II SA/Gd 18/23

II SA/Gd 18/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-09-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jolanta Górska /przewodniczący sprawozdawca/
Justyna Dudek-Sienkiewicz
Katarzyna Krzysztofowicz
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 48 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Asesor WSA Justyna Dudek – Sienkiewicz Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 września 2023 r. sprawy ze skargi P. R. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 3 listopada 2022 r., nr WOP.7721.185.2022.MJ w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
P. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 listopada 2022 r., nr WOP.7721.185.2022.MJ, utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bytowie z dnia 2 sierpnia 2022 r., nr PINB/IC/70035/10/2022, w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bytowie, w związku z prowadzonymi czynnościami kontrolnymi, pismem z 7 grudnia 2020 r. zwrócił się do starostwa o przekazanie pozwoleń na budowę wraz z zatwierdzoną dokumentacją budowlaną, pozwoleniami na użytkowanie i zgłoszeniami robót budowlanych dotyczących m.in. działki nr [...], w obrębie P., w gminie Miastko.
W odpowiedzi, Starosta Bytowski przesłał decyzję własną z 27 lipca 2020 r. o wniesieniu sprzeciwu wobec zgłoszonego przez skarżącego zamiaru budowy czterech silosów o pojemności 12 m3 na działkach nr [...] i [...], obręb P., gmina Miastko. W decyzji tej Starosta stwierdził, że brak budynku mieszkalnego na działce powoduje, że zgłoszenie nie dotyczy zabudowy zagrodowej w ramach istniejącej działki siedliskowej, a tym samym konieczne jest uzyskanie pozwolenia na budowę.
Zawiadomieniem z 8 marca 2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bytowie poinformował współwłaścicieli działki nr [...] o zaplanowanej na dzień 5 kwietnia 2022 r. kontroli robót budowlanych.
Podczas przeprowadzonej kontroli ustalono, że na działce nr [...] zlokalizowany jest budynek inwentarski i dwa silosy (S3 i S4). Silosy S3 i S4, o wymiarach 2,30 m x 2,30 m i wysokości 6 m, są obiektami metalowymi służącymi do przechowywania materiałów sypkich – paszy. Posadowione są na płycie fundamentowej o wymiarach 3,50 m x 6,92 m. Każdy z nich ma cztery nogi i jest zamontowany jedną kotwą do fundamentu. Na silosie S4 znajduje się tabliczka znamionowa z symbolem - H514/1, data produkcji - 2010, numer fabryczny [...], masa 640 kg. Silos ten jest trwale związany z gruntem - jest przymocowany za pomocą metalowych śrub do płyty fundamentowej. W dolnej części silosu jest podłączenie rurą plastikową, wmontowaną przez otwór wentylacyjny do wnętrza budynku inwentarskiego. Silosy S3 i S4 znajdują się w odległości 1,70 m od budynku i w odległości 1,17 m od płyty fundamentowej do budynku inwentarskiego.
Podczas kontroli skarżący oświadczył, że jest inwestorem robót budowlanych polegających na wybudowaniu płyty fundamentowej wraz z montażem silosów. Wskazał także, że budowę rozpoczął i zakończył w 2020 r., nie posiadając pozwolenia organu administracji architektoniczno-budowlanej, bowiem jego zdaniem budowa silosów do 50 m3 pojemności nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bytowie, zawiadomieniem z 27 kwietnia 2022 r., poinformował strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wykonania robót budowlanych polegających na wykonaniu silosu oznaczonego na szkicu sytuacyjnym jako S4.
W piśmie z 12 maja 2022 r. skarżący wyjaśnił, że płyty fundamentowe pod silosy zostały wykonane już w 2000 r., zaś w 2020 r. dokonał on wymiany starych silosów, które uległy zużyciu. Zdaniem skarżącego, wymiana starych silosów na nowe nie wymaga zgłoszenia, ani pozwolenia na budowę, bowiem są to urządzenia techniczne związane z obiektami budowlanymi (budynkami inwentarskimi), zapewniające możliwość użytkowania tych obiektów zgodnie z ich przeznaczeniem. Skarżący wskazał, że wcześniej błędnie złożył do organu zawiadomienie o budowie silosów.
Postanowieniem z 25 maja 2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bytowie wstrzymał roboty budowlane przy obiekcie budowlanym - silosie wraz z płytą fundamentową, oznaczonym na szkicu sytuacyjnym nr S4, w miejscowości P. na działce nr [...] w obrębie P., w gminie Miastko oraz poinformował skarżącego o możliwości złożenia, w ciągu 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, wniosku o legalizację ww. obiektu budowlanego, a także o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego - silosu wraz z płytą fundamentową oznaczonego na szkicu sytuacyjnym nr S4, wyliczonej zgodnie z art. 49d ust. 1 pkt 1 w związku z art. 59f ustawy Prawo budowlane.
Pismem z 8 czerwca 2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bytowie zwrócił się do Starostwa Powiatowego w Bytowie Oddziału Zamiejscowego w Miastku o przekazanie zgłoszeń budowy/robót budowlanych lub innych dokumentów dotyczących dwóch silosów znajdujących się na działce nr [...], dokonanych przed 2010 r.
W odpowiedzi, pismem z 11 sierpnia 2022 r. Starosta Bytowski poinformował, że w zasobach zakładowego archiwum (lata 2003-2022) brak jest zgłoszeń na przeprowadzenie wskazanych w piśmie robót budowlanych.
Decyzją z 2 września 2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bytowie nakazał skarżącemu rozbiórkę obiektu budowlanego - silosu o wymiarach 2,30 m x 2,30 m wraz z płytą fundamentową – oznaczonego na szkicu sytuacyjnym nr S4 (tabliczka znamionowa silosu z symbolem H514/1, data produkcji 2010, numer fabryczny [...]), zlokalizowanego na działce nr [...], w obrębie P., w gminie Miastko, zrealizowanego bez wymaganego prawem budowlanym pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu wydanej decyzji, organ I instancji wyjaśnił w pierwszej kolejności, że w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane obowiązujące po dniu 19 września 2020 r., gdyż postępowanie zostało wszczęte w dniu 27 kwietnia 2022 r.
Następnie, organ wskazał, że zrealizowana przez skarżącego inwestycja polegająca na budowie obiektu budowlanego - silosu oznaczonego na szkicu sytuacyjnym nr S4, wykonana na potrzeby rolnictwa, lecz nie uzupełniająca zabudowy istniejącego siedliska rolniczego, nie mieści się w katalogu obiektów budowlanych, których budowa nie wymaga pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Organ I instancji wyjaśnił także, że legalne wzniesienie obiektu budowlanego - silosu wraz z płytą fundamentową, zgodnie z przepisami obowiązującymi zarówno w dacie wybudowania silosu wraz z płytą fundamentową, tj. w 2000 r., jak i obecnie, wymagało uzyskania decyzji pozwolenia na budowę. Brak wcześniejszego uzyskania przez skarżącego pozwolenia na budowę silosu, a następnie brak wniosku o jego legalizację, skutkowały zaś koniecznością nakazania rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z 3 listopada 2022 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zarówno według stanu prawnego obowiązującego przed dniem 19 września 2020 r., jak i obecnie, w oparciu o zgłoszenie mogły być realizowane inwestycje polegające na budowie obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej, w tym naziemnych silosów na materiały sypkie o pojemności do 30 m3 i wysokości nie większej niż 7 m. Z uwagi zaś na fakt, że w świetle decyzji Starosty Bytowskiego z 27 lipca 2020 r. przedmiotowego obiektu budowlanego (budowli) - silosu o wymiarach 2,30 m x 2,30 m wraz z płytą fundamentową - nie można traktować jako obiektu uzupełniającego zabudowę zagrodową w ramach istniejącej (przedmiotowej) działki siedliskowej, jego budowa wymagała pozwolenia na budowę. Co więcej, przedmiotowy silos powstał pomimo wniesienia przez Starostę Bytowskiego sprzeciwu do zgłoszenia skarżącego z 1 lipca 2020 r.
Organ II instancji wyjaśnił, że przedmiotowy obiekt budowlany – silos wraz z płytą fundamentową – jest obiektem trwale połączonym z gruntem (jest przymocowany do płyty fundamentowej za pomocą metalowych śrub). Z istoty tego rodzaju obiektów budowlanych wynika, że ciężar konstrukcji silosu jest przenoszony na płytę fundamentową, zapewniając jego stabilność, konkretną lokalizację w przestrzeni, a także możliwość użytkowania zgodnie z przeznaczeniem. Tym samym nie ma podstaw do uznania, że płyta fundamentowa, zrealizowana według oświadczenia skarżącego w 2000 r., może być traktowana jako odrębny przedmiot postępowania w trybie nadzoru budowlanego. Obydwa te elementy, tzn. silos i płyta fundamentowa, stanowią w niniejszej sprawie całość techniczno-użytkową. Silos jest przymocowany do płyty fundamentowej za pomocą metalowych śrub, a w dolnej części silosu jest podłączenie rurą plastikową, wmontowaną przez otwór wentylacyjny do wewnątrz budynku inwentarskiego. W wyniku posadowienia nowego silosu, istniejąca płyta fundamentowa stała się integralnym elementem całej, zrealizowanej na nowo, inwestycji. Organ zauważył dodatkowo, że postawienia nowego silosu na miejscu starego, który uległ zniszczeniu, nie można uznać za remont, a jedynie za budowę nowego obiektu budowlanego.
Odnosząc się do zgłoszonego na etapie odwołania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przeprowadzenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego wobec budowy płyty fundamentowej, organ II instancji wskazał, że wniosek ten jest bezprzedmiotowy, skoro zgodnie z przepisami art. 49f i następne ustawy Prawo budowlane uproszczone postępowanie legalizacyjne wobec obiektu budowlanego lub jego części, w przypadku gdy od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, jest wszczynane z urzędu a nie na wniosek. Wszczęcie tego rodzaju postępowania na wniosek (żądanie) właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego dotyczy bowiem tylko przypadków, o których mowa w art. 103 ust. 2 (art. 49f ust. 2 ustawy Prawo budowlane). Niezależnie od tego, zdaniem organu, brak byłoby podstaw do wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego z urzędu, skoro płyta fundamentowa jest integralnym elementem całej, zrealizowanej na nowo w 2020 r. inwestycji.
W skardze skarżący zarzucił naruszenie:
1. art. 105 § 1 k.p.a. poprzez nieumorzenie postępowania w całości jako bezprzedmiotowego;
2. art. 15 w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia całościowego merytorycznego postępowania oraz brak rzeczowej analizy argumentów podnoszonych przez skarżącego i w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia, które nie odpowiada prawu;
3. art. 107 § 3 oraz art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie wydanego rozstrzygnięcia oraz nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania wyjaśniającego;
4. art. 7, 8, 11, 107 § 3 k.p.a. poprzez sformułowanie uzasadnienia w sposób nieprzekonujący i niebudzący zaufania strony do organu nadzoru budowlanego;
5. art. 28 ust. 1 w zw. z art. 29 ust 1 pkt 29 c ustawy Prawo budowlane (poprzednio art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. d poprzez błędne przyjęcie, że budowę (remont) obiektu budowlanego (silosu) przez inwestora nie można traktować jako obiektu uzupełniającego zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej, a jego budowa wymagała pozwolenia na budowę;
6. art. 29 ust. 4 pkt lit. 1d i pkt 2b ustawy Prawo budowlane poprzez błędne przyjęcie, że nie ma on zastosowania w sprawie, podczas gdy wykonane roboty budowlane polegające na remoncie obiektu budowlanego (silosu) nie wymagały decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia;
7. art. 49e ust. 1 w zw. z art. 48a ust. 1 ustawy Prawo budowlane poprzez błędne zastosowanie i wydanie decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego, podczas gdy wykonane roboty budowlane nie wymagały złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego w wymaganym terminie;
8. art. 28 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 6 i 8 ustawy Prawo budowlane poprzez błędne przyjęcie, że "wymiana obiektu" (w świetle oświadczenia strony) w 2020 r., tzn. postawienie nowego silosu na miejscu starego, który uległ zniszczeniu, nie może zostać uznana za remont, a należy ją traktować jako budowę nowego obiektu budowlanego;
9. art. 49e pkt 1 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia nieuwzględniającego słusznego interesu strony (prawnego i ekonomicznego).
Mając powyższe na uwadze, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także o wstrzymanie jej wykonania.
W odpowiedzi na skargę, Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wyrażone w zaskarżonej decyzji stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) i art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), zwanej dalej p.p.s.a., sądowa kontrola legalności polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Przy czym, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy co do zasady nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrola legalności przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie w tak zakreślonych granicach doprowadziła do wniosku, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Organy nadzoru budowlanego w sposób prawidłowy przeprowadziły bowiem postępowanie administracyjne, w trakcie którego zgromadziły kompletny materiał dowodowy, dający podstawę do właściwego zastosowania przepisów prawa budowlanego.
Przedmiotem kontroli legalności w niniejszej sprawie jest decyzja Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 3 listopada 2022 r., którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bytowie z 2 sierpnia 2022 r., nakazującą skarżącemu rozbiórkę obiektu budowlanego – silosu o wymiarach 2,30 m x 2,30 m wraz z płytą fundamentową, oznaczonego na szkicu sytuacyjnym nr S4 (tabliczka znamionowa silosu z symbolem H514/1, data produkcji 2010, numer fabryczny [...]), zlokalizowanego na działce nr [...], w obrębie P., w gminie Miastko, zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Rozstrzygnięcie to zostało podjęte na podstawie art. 49e pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że w niniejszej sprawie orzekające organy w sposób prawidłowy zastosowały przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym po dniu 19 września 2020 r. Zgodnie bowiem z treścią art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 471) do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Z okoliczności niniejszej sprawy wynika zaś, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w dniu 27 kwietnia 2022 r., a więc po wejściu w życie powołanej wyżej nowelizacji Prawa budowlanego.
Na skutek wprowadzonych zmian postępowanie w sprawie samowoli budowlanej rozpoczyna się od wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego:
1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego).
W postanowieniu organ informuje stronę o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3). Co istotne, postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (ust. 5). Następnie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może w ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1 Prawa budowlanego). Jeżeli wniosek ten nie zostanie złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki (art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego). Taki sam skutek ma wycofanie wniosku, co może nastąpić praktycznie na całym etapie procedury legalizacyjnej (art. 49e pkt 2 w zw. z art. 48a ust. 2 Prawa budowlanego). Jeżeli jednak inwestor (właściciel lub zarządca) złoży wniosek o legalizację, organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdraża procedurę legalizacyjną.
Regulacja skutków samowoli budowlanej jest konsekwencją obowiązującej w Prawie budowlanym generalnej zasady, wyrażonej w art. 28 Prawa budowlanego, przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31 Prawa budowlanego. Z samowolą budowlaną mamy zatem do czynienia wówczas, gdy obiekt budowlany wybudowany został bez wymaganego pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
Wskazać przy tym należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że naruszenie Prawa budowlanego powinno być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy. Istotne jest bowiem rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana, od jej likwidacji (zob. wyrok NSA z 2 grudnia 2010 r., II OSK 1974/10, oraz uchwała NSA z 16 grudnia 2013 r., II OPS 2/13, dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe oznacza, że ustalenia czy dla przeprowadzenia danych robót budowlanych konieczne było uprzednie uzyskanie pozwolenia na budowę lub dokonanie zgłoszenia, należy dokonywać na podstawie przepisów obowiązujących w okresie wybudowania danego obiektu.
Jak wynika z akt sprawy, pismem z 1 lipca 2020 r. skarżący zgłosił do Starosty Bytowskiego zamiar wybudowania dwóch silosów na działce nr [...] oraz dwóch silosów na działce nr [...], w obrębie P., w gminie Miastko, o wymiarach 2,30 m x 2,30 m i wysokości 6 m, oraz pojemności 12 m3, służących do przechowywania paszy. Zgodnie z obowiązującym w dacie zgłoszenia art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. d Prawa budowlanego (obecnie art. 29 ust. 1 pkt 29 lit. c Prawa budowlanego), w oparciu o zgłoszenie mogły być realizowane inwestycje polegające na budowie obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej, w tym naziemnych silosów na materiały sypkie o pojemności do 30 m3 i wysokości nie większej niż 7 m.
Starosta Bytowski, poddając ocenie charakter zgłoszonych przez skarżącego obiektów stwierdził, że nie spełniają one warunków pozwalających uznać je za obiekty, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. d Prawa budowlanego, bowiem ich realizacja nie ma charakteru uzupełniającego zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej. W konsekwencji, mając na uwadze treść art. 30 ust. 6 pkt 1 Prawa budowlanego i uznając, że zgłoszenie skarżącego dotyczy budowy lub wykonywania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, Starosta Bytowski decyzją z 27 lipca 2020 r. wniósł sprzeciw do zgłoszenia skarżącego. Decyzja ta uzyskała przymiot ostateczności, albowiem skarżący w przewidzianym terminie nie skorzystał z możliwości wniesienia odwołania.
W związku z powyższym, zarzuty skarżącego dotyczące dokonania przez orzekające w sprawie organy błędnej wykładni art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. d Prawa budowlanego (obecnie art. 29 ust. 1 pkt 29 lit. c Prawa budowlanego), nie mogą odnieść skutku. Sprzeciw organu administracji architektoniczno-budowlanej jest rozstrzygnięciem sprawy co do istoty i oznacza brak zgody na przystąpienie przez inwestora do realizacji zamierzonej działalności budowlanej (por. wyrok WSA w Warszawie z 4 listopada 2022 r., VII SA/Wa 1708/22, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podczas przeprowadzonej w dniu 5 kwietnia 2022 r. kontroli ustalono zaś, że pomimo wniesionego przez Starostę Bytowskiego sprzeciwu, skarżący wybudował w 2020 r. na działce nr [...] stanowiący przedmiot niniejszego postępowania silos oznaczony na szkicu sytuacyjnym nr S4, o wymiarach 2,30 m x 2,30 m i wysokości 6 m. Jak wynika z protokołu kontroli, silos nr S4 stanowi obiekt metalowy, przymocowany za pomocą śrub metalowych do płyty fundamentowej o wymiarach 3,50 m x 6,92 m.
Postanowieniem z 25 maja 2022 r. wstrzymano roboty budowlane przy przedmiotowym obiekcie budowlanym oraz poinformowano skarżącego o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. obiektu budowlanego, a także o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego oraz o zasadach obliczenia tej opłaty.
W postanowieniu tym organ I instancji uznał, że przedmiotowy obiekt został zrealizowany na potrzeby rolnictwa, lecz nie uzupełnia zabudowy siedliska rolniczego, a zatem nie mieści się w katalogu inwestycji wymienionych w art. 29-31 Prawa budowlanego, niewymagających pozwolenia na budowę, a wymagających zgłoszenia oraz niewymagających ani pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. W ocenie organu kwestionowany obiekt wymagał pozwolenia na budowę, którego skarżący nie uzyskał. Ustalenie to jest zbieżne ze stwierdzeniem Starosty Bytowskiego, który to, co więcej, wniósł sprzeciw wobec zgłoszonego przez skarżącego zamierzenia inwestycyjnego. Nie ulega zatem wątpliwości, że silos, będący przedmiotem niniejszego postępowania, stanowi samowolę budowlaną.
W konsekwencji stwierdzić należy, że wbrew zarzutom skarżącego, organ II instancji nie naruszył art. 15 w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia całościowego merytorycznego postępowania. Nie mogą przy tym odnieść skutku twierdzenia skarżącego dotyczące wykonania przez niego remontu niewymagającego pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, ze wskazaniem na wymianę w 2020 r. starych silosów, które uległy zużyciu, na nowe. Należy bowiem wyjaśnić, że rozebranie obiektu budowlanego wyklucza potraktowanie całości robót jako remontu, bowiem byłby to remont czegoś, co nie istnieje, bowiem zostało wcześniej rozebrane. To odtworzenie zatem, które obejmuje rozebranie i następnie "odtworzenie właściwe", wiąże się z pojęciem odbudowy (por. wyroki NSA z 20 października 2011 r., II OSK 1483/10, z 19 kwietnia 2011 r., II OSK 693/10, dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle zaś definicji zawartej w art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego odbudowę obiektu budowlanego należy traktować jako budowę. W orzecznictwie przyjmuje się też, że z odbudową mamy do czynienia właśnie wówczas, gdy obiekt budowlany najczęściej w całości lub w części, nie spełnia już swych funkcji użytkowych z uwagi na nadmierne zużycie lub zniszczenie swej substancji i konieczna jest naprawa lub wymiana wszystkich lub prawie wszystkich elementów obiektu budowlanego, w praktyce oznaczająca jego rozbiórkę w znacznej części lub w całości i ponowne wzniesienie obiektu (por. wyrok NSA z 20 lutego 2020 r., II OSK 952/18, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podkreślić przy tym należy, że wystąpienie którejkolwiek z przesłanek wskazanych w art. 49e Prawa budowlanego obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji o rozbiórce, nie pozostawiając mu w tej kwestii żadnej swobody. Jeżeli zatem inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego m.in. nie skorzystają ze swojego uprawnienia i nie złożą stosownego wniosku o legalizację w ustawowym terminie lub będą ubiegać się bezskutecznie o przywrócenie terminu na jego złożenie, organ ma obowiązek przeprowadzić postępowanie administracyjne w celu wydania decyzji o rozbiórce (R. Godlewski [w:] Prawo budowlane. Komentarz, red. D. Sypniewski, LEX/el. 2022, art. 49e).
W orzecznictwie zauważa się bowiem, że decyzja wydawana w trybie art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego, a z taką mamy do czynienia w niniejszej sprawie, ma charakter związany (zob. wyrok WSA w Warszawie z 4 listopada 2022 r., VII SA/Wa 1708/22, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji, przedmiotem niniejszego postępowania było wyłącznie ustalenie, czy skarżący złożył w terminie wyznaczonym przez organ nadzoru budowlanego wniosek o legalizację, czy nie. W tym pierwszym bowiem wypadku organ nadzoru budowlanego przeprowadziłby postepowanie legalizacyjne, zgodnie z art. 48a i 48b Prawa budowlanego oraz art. 49 ust. 1-4 Prawa budowlanego, legalizując nielegalnie wybudowany obiekt. W drugim zaś, wobec braku wniosku o legalizację, pomimo poinformowania skarżącego o takiej możliwości, organ nadzoru budowlanego zobowiązany był do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu.
Z postanowienia z dnia 25 maja 2022 r. wynika, że stosownie do treści art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, zawierało ono skierowaną do inwestora informację o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego, a także o zasadach obliczenia tej opłaty. Z akt sprawy wynika zaś, że skarżący nie złożył w przewidzianym terminie wniosku o legalizację wybudowanego silosu, oznaczonego na szkicu sytuacyjnym nr S4, zlokalizowanego na działce nr [...], w obrębie P., w gminie Miastko.
Złożenie wniosku o legalizację jest prawem, a nie obowiązkiem strony. Zależne jest wyłącznie od jej woli, a nie od woli organu. Jeżeli strona, odpowiednio pouczona z prawa nie korzysta, to musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w postaci nakazu rozbiórki (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 15 czerwca 2023 r., II SA/Gd 120/23, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wobec niezłożenia przez skarżącego wniosku o legalizację w wymaganym terminie, orzekające w sprawie organy prawidłowo zastosowały art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego i wydały decyzję o rozbiórce silosu o wymiarach 2,30 m x 2,30 m wraz z płytą fundamentową, oznaczonego na szkicu sytuacyjnym nr S4 (tabliczka znamionowa silosu z symbolem H514/1, data produkcji 2010, numer fabryczny [...]), zlokalizowanego na działce nr [...], w obrębie P., w gminie Miastko, zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Prawidłowe jest przy tym, przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stanowisko organu o braku podstaw do przeprowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego w odniesieniu do przedmiotowego obiektu budowlanego, jako że w 2020 r. została zrealizowana nowa inwestycja, której to płyta fundamentowa jest integralnym elementem. Zgodnie zaś z przepisami art. 49f i następne ustawy Prawo budowlane uproszczone postępowanie legalizacyjne prowadzone jest w przypadku gdy od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat.
W opisanych okolicznościach Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zarówno w warstwie merytorycznej, jak i formalnej spełnia stawiane orzeczeniom administracyjnym wymagania. W szczególności uzasadnienia decyzji organów obu instancji w sposób jasny, rzeczowy i spójny wyjaśniają przesłanki, jakimi kierowały się organy przy ich wydawaniu. W opinii Sądu podnoszone w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania nie mogły zatem odnieść zamierzonego skutku.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., wobec wniosku skarżącego i braku sprzeciwu organu.