II SA/GD 1418/01

II SA/Gd 1418/01 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2004-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-04-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jan Jędrkowiak /przewodniczący/
Jolanta Górska /sprawozdawca/
Krzysztof Retyk
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Asesor WSA Krzysztof Retyk Protokolant Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. B.-P. i K. P. na postanowienie Wojewody z dnia 16 marca 2001 r., nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2000 r. Nr [...] Prezydent Miasta odmówił B. K. wydania zaświadczenia, iż lokal nr w budynku przy ul. [...] w G. stanowi samodzielny lokal mieszkalny przeznaczony na stały pobyt ludzi. Postanowienie zostało wydane na podstawie art. 219 Kpa w związku z art. 2 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903), art. 80 ust .1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 z późn. zm.) i art. 92 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. Nr 91, poz. 578) oraz art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. Nr 13 z 1996 r., poz. 74 z późn. zm.).
W uzasadnieniu wskazano, iż po rozpatrzeniu wniosku B. K. w sprawie wydania zaświadczenia o uznaniu lokalu nr w budynku przy ul. [...] w G. za samodzielny lokal mieszkalny postanowieniem nr [...] z dnia 29 października 1999 r. odmówiono wydania zaświadczenia. Na skutek zażalenia Wojewoda postanowieniem z dnia 13 stycznia 2000 r. Nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. Organ II instancji uzasadnił swoje rozstrzygnięcie faktem, że "pomieszczenia te już wcześniej były uznane za lokal mieszkalny przez właściwy wydział do spraw lokalowych byłego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G.i" i ponadto w sprawie nie mają zastosowania obowiązujące przepisy o warunkach technicznych, jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie zawarte w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. (tj. Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 140). Organ I instancji w trakcie ponownego rozpatrzenia wniosku B. K. w sprawie wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu nr 6 ustalił, iż pismem z dnia 17 listopada 1983 r. ten sam wydział spraw lokalowych informuje o konieczności wykwaterowania lokatorów z lokali nr z uwagi na to, że są to lokale niemieszkalne. Omawiany lokal – zgodnie z dołączoną do wniosku inwentaryzacją, przeprowadzoną wizją lokalną i archiwalnymi dokumentami budowy – znajduje się na poddaszu III kondygnacyjnego budynku mieszkalnego przy ul. [...] w G. wybudowanego na podstawie pozwolenia na budowę nr [...] z dnia 3 lutego 1938 r. Lokal ten, który został zaadaptowany z istniejącej suszarni posiada wysokość 2,20 m, wnękę kuchenną oraz węzeł sanitarny dostępny z ogólnodostępnego korytarza. Zgodnie z przepisami art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali samodzielnym lokalem mieszkalnym jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. Z pisma Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 6 maja 2000 r. dotyczącego interpretacji w/w przepisów wynika, że o uznaniu danego lokalu za samodzielny lokal mieszkalny przesądza stan prawny obowiązujący w chwili wydania pozwolenia na budowę. Przedmiotowy budynek, w którym znajduje się omawiany lokal nr uzyskał pozwolenie na budowę 3 lutego 1938 r. w okresie obowiązywania przepisów zawartych w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. R. P. nr 23, poz. 202) ze zmianami wprowadzonymi ustawą z 14 czerwca 1936 r. (Dz. U. R. P Nr 56, poz. 405). Zgodnie z treścią rozdz. 10 art. 242 pkt c w/w rozporządzenia wysokość pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi powinna wynosić na poddaszach 2,30 m. Natomiast wysokość pomieszczenia poddasz w budynku przy ul. [...] w G. i wynosi 2,20 m. W świetle powyższych ustaleń lokal nr przy ul. [...] w G. nie może zostać uznany za samodzielny lokal mieszkalny przeznaczony na pobyt ludzi.
Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli B. K., P. K. i Z. K.. Strony zarzuciły, iż niezasadne jest powoływanie się na stanowisko Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, gdyż ma ono jedynie charakter opiniujący. Organ nie wziął pod uwagę stanowiska organu odwoławczego, który wskazał, że "przedmiotowy lokal spełnia wymogi przepisów ustawy o własności lokali". Wydawanie decyzji administracyjnych na zasiedlenie lokalu należy uznać za przekonywujący dowód na to, że był to lokal mieszkalny.
Postanowieniem z dnia 16 marca 2001 r. Nr [...]Wojewoda na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 144 oraz art. 219 Kpa uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano, że w aktach sprawy znajduje się decyzja nr [...] Wydziału Spraw Lokalowych byłego Prezydium Miejskiej Rady Lokalowej w G. z dnia 24 września 1969 r. o zezwoleniu na dokonanie zmiany i przydziale M. i i A. D. lokalu nr przedmiotowego budynku. Oznacza to, że lokal nr formalnie uznany został za lokal mieszkalny już w 1969 r. Pismo tego samego wydziału z dnia 17 listopada 1983 r., na które powołuje się organ I instancji w zaskarżonym postanowieniu jest jedynie odpowiedzią na prośbę współwłaścicielki domu o przekwaterowanie lokatorów lokalu nr i nie ma w nim informacji o konieczności wykwaterowania mieszkańców lokalu nr. Z załączonej do akt sprawy inwentaryzacji pomieszczeń poddasza budynku – lokalu nr wynika, że program użytkowy pomieszczeń obejmuje kuchnię, pokój, WC i korytarz. Kuchnia i WC wyposażone są w wentylację grawitacyjną. Pomieszczenia te wydzielone są w obrębie budynku trwałymi ścianami. W ocenie organu II instancji zgodność lokalu z przepisami technicznymi obowiązującymi w dacie jego budowy przesądza o fakcie, czy jest to lokal przeznaczony na stały pobyt ludzi i czy może w związku z tym formalnie zostać zakwalifikowany np. jako lokal mieszkalny. Ustawa o własności lokali definiuje jedynie czy taki lokal spełnia wymogi samodzielności w rozumieniu jej przepisów. Uznając, że przedmiotowe postępowanie nie dotyczy kwalifikacji przedmiotowego lokalu w kategoriach czy jest to lokal mieszkalny czy nie, a jedynie kwalifikacji w zakresie jego samodzielności, Wojewoda Pomorski uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Skargę na powyższe postanowienie wniosły do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. B.-P. i K. P.. Skarżące zarzuciły, że uzasadnienie postanowienia jest niezgodne z prawdą i prawem oraz narusza uzasadniony interes obywateli.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu oraz dodatkowo wskazał, że zaświadczenie jest czynnością materialno-techniczą, która potwierdza określone fakty lub stan prawny. Tym samym dopuszczenie do postępowania A. B.-P. nie znajduje umocowania prawnego z uwagi na fakt, iż dotyczy ono jedynie podmiotów ubiegających się o zaświadczenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Zgodnie z art. 138 § 1 i 2 w związku z art. 144 Kpa, organ odwoławczy, po rozpoznaniu zażalenia w niniejszej sprawie, w zależności od dokonanej oceny prawidłowości postanowienia pierwszoinstancyjnego, mógł wydać postanowienie utrzymujące zaskarżone postanowienie w mocy, uchylające zaskarżone postanowienie i orzekające co do istoty sprawy bądź uchylającą zaskarżone postanowienie i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Istota skargi sprowadza się do zakwestionowania podstaw do wydania przez organ II instancji postanowienia uchylającego zaskarżone postanowienie. W opinii skarżących, postanowienie organu II instancji jest sprzeczne z przepisami i ze stanem faktycznym, zaś dokonana przez ten organ ocena materiału dowodowego i ocena prawna stanu faktycznego jest wadliwa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny badający zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia kasacyjnego, ocenia jego legalność w zakresie ograniczającym się do wystąpienia przesłanek z art. 138 § 2 Kpa. Zgodnie z art. 138 § 2 Kpa w związku z art. 144 Kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
W ocenie Sądu argumenty wskazane w zaskarżonym postanowieniu nie uzasadniały uchylenia postanowienia organu I instancji. Jak wskazano wyżej, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją lub tak jak w przedmiotowej sprawie – postanowieniem organu I instancji. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli aktu administracyjnego organu I instancji w świetle zarzutów podniesionych w zażaleniu od tego postanowienia, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Organ odwoławczy może wydać postanowienie kasacyjne tylko wówczas, gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego lub gdy przeprowadził je w sposób wadliwy. Nie może stanowić takiej przesłanki konieczność ponownego dokonania oceny prawnej przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego czy też konieczność dokonania oceny zarzutów podniesionych w środku zaskarżenia, z czym może się wiązać ewentualne przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów przez organ odwoławczy (art. 136 k.p.a.).
W niniejszej sprawie organ odwoławczy nie zarzucił organowi I instancji wadliwego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub nawet w części.
W toku ponownego rozpatrywania sprawy organ winien w pierwszej kolejności odnieść się do wniosku wszczynającego postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia celem dokładnego określenia żądania wnioskodawczyni. B. K. złożyła bowiem wniosek o wydanie zaświadczenia, że lokal nr w budynku przy ul. [...] w G. może być wykorzystywany na cele mieszkalne, w związku z toczącym się postępowaniem administracyjno-sądowym w sprawie wymeldowania i wynajmu tego lokalu. Sprawy dotyczące zameldowania bądź wymeldowania reguluje ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm.) i ustawa ta nie wymaga przedstawienia żadnego zaświadczenia celem dokonania zameldowania bądź wymeldowania osoby. Natomiast kwestia samodzielności lokalu regulowana jest ustawą z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 z późn. zm.), przy czym zaświadczenia wydawane w trybie tej ustawy warunkują zameldowania bądź wymeldowania, lecz wydawane są w celu wyodrębnienia samodzielnego lokalu mieszkalnego.
Organ II instancji w odpowiedzi na skargę wskazał, iż postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia dotyczy jedynie podmiotów ubiegających się o zaświadczenie, tym samym dopuszczenie skarżących do tego postępowania nie znajduje umocowania prawnego. W ocenie Sądu skarżącym, jako współwłaścicielkom części wspólnej budynku przy ul. [...] w G., przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu, skoro postępowanie to zostało wszczęte w związku z toczącym się postępowaniem administracyjno-sądowym w sprawie wymeldowania i wynajmu lokalu nr w budynku przy ul. [...] w G.. Dotyczy ono bowiem przeznaczenia dotychczasowej części wspólnej budynku na cele mieszkalne. Do postępowania w sprawach wydawania zaświadczeń zastosowanie mają zaś przepisy ogólne o postępowaniu administracyjnym, a co za tym idzie art. 28 Kpa.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało podjęte z naruszeniem przepisów postępowania i w związku z tym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.