił stanowisko organów co do braku związku przyczynowego. Sąd stwierdził, że zebrany materiał dowodowy, w tym wywiady środowiskowe, nie wykazał, aby zakres opieki sprawowanej przez skarżącego nad matką był na tyle intensywny i absorbujący, aby stanowił obiektywną przeszkodę do podjęcia przez niego pracy zarobkowej, nawet w niepełnym wymiarze. Sąd podkreślił, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki, a nie za samą opiekę czy gotowość do jej świadczenia.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przesłanki związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną w kontekście świadczenia pielęgnacyjnego, a także stosowanie przepisów uznanych za częściowo niekonstytucyjne.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 31 grudnia 2024 r. oraz specyficznego stanu faktycznego.

Zagadnienia prawne (2)

Czy zakres opieki nad niepełnosprawną matką, obejmujący czynności dnia codziennego, stanowi przeszkodę uniemożliwiającą podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zakres opieki sprawowanej przez skarżącego nad matką nie jest na tyle intensywny i absorbujący, aby stanowił obiektywną przeszkodę do podjęcia przez niego pracy zarobkowej, nawet w niepełnym wymiarze czasowym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że czynności takie jak przygotowywanie posiłków, sprzątanie, umawianie wizyt lekarskich, czy mierzenie ciśnienia, nie wykluczają możliwości podjęcia pracy, zwłaszcza że matka skarżącego wykazuje pewną samodzielność w podstawowych czynnościach.

Czy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki, która powstała po ukończeniu 18. roku życia, wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki określone w art. 17 u.ś.r., z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b, która została uznana przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodną z Konstytucją RP.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), który stwierdził niezgodność art. 17 ust. 1b u.ś.r. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Sąd podzielił orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym należy stosować przepis z wyłączeniem jego niekonstytucyjnej części.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 28 stycznia 2025 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Karsin z dnia 4 grudnia 2024 r. odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Przepisy (13)

Główne

u.ś.r. art. 17 § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Zakres opieki musi stanowić obiektywną przeszkodę do podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, a związek między niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły.

Pomocnicze

u.ś.r. art. 17 § 1b

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Przepis w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z Konstytucją RP i nie powinien być stosowany.

k.p.a. art. 77 § § 1