II SA/Gd 174/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2024-08-14
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo wodnezgłoszenie wodnoprawneprzydomowa oczyszczalnia ściekówplan miejscowysprzeczność z prawemkontrola sądu administracyjnegoochrona środowiskanieruchomości

WSA w Gdańsku uchylił decyzję o sprzeciwie do zgłoszenia wodnoprawnego na budowę przydomowej oczyszczalni ścieków, uznając, że plan miejscowy ograniczający taką możliwość jest sprzeczny z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Skarżący S.H. zgłosił wodnoprawne wykonanie przydomowej oczyszczalni ścieków. Organy administracji wniosły sprzeciw, powołując się na sprzeczność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który dopuszczał jedynie odprowadzanie ścieków do kanalizacji sanitarnej lub zbiorników bezodpływowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzje organów, uznając, że plan miejscowy w tej części jest niezgodny z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, która dopuszcza przydomowe oczyszczalnie jako alternatywne rozwiązanie.

Sprawa dotyczyła skargi S.H. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Gdańsku, która utrzymała w mocy sprzeciw Kierownika Nadzoru Wodnego w Kartuzach wobec zgłoszenia wodnoprawnego dotyczącego budowy przydomowej oczyszczalni ścieków. Organy administracji oparły swoje sprzeciwy na zapisach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Somonino, który przewidywał odprowadzanie ścieków komunalnych do kanalizacji sanitarnej, a do czasu jej realizacji – do zbiorników bezodpływowych, nie dopuszczając tym samym budowy przydomowych oczyszczalni. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Prawa wodnego oraz ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, wskazując, że plan miejscowy jest sprzeczny z ustawą wyższego rzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przychylił się do argumentacji skarżącego. Sąd uznał, że zapis planu miejscowego wykluczający możliwość realizacji przydomowej oczyszczalni ścieków pozostaje w sprzeczności z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, który traktuje przydomową oczyszczalnię jako równorzędne rozwiązanie w przypadku braku możliwości przyłączenia do sieci kanalizacyjnej. Sąd, odmawiając zastosowania niezgodnego z ustawą zapisu planu miejscowego, uchylił zaskarżone decyzje i umorzył postępowanie administracyjne, uznając dalsze jego prowadzenie za bezprzedmiotowe.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, taki zapis planu miejscowego jest sprzeczny z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, która dopuszcza przydomowe oczyszczalnie jako równorzędne rozwiązanie.

Uzasadnienie

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w art. 5 ust. 1 pkt 2 traktuje przydomową oczyszczalnię ścieków jako prawnie dopuszczalne rozwiązanie, jeśli spełnia wymogi techniczne, zwłaszcza gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona. Plany miejscowe nie mogą ograniczać tego prawa w sposób sprzeczny z ustawą.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

Prawo wodne art. 423 § ust. 5 pkt 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Organ właściwy wnosi sprzeciw, jeżeli wykonanie czynności wodnoprawnych narusza ustalenia dokumentów, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 1-7.

u.c.p.g. art. 5 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie do sieci kanalizacyjnej lub, gdy jest to nieuzasadnione, wyposażenie w zbiornik bezodpływowy lub przydomową oczyszczalnię ścieków.

Pomocnicze

Prawo wodne art. 396 § ust. 1 pkt 7

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję w razie naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stosuje środki przewidziane do usunięcia naruszenia prawa w przypadku uchylenia decyzji.

p.p.s.a. art. 145 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd umarza postępowanie, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.

Prawo wodne art. 423 § ust. 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Do wykonania czynności wodnoprawnych można przystąpić, jeżeli organ nie wniesie sprzeciwu w terminie 30 dni od doręczenia zgłoszenia.

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji umarza postępowanie, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.

Konstytucja RP art. 178 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Sędziowie podlegają tylko Konstytucji i ustawom.

u.p.z.p. art. 6 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Ustalenia planu miejscowego kształtują sposób wykonywania prawa własności nieruchomości.

u.p.z.p. art. 14 § ust. 8

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Plan miejscowy stanowi akt prawa miejscowego.

u.s.g. art. 101

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Umożliwia zaskarżenie uchwały rady gminy do sądu administracyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Plan miejscowy ograniczający możliwość budowy przydomowej oczyszczalni ścieków jest sprzeczny z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Sąd administracyjny ma prawo odmówić zastosowania przepisu planu miejscowego niezgodnego z ustawą.

Godne uwagi sformułowania

Organy zobowiązane są [...] jedynie do oceny zgodności planowanej do realizacji inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie mając w tym trybie legitymacji do weryfikowania jego zapisów. Ustalenia planów miejscowych nieprzewidujące możliwości odprowadzania nieczystości do przydomowych oczyszczalni ścieków [...] pozostają w sprzeczności z normą wynikającą z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., czyli normą aktu wyższego rzędu, tj. ustawy. Sąd [...] był zobligowany odmówić zastosowania w kontrolowanej sprawie tak rozumianego (niezgodnie z ustawą) przepisu pkt 6 ppkt 4 dla karty ternu 026 planu.

Skład orzekający

Jolanta Górska

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Gorzeń

sędzia

Dariusz Kurkiewicz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa wodnego i ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w kontekście planów miejscowych dotyczących odprowadzania ścieków."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy plan miejscowy ogranicza możliwość budowy przydomowych oczyszczalni ścieków, a nie innych form korzystania z wód.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje konflikt między lokalnymi planami zagospodarowania a przepisami ustawowymi, co jest częstym problemem dla właścicieli nieruchomości i deweloperów. Pokazuje też rolę sądów administracyjnych w egzekwowaniu hierarchii aktów prawnych.

Plan miejscowy kontra ustawa: Sąd staje po stronie właściciela w sprawie przydomowej oczyszczalni ścieków.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 174/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-08-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz
Jolanta Górska /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Gorzeń
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji i umorzono postępowanie (art. 145 § 3 ustawy - PoPPSA)
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1478
art. 396 ust. 1 pkt 1-7
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzta Gorzeń Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Protokolant Sekretarz Sądowy Julia Bednarek po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2024 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi S.H. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 4 grudnia 2023 r.nr GD.ZUZ.3.4200.6.2023.KG w przedmiocie sprzeciwu do zgłoszenia wodnoprawnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Kierownika Nadzoru Wodnego w Kartuzach Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 21 lipca 2023 r., nr GD.3.3.420.81.2023.IKu; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz skarżącego S. H. kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Skarga S. H. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 4 grudnia 2023 r., nr GD.ZUZ.3.4200.6.2023.KG, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
W dniu 22 czerwca 2023 r. do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Nadzoru Wodnego w Kartuzach wpłynęło złożone przez skarżącego zgłoszenie wodnoprawne dotyczące wykonania urządzeń wodnych służących do wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków na potrzeby zwykłego korzystania z wód na terenie działki nr [...], obręb S., powiat k.
Decyzją z dnia 21 lipca 2023 r., nr GD.3.3.420.81.2023.IKu, wydaną na podstawie art. 394 ust. 1 pkt 13, art. 397 ust. 3 pkt 3, art. 421, art. 422, art. 423 ust. 5 pkt 2 i art. 396 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2022 r., poz. 2625 ze zm.), Kierownik Nadzoru Wodnego Wód Polskich w Kartuzach wniósł sprzeciw do dokonanego przez skarżącego zgłoszenia wodnoprawnego.
Uzasadniając wydaną decyzję, organ wskazał, że planowana inwestycja nie jest zgodna z zapisami obowiązującego na jej terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie bowiem z załączonym do wniosku wypisem i wyrysem z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla fragmentu wsi Somonino, zatwierdzonego uchwałą z dnia 28 września 2006 r., nr XL/311/2006, dla karty terenu 026, w pkt 6 ppkt 4 ustalono, że odprowadzanie ścieków komunalnych ma się odbywać do kanalizacji sanitarnej a do czasu jej realizacji dopuszczono odprowadzanie ścieków bytowych do zbiorników bezodpływowych. Uchwała ta nie dopuszcza zatem budowy przydomowej oczyszczalni ścieków. Również z załączonego do wniosku pisma Urzędu Gminy Somonino z dnia 12 maja 2023 r. nie wynika, aby budowa przydomowej oczyszczalni ścieków na terenie przedmiotowej działki była zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Dlatego też, jak wskazał organ, ponieważ wykonanie zaplanowanego przez skarżącego przedsięwzięcia narusza ustalenia dokumentów, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 7 Prawa wodnego, tj. ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zasadne jest wniesienie sprzeciwu na podstawie art. 423 ust. 5 pkt 2 ustawy – Prawo wodne.
Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez skarżącego zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 4 grudnia 2023 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Gdańsku PGW Wodnego Wody Polskie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadniając wydaną decyzję, organ wskazał, że zapisy obecnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego regulują w sposób jednoznaczny obowiązek odprowadzania ścieków do projektowanej sieci kanalizacji sanitarnej. Budowa sieci kanalizacji sanitarnej winna być prowadzona wyprzedzająco lub równolegle w stosunku do realizacji planowanej zabudowy terenu. Zapisy planu dopuszczają również możliwość odprowadzania ścieków sanitarnych do zbiorników bezodpływowych z udokumentowanym wywozem ścieków do oczyszczalni jako rozwiązanie tymczasowe do czasu wykonania kanalizacji sanitarnej. Jednakże, z chwilą wybudowania zbiorczej kanalizacji sanitarnej należy je bezwzględnie zlikwidować a obiekt podłączyć do sieci. Dlatego też, w związku z brakiem sieci sanitarnej jedynym, nienaruszającym zapisów planu, sposobem odprowadzania ścieków jest ich kierowanie do zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe. Organ zaznaczył przy tym, że inaczej niż w przypadku wykonania urządzeń wodnych służących do wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych (np. drenażu rozsączającego, czy studni chłonnej) w przydomowej oczyszczalni ścieków, instalacja zbiornika bezodpływowego nie wymaga zgody wodnoprawnej. Prawu wodnemu podlegają zbiorniki nieszczelne, a więc takie, z których np. ścieki w jakikolwiek sposób mogą przeniknąć do gruntu.
Organ wskazał przy tym, że zasadność ustaleń miejscowego planu nie może być przedmiotem oceny w procedurze przyjęcia zgłoszenia wodnoprawnego. Organy zobowiązane są, zgodnie z art. 396 ust. 1 pkt 7 Prawa wodnego, w przypadku zgłoszenia działalności podlegającej zgłoszeniu wodnoprawnemu, jedynie do oceny zgodności planowanej do realizacji inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie mając w tym trybie legitymacji do weryfikowania jego zapisów. Z mocy art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2023 r., poz. 977) ustalenia planu miejscowego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Jednocześnie plan stanowi akt prawa miejscowego (art. 14 ust. 8 powołanej ustawy), a zatem ma walor wiążący dla organów administracji (art. 7 i art. 87 ust. 2 Konstytucji RP). Oznacza to, że organy administracji nie są władne do odmowy zastosowania planu miejscowego, nawet w sytuacji, gdy jego ustalenia naruszają ustawę - art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2023 r., poz. 1469). Dopóki zatem dany plan miejscowy obowiązuje w uchwalonej i niezmienionej formie, dopóty organ przyjmujący zgłoszenie wodnoprawne jest związany zapisami tego planu. Kwestia zaś zgodności z prawem aktu prawa miejscowego może być przedmiotem odrębnego postępowania przed sądem administracyjnym w trybie skargi z art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r., poz. 40 ze zm.). W takim postępowaniu mogą być rozstrzygnięte zarzuty skargi pod adresem planu miejscowego w kontekście naruszenia prawa własności, czy art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Dopóki jednak kwestionowany zapis planu miejscowego nie zostanie wyeliminowany z obrotu prawnego w drodze orzeczenia sądu w wyniku skargi na akt organu gminy, to stanowi on źródło prawa. Ponadto, zgodnie z przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym inicjatywa związana z przystąpieniem do zmiany miejscowego planu leży po stronie organów gminy.
Jednocześnie, organ wskazał, że organ I instancji w prawidłowym, tj. ustawowym terminie 30 dni od dnia doręczenia rozpatrzył przedmiotowe zgłoszenie wodnoprawne. Nadto, organ odwoławczy ocenił, że złożone zgłoszenie, poza ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie naruszało innych ustaleń dokumentów, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 1 – 6 oraz spełniało wymagania, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 8. Przedmiotową oczyszczalnię zlokalizowano poza aglomeracją i spełniałaby ona wymagania § 11 ust. 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych.
We wniesionej do Sądu skardze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, zarzucając naruszenie:
- art. 423 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 396 ust. 1 pkt 7 ustawy – Prawo wodne w zw. z uchwałą Rady Gminy Somonino z dnia 28 września 2006 r., nr XL/311/2006, w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Somonino (karta terenu 026 pkt 6 ppkt 4), poprzez ich błędną wykładnię zakładającą niezasadne uznanie, że przedsięwzięcie pozostaje sprzeczne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego;
- art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, poprzez jego niezastosowanie jako normy prawnej wyższego rzędu, która wprost przewiduje wyposażenie nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych jako jedno z alternatywnych rozwiązań w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni w Gdańsku PGW Wodnego Wody Polskie wniósł o oddalenie skargi, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację wskazane w zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 4 grudnia 2023 r., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Nadzoru Wodnego w Kartuzach Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 21 lipca 2023 r., którą organ pierwszej instancji wniósł sprzeciw do zgłoszenia wodnoprawnego złożonego przez skarżącego dotyczącego wykonania urządzeń wodnych służących do wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków na potrzeby zwykłego korzystania z wód na terenie działki nr [...], obręb S.
Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r., poz. 1478 ze zm.), która w art. 423 ust. 5 pkt 2 stanowi, że organ właściwy w sprawach zgłoszeń wodnoprawnych wnosi sprzeciw, jeżeli wykonywanie czynności, robót lub urządzeń wodnych, a także korzystanie z wód narusza ustalenia dokumentów, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 1-7, nie spełnia wymagań, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 8, lub narusza interesy osób trzecich, w tym właściciela wód.
Z art. 396 ust. 1 pkt 7 Prawa wodnego wynika zaś, że pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy i decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
W sprawie nie było sporne, że wykonanie urządzeń wodnych służących do wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków na potrzeby zwykłego korzystania z wód wymaga - zgodnie z art. 394 ust. 1 pkt 13 Prawa wodnego - zgłoszenia wodnoprawnego oraz że przedsięwzięcie planowane przez skarżącego nie wykracza poza zwykłe korzystanie z wód, o którym mowa w art. 33 Prawa wodnego, a zwłaszcza w jego ust. 4 pkt 2, w myśl którego zwykłe korzystanie z wód obejmuje wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę.
Wobec powyższego organy zasadnie w kontrolowanej sprawie zbadały zgodność przedsięwzięcia z ustaleniami obowiązującej na jego terenie (działce nr [...], obręb S., gmina S.) miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Somonino, uchwalonego uchwałą Rady Gminy Somonino z dnia 28 września 2006 r., nr XL/311/2006, dochodząc jednak do błędnych wniosków, że ustalenia tego planu stoją na przeszkodzie realizacji zamierzenia skarżącego.
Kluczowe znaczenie w tej mierze ma właściwa interpretacja oraz ocena ustalenia zawartego w ustaleniach dla karty ternu 026 w pkt 6 (zasady dotyczące systemów komunikacji i infrastruktury technicznej), który w ppkt 4 stanowi, że odprowadzanie ścieków komunalnych – do kanalizacji sanitarnej, dopuszcza się odprowadzanie ścieków bytowych do zbiorników bezodpływowych do czasu realizacji kanalizacji sanitarnej.
Cytowane ustalenie planistyczne dało organom asumpt do wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszonego przez skarżącego przedsięwzięcia, ze wskazaniem, że w związku z brakiem sieci kanalizacji sanitarnej jedynym, nienaruszającym zapisów planu sposobem odprowadzania ścieków jest ich kierowanie do zbiornika bezodpływowego.
Oceniając powyższe stanowisko należy wskazać na upowszechniającą się linię orzeczniczą sądów administracyjnych, w myśl której tego rodzaju ustalenie planistyczne - należy zawsze skonfrontować z przepisem rangi ustawowej, jakim jest art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2023 r., poz. 1469 ze zm.) – zwanej dalej u.c.p.g., stanowiącym, że właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.
Z przytoczonej wyżej regulacji wyraźnie wynika, że jeśli przydomowa oczyszczalnia ścieków spełnia wymogi techniczne stawiane tym urządzeniom, jej eksploatacja jest prawnie dopuszczalna, a korzystający z tego urządzenia spełnia kryteria utrzymania czystości i porządku na nieruchomości. Ustalenia planów miejscowych nieprzewidujące możliwości odprowadzania nieczystości do przydomowych oczyszczalni ścieków, bądź stawiające dodatkowe warunki nieruchomościom, na jakich te urządzenia miałyby być sytuowane (np. tylko powyżej określonej powierzchni - jak w sprawie niniejszej), pozostają w sprzeczności z normą wynikającą z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., czyli normą aktu wyższego rzędu, tj. ustawy. Pogląd ten został wyrażony w wyrokach zarówno wojewódzkich sądów administracyjnych (zob. wyroki: WSA w Poznaniu: z 14 marca 2024 r. sygn. akt IV SA/Po 45/24, z 7 lutego 2024 r. sygn. akt III SA/Po 832/23, z 31 maja 2023 r. sygn. akt III SA/Po 111/23 i z 9 maja 2023 r. sygn. akt III SA/Po 101/23; WSA w Opolu: z 15 listopada 2023 r. sygn. akt I SA/Op 201/23 i z 7 lipca 2023 r. sygn. akt I SA/Op 141/23 oraz WSA w Łodzi
z 11 października 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 718/23, wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl), jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyroki: z 2 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 1247/15 i z 13 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 1092/15). W orzeczeniach tych wskazuje się, że w kontekście norm ustawowych zapisów planu miejscowego nie można interpretować w sposób ograniczający prawo własności w zakresie, który nie znajduje umocowania w obowiązujących przepisach prawa. W przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona ustawodawca uznał wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych, za równorzędnie dopuszczalne sposoby wypełnienia obowiązku właściwego odprowadzania ścieków.
W sytuacji, gdy na danym terenie nie ma sieci kanalizacyjnej, bowiem pozostaje ona dopiero w sferze planów realizacyjnych, właściciel musi mieć alternatywę zapewnienia infrastruktury, którą gwarantuje mu u.c.p.g., dając możliwość wyboru - czy to zbiornika bezodpływowego, czy właśnie przydomowej oczyszczalni ścieków. W innym wypadku właściciel zostanie pozbawiony uprawnienia ustawowego, w czym także należy upatrywać naruszenia zasady ochrony własności zagwarantowanej w Konstytucji RP (art. 21 ust. 1). Tej kompetencji nie może przejąć gmina, zamieszczając w planie miejscowym ustalenie, które przewiduje - wprost lub w sposób dorozumiany - zakaz lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków (lub lokalizowanie ich tylko na działkach spełniających określone kryteria). Ograniczenie prawa własności przez narzucenie, choćby tylko na okres przejściowy (do czasu zrealizowania sieci kanalizacyjnej), jedynie możliwości lokalizowania zbiorników bezodpływowych pozostaje w sprzeczności z dyspozycją art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. (zob. wyrok WSA w Łodzi z 27 września 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 645/23).
Przenosząc dotychczasowe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że zawarty w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wsi Somonino, uchwalonym uchwałą Rady Gminy Somonino z dnia 28 września 2006 r., nr XL/311/2006, dla karty terenu 026 w pkt 6 ppkt 4 zapis, wykluczający możliwość realizacji przydomowej oczyszczalni ścieków pozostaje w oczywistej sprzeczności z dyspozycją art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g.
Z tych względów, Sąd w niniejszym składzie, podlegając tylko Konstytucji oraz ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP), był zobligowany odmówić zastosowania w kontrolowanej sprawie tak rozumianego (niezgodnie z ustawą) przepisu pkt 6 ppkt 4 dla karty ternu 026 planu.
Należy w tym miejscu zaznaczyć, że dopuszczalność sprawowania przez sądy administracyjne tzw. incydentalnej kontroli legalności oraz konstytucyjności aktów podustawowych (przede wszystkim rozporządzeń oraz aktów prawa miejscowego) ze skutkiem inter partes - polegającym właśnie na możliwości odmowy zastosowania aktu podustawowego (w całości lub w określonej części) w konkretnej sprawie - nie budzi wątpliwości ani w doktrynie, ani w judykaturze (zob. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2010, s. 18, i przywołane tam orzeczenia NSA.).
W konsekwencji, w przypadku wydanej na podstawie art. 423 ust. 5 pkt 2 Prawa wodnego decyzji o wniesieniu sprzeciwu od zgłoszenia dotyczącego wykonania urządzenia wodnoprawnego, które w ocenie organów narusza ustalenia m.p.z.p., sąd administracyjny badając, czy wniesienie sprzeciwu było uzasadnione, może skontrolować na potrzeby rozstrzygnięcia konkretnej sprawy, czy odnośne ustalenie planu miejscowego, stanowiące podstawę wniesienia sprzeciwu, nie pozostaje w sprzeczności z aktami wyższego rzędu,
w tym z przepisami ustaw. Wniosek taki wynika z generalnego nakazu kontroli przez sąd administracyjny zgodności decyzji z prawem, co w przypadku ujawnionej sprzeczności norm prawnych uzasadnia zastosowanie obowiązujących w tym zakresie reguł kolizyjnych, w tym reguły hierarchicznej lex superior derogat legi inferiori (zob. wyroki: WSA w Gdańsku z 8 lipca 2009 r. sygn. akt II SA/Gd 181/09, WSA w Poznaniu z 10 czerwca 2009 r.
sygn. akt IV SA/Po 194/09 i WSA w Opolu z 8 sierpnia 2017 r. sygn. akt II SA/Op 207/17).
Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku, tj. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Jednocześnie, działając na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. Sąd w punkcie drugim wyroku umorzył postępowanie administracyjne.
Sąd uznał bowiem, że dalsze prowadzenie postępowania stało się bezprzedmiotowe, w świetle art. 105 § 1 k.p.a., gdyż zgodnie z art. 423 ust. 2 ustawy - Prawo wodne, do wykonywania czynności, robót lub urządzeń wodnych podlegających obowiązkowi zgłoszenia wodnoprawnego można przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia organ właściwy w sprawach zgłoszeń wodnoprawnych nie wniesie, w drodze decyzji, sprzeciwu. Termin trzydziestu dni na zgłoszenie sprzeciwu jest terminem zawitym (materialnym). Organy administracji publicznej ograniczone są czasowo do wniesienia sprzeciwu i po upływie 30 dni od doręczenia zgłoszenia tracą kompetencję do wydania decyzji o sprzeciwie. Złożenie odwołania od decyzji o sprzeciwie, a następnie skargi do sądu administracyjnego nie powoduje przedłużenia materialnoprawnego terminu do wydania decyzji w tym przedmiocie.
Jedyną zaś podstawę wniesienia sprzeciwu od zgłoszenia wodnoprawnego w niniejszej sprawie stanowiła stwierdzona przez organy obu instancji niezgodność zgłoszonego zamierzenia z planem miejscowym, które to stwierdzenie, jak wynika z powyższych rozważań, było niezasadne, jako oparte na błędnej, bo nieuwzględniającej dyspozycji art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. Jak przy tym ocenił organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji złożone zgłoszenie, poza ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie naruszało innych ustaleń dokumentów, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 1 – 6 oraz spełniało wymagania, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 8.
O kosztach postępowania (pkt 3 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 202 § 2 i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez skarżącego koszt wpisu od skargi (300 zł).
[pic]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI