II SA/Gd 173/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2023-10-18
NSAAdministracyjneWysokawsa
świadczenie pielęgnacyjnecudzoziemiecobywatel Ukrainydostęp do rynku pracykarta pobytuustawa o świadczeniach rodzinnychprawo administracyjnepomoc społeczna

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające świadczenia pielęgnacyjnego obywatelce Ukrainy, uznając, że organy nieprawidłowo oceniły jej dostęp do rynku pracy.

Skarżąca, obywatelka Ukrainy, ubiegała się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem. Organy odmówiły świadczenia, uznając, że nie spełnia ona przesłanek podmiotowych, w szczególności nie posiadała karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy". Sąd uchylił te decyzje, stwierdzając, że organy nieprawidłowo oceniły dostęp skarżącej do rynku pracy, koncentrując się jedynie na adnotacji na karcie pobytu, zamiast zbadać faktyczne uprawnienia do pracy.

Sprawa dotyczyła skargi V. K., obywatelki Ukrainy, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem. Organy administracji uznały, że skarżąca nie spełnia przesłanek podmiotowych do otrzymania świadczenia, głównie z powodu braku na jej karcie pobytu adnotacji "dostęp do rynku pracy". Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd wskazał, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania, koncentrując się na formalnej adnotacji na karcie pobytu, zamiast zbadać, czy skarżąca faktycznie posiadała uprawnienie do wykonywania pracy na terytorium Polski, zgodnie z przepisami ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Sąd podkreślił, że brak adnotacji "dostęp do rynku pracy" na karcie pobytu ma charakter informacyjny i nie wyklucza automatycznie prawa do świadczeń, jeśli cudzoziemiec spełnia inne przesłanki uprawniające do pracy. Sąd nakazał organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem prawidłowej wykładni przepisów dotyczących dostępu do rynku pracy dla cudzoziemców.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, posiadanie karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy" jest jedynie informacyjne, a kluczowe jest faktyczne uprawnienie do wykonywania pracy na terytorium Polski, które może wynikać z innych przepisów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy administracji błędnie skupiły się na braku adnotacji na karcie pobytu, zamiast zbadać, czy skarżąca posiadała faktyczne uprawnienia do pracy na terytorium Polski zgodnie z ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Brak adnotacji nie wyklucza prawa do świadczeń, jeśli inne przesłanki są spełnione.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

u.ś.r. art. 1 § ust. 2 pkt 2

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Przepis ten określa krąg podmiotów uprawnionych do świadczeń rodzinnych, w tym cudzoziemców. Kluczowe jest ustalenie, czy cudzoziemiec ma dostęp do rynku pracy, co nie jest równoznaczne z posiadaniem adnotacji na karcie pobytu.

u.p.z. art. 87

Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

Przepis ten wymienia przypadki, w których cudzoziemiec jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jest z tego obowiązku zwolniony. Sąd podkreślił konieczność analizy tych przesłanek.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania przez organy w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej i wnikliwie ustalając stan faktyczny.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny, czy okoliczności faktyczne uzasadniają wydanie decyzji.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji, w tym wskazanie podstawy prawnej i faktycznej.

Ustawa o cudzoziemcach art. 244 § ust. 1 pkt 11

Przepis dotyczący umieszczania w karcie pobytu adnotacji "dostęp do rynku pracy".

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji błędnie zinterpretowały wymóg posiadania adnotacji "dostęp do rynku pracy" na karcie pobytu, ignorując faktyczne uprawnienia skarżącej do pracy. Naruszenie przepisów postępowania przez organy, które nie zebrały i nie oceniły materiału dowodowego w sposób wyczerpujący.

Godne uwagi sformułowania

brak adnotacji "dostęp do rynku pracy" na karcie pobytu nie zwalnia organu z konieczności czynienia takich ustaleń, bowiem jak wskazano powyżej – powyższa adnotacja ma charakter jedynie informacyjny. Kwestia spełniania przez skarżącą przesłanek podmiotowych do przyznania wnioskowanego świadczenia, a wynikających z art. 1 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. Organy administracji przy wydawaniu kontrolowanych decyzji naruszyły przepisy postępowania – art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skład orzekający

Dariusz Kurkiewicz

przewodniczący

Diana Trzcińska

sprawozdawca

Justyna Dudek-Sienkiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dostępu do rynku pracy dla cudzoziemców w kontekście świadczeń rodzinnych, podkreślenie znaczenia faktycznych uprawnień nad formalnymi adnotacjami."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej cudzoziemców ubiegających się o świadczenia rodzinne w Polsce, z uwzględnieniem przepisów o cudzoziemcach i rynku pracy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami cudzoziemców w Polsce, w szczególności obywateli Ukrainy, oraz ich dostępu do świadczeń socjalnych. Pokazuje praktyczne problemy interpretacyjne przepisów.

Cudzoziemka walczy o świadczenie pielęgnacyjne: czy brak pieczątki na karcie pobytu to koniec nadziei?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 173/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-10-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący/
Diana Trzcińska /sprawozdawca/
Justyna Dudek-Sienkiewicz
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 615
art. 1 ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 18 października 2023 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi V. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 15 grudnia 2022 r. nr SKO Gd/4341/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz porzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Redy z dnia 25 lipca 2022 r. nr SRFASW.5211.177.2021.ŚP.
Uzasadnienie
V. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 15 grudnia 2022 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
Skargę wniesiono w następującym stanie faktycznym i prawnym:
V. K., będąca obywatelką Ukrainy, wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem I.
Do wniosku załączyła kopię karty pobytu, wskazującej na zezwolenie na pobyt czasowy od 2 listopada 2020 r. do 1 października 2023 r. Wnioskodawczyni załączyła także: zaświadczenie o wpisie wniosku do ewidencji wniosków w sprawie pracy sezonowej od 1 stycznia 2020 r. do 30 września 2020 r. oraz oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi od 17 grudnia 2018 r. do 7 czerwca 2019 r. oraz od 7 października 2020 r. do 31 marca 2021 r. Przedłożono także dokumentację pracowniczą, w tym świadectwo pracy, potwierdzające zatrudnienie od 1 lipca 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. Skarżąca przedłożyła karty pobytu dzieci oraz orzeczenie o zaliczeniu syna I. do osób niepełnosprawnych, z adnotacją o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Skarżąca wyraziła także zgodę na przyznanie jej prawa do świadczenia do 1 października 2023 r.
Po rozpoznaniu wniosku skarżącej, decyzją z 18 maja 2021 r. Burmistrz Miasta Rumii przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu opieki nad niepełnosprawnym synem I. K. w okresie od 1 marca 2021 r. do 30 września 2023 r. Organ odstąpił od uzasadnienia decyzji na podstawie art. 107 § 4 k.p.a.
W dniu 18 listopada 2021 r. skarżąca poinformowała o zmianie miejsca zamieszkania, podając adres w Redzie, i wniosła o przekazanie wniosków zgodnie z właściwością od 1 grudnia 2021 r.
Pismem z 15 grudnia 2021 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Rumii wezwał skarżącą do złożenia karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", zezwolenia na pobyt i wizy krajowej. Następnie pismem z 28 stycznia 2022 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Rumii wezwał skarżącą do złożenia wyjaśnień odnośnie do zezwolenia na pracę/uprawnień do wykonywania pracy w oparciu o zezwolenie na pobyt czasowy. W dniu 6 czerwca 2022 r., z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania skarżącej, akta przekazano do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Redzie.
Decyzją z 10 czerwca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku stwierdziło nieważność decyzji z 18 maja 2021 r. o przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego uznając, że wydano ją z rażącym naruszeniem przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych regulujących sytuacje, w których wnioskodawcą jest cudzoziemiec.
Następnie decyzją z 25 lipca 2022 r. Burmistrz Miasta Redy odmówił skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na syna I. na okres od 1 marca 2021 r. do 27 czerwca 2022 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zarówno wnioskodawczyni wraz z rodziną są obywatelami Ukrainy. Mąż mieszka na terenie Polski od 2015 roku a wnioskodawczyni z dziećmi od 2017 roku. W ocenie Burmistrza wnioskodawczyni nie przysługuje jednak świadczenie pielęgnacyjne, gdyż nie mieści się w katalogu podmiotów uprawnionych do świadczeń rodzinnych określonych w art. 1 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. Organ I instancji uwzględnił, że przedłożona przez wnioskodawczynię karta pobytu nie była opatrzona adnotacją o dostępie do rynku pracy. Nadto zdaniem organu I instancji, skoro wnioskodawczyni poinformowała w dniu 28 czerwca 2022 r. o wymianie karty pobytu i uzyskaniu zezwolenia na pobyt czasowy z dopiskiem "dostęp do rynku pracy" na okres do 1 października 2023 r. w rezultacie odmowa świadczenia dotyczy okresu do 27 czerwca 2022 r.
Po rozpoznaniu odwołania od tak wydanej decyzji, skarżoną decyzją z 15 grudnia 2022 r. Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że w części okresu świadczeniowego strona nie spełniała wszystkich przesłanek podmiotowych warunkujących prawo przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. z uwagi na obywatelstwo skarżącej przepis art. 1 ust. 2 pkt. 2 a u.ś.r. nie miał zastosowania. Umowa o zabezpieczeniu społecznym zawarta pomiędzy Polską a Ukrainą z 18 maja 2012 r. (Dz.U z 2013 poz. 1373) nie obejmowała świadczeń rodzinnych, co wykluczało zastosowanie kolejnej przesłanki z art. 1 ust. 2 pkt 2 b u.ś.r. Zdaniem Kolegium przesłanka z art. 1 ust. 2 pkt. 2 c u.ś.r. również nie mogła zostać zastosowana z uwagi na brak spełnienia kryteriów przewidzianych tym przepisem. Z uwagi na brak zezwoleń o których mowa w przywołanym art. 1 ust. 2 pkt 2 e i f u.ś.r. zastosowanie tych przesłanek także zostało przez Kolegium wykluczone. Kolegium wskazało także, że z przedłożonych przez stronę oświadczeń o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi wydanych przez Powiatowy Urząd Pracy w Gdyni wynikało, że wnioskodawczyni powierzono pracę w okresie od 17 grudnia 2018 r. do 7 czerwca 2019 r., następnie w okresie od 7 października 2020 r. do 31 marca 2021 r. i na okres od 5 lutego 2021 r. do 11 kwietnia 2021 r. Oznacza to, że w niniejszym przypadku oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi (zezwolenia na pracę) zostały wydane na okres nieprzekraczający 6 miesięcy, a zatrudnienie nie było kontynuowane, skutkiem czego przesłanka z art. 1 ust. 2 pkt 2 d u.ś.r. nie została zachowana. Kolegium uwzględniło, że w toku postępowania V. K. w dniu 28 czerwca 2022 r., przedłożyła nowe zezwolenie na pobyt czasowy z dopiskiem "dostęp do rynku pracy" na okres do 1 października 2023 r. w związku z czym odmowa przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego obejmowała okres wskazany zaskarżoną decyzją.
W skardze na tak wydaną decyzję zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.: art. 1 ust. 2 pkt. 2 lit. d) u.ś.r. poprzez jego niezastosowanie, wskutek czego miało to wpływ na treść orzeczenia. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium z 15 grudnia 2022 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z 25 lipca 2022 r.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że wraz z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne złożyła wszelkie wymagane dokumenty, również te, które potwierdzały jej rezygnację z pracy. Skarżąca wyjaśniła, że musiała zrezygnować z zatrudnienia, gdyż jej syn I. wymaga całodobowej opieki. U syna zdiagnozowano autyzm atypowy F 84.1. Zalecona dla niego została spójna, intensywna terapia i edukacja w ośrodku wyspecjalizowanym w oddziaływaniach na rzecz dzieci z autyzmem. Wskazana pogłębiona diagnoza funkcjonalna w oparciu o obserwacyjne narzędzia do oceny funkcjonowania dzieci z ASD. Dodatkowo terapia logopedyczna ukierunkowana na rozwój kompetencji komunikacyjnych, mowy czynnej i biernej. Nadto zalecono integrację sensoryczną. Syn skarżącej został także skierowany na specjalistyczną rehabilitację dziecięcą. Z uwagi na wskazane zalecenia lekarskie skarżąca codziennie jeździ z synem na rehabilitacje i zajęcia z psychologiem, odbywa także zajęcia z rozwoju. Dzięki przyznanym decyzjami z 18 maja 2021 r. świadczeniom syn mógł odbywać rehabilitację, odbywać zajęcia z logopedą i psychologiem oraz jeździć na inne potrzebne zajęcia, które stworzą w miarę możliwości szanse na samodzielne życie. Świadczenia z MOPS były przy tym wydatkowane na bieżące potrzeby. Pieniądze były pomocne na opłatę rehabilitacji, zajęcia prywatne z psychologiem w poradni specjalistycznej, zajęcia terapeutyczne, a także leki. W ocenie skarżącej fakt, że w jej karcie pobytu nie było adnotacji "dostęp do rynku pracy" nie powinien wykluczać z możliwości pobierania świadczenia na dziecko niepełnosprawne, tym bardziej, że wcześniej cały czas pracowała. Nadto w czerwcu 2022 r., zwróciła się ona do Wojewody Pomorskiego z prośbą o wymianę karty pobytu na taką z adnotacją "dostęp do rynku pracy" i taką kartę uzyskała.
Skarżąca wyjaśniła, że w czasie wykonywania diagnostyki niepełnosprawności syna w grudniu w Centrum Terapii Autyzmu [...], była zatrudniona w F.". Musiała zrezygnować z tej pracy w związku z niepełnosprawnością syna. Skarżąca posiada także oświadczenia o powierzeniu pracy w okresie od 7 października 2020 r. do 31 marca 2021 r. i na okres od 5 lutego 2021 r. do 11 kwietnia 2021 r. Oświadczenia zostały wydane na okres nieprzekraczający 6 miesięcy i zatrudnienie nie było kontynuowane, jednakże każde oświadczenie o pracy może zostać przedłużone. Skarżąca nie miała jednak możliwości kontynuowania zatrudnienia przez chorobę syna, gdyż musiała poświęcić czas na zajęcia i lekarzy. Zrezygnowała z pracy i przez to nie dostała kolejnego oświadczenia o powierzeniu pracy.
Skarżąca zwróciła się o uwzględnienie, że decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a także decyzja dotycząca zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności dziecka poniżej 16 roku życia była wydana 1 lutego 2021 r., i także nie dawała skarżącej możliwości kontynuacji pracy, bo wtedy nie dostawałaby środków na leczenie, rehabilitację i zajęcia dla syna.
Zdaniem skarżącej, karta pobytu bez adnotacji "dostęp do rynku pracy" nie oznaczała, że nie ma dostępu do polskiego rynku pracy. Adnotacja "dostęp do rynku pracy" może wskazywać na fakt, że cudzoziemiec może legalnie pracować w Polsce, ale jego dostęp do rynku pracy jest ograniczony. Dostęp do rynku pracy może być ograniczony do konkretnego pracodawcy, jeśli cudzoziemiec posiada jednolite zezwolenie na pobyt czasowy i pracę. Ustawa także stanowi, że jeśli cudzoziemiec legitymuje się ważną kartą pobytu, to pracodawca może być pewien, że jego pobyt w Polsce jest legalny, oraz może powierzyć wykonywanie pracy cudzoziemcowi po uzyskaniu dla niego zezwolenia na prace, zezwolenia na pracę sezonową, wpisu oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi. Skarżąca podejmowała pracę w Polsce wiele razy. Brak adnotacji w jej przypadku oznacza tylko to, że zmieniając pracodawcę nie musiała ponownie wyrabiać zezwolenia na pracę, a także miała możliwość zmiany stanowiska pracy. Kiedy w końcu znalazła odpowiednią dla niej pracę, musiała z niej zrezygnować z powodu choroby dziecka. F. mogłaby jednak umożliwić jej zezwolenie na pracę, ale i tak za tydzień byłoby ono nieaktualne, bo zrezygnowała z pracy po tym, jak dostała od lekarza orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego w dniu 7 grudniu 2020 r. w Centrum Terapii Autyzmu dla syna. W orzeczeniu syna o niepełnosprawności jest wskazana konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, a także wskazane wymaganie konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Nadto karta pobytu jest dokumentem, który w okresie swojej ważności potwierdza tożsamość cudzoziemca podczas jego pobytu w Polsce i uprawnia do zamieszkania na terytorium Polski. Skarżąca nie ma żadnych przeciwwskazań, aby pracować na terytorium Polski, poza niepełnosprawnością dziecka. Skarżąca oświadczyła, że mieszka z dziećmi w Polsce od 2017 r. a jej mąż od 2015 r. Są obywatelami Ukrainy, ale nie wyjeżdżają z Polski i tu prowadzą gospodarstwo domowe, a dzieci uczęszczają do przedszkola. Rodzina płaci podatki w Polsce, nie dostaje w Ukrainie żadnych wypłat i żadnych świadczeń. Na dzień dzisiejszy w związku z prowadzoną w Ukrainie wojną straciła dom w swoim kraju.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Orzekając w niniejszej sprawie w oparciu o kryterium legalności Sąd uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięć organów obu instancji są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 615) – zwanej dalej jak wcześniej u.ś.r. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest spełnianie przez skarżącą przesłanek podmiotowych do przyznania wnioskowanego świadczenia, a wynikających z art. 1 ust. 2 pkt 2 u.ś.r.
Zgodnie z art. 1 ust. 2 u.ś.r., świadczenia rodzinne przysługują:
1) obywatelom polskim;
2) cudzoziemcom:
a) do których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego,
b) jeżeli wynika to z wiążących Rzeczpospolitą Polską umów dwustronnych o zabezpieczeniu społecznym,
c) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127 lub art. 186 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r. poz. 2354, z późn. zm.), lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej, jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
d) posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający 6 miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy,
e) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:
– na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 139a ust. 1 lub art. 139o ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub
– w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa na warunkach określonych w art. 139n ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
- jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z członkami rodzin, z wyłączeniem cudzoziemców, którym zezwolono na pobyt i pracę na okres nieprzekraczający 9 miesięcy, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej,
f) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:
– na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 151 lub art. 151b ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach,
– na podstawie wizy krajowej w celu prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych,
– w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej naukowca na warunkach określonych w art. 156b ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
- z wyłączeniem cudzoziemców, którym zezwolono na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres nieprzekraczający 6 miesięcy, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Przepis art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d dodano przy tym do art. 1 w ust. 2 w pkt 2, przepisem art. 486 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2013 r., poz.1650). W uzasadnieniu projektu wskazano przy tym: "W ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych wprowadzona zmiana, polegająca na dodaniu w art. 1 w ust. 2 w pkt 2 lit. d, ma na celu rozszerzenie kręgu osób uprawnionych do świadczeń rodzinnych o cudzoziemców posiadających kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy". Zmiana ta służy wdrożeniu do polskiego porządku prawnego art. 12 ust. 1 lit. e dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/98/UE w sprawie procedury jednego wniosku o jedno zezwolenie dla obywateli państw trzecich na pobyt i pracę na terytorium państwa członkowskiego oraz w sprawie wspólnego zbioru praw dla pracowników z państw trzecich przebywających legalnie w państwie członkowskim".
W konsekwencji, zgodnie z podzielanym przez Sąd w składzie orzekającym, stanowiskiem sądów administracyjnych (por. np. wyrok WSA w Warszawie z 8 września 2022 r., sygn. akt VIII SA/Wa 296/22, CBOSA), prawo do uzyskania świadczeń rodzinnych przez cudzoziemca legitymującego się kartą pobytu uzależnione jest nie od wymaganej prawem adnotacji organu "dostęp do rynku pracy", lecz od posiadania przez niego uprawnienia do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które może wynikać bądź z posiadanego zezwolenia na pracę lub z mocy przepisów zwalniających cudzoziemca z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Oznacza to, że dla ustalenia wobec cudzoziemca prawa do świadczeń rodzinnych wymagane jest spełnienie łącznie dwóch warunków. Po pierwsze, pobyt tego cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej musi być legalny. Po drugie, cudzoziemiec ten musi posiadać uprawnienie do wykonywania na terytorium Rzeczypospolitej pracy, w oparciu o stosowne zezwolenie na pracę lub wskutek zwolnienia ex lege cudzoziemca z obowiązku legitymowania się takim zezwoleniem (por. także wyrok NSA z 14 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 1164/16, wyrok w Gliwicach z 17 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 1380/20, CBOSA).
Nadto Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w wyroku z 1 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2337/17, że przypadki, w których nie jest konieczne uzyskanie zezwolenia dla powierzenia cudzoziemcowi pracy są wyjątkami i jako takie muszą być interpretowane w sposób ścisły (zgodnie z regułą exceptiones non sunt extendendae). Oznacza to, że cudzoziemiec jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jest to legalna praca. Jak przy tym wynika z wyroku NSA z 1 grudnia 2017 r., sygn. I OSK 2337/17, jeżeli cudzoziemcowi przysługuje z mocy prawa uprawnienie do wykonywania pracy w Polsce, to adnotacja na karcie pobytu jako potwierdzająca to uprawnienie, ma charakter jedynie informacyjny.
Z akt postępowania wynika, że skarżąca jest obywatelką Ukrainy. W sprawie nie jest kwestionowane przez żadną ze stron postępowania, że w dacie wystąpienia z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca wraz z małoletnim synem legalnie przebywała (i nadal przebywa) na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie udzielonego jej zezwolenia na pobyt czasowy, na podstawie art. 160 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach. Skarżąca przebywa na terytorium Polski od 2017 roku, zatem nie znajdują zastosowania do jej sytuacji prawnej przepisy ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. poz. 583 ze zm.) – dalej jako u.p.o.u., dotyczące obywateli Ukrainy, którzy wjechali do Polski po 24 lutego 2022 r. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 i 2 u.p.o.u., ustawa dotyczy każdego, kto jest obywatelem Ukrainy który przybył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywatelem Ukrainy posiadającym Kartę Polaka, który wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 1), bądź też nieposiadającym obywatelstwa ukraińskiego małżonkiem obywatela Ukrainy, o ile przybył on na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa i nie jest obywatelem polskim ani obywatelem innego, niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej (ust. 2). U.p.o.u. została uchwalona w celu stworzenia szczególnej regulacji prawnej zapewniającej doraźną podstawę do legalnego pobytu obywatelom Ukrainy, którzy w wyniku działań wojennych zostali zmuszeniu do opuszczenia kraju swojego pochodzenia. Z przekazanych Sądowi wraz ze skargą akt administracyjnych wynika, że skarżąca jest obywatelką Ukrainy, ale na terenie Rzeczypospolitej Polskiej przebywa od 2017 r., zatem nie jest żadną z osób wymienionych w art. 1 ust. 1 i 2 u.p.o.u. Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy jest regulacją szczególną i z tego względu jej przepisy nie powinny być interpretowane rozszerzająco (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 29 czerwca 2023 r., sygn. akt III SAB/Wr 1523/22, CBOSA). Tym samym nie znajduje wobec skarżącej zastosowania art. 22 ust. 1 u.p.o.u., który stanowi, że obywatel Ukrainy jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie pobytu zgodnego z obowiązującymi przepisami, w przypadku gdy: 1) jego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uznaje się za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 lub 2) jest obywatelem Ukrainy przebywającym legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - jeżeli podmiot powierzający wykonywanie pracy powiadomi w terminie 14 dni od dnia podjęcia pracy przez obywatela Ukrainy powiatowy urząd pracy właściwy ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania podmiotu o powierzeniu wykonywania pracy temu obywatelowi, a praca jest powierzana w wymiarze czasu pracy nie niższym niż wskazany w powiadomieniu lub liczbie godzin nie mniejszej niż wskazana w powiadomieniu oraz za wynagrodzeniem nie niższym niż ustalone według stawki określonej w powiadomieniu, proporcjonalnie zwiększonym w przypadku podwyższenia wymiaru czasu pracy lub liczby godzin pracy. W konsekwencji, rozważenia wymagało zastosowanie reguł ogólnych ustanowionych dla cudzoziemców w zakresie uzyskania świadczeń rodzinnych, wynikających z art. 1 ust. 2 pkt 2 u.ś.r.
Wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca złożyła kopię karty pobytu, wydanej 2 listopada 2020 r. wskazującej na zezwolenie na pobyt czasowy do 1 października 2023 r. Karta pobytu nie została przy tym opatrzona adnotacją "dostęp do rynku pracy" (o której mowa w art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d u.ś.r.). W dalszej kolejności w toku postępowania przed organami administracji skarżąca przedłożyła wydaną w dniu 28 czerwca 2022 r. kartę pobytu opatrzoną adnotacją "dostęp do rynku pracy", bezspornie zgodną z przesłankami art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d u.ś.r.
Odnosząc się do powyższych okoliczności wskazać należy, że karta pobytu jest jednym z dokumentów, które mogą być wydane cudzoziemcowi (art. 226 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, stan na dzień wydania karty pobytu: Dz. U z 2021 r., poz. 2354 ze zm. – dalej jako ustawa o cudzoziemcach). Karta pobytu w okresie swojej ważności potwierdza tożsamość cudzoziemca podczas jego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz uprawnia go, wraz z dokumentem podróży, do wielokrotnego przekraczania granicy bez konieczności uzyskania wizy (art. 242). Zgodnie z art. 244 ust. 1 pkt 11 ustawy o cudzoziemcach w karcie pobytu umieszcza się adnotację "dostęp do rynku pracy" - w przypadku zezwolenia udzielonego cudzoziemcowi, który jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Zatem, uwzględniając wskazane wyżej stanowisko orzecznictwa, przedmiotem badania na gruncie niniejszej sprawy powinno być ustalenie w zakresie posiadania przez skarżącą stosownego zezwolenia na pracę lub zwolnienia z obowiązku posiadania takiego zezwolenia. Brak adnotacji "dostęp do rynku pracy" na karcie pobytu nie zwalnia organu z konieczności czynienia takich ustaleń, bowiem jak wskazano powyżej – powyższa adnotacja ma charakter informacyjny. Jej brak nie wyklucza uznania, że pozbawiony takiej adnotacji cudzoziemiec posiadający kartę pobytu, jest automatycznie wykluczony z rynku pracy. Tytułem wyjaśnienia wskazać należy, powołując się na stanowisko doktryny, że "Umieszczenie w art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy warunku posiadania na karcie pobytu adnotacji "dostęp do rynku pracy" miało zapewne na celu uproszczenie postępowania przed właściwym organem, który co do zasady nie ma kompetencji do badania uprawnień cudzoziemców do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawodawca nie przewidział jednak sytuacji, w której praktyka stosowania art. 244 ust. 1 pkt 11 ustawy o cudzoziemcach w zbiegu z przepisami dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/98/UE z 13.12.2011 r. doprowadziła do powstania kategorii osób, których uprawnienie do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie zostało przez właściwy organ ujawnione na wydanych im kartach pobytu. (...) Wykładnia systemowa nie upoważnia w takiej sytuacji do zróżnicowania cudzoziemców i do wykluczenia tych osób z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia wychowawczego, tym bardziej że nie mają one w praktyce żadnego wpływu na treść wydawanych im dokumentów, a ich uprawnienie do wykonywania pracy wynika wprost z przepisu rangi ustawowej, a więc z przepisu prawa powszechnie obowiązującego" (por. A. Kawecka, Rozdział 3 Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci [w:] Odwołania od decyzji w sprawach dotyczących pomocy społecznej, Warszawa 2021, Lex/el.).
Wskazania w tym miejscu wymaga, że warunki podjęcia pracy w RP przez cudzoziemca uregulowane zostały w art. 87 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j. Dz.U. z 2023 r., poz. 735). Zgodnie z art. 87:
1. Cudzoziemiec jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli:
1) posiada status uchodźcy nadany w Rzeczypospolitej Polskiej;
2) udzielono mu ochrony uzupełniającej w Rzeczypospolitej Polskiej;
3) posiada zezwolenie na pobyt stały w Rzeczypospolitej Polskiej;
4) posiada zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej w Rzeczypospolitej Polskiej;
4a) posiada zgodę na pobyt ze względów humanitarnych;
5) posiada zgodę na pobyt tolerowany w Rzeczypospolitej Polskiej;
6) korzysta z ochrony czasowej w Rzeczypospolitej Polskiej;
6a) posiada ważne zaświadczenie wydane na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
7) jest obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej;
8) jest obywatelem państwa Europejskiego Obszaru Gospodarczego, nienależącego do Unii Europejskiej;
9) jest obywatelem państwa niebędącego stroną umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, który może korzystać ze swobody przepływu osób na podstawie umowy zawartej przez to państwo ze Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi;
9a) jest obywatelem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, o którym mowa w art. 10 ust. 1 lit. b i d Umowy Wystąpienia, lub członkiem jego rodziny, o którym mowa w art. 10 ust. 1 lit. e i f tej umowy;
10) towarzyszy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej cudzoziemcowi, o którym mowa w pkt 7-9, jako członek rodziny w rozumieniu ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin;
10a) towarzyszy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatelowi polskiemu jako członek rodziny w rozumieniu art. 2 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin;
11) jest osobą, o której mowa w art. 19 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin;
11a) posiada zezwolenie na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 114 ust. 1 lub 1a, art. 126, art. 127, art. 139a ust. 1, art. 139o ust. 1 lub art. 142 ust. 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - na warunkach określonych w tym zezwoleniu, chyba że przepisy prawa dopuszczają ich zmianę;
11b) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa na warunkach określonych w art. 139n ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;
11c) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej naukowca na warunkach określonych w art. 156b ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;
11d) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z korzystaniem z mobilności studenta na warunkach określonych w art. 149b ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;
12) posiada zezwolenie na pracę oraz przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:
a) na podstawie wizy, z wyjątkiem wizy wydanej w celu, o którym mowa w art. 60 ust. 1 pkt 1 lub 22 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub
b) na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 2 lub art. 206 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach lub na podstawie umieszczonego w dokumencie podróży odcisku stempla, który potwierdza złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, jeżeli bezpośrednio przed złożeniem wniosku był uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lub
c) na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, z wyjątkiem zezwolenia udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 181 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub
ca) na podstawie dokumentu, o którym mowa w art. 61 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, określającego status członka rodziny członka misji dyplomatycznej lub urzędu konsularnego państwa obcego albo innej osoby zrównanej z nimi na podstawie ustaw, umów lub powszechnie ustalonych zwyczajów międzynarodowych, pozostającego z tą osobą we wspólnocie domowej, jeżeli pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a państwem obcym lub organizacją międzynarodową zostały zawarte umowa lub porozumienie międzynarodowe w sprawie wykonywania działalności zarobkowej przez członków rodzin członków personelu misji dyplomatycznych lub urzędów konsularnych, lub
d) na podstawie wizy wydanej przez inne państwo obszaru Schengen, lub
e) na podstawie dokumentu pobytowego wydanego przez inne państwo obszaru Schengen, lub
f) w ramach ruchu bezwizowego;
13) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach oraz:
a) bezpośrednio przed złożeniem wniosku o udzielenie kolejnego zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 139a ust. 1 lub art. 139o ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, przebywał na tym terytorium na podstawie tego zezwolenia i kontynuuje wykonywanie pracy, do której był uprawniony na jego podstawie,
b) wykonuje pracę w charakterze pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa, o którym mowa w art. 3 pkt 13b ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, na rzecz jednostki przyjmującej, która złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 139o ust. 1 tej ustawy, na warunkach określonych w tym wniosku,
c) prowadzi badania naukowe lub prace rozwojowe w jednostce naukowej mającej siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zatwierdzonej przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych na podstawie przepisów art. 151 ust. 4-5 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach i złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 151b ust. 1 tej ustawy, na warunkach określonych w umowie, o której mowa w art. 151b ust. 1 pkt 2 tej ustawy.
2. Z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę jest zwolniony cudzoziemiec:
1) posiadający w Rzeczypospolitej Polskiej zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 144, art. 151 ust. 1, art. 151b ust. 1, art. 158 ust. 2 pkt 1 lub 2, art. 161 ust. 2, art. 176 lub art. 186 ust. 1 pkt 3, 4, lub 7-9 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub posiadający wizę krajową w celu prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych lub przebywający na tym terytorium na podstawie art. 21 ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2369);
2) będący małżonkiem obywatela polskiego lub cudzoziemca, o którym mowa w pkt 1 i ust. 1 pkt 1-6, posiadający zezwolenie na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udzielone w związku z zawarciem związku małżeńskiego;
3) będący zstępnym, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 8 lit. b, obywatela polskiego lub cudzoziemca, o którym mowa w pkt 1 i 2 oraz ust. 1 pkt 1-6, posiadający zezwolenie na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
4) posiadający zezwolenie na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udzielone na podstawie art. 159 ust. 1 lub art. 161b ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;
5) przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 2 lub art. 206 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach lub na podstawie umieszczonego w dokumencie podróży odcisku stempla, który potwierdza złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, jeżeli bezpośrednio przed złożeniem wniosku był zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę na podstawie pkt 1-4;
6) posiadający ważną Kartę Polaka;
7) (uchylony);
8) uprawniony do przebywania i wykonywania pracy na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa Europejskiego Obszaru Gospodarczego nienależącego do Unii Europejskiej lub Konfederacji Szwajcarskiej, który jest zatrudniony przez pracodawcę mającego siedzibę na terytorium tego państwa oraz czasowo delegowany przez tego pracodawcę w celu świadczenia usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
9) w stosunku do którego umowy międzynarodowe lub odrębne przepisy dopuszczają wykonywanie pracy bez konieczności posiadania zezwolenia.
3. Zezwolenie na pracę nie jest wymagane w przypadku cudzoziemca, będącego obywatelem państwa określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 90 ust. 10 pkt 2, który wykonuje pracę poza zakresem działalności określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 90 ust. 9, jeżeli powiatowy urząd pracy przed rozpoczęciem pracy przez cudzoziemca wpisał oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi do ewidencji oświadczeń, a praca jest wykonywana na warunkach określonych w tym oświadczeniu.
4. (uchylony).
Zdaniem Sądu, organy obu instancji, koncentrując się na spornej adnotacji, wydały decyzję przedwcześnie, bez dokonania ustaleń w zakresie dotyczącym sprawdzenia posiadania przez skarżącą uprawnienia do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub zwolnienia z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Kwestia spełnienia warunków podjęcia zatrudnienia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wynika z wyżej zacytowanego art. 87 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i w konsekwencji wymaga od organów skrupulatnej analizy, czy wnioskodawca będący cudzoziemcem spełnia którąś z przesłanek wymienionych w punktach od 1- 13 art. 87 ust. 1 ustawy lub też spełnia warunki z art. 87 ust. 2 lub 3 tej ustawy. Dopiero stwierdzenie, że cudzoziemiec nie spełnia żadnej z tych przesłanek lub też, że nie jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę umożliwia uznanie, że nie jest uprawniony do dostępu do rynku pracy w Polsce. Sąd uwzględnił przy tym, że z akt postępowania wynika, że MOPS w Rumii podjął się przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w ww. zakresie, wystosowując już po wydaniu decyzji o przyznaniu świadczenia do skarżącej wezwania, przy czym miało to miejsce przed przekazaniem akt do MOPS w Redzie i wydaniem skarżącej karty pobytu ze stosowną adnotacją. Postępowanie wyjaśniające nie było przy tym uwzględnione w toku postępowania i w treści decyzji organu I instancji z 25 lipca 2022 r. W szczególności zaś po otrzymaniu karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", organ I instancji z siedzibą w Redzie nie dokonał ustaleń od kiedy i na jakiej podstawie skarżąca jest uprawniona do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jest zwolniona z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Jest to o tyle istotne, że - jak Sąd w składzie orzekającym już wskazał - sporna adnotacja w treści karty ma charakter informacyjny.
Powyższe wskazuje, że organy administracji przy wydawaniu kontrolowanych decyzji naruszyły przepisy postępowania – art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materiał dowodowy w sprawie nie jest pełny i nie został prawidłowo oceniony. Ustalenia organów administracyjnych budzą bowiem wątpliwości, co czyni podjęte na ich podstawie rozstrzygnięcia wadliwe, a co najmniej przedwczesne. Dopiero ustalenia poczynione na podstawie pełnego materiału dowodowego uwzględniające okoliczności wynikające ze wszystkich dowodów znajdujących się w aktach sprawy, w tym z przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w opisanym wyżej zakresie, pozwolą na właściwe zastosowanie w sprawie prawa materialnego.
W przypadku gdyby organy ewentualnie ustaliły, że strona spełnia art. 1 ust. 2 pkt 2 u.ś.r., będą zobowiązane do dokonania stosownych ustaleń, przeprowadzenia postępowania i oceny zebranego materiału dowodowego w zakresie spełniania przez skarżącą przesłanek do uzyskania wnioskowanego świadczenia (art. 17 u.ś.r.). W konsekwencji w takim przypadku organy powinny przeprowadzić wywiad środowiskowy, ukierunkowany na precyzyjne ustalenie potrzeb i wymagań osoby wymagającej opieki, jej aktualnego stanu zdrowia oraz zakresu świadczonej wobec niej pomocy przez opiekuna. Organy ustalą także sytuację zawodową wnioskodawczyni z perspektywy przesłanki rezygnacji/ braku podejmowania zatrudnienia ze względu na świadczoną opiekę.
Odnosząc się do argumentów skarżącej, w zakresie możliwości kontynuowania zatrudnienia na podstawie oświadczeń o powierzeniu pracy, wskazać należy, że zwolnienie z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę uregulowane zostało w powołanym wcześniej art. 87 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Ponadto, uprawnienie do podejmowania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie oświadczenia pracodawcy o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi, musi w odpowiednim terminie być zgłoszone do ewidencji oświadczeń prowadzonych przez właściwego miejscowo starostę, które podlega jednak ograniczeniom czasowym. Podstawą dostępu do rynku pracy jest art. 88z ust. 2 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia oraz § 1 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 6, dotyczącego obywateli Ukrainy, rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie państw, do których obywateli stosuje się niektóre przepisy dotyczące zezwolenia na pracę sezonową oraz przepisy dotyczące oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi z dnia 8 grudnia 2017 r. (Dz.U. poz. 2349), wydany na podstawie art. 90 ust. 10 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że treść ww. art. 88z ust. 2 pkt 3 uległa zmianie. Został on dodany ustawą z dnia 20 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz.1543) i stanowił: okres wykonywania pracy określony w złożonym oświadczeniu o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi oraz okresy pracy wykonywanej na podstawie oświadczeń wpisanych do ewidencji oświadczeń wynoszą łącznie nie dłużej niż 6 miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy niezależnie od liczby podmiotów powierzających temu cudzoziemcowi wykonywanie pracy. Natomiast z dniem 29 stycznia 2022 r. został zmieniony ustawą z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 91), w rezultacie czego, okres wykonywania pracy określony w złożonym oświadczeniu o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi jest nie dłuższy niż 24 miesiące. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o świadczenie w dniu 8 kwietnia 2021 r., kiedy obowiązywał przepis art. 88z ust. 2 pkt 3 w brzmieniu pierwotnym, ograniczającym okres wykonywania pracy na podstawie oświadczenia do 6 miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy. Powyższe nie wskazuje na możliwość ciągłego wykonywania pracy od dnia złożenia wniosku przez okres przekraczający 6 miesięcy.
Powyższe będzie podlegało ocenie organów w toku ponownie przeprowadzonego postepowania administracyjnego, ukierunkowanego na prawidłowe ustalenie, czy skarżąca ze względów podmiotowych jest uprawniona do świadczeń rodzinnych, a w dalszej kolejności – jeśli organy uznają, że tak jest – w zakresie spełnienia przesłanek z art. 17 u.ś.r. Z uwagi na brak dokonania przez organy administracji ustaleń, o których mowa powyżej, Sąd uznał za przedwczesne odnoszenie się do pozostałych wyjaśnień skarżącej.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1364, dalej w skrócie: p.p.s.a.).
Mając powyższe na uwadze Sąd, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił wydane w sprawie decyzje organów obu instancji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI