II SA/Gd 1406/03

II SA/Gd 1406/03 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2004-12-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-10-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Barbara Skrzycka-Pilch /przewodniczący sprawozdawca/
Janina Guść
Mariola Jaroszewska
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Sygn. powiązane
II OSK 371/05 - Wyrok NSA z 2005-12-20
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch (spr.) Sędziowie WSA Janina Guść WSA Mariola Jaroszewska Protokolant: Małgorzata Kuba po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. S. na uchwałę Rady Miasta z dnia 28 sierpnia 2003 r., nr [...] w przedmiocie odrzucenia zarzutu wniesionego do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Sądu uchwałą z dnia 28 sierpnia 2003 r., nr [...] Rada Miasta, na podstawie art. 24 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (jedn. tekst Dz. U. z 1999 r., Nr 15, poz. 139 ze zm.) w związku z art. 85 ust 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 80, poz. 717) odrzuciła zarzuty wniesione do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie ulicy L. w G. K. , wniesione przez A. i G. S.
W uzasadnieniu wskazano, że uchwałą nr [...] z dnia 22 lutego 2001 roku Rada Miasta przystąpiła do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie ulicy L. w K. w mieście G.
Projekt planu został wyłożony do publicznego wglądu (wraz z prognozą skutków wpływu ustaleń planu na środowisko przyrodnicze) w dniach od 24 stycznia 2003 roku do 21 lutego 2003 roku oraz od 2 maja do 30 maja 2003 roku.
W ustawowym terminie do projektu planu zarzuty wnieśli A. i G. S. zamieszkali w G. przy ul. L. [...]. Zarzut przez nich wniesiony po pierwszym wyłożeniu projektu planu do publicznego wglądu dotyczył:
- zaprojektowania przy granicy działek [...], [...] i [...] drogi łączącej ulicę O.
z ulicą przebiegającą na zapleczu tych działek,
- braku zapisu o akceptacji istniejącej funkcji produkcyjnej (i istniejących antenach stacji
telefonii komórkowej), a także wysokości istniejącej zabudowy.
Organ sporządzający plan przychylając się do niektórych kwestii podniesionych przez skarżących postanowił uwzględnić zarzut w części dotyczącej zapisów akceptujących istniejący sposób użytkowania terenu, mając na względzie, iż istniejący budynek stanowi krawiecki zakład produkcyjny. W ramach funkcji dopuszczonych w strefie, w obrębie jakiej mieści się zakład, nie występują funkcje produkcyjne. Nie występują jednakże przesłanki przemawiające za likwidacją istniejącej funkcji produkcyjnej, której uciążliwość powinna być, zgodnie z obowiązującymi przepisami, ograniczona do granic nieruchomości.
Wysokość istniejącego budynku jest w istocie większa niż wysokość ustalona w projekcie planu dla zabudowy w tej strefie - w związku z powyższym za zasadne uznano ustalenie w karcie terenu w pkt 5 (istniejący sposób zagospodarowania uznany za zgodny z planem) - istniejącego na działce [...] zakładu produkcyjnego (bez możliwości rozbudowy wykraczającej poza wyznaczone w ustaleniach planu parametry urbanistyczne), a ponadto wpisanie zlokalizowanych na nim anten telefonii komórkowej.
W wyniku wprowadzenia powyższych zmian do projektu planu, został on ponownie wyłożony do publicznego wglądu. Po ponownym wyłożeniu projektu planu zarzuty wnieśli A. S. oraz G. S. Oba zarzuty były w istocie prawie jednobrzmiące i dotyczyły:
- zaprojektowania pomiędzy działkami [...] i [...], po śladzie istniejącej utwardzonej drogi, ulicy dojazdowej [...] co spowodowało "obcięcie" narożników ww. działek,
- zmniejszenia ponad przewidywane normy odległości istniejącego budynku od granicy ulicy co zdaniem skarżących utrudni, a nawet uniemożliwi swobodny dostęp do urządzeń znajdujących się w tej części działki, a ponadto w okresie zimowym może spowodować zanieczyszczenie działki odgarnianym śniegiem z błotem i szlamem oraz zawilgocenie ścian budynku i ogrodzenia,
- dużego spadku ulicy [...], co powodować będzie spływ wód opadowych, błota i szlamu na działki skarżących,
- przebiegu i bezpieczeństwa ruchu na ulicy [...].
Ponadto A. S. (właściciel działki [...]) podniósł zastrzeżenia dotyczące projektowanej ulicy [...], powodującej również "obcięcie" narożnika działki ([...]). W uchwale odrzucającej zarzuty organ wskazał, że szerokość projektowanej ulicy dojazdowej [...] jest zgodna z § 7 ust.1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie, który stanowi, że najmniejsza szerokość w liniach rozgraniczających ulicy dojazdowej o przekroju jedno jezdniowym wynosi 10 m. W karcie terenu [...] - ustalona została szerokość projektowanej ulicy dojazdowej na minimum 10 m. Połączenie ulicy dojazdowej [...] z ulicą lokalną [...] zaprojektowano zgodnie z przepisem § 7 pkt 4 powołanego wyżej rozporządzenia, który stanowi, że na skrzyżowaniu ulic lokalnej i dojazdowej powinny być stosowane narożne ścięcia linii rozgraniczających nie mniejsze niż 5 m x 5 m, "ścięcie" narożników działki skarżących zostało zatem przez te parametry wymuszone.
Organ wywodził, iż § 12 ust.1 - rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, stanowi, że przy usytuowaniu budynku na działce budowlanej powinny być zachowane odległości między budynkami i urządzeniami terenowymi oraz odległości budynku i urządzeń terenowych od granic działki, określone w rozporządzeniu, a także przepisach odrębnych - w tym również o drogach publicznych. W ust. 3 w.w. rozporządzenia określono minimalną odległość zabudowy od granicy działki. "Ścięcie" narożnika działki, nie spowoduje naruszenia przewidzianych norm, bowiem zachowana zostanie 4 metrowa odległość od granicy działki. Ponadto minimalna odległość obiektu budowlanego od krawędzi jezdni (określona w art. 43 ust.1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych) – 6 m - także zostanie zachowana.
Odległość budynku od drogi odnosi się do odległości budynku od krawędzi jezdni a nie od granicy strefy, w związku z powyższym "obcięcie" narożnika nie spowoduje automatycznego przybliżenia krawędzi jezdni do istniejącego budynku. Nie można zatem, zdaniem organu, mówić o uniemożliwieniu dojazdu do składu opału i miejsca gromadzenia odpadów stałych, bowiem dostęp do tych urządzeń będzie nadal możliwy z istniejącej drogi.
Przebieg ulicy [...] został zaprojektowany po śladzie drogi istniejącej o tej samej klasie (dojazdowa), w związku z czym nie występuje obawa o pogorszenie możliwości korzystania z nieruchomości położonych przy ww. ulicy. Spadek projektowanej drogi jest zgodny z normami przywołanymi w § 24 ust. 2 cytowanego wyżej rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej. Pochylenie jezdni, wg tego rozporządzenia, przy prędkości projektowej 30 km/h nie powinno być większe niż 12%. Prędkość projektowa 30 km/h -zapisana w kartach terenów [...] i [...] w pkt 5 ustęp 1) i spadek mniejszy niż 12% spełnia powyższy warunek. Przebieg tej ulicy ma duże znaczenie dla polepszenia sprawnej obsługi komunikacyjnej terenów znajdujących się powyżej ulicy [...] czyli terenów [...] i [...]. Jednocześnie projektując ulicę po śladzie ulicy zbiorczej obszarowej tak, jak to jest w poprzednim - miejscowym planie szczegółowym zagospodarowania przestrzennego jednostek urbanistycznych A,B w dzielnicy mieszkaniowej G. - K., dużo działek, obecnie budowlanych straciłoby całkowicie walory budowlane. Większość terenu przeznaczanego pod ulicę [...] jest obecnie własnością Gminy.
Ustalając przebieg projektowanej drogi, organ sporządzający plan wziął wszystkie te elementy pod uwagę, rozważył różne koncepcje poprowadzenia tej drogi i uznał, iż taki przebieg najmniej zakłóca stosunki własnościowe i powoduje najmniejsze naruszenia uprawnień. W wyniku ustalenia takiego przebiegu drogi [...], nie tylko skarżący doznał pewnego uszczerbku, ale także właściciele innej działki. A. S. zabiera się łącznie tylko około 18 m2, jednocześnie oddaje się mu około 22 m2 terenu przylegającego do działki [...]. Problem odprowadzenia wód opadowych z ulicy zostanie rozwiązany na etapie projektu budowlanego i nie jest przedmiotem ustaleń planu, aczkolwiek zgodnie z obowiązującymi przepisami droga zostanie tak zaprojektowana, aby nie naruszać interesów osób trzecich, w tym właścicieli działek przyległych.
Przebieg ulicy [...] został zaprojektowany w optymalny sposób i z jak największym poszanowaniem własności właścicieli przyległych nieruchomości. Przy proponowanym przez państwa S. przebiegu ulic działki nr [...], [...] i [...] straciłyby walor budowlany - wiązałoby się to również z koniecznością wykupienia przez Gminę innych gruntów przeznaczonych pod drogę. Ulica [...] została zaprojektowana jako ulica lokalna w strefie zamieszkania. Ustalona prędkość projektowa 30 km/h oraz jej przebieg w planie prędkość sposób naturalny ogranicza prędkość. Projekty techniczne ulic przechodzących przez tereny mieszkaniowe zazwyczaj zawierają elementy techniczne spowalniające ruch.
Bardzo istotnym celem przy projektowaniu tego typu układów ulicznych jest zapewnienie bezpieczeństwa mieszkańców kosztem ograniczenia prędkości ruchu pojazdów - dlatego nie może być tutaj mowy o niebezpiecznych zakrętach dla samochodów. Ponadto właśnie wyprostowanie przebiegu ulicy w rzucie byłoby przyczyną zwiększenia spadków oraz ułatwiłoby hipotetyczny spływ wód, błota i szlamu.
Organ wskazał, że przepis art. 1 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym nakazuje uwzględniać w zagospodarowaniu przestrzennym wymagania ładu przestrzennego, walory architektoniczne i krajobrazowe oraz inne wymagania tam określone. Rada Miasta rozpatrując zarzut uwzględniła okoliczności decydujące o zagospodarowaniu przestrzennym wymienione w powołanym przepisie. Przepis art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym stanowi, iż w planie miejscowym ustala się tereny przeznaczone dla realizacji celów publicznych oraz linie rozgraniczające te tereny, jak również linie rozgraniczające drogi publiczne. Projektowana droga służąca mieszkańcom uwzględnia istniejące uwarunkowania oraz interes społeczny. Jako droga publiczna musi spełniać wszystkie wymagania techniczne właściwe dla dróg. Zgodnie z art. 140 kodeksu cywilnego właściciel może korzystać z rzeczy w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego. Do takich ustaw należy m.in. ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym. Ustalając przeznaczenie terenu w ramach przysługującego gminie władztwa planistycznego, gmina nie narusza konstytucyjnie chronionego prawa własności. Rada gminy nie ma obowiązku uwzględnienia zarzutu do projektu m.p.z.p. nawet, gdy zostaje naruszony interes prawny lub uprawnienie wnoszącego zarzut, w przypadku, gdy dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem, w granicach przysługującego gminie - na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym - władztwa planistycznego, w ramach którego rada gminy ustala przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenów położonych na obszarze gminy. W takiej sytuacji rada gminy działa w ramach przysługującego jej uznania. W niniejszej sprawie Rada Miasta nie nadużyła przysługującego jej władztwa planistycznego, granice uznania administracyjnego nie zostały przekroczone.
W postępowaniu dotyczącym uchwalenia projektu planu nie są przesądzane kwestie własności do gruntu, choć niewątpliwie przeznaczenie w planie tego terenu na cele publiczne może prowadzić w przypadku realizacji tego celu do wywłaszczenia prawa w przypadku braku zgody na dobrowolne wyzbycie się w drodze umowy nieruchomości. Nie może to być jednak utożsamiane z naruszeniem prawa, ustawodawca bowiem przyznał radom gminy prawo uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, w których określone tereny mogą być przeznaczone dla realizacji celów publicznych (art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym). Gmina, uchwalając plan miejscowy, może określone tereny przeznaczyć na cele publiczne niezależnie od tytułów prawnych poszczególnych podmiotów do tych terenów i takiej polityki planistycznej Gminy nie można poczytać za sprzeczną z prawem. ( wyrok NSA z 19 grudnia 2001 r., sygn. akt II SA /Gd 537/01 ).
A. S. wniósł skargę do naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą uchwałę, w której domagając się jej uchylenia wywodził, że została ona podjęta z naruszeniem przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 5 i art. 24 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym w związku z art. 140 kodeksu cywilnego.
W uzasadnieniu skargi A. S. wskazał, że projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przewiduje istotne naruszenie jego uprawnień właścicielskich w odniesieniu do działki nr [...] KW Nr [...] poprzez odjęcie części jego własności i poprowadzenie na tej części drogi publicznej.
Projektowana droga miałaby ścinać róg działek od strony zachodniej. Powoduje to dotkliwe skutki w odniesieniu do tej działki, która jest obecnie zabudowana zgodnie z projektem budowlanym i projektem jej zagospodarowania, które uwzględniały inny przebieg drogi publicznej. Projekt zagospodarowania działki przewidywał minimalne odległości wzniesionego budynku od granicy z drogą. Na skutek ścięcia rogu działki odległość budynku do nowoprojektowanej granicy między tą działką a drogą zmniejszy się w sposób drastyczny i będzie mniejsza od normatywnej odległości 4 m, licząc od chodnika, a nie jak to liczy Rada Gminy od samej jezdni. Nadto poprzez zajęcie przez drogę rogu działki utrudnione zostanie też jej normalne używanie. Uniemożliwiony lub nadmiernie utrudniony zostanie swobodny dojazd do składu opału oraz dojazd do otworu wsypowego węgła i koksu do kotłowni. Brak też będzie swobodnego dostępu do miejsca gromadzenia odpadów stałych (śmietnika).
Niezależnie od podniesionych uciążliwości taki sposób poprowadzenia drogi spowoduje możliwość niekorzystnego jej oddziaływanie na działki stanowiącą jego własność. Nie zostały spełnione wymogi zawarte w § 24 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie. W związku z różnicą wzniesień zaistnieje niebezpieczeństwo spływania drogą wód opadowych oraz szlamu i błota z jej górnych odcinków bezpośrednio na tę działkę. Nawet ewentualne zaprojektowanie i wybudowanie kosztownych wałów czy też innych zabezpieczeń między projektowaną drogą a przedmiotową działką nie pozwoli na całkowite wyeliminowanie takiego niebezpieczeństwa. Ponadto konieczność budowy takich zabezpieczeń wywoła konieczność dalszego odejmowania powierzchni działki skarżącego, tak by zabezpieczenia te na tej działce budować.
Skarżący wskazał również, iż w okresie zimowym zmniejszenie odległość między projektowaną drogą a rogiem budynku usytuowanego na działce nr [...] powodowałaby ustawiczne zanieczyszczanie działki odgarnianym śniegiem z błotem i szlamem. W konsekwencji prowadziłoby to nie tylko do zanieczyszczenia samej działki, lecz także do zawilgocenia ogrodzenia i ścian budynku.
Zdaniem skarżącego naruszenie jego prawa własności następuje zarówno poprzez odjęcie własności (zabranie części działki), lecz także poprzez drastyczne ograniczenie sposobu i zakresu korzystania z tego prawa. Wbrew bowiem poglądowi Rady Gminy, zamierzone odjęcie skarżącemu uprawnień właścicielskich i pogorszenie warunków używania działki nie jest w żadnym wypadku niezbędne. Zdaniem skarżącego droga może być poprowadzona, z niewielkimi korektami poprzez działki, stanowiące własność innych osób fizycznych a które do chwili obecnej nie są zabudowane, a zatem nie nastąpi pogorszenie ich używania. Co więcej taki przebieg drogi byłby nawet bardziej korzystny zarówno z uwagi na niższe koszty budowy.
Odpowiadając na skargę Rada Miasta wniosła o jej oddalenie, powołując się na argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Ponadto organ wskazał, że w świetle ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym gmina jest uprawniona do ustalania przeznaczenia i kształtowania zasad zagospodarowania terenu (art. 2 ust.1 ustawy ). Ochrona prawa własności zagwarantowana w Konstytucji Rzeczpospolitej nie jest absolutna. Konstytucja zastrzega możliwość ograniczenia tego prawa w drodze ustawy, a art. 140 kodeksu cywilnego stanowi m.in. że właściciel może korzystać z rzeczy w granicach określonych przez ustawy.
Ustawowe ograniczenia prawa własności przewidziane są w ustawie o zagospodarowaniu przestrzennym, zaś ich praktycznym wyrazem jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Ograniczenia prawa własności wynikające z miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego ustanawiane są zatem na podstawie upoważnienia zawartego w ww. ustawie. Z ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym wynika, że prawo własności nie jest jedynym elementem podlegającym uwzględnieniu w zagospodarowaniu przestrzennym.
Z treści art. 1 ust. 2 ww. ustawy wynika bowiem nakaz uwzględniania w zagospodarowaniu przestrzennym również innych niż własność okoliczności np. wymagania ładu przestrzennego, urbanistyki, architektury, ochrony dziedzictwa kulturowego i dóbr kultury, ekonomiki przestrzeni i innych.
Ustosunkowując się do treści odpowiedzi na skargę skarżący wskazał, że organ znacznie wyżej stawia interes ogółu nad interes jednostki, w tym ponad niezbywalne prawo własności. Nie można, zdaniem skarżącego, stawiać interes ogółu wyżej a całkowicie pomijać uzasadnione prawa wynikające z własności. Zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie mogą bezpośrednio wprowadzać zmian w stosunkach własnościowych, a treść przepisów planu jedynie w krańcowych przypadkach przy wykorzystaniu terenu na cele przeznaczone w planie dla realizacji celów publicznych może prowadzić do wywłaszczenia prawa własności. Możliwość ingerowania w stosunki własnościowe ma charakter wyjątkowy i nie oznacza, iż uchwalając plan miejscowy Gmina może nie brać pod rozwagę kwestii własności gruntów, przeciwnie - wśród zasad, które winny być uwzględniane w zagospodarowaniu przestrzennym art. 1 ust. 2 pkt 5 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym wymienia prawo własności.
Skarżący ponowił ponadto zarzuty zawarte w skardze do sądu.
W kolejnym piśmie procesowym A. S. wskazał, że proponowane przez zatwierdzony plan miejscowy ustalenia naruszają już zagospodarowane tereny i funkcjonowanie wybudowanych istniejących obiektów usługowo-produkcyjnych, poprzez ograniczenie do nich dostępu technicznego, szczególnie do części kotłowni lokalnej ogrzewającej okresowo obiekt. Rozwiązania planu zmuszają również do przebudowy istniejących ogrodzeń, jak również zmiany organizacji funkcjonowania części gospodarczych - w tym podjazdów i podejść. Ponadto wskazał inne możliwe rozwiązania przeprowadzania drogi.
Ustosunkowując się do propozycji skarżącego organ wskazał, że jest ona niemożliwa do realizacji w zgodzie z obowiązującymi przepisami. W załączeniu organ przekazał szczegółowe, prawidłowe rozrysowanie elementów wyposażenia ulicy z podaniem promienia łuku (zał. nr 5) oraz porównanie proponowanych przez skarżącego linii rozgraniczających ulicy w stosunku do projektu planu na mapie własności (zał. nr 6 - kolor brązowy - własność prywatna, kolor żółty - własność gminna, linie czerwone - projektowane w projekcie planu linie rozgraniczające ulic, linie granatowe - propozycja skarżącego).
Zdaniem organu skarżący w swej propozycji nie posługuje się parametrami umożliwiającymi precyzyjne określenie promieni łuków i szerokości jezdni, nie uwzględnia także chodników. Organ wskazał, że można się jedynie domyślać, że na zakręcie ulicy [...] wprowadzono dwa łuki i prostą. Jednak ani łuki, ani prosta nie spełniają wymogów określonych w obowiązujących przepisach. Zakładając, że mamy do czynienia z istniejącą wydzieloną ulicą należy zrobić wszystko, aby maksymalnie dostosować jej parametry do przewidzianych w przepisach. Dla ulicy lokalnej L o prędkości projektowej 30 km/h minimalny łuk kołowy wynosi 30 m (§ 21 ust. 3 pkt 2 lit.d w/w rozporządzenia). Przy uwzględnieniu istniejącego wydzielenia projektanci Biura Rozwoju G. zdołali wpisać w krzywiznę tego wydzielenia łuk o promieniu zaledwie 27 m, i to przy zastosowaniu jednego łuku. Zmiana tego wydzielenia zgodnie z propozycją skarżącego pogarsza w zakresie promienia skrętu parametry istniejącej ulicy, co jest niedopuszczalne.
Zaproponowane połączenie dwóch łuków z fragmentem prostej między nimi jest zdecydowanie gorszym rozwiązaniem, gdyż żaden z łuków nie może spełniać w tej sytuacji istniejącego promienia skrętu min. 27 m, a odcinek prostej między łukami wynosi wg rysunku 12 m. Zgodnie zaś z § 22 ust. 3 ww. rozporządzenia minimalna długość prostej przejściowej dla ulicy o prędkości projektowej 30 km/h wynosi 15 m. Propozycja skarżącego w tym zakresie jest więc nie do przyjęcia, gdyż znacząco pogarsza parametry ulicy.
Ponadto skarżący w swojej propozycji nie uwzględnił wymaganych przepisami poszerzeń jezdni na łuku. Zgodnie bowiem z przepisami cytowanego wyżej rozporządzenia (§ 16 ust. 1 pkt 2) na łukach ulic szerokość każdego pasa ruchu powinna być zwiększona o określoną wartość. Wartość ta jest obliczana wg przepisów rozporządzenia i dla ulicy klasy L wynosi - przy maksymalnym możliwym do uzyskania łuku poziomym 27 m, zastosowanym przez projektantów Biura Rozwoju G. - 30/R czyli 30/27 = 1,11 m. Zastosowano w związku z tym poszerzenie każdego pasa ruchu o 1,1 m, co miało pośredni wpływ na zajęcie na cele komunikacji terenu należącego do skarżącego. Zignorował on zupełnie ten wymóg rozporządzenia, co między innymi również podważa wiarygodność prawną jego propozycji.
W propozycji skarżącego - przy narożniku działki nr [...] - nie uda się zmieścić wymaganego przepisami chodnika o minimalnej szerokości 2 m - wynikającej z § 44 ust. 2 rozporządzenia.
Ponadto skarżący zignorował przytaczany przez organ przepis o konieczności ścięcia narożników działek dla potrzeb tzw. trójkątów widoczności. Minimalne ścięcie (zgodnie z § 7 ust. 4 rozporządzenia) wynosi 5 m x 5 m (trójkąt o dwóch bokach po 5 m długości, zlokalizowanych na liniach rozgraniczających ulice).
W piśmie z dnia 8 listopada 2004 r. skarżący nie zgodzi się z argumentacją organu dotyczącą jego propozycji i ponownie powołał dotychczas przedstawiane zarzuty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu.
Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).
Rozpoznając skargę na uchwałę o odrzuceniu zarzutów do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego należy mieć na uwadze, że w obowiązującej w dniu podjęcia zaskarżonej uchwały ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jednol. Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 ze zm.) zamieszczono jedynie unormowanie dopuszczające możliwość wniesienia skargi do Sądu na taką uchwałę (art. 24 ust. 4 tej ustawy). Brak jest natomiast w tej ustawie przepisów, które wskazywałyby kryteria kontroli zaskarżonej w tym trybie uchwały rady gminy.
Mając jednak na uwadze treść art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który z racji umieszczenia w ustawie regulującej ustrój sądu administracyjnego posiada charakter ogólnego unormowania, stwierdzić należy, że również w tym przypadku sąd administracyjny sprawuje kontrolę pod względem zgodności z prawem.
Oceniając zgodność uchwały o odrzuceniu zarzutu do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z prawem należy mieć na uwadze cel instytucji zarzutów do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Jak stanowi o tym w art. 1 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, ustawa ta określa zakres oraz sposoby postępowania w sprawach przeznaczenia terenów na określone cele i ustalania zasad ich zagospodarowania, przyjmując rozwój zrównoważony jako podstawę tych działań, a także określa zasady i tryb rozwiązywania konfliktów między interesami obywateli, wspólnot samorządowych i państwa w tych sprawach. Z kolei według art. 24 ust. 1 cytowanej ustawy zarzut może wnieść każdy, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przez ustalenia przyjęte w projekcie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wyłożonym do publicznego wglądu. Już z zestawienia tych dwóch przepisów wynika, że możliwość wniesienia zarzutu ma służyć rozwiązywaniu konfliktów, które pojawiają się w trakcie określania przeznaczania terenów i zasad ich zagospodarowania.
Planowanie przestrzenne z reguły powoduje konflikty interesów. W interesie właścicieli nieruchomości (użytkowników wieczystych) leży nieskrępowane korzystanie z nieruchomości. Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, mające walor norm powszechnie obowiązujących (art. 7 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym), określają natomiast granice korzystania z nieruchomości i wraz z innymi przepisami prawa kształtują wykonywanie prawa własności nieruchomości (art. 33 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym).
Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, podstawą planowania przestrzennego jest zrównoważony rozwój. Z kolei w art. 1 ust. 2 tej ustawy przykładowo wskazano okoliczności, które winny być uwzględnione w planowaniu przestrzennym. Ustawodawca nie zakłada więc w procesie planowania przestrzennego pryzmatu interesu publicznego nad prywatnym lub odwrotnie. Na równi kładzie nacisk zarówno na prawo własności, jak i inne elementy uwzględniane przy planowaniu przestrzennym. Gmina, do której w zasadzie należy wyłączna kompetencja ustalania przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu (art. 4 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym), siłą rzeczy w pierwszej kolejności dbać będzie o zaspokojenie potrzeb zbiorowości, a nie indywidualnych podmiotów.
Zatem możliwość wniesienia zarzutu do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ma służyć temu, aby podmiot, którego interes prawny lub uprawnienia zostaną naruszone przez ustalenia uchwalonego w przyszłości miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, mógł jeszcze w trakcie projektowania planu przedstawić do rozważenia swoje racje. Racje te, organy gminy (zarząd, rada gminy), którym ustawa nadaje określone kompetencje, winny wziąć pod rozwagę. Przede wszystkim zaś gmina winna rozważyć naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia osoby zgłaszającej zarzut. Czyniąc to winna mieć przede wszystkim na uwadze okoliczności, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym oraz to, aby rozwój był zrównoważony, przez co należy rozumieć rozwój, który ma na względzie wszystkie aspekty życia człowieka. Rozpoznając zarzuty właściwy organ gminy musi skonfrontować interes indywidualny z interesem przemawiającym za ustaleniami przyjętymi w projekcie miejscowego planu zagospodarowania.
Wskazać zatem trzeba na znaczenie jakiego nabiera obowiązek uzasadnienia faktycznego i prawnego uchwały o odrzuceniu zarzutów (art. 24 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym).
W świetle materiałów sprawy bezsporne jest, że przedmiotowy projekt planu dotyczy interesu prawnego skarżącego, który jest właścicielem nieruchomości położonej na obszarze objętym opracowaniem projektu.
Już ten sam fakt przesądza, że strona skarżąca ma interes prawny i, że interes ten został naruszony w związku z projektowanymi rozwiązaniami komunikacyjnymi ograniczającymi dotychczasowe korzystanie z tej nieruchomości.
Podkreślić jednak należy, że obowiązek uwzględnienia zarzutu do projektu planu powstaje dopiero wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego związane jest z naruszeniem porządku prawnego. Nie ma obowiązku uwzględnienia zarzutu, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia nastąpiło zgodnie z prawem w granicach przysługującego gminie władztwa planistycznego.
W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej uchwały spełnia wymogi art. 24 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym.
Wskazuje na znaczenie projektowanych rozwiązań komunikacyjnych dla interesu publicznego oraz odnosi się również do indywidualnego interesu podmiotów wnoszących zarzuty.
Zdaniem Sądu Rada Miasta w sposób wyczerpujący wskazała, że ustalony w projekcie planu przebieg ulicy dojazdowej oznaczonej symbolem [...] oraz ulicy lokalnej oznaczonej symbolem [...] wynika z potrzeb istniejącego układu komunikacyjnego oraz elementów układu planowanego.
Wskazała przy tym również na konieczność zachowania wymaganych przepisami prawa (rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie – Dz. U. Nr 43, poz.430) parametrów technicznych projektowanych rozwiązań komunikacyjnych. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wskazano również, że przebieg projektowanych ulic nie naruszy wymagań określonych w § 12 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.).
Ponadto Rada Miasta w toku postępowania szczegółowo ustosunkowała się do przedstawionej przez skarżącego alternatywnej propozycji przebiegu ulic [...] i [...] wskazując na przyczyny, z których nie może być ona zaakceptowana.
W postępowaniu dotyczącym uchwalenia projektu planu nie są przesądzane kwestie własności do gruntu, czy praw wynikających z użytkowania wieczystego, choć niewątpliwie przeznaczenie w planie danego terenu na cele publiczne może prowadzić w przypadku realizacji tego celu, do wywłaszczenia prawa w sytuacji braku zgody na dobrowolne wyzbycie się w drodze umowy tego prawa.
Ponadto ustawodawca przewidział ochronę prawa własności lub użytkowania wieczystego osób, których interes prawny naruszony zostanie ustaleniami planu, możliwości żądania odszkodowania, wykupienia nieruchomości lub jej zamiany na inną (art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym).
Sąd administracyjny nie kontroluje celowości konkretnych zamierzeń planistycznych, gdyż wkraczałby w tym przypadku w zastrzeżoną ustawą (art. 26) kompetencję rady gminy. Jego funkcją jest natomiast badanie, czy podczas tworzenia (zmiany) planu nie naruszono przewidziany w ustawie procedury planistycznej oraz czy uzasadnienie faktyczne i prawne uchwały o odrzuceniu zarzutów w całokształcie zamierzeń, które realizować ma projekt, świadczy o tym, że organ wyjaśnił i rozważył wszystkie istotne okoliczności sprawy, a wyprowadzone wnioski są do zaakceptowania w sensie logicznym (nie pozostają w sprzeczności z ustaleniami faktycznymi).
Nie stwierdziwszy naruszeń w w/w przedmiocie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w sentencji.