I OSK 810/08

Naczelny Sąd Administracyjny2009-04-30
NSAAdministracyjneWysokansa
kwalifikacje nauczycielskieawans zawodowynauczyciel mianowanystwierdzenie nieważnościKodeks postępowania administracyjnegoKarta Nauczycielaprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiwykształcenieprzygotowanie pedagogiczne

NSA uchylił wyrok WSA i decyzje administracyjne dotyczące stwierdzenia nieważności aktu nadania stopnia nauczyciela mianowanego, uznając, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa przy jego wydaniu.

Sprawa dotyczyła stwierdzenia nieważności aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego J. B. z powodu rzekomego braku wymaganych kwalifikacji. Organy administracji i WSA uznały, że doszło do rażącego naruszenia prawa. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i decyzje, stwierdzając, że wcześniejsza ocena kwalifikacji skarżącej przez MEN (przy nadaniu niższego stopnia awansu) wyklucza uznanie późniejszego nadania stopnia mianowanego za rażąco wadliwe, nawet jeśli ocena ta budzi wątpliwości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. B. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej, która stwierdziła nieważność aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego. Powodem było uznanie, że Starosta L. rażąco naruszył prawo, nadając stopień awansu osobie nieposiadającej wymaganych kwalifikacji zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z 1991 r. Zarówno Pomorski Kurator Oświaty, jak i Minister Edukacji Narodowej podtrzymały tę decyzję, wskazując na brak odpowiedniego wykształcenia. J. B. zaskarżyła wyrok WSA, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że posiadała wymagane kwalifikacje. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje organów administracji. Sąd uznał, że zarzut naruszenia prawa materialnego jest zasadny. Kluczowe znaczenie miało ustalenie, że przy nadawaniu niższego stopnia awansu zawodowego (kontraktowego) przez te same organy, na podstawie tych samych dokumentów, uznano, iż skarżąca posiadała wymagane kwalifikacje wyższe zawodowe z przygotowaniem pedagogicznym. NSA stwierdził, że skoro kwalifikacje te były już wcześniej ocenione pozytywnie, to późniejsze stwierdzenie rażącego naruszenia prawa przy nadaniu wyższego stopnia awansu, w oparciu o te same dokumenty, jest nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że zmiana stanowiska organów w ocenie kwalifikacji nie może prowadzić do naruszenia interesu jednostki, a postępowanie w trybie stwierdzenia nieważności wymaga szczególnej ostrożności przy ocenie rażącego naruszenia prawa. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania uznano za niezasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, nie stanowi rażącego naruszenia prawa, jeśli na podstawie tych samych dokumentów kwalifikacje były wcześniej uznane za wystarczające.

Uzasadnienie

NSA uznał, że wcześniejsza pozytywna ocena kwalifikacji skarżącej przez MEN przy nadaniu stopnia nauczyciela kontraktowego, oparta na tych samych dokumentach, wyklucza możliwość stwierdzenia rażącego naruszenia prawa przy nadaniu stopnia nauczyciela mianowanego. Zmiana stanowiska organów w ocenie kwalifikacji nie może naruszać interesu jednostki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa.

Karta Nauczyciela art. 9b § ust. 1

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela

Określa wymagania kwalifikacyjne dla nauczyciela.

Karta Nauczyciela art. 9 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela

Określa warunki zajmowania stanowiska nauczyciela (wykształcenie, przygotowanie pedagogiczne).

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia § § 3 pkt 2

Określa kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w placówkach oświatowo-wychowawczych, w tym w młodzieżowych domach kultury.

Pomocnicze

k.p.a. art. 157 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Karta Nauczyciela art. 9b § ust. 4

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela

Karta Nauczyciela art. 9b § ust. 7 pkt 3

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela

Karta Nauczyciela art. 9 § ust. 1a-3

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przesłanki nieważności postępowania.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania o kosztach.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wcześniejsza pozytywna ocena kwalifikacji skarżącej przez MEN przy nadaniu stopnia nauczyciela kontraktowego, oparta na tych samych dokumentach, wyklucza uznanie nadania stopnia nauczyciela mianowanego za rażąco wadliwe. Zmiana stanowiska organów w ocenie kwalifikacji nie może naruszać interesu jednostki i prowadzić do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa w kolejnym postępowaniu.

Odrzucone argumenty

Organy administracji i WSA prawidłowo uznały, że skarżąca nie posiadała wymaganych kwalifikacji do nadania stopnia nauczyciela mianowanego, co stanowiło rażące naruszenie prawa. Sąd pierwszej instancji prawidłowo oddalił skargę, akceptując ustalenia organów administracji co do braku kwalifikacji i rażącego naruszenia prawa.

Godne uwagi sformułowania

O rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Działanie na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wymaga innego podejścia do sprawy niż podczas merytorycznego rozpoznawania sprawy przez organy w postępowaniu zwykłym.

Skład orzekający

Barbara Adamiak

przewodniczący

Arkadiusz Despot-Mładanowicz

sprawozdawca

Andrzej Jurkiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście postępowań nadzorczych dotyczących kwalifikacji zawodowych, zwłaszcza w sytuacji zmiany stanowiska organów administracji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nauczycieli i oceny kwalifikacji na podstawie przepisów z lat 90. XX wieku. Wymaga analizy konkretnych dokumentów i wcześniejszych postępowań.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest konsekwentne stosowanie prawa i jak sądy chronią jednostkę przed arbitralnością organów administracji, nawet w kwestiach proceduralnych.

Nauczyciel z awansem, ale czy z kwalifikacjami? NSA wyjaśnia, kiedy można cofnąć stopień awansu.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 810/08 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2009-04-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-06-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz
Arkadiusz Despot-Mładanowicz /sprawozdawca/
Barbara Adamiak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Hasła tematyczne
Stopnie i tytuły naukowe
Sygn. powiązane
II SA/Wa 58/08 - Wyrok WSA w Warszawie z 2008-03-06
I OSK 840/08 - Wyrok NSA z 2009-06-22
III SA/Wr 334/07 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2008-03-07
Skarżony organ
Minister Edukacji Narodowej i Sportu
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 1991 nr 98 poz 433
§ 3 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie NSA Andrzej Jurkiewicz del. WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 58/08 w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] września 2007 r. nr [...] i decyzję Pomorskiego Kuratora Oświaty z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Edukacji Narodowej na rzecz J. B. kwotę 197 /sto dziewięćdziesiąt siedem/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 marca 2008r. sygn. akt II SA/Wa 58/08 oddalił skargę J. B. na decyzję
Ministra Edukacji Narodowej wydaną w sprawie stwierdzenia nieważności
decyzji.
Przedstawiając w uzasadnieniu stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji
wskazał, że Starosta L. w dniu [...] sierpnia 2001 r. wydał J.
B. akt nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego, na
podstawie art. 9b ust. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta
Nauczyciela (t.j. Dz. U. z 1997 r. Nr 56, poz. 239 ze zm.). Organ
stwierdził, że stopień awansu zawodowego przyznano z uwagi na pozytywny
wynik egzaminu przed Komisją Egzaminacyjną na stopień nauczyciela
mianowanego i wymagane kwalifikacje wyższe zawodowe z przygotowaniem
pedagogicznym.
Pomorski Kurator Oświaty decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., wydaną na
podstawie art. 104, art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 § 1 i 2 ustawy z dnia 14
czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego stwierdził z urzędu
nieważność aktu nadania stopnia nauczyciela mianowanego J. B..
W ocenie organu Starosta nadając stopień awansu zawodowego nauczyciela
mianowanego rażąco naruszył art. 9b ust. 1 Karty Nauczyciela, ponieważ
strona w dniu uzyskania stopnia nauczyciela mianowanego nie posiadała, w
świetle § 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10
października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od
nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić
nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz. U. Nr 98, poz. 433 ze
zm.), wymaganych kwalifikacji na zajmowanym stanowisku nauczyciela.
Posiadany przez nią dyplom ukończenia Państwowego Zaocznego Studium Oświaty
i Kultury Dorosłych oraz dyplom Studium Reżyserii Teatralnej przy Centralnym
Ośrodku Metodycznym Domu Wojska Polskiego, wydany przez Ministerstwo Kultury
i Sztuki i Ministerstwo Obrony Narodowej, nie stanowiły kwalifikacji
zgodnych z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć na
zajmowanym stanowisku nauczyciela - instruktora w Młodzieżowym Domu Kultury w L.
Po rozpatrzeniu odwołania strony Minister Edukacji Narodowej decyzją z dnia
[...] września 2007 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art.
9b ust. 7 pkt 3 Karty Nauczyciela, utrzymał w mocy decyzję Pomorskiego
Kuratora Oświaty. Wskazał, że zgodnie z art. 9b ust. 1 pkt 2 w związku z
art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 1a-3 Karty Nauczyciela warunkiem nadania
stopnia nauczyciela mianowanego nauczycielowi zatrudnionemu w szkole jest:
spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, odbycie stażu zakończonego pozytywną
oceną dorobku zawodowego nauczyciela, o której mowa w art. 9c ust. 6
powołanej ustawy oraz zdanie egzaminu przed komisją egzaminacyjną. Na
podstawie art. 9b ust. 6 w związku z art. 9b ust. 1 i 9b ust. 4 pkt 2 tej
ustawy nauczycielowi, który nie spełnia ww. warunków, organ prowadzący
szkołę odmawia nadania stopnia nauczyciela mianowanego w drodze decyzji
administracyjnej. Stosownie natomiast do § 3 powołanego rozporządzenia
Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r., obowiązującego w
dniu nadania J. B. stopnia nauczyciela mianowanego,
kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela - instruktora w
młodzieżowym domu kultury posiadała między innymi osoba, która ukończyła
jedną z określonych w tym przepisie form kształcenia, tj. studia wyższe,
studia podyplomowe, kolegium nauczycielskie, studium nauczycielskie na
kierunku (specjalności) zgodnym lub zbliżonym z nauczanym przedmiotem lub
rodzajem prowadzonych zajęć. Minister podzielił stanowisko organu niższej
instancji, że ukończone przez skarżącą policealne studium kulturalno -
oświatowe nie stanowi takiej formy kształcenia.
Dodatkowo Minister wyjaśnił, iż wskazane wyżej studium uznawane było, na
podstawie odrębnych przepisów, za wykształcenie na poziomie studium
nauczycielskiego jedynie dla celów ustalenia stawki wynagrodzenia
zasadniczego nauczycieli. W świetle zaś rozporządzenia Ministra Edukacji
Narodowej z dnia 10 października 1991 r., które stanowiło podstawę do
określenia kwalifikacji nauczycieli na zajmowanym stanowisku, osoba
legitymująca się dyplomem ukończenia policealnego studium kulturalno -
oświatowego nie posiadała kwalifikacji wymaganych na stanowisku nauczyciela
w placówkach oświatowo - wychowawczych. Z uwagi na fakt, że Starosta
L. nadał stronie stopień nauczyciela mianowanego, mimo iż nie
posiadała ona wymaganego wykształcenia rażąco naruszył prawo. To z kolei
skutkowało stwierdzeniem nieważności decyzji o nadaniu stopnia awansu
zawodowego nauczyciela mianowanego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J.
B. wniosła o uchylenie decyzji Ministra oraz decyzji organu pierwszej
instancji, zarzucając im naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 3
rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r.
oraz przepisów prawa procesowego - art. 7, art. 77 i art. 156 § 1 k.p.a.
Twierdziła, że na dzień nadania stopnia awansu zawodowego posiadała wymagane
kwalifikacje. Dyplom ukończenia Państwowego Zaocznego Studium Oświaty i
Kultury Dorosłych oraz dyplom ukończenia Studium Reżyserii Teatralnej przy
Centralnym Ośrodku Metodycznym Domu Wojska Polskiego potwierdzały jej wyższe
wykształcenie pedagogiczne w zakresie niezbędnym do uznania, iż spełniała
wymóg "przygotowania pedagogicznego" w rozumieniu rozporządzenia z dnia 10
października 1991 r. Dalej wyjaśniła, iż praca instruktora - nauczyciela w Młodzieżowym Domu Kultury ze swej istoty różni się od pracy nauczyciela w placówkach szkolnych. Zarzuciła organom rozpoznającym sprawę, iż nie zebrały w sposób wystarczający materiału dowodowego w sprawie odnośnie jej kwalifikacji
zawodowych. Jej zdaniem, organy w sposób nieuzasadniony przyjęły, że nie
posiada ona wymaganego wykształcenia i na tej błędnej podstawie faktycznej i
prawnej stwierdziły nieważność aktu nadania stopnia awansu zawodowego.
Ponadto dodała, iż jest wysoko wykwalifikowanym nauczycielem z wieloletnim
doświadczeniem i kwalifikacjami w wykonywanym zawodzie.
Przechodząc do rozważań Sąd pierwszej instancji podkreślił, że postępowanie
w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem
administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy dana decyzja jest
dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Do stwierdzenia
nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. niezbędne jest
wykazanie, że decyzja taka została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym
naruszeniem prawa. O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa,
decyduje przede wszystkim oczywistość jego naruszenia i zakres wpływu tego
naruszenia na sposób załatwienia sprawy.
Sąd wskazał, że art. 9b ust. 1 Karty Nauczyciela określa wymagania
kwalifikacyjne dla osoby na stanowisko nauczyciela. Zgodnie zaś z treścią
art. 9 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, stanowisko nauczyciela może zajmować osoba,
która posiada wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem
pedagogicznym względnie taka, która ukończyła zakład kształcenia nauczycieli
i podejmuje pracę na stanowisku, dla którego są to kwalifikacje
wystarczające.
Zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10
października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od
nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić
nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia, obowiązującym w dacie
nadania J. B. stopnia nauczyciela mianowanego, kwalifikacje do
zajmowania stanowiska nauczyciela w placówce oświatowo - wychowawczej
posiadała m.in. osoba, która legitymowała się jednym z dyplomów wymienionym w punktach 1-8.
J. B. w dniu [...] sierpnia 2001 r. legitymowała się dyplomem
ukończenia Państwowego Zaocznego Studium Oświaty i Kultury Dorosłych z 1981r. oraz dyplomem ukończenia Studium Reżyserii Teatralnej przy Centralnym
Ośrodku Metodycznym Domu Wojska Polskiego z 1989 r.
Zdaniem Sądu, organy zasadnie przyjęły, iż posiadane przez skarżącą
kwalifikacje są niewystarczające, gdyż ukończyła ona policealne studium
kulturalno - oświatowe, które nie było uznawane za żadną z wymienionych form
kształcenia w cytowanym § 3 rozporządzenia z dnia 10 października 1991 r.
Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że zgodnie z ugruntowaną linią
orzecznictwa przyjmuje się, iż "rażące" naruszenie prawa zachodzi wówczas,
gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią
przepisu prawa, a charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie
może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.
(por. wyrok NSA z dnia 21 października 1992 r. sygn. akt V SA 86/92, publ.
ONSA 1993/1/23). W niniejszej sprawie taka sytuacja miała miejsce -
zachodziła wyraźna niezgodność i sprzeczność treści decyzji Starosty
L. z powołanymi przepisami. W sprawie istniały podstawy do
stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji w trybie art. 156 § 1 pkt 2
k.p.a.
Jako podstawę prawną wyroku Sąd wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia
2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr
153, poz. 1270 ze zm.) - w skrócie p.p.s.a.
J. B., reprezentowana przez radcę prawnego K. J.,
zaskarżyła opisany wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze
kasacyjnej domagała się uchylenia wyroku w całości i przekazania sprawy do
ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także zasądzenia kosztów
postępowania według norm przepisanych.
Skarżąca kasacyjnie zarzuciła wyrokowi:
1) naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 9 b ust. 1
Karty Nauczyciela i § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z
dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych
od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić
nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia;
2) naruszenie przepisów postępowania:
- art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy postępowanie organów administracji publicznej zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 156 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy;
- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie przez Sąd pierwszej
instancji stanu faktycznego bez wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia
całego materiału dowodowego.
Uzasadniając zarzuty skarżąca kasacyjnie podniosła, że w zaskarżonym wyroku Sąd nie ustosunkował się do podnoszonych zarzutów w zakresie naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a. W szczególności Sąd pominął okoliczność, że organy
zaniechały przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia czy
skarżąca, będąca absolwentką Zaocznego Studium Teatralnego Centralnego
Ośrodka Metodycznego DWP w Warszawie oraz trzyletniego Studium Reżyserii
Teatralnej przy Centralnym Ośrodku Metodycznym DWP, legitymowała się
dyplomem ukończenia studiów wyższych zawodowych na kierunku zbliżonym z
rodzajem prowadzonych zajęć i przygotowaniem pedagogicznym w rozumieniu § 3
pkt 2 w/w rozporządzenia.
Według skarżącej kasacyjnie organy jak i Sąd ograniczyły się jedynie do
zacytowania przepisów przedmiotowego rozporządzenia i stwierdzenia, że w
dniu nadania jej stopnia awansu zawodowego nie posiadała wystarczających
kwalifikacji zawodowych. Tymczasem § 3 rozporządzenia zawiera szereg wymogów
alternatywnych pozwalających uznać, że dana osoba posiada kwalifikacje do
zajmowania stanowiska nauczyciela w placówce oświatowo-wychowawczej.
Zaznaczyła, że postępowanie administracyjne w sprawie zostało wszczęte z
urzędu i ciężar dowodu spoczywał na organie. Zaakceptowanie przez Sąd pierwszej instancji wadliwych ustaleń co do stanu faktycznego spowodowało w konsekwencji aprobatę dla błędnego uznania o uzyskaniu przez skarżącą stopnia awansu zawodowego z rażącym naruszeniem prawa i niewłaściwego zastosowania art. 156 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna posiada usprawiedliwioną podstawę.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej i wyłącznie w granicach wyżej określonych może rozpatrywać wniesioną skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna w rozpoznawanej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych, tj. naruszeniu prawa materialnego oraz naruszeniu przepisów postępowania.
Rozpoznając sprawę w pierwszej kolejności należało podkreślić, że skoro zaskarżona decyzja Ministra Edukacji Narodowej została wydana w postępowaniu nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności decyzji, to wskazane w skardze przepisy prawa materialnego mogły być analizowane wyłącznie w kontekście przesłanek, o których jest mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a konkretnie przesłanki rażącego naruszenia prawa. Zarówno w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie przyjmuje się, że niedopuszczalne jest utożsamianie każdego uchybienia z rażącym naruszeniem prawa. Naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (por. wyrok SN z dnia 8 kwietnia 1994 r. III ARN 13/94, OSN 1994, nr 3, poz. 36; wyrok NSA z 18 lipca 1994 r. VSA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 91). Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa.
Jednocześnie godzi się zaznaczyć, iż działanie na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wymaga innego podejścia do sprawy niż podczas merytorycznego rozpoznawania sprawy przez organy w postępowaniu zwykłym. Kwestia ta nabiera istotnego znaczenia w sprawach dotyczących sfery uprawnień z zakresu kwalifikacji zawodowych nauczycieli. Stwierdzenie, czy nauczyciel posiada określone kwalifikacje wymaga uprzedniej oceny, czy dyplom, którym się legitymuje jest dyplomem ukończenia szkoły uznanym przez przepisy prawa za uprawniający do zajmowania stanowiska nauczyciela. Dlatego też stanowisko organów administracji orzekających w przedmiocie stopni awansu zawodowego nauczycieli winno uwzględniać ocenę wykształcenia przeprowadzoną we wcześniejszych postępowaniach w przedmiocie nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela. W postępowaniu nadzorczym, w przypadku kiedy posiadane przez nauczyciela wykształcenie (dyplomy) było przedmiotem oceny w postępowaniu dotyczącym nadania niższego stopnia awansu zawodowego, również należy mieć na względzie wynik tej oceny rozstrzygając o rażącym naruszeniu prawa przez decyzję nadającą kolejny wyższy stopień awansu zawodowego.
W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji uznał za prawidłowe stanowisko organów, iż do wydania aktu nadania skarżącej stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego doszło z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nie posiadała ona kwalifikacji wymaganych na zajmowany stanowisku nauczyciela, określonych w § 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia.
Z materiału zgromadzonego w aktach administracyjnych wynika, że skarżąca w dacie wydania kontrolowanej decyzji legitymowała się dyplomem ukończenia Państwowego Zaocznego Studium Oświaty i Kultury Dorosłych oraz dyplomem Studium Reżyserii Teatralnej przy Centralnym Ośrodku Metodycznym Domu Wojska Polskiego. Należy mieć na względzie, że z dokumentu jakim jest dyplom ukończenia Państwowego Zaocznego Studium Oświaty i Kultury Dorosłych wynika, iż ukończenie tego Studium uznaje się za wykształcenie niepełne wyższe zawodowe. Natomiast z uzasadnienia decyzji w przedmiocie nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego wynika, iż po konsultacjach z MEN uznano, że skarżąca posiada kwalifikacje wyższe zawodowe z przygotowaniem pedagogicznym. Za wykształcenie wyższe zawodowe bowiem uznano wówczas ukończenie Zaocznego Studium Teatralnego o specjalności - Studium Reżyserii Teatralnej. Ocena ta została dokonana w oparciu o te same dokumenty, które stanowiły podstawę oceny kwalifikacji przy wydaniu aktu awansu zawodowego nauczyciela mianowanego.
Z powyższego wynika, że dotychczas uznawano, iż skarżąca posiada kwalifikacje wyższe zawodowe z przygotowaniem pedagogicznym. Wobec tego, skoro ocena ta zostało dokonana między innymi w oparciu o stanowisko (konsultacje) MEN brak jest podstaw, aby uznać, iż doszło do rażącego naruszenia prawa przy nadaniu kolejnego stopnia awansu zawodowego, w oparciu o te same dokumenty, które uprzednio stanowiły podstawę dokonania innej oceny przez właściwe organy. W gruncie rzeczy tak organy obu instancji, jak i Sąd pierwszej instancji pominęły ten aspekt sprawy, uznając bez głębszej analizy, że doszło do rażącego naruszenia art. 9b ust. 1 Karty Nauczyciela oraz § 3 rozporządzenia w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Należy podkreślić, że zmiana stanowiska organów odnośnie oceny kwalifikacji posiadanych przez nauczyciela w stosunku do wyrażanej w dotychczasowych postępowaniach nie stanowi uzasadnienia dla przyjęcia, iż w kolejnym postępowaniu w przedmiocie nadania wyższego stopnia awansu zawodowego nauczyciela doszło do rażącego naruszenia prawa. W takiej sytuacji należy mieć na względzie również interes jednostkowy, tj. indywidualny interes nauczyciela, którego kwalifikacje nie mogą być odmiennie oceniane w zależności od zmiany poglądów właściwych organów, co do kwalifikacji posiadanego wykształcenia.
Skoro w rozpoznawanej sprawie na podstawie tych samych dokumentów, nadając stopień awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego, uznano, że skarżąca posiada kwalifikacje wyższe zawodowe z przygotowaniem pedagogicznym, to nawet jeżeli organ nadzoru uważa, że ocena wówczas wyrażona nie była trafna nie może uznać, iż w postępowaniu kolejnym - dotyczącym stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego doszło do rażącego naruszenia prawa.
Zatem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dostrzegając powyżej przedstawionego aspektu sprawy Sąd pierwszej instancji w ślad za organami prowadzącymi postępowanie nadzorcze dopuścił się naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie w ustalonym stanie faktycznym przepisów art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 9b ust. 1 Karty Nauczyciela i § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia. Zatem sformułowany z skardze kasacyjnej zrzut naruszenia prawa materialnego należało uznać za zasadny. Na marginesie wypada jedynie zauważyć, iż przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest przepisem o charakterze materialnoprawnym i należało go umieścić w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego.
Natomiast za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 i 77 k.p.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż jak wyżej wskazano zasadnicza kwestia w sprawie dotyczyła zastosowania przepisów prawa materialnego w postępowaniu nieważnościowym.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI