II SA/Gd 1404/02

II SA/Gd 1404/02 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2005-06-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-06-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Barbara Skrzycka-Pilch
Krzysztof Ziółkowski /przewodniczący sprawozdawca/
Mariola Jaroszewska
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędziowie : Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski (spr.) Sędzia NSA Barbara Skrzycka - Pilch Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant: Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Ł. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 kwietnia 2002r., nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego wyrównawczego uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 26 września 2001 r., nr [...] Kierownik Dzielnicowego Ośrodka Pomocy Społecznej, na podstawie art. 163 k.p.a. w zw. z art. 2a ust. 1 pkt 2, art. 4 ust. 1, art. 27 ust. 6 oraz art. 43 ust. 2a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), uchylił decyzję własną z dnia 13 września 2000 r., nr [...], którą przyznał Ł. O. zasiłek stały wyrównawczy od dnia 1 sierpnia 2000 r. i od dnia 1 września 2001 r. wstrzymał jego wypłatę. W uzasadnieniu wskazał, że strona, w związku z przyznaniem jej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat renty inwalidzkiej w wysokości 570,46 zł, nie spełnia kryterium dochodowego do otrzymywania tego rodzaju pomocy. Ponieważ Ł. O. otrzymała rentę z wyrównaniem od dnia 14 lipca 2000 r. organ zobowiązał ją do zwrotu świadczeń z pomocy społecznej wypłaconych w okresie, za który otrzymała ona wyrównanie renty, tj. od 1 sierpnia 2000 r. do 31 sierpnia 2001 r. w łącznej kwocie 3 479 zł.
W piśmie z dnia 5 października 2001 r. skierowanym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Ł. O. wniosła o umorzenie ww. kwoty w całości lub w części, powołując się na złą sytuację finansową. Podniosła, że w momencie ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej pozostawała bez jakichkolwiek dochodów i środków do życia. Z tego powodu stanowisko organu, świetle którego strona pobierała równolegle świadczenia z dwóch źródeł uważa za niesłuszne. Podkreśliła, że o decyzji organu rentowego dowiedziała się w dniu 18 września 2001 r., o czym niezwłocznie powiadomiła organ pomocy społecznej.
Pismem z dnia 18 października 2001 r., L.dz. [...] Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił umorzenia kwoty zadłużenia, powołując się na ograniczone możliwości finansowe MOPS. Wskazał przy tym, iż Ł. O. o obowiązku zwrotu kwoty zasiłku stałego wyrównawczego w przypadku przyznania stronie przez ZUS renty za okres podwójnego pobierania świadczeń została poinformowana w decyzji z dnia 13 września 2000 r. Mając jednak na uwadze trudną sytuację strony organ pomocy społecznej wyraził zgodę na rozłożenie przedmiotowej kwoty na raty, kierując ją do pracownika socjalnego lub Kierownika Dzielnicowego Ośrodka Pomocy Społecznej.
Ł. O. wniosła odwołanie od powyższego pisma, żądając umorzenia kwoty wypłaconej z tytułu przyznanego zasiłku stałego wyrównawczego. Podniosła, że z wypłaconej przez ZUS kwoty wyrównania spłaciła ciążące na niej zobowiązania wraz z odsetkami, w tym uregulowała zaległości czynszowe. Jedynym źródłem utrzymania jest renta inwalidzka, którą przeznacza na pokrycie bieżących potrzeb.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na art. 127 i art. 134 § 1 k.p.a., postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2002 r., nr [...] stwierdziło niedopuszczalność wniesienia odwołania, ponieważ w sprawie umorzenia kwoty przyznanej pomocy nie została wydana decyzja administracyjna. Brak jest zatem przedmiotu zaskarżenia. Kolegium wskazało przy tym, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują możliwości umorzenia, czy też rozłożenia na raty zadłużenia, jak również formy decyzji administracyjnej dla tego typu spraw.
Ł. O. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na powyższe postanowienie. Przywołała art. 41 ustawy o pomocy społecznej z 1990 r., który stanowił, że w przypadkach szczególnych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej może odstąpić od żądania takiego zwrotu. Z uwagi na nieznajomość przepisów zwróciła się do organu pomocy społecznej o umorzenie pobranych świadczeń, nie zaś o odstąpienie od zwrotu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż wskazane przez stronę skarżącą.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca zwróciła się do organu pomocy społecznej z wnioskiem o umorzenie kwoty udzielonej w okresie od 1 sierpnia 2000 r. do 31 sierpnia 2001 r. pomocy w formie zasiłku stałego wyrównawczego.
Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej rozpoznał żądanie skarżącej i pismem z dnia 18 października 2001 r. odmówił jego uwzględnienia. Jednocześnie uznał, że trudna sytuacja strony uzasadnia rozłożenie przedmiotowej kwoty na raty.
Według ugruntowanego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i literaturze poglądu, o uznaniu danego aktu za decyzję administracyjną, przesądza jego treść a nie forma. W świetle takiego stanowiska przyjmuje się, że pismo organu administracji publicznej rozstrzygające co do istoty indywidualną sprawę, podlegającą załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej, uznać należy za decyzję – nawet gdy nie posiada formy przewidzianej w art. 107 § 1 k.p.a. – jeśli zawiera minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania go jako decyzji. Do takich elementów należy zaliczyć przede wszystkim oznaczenie organu administracji, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie w sprawie oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji (por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 1996 r., sygn. akt SA/Ka 2218/95, Lex nr 29734; wyrok NSA z dnia 11 lutego 1998 r., sygn. akt III SA 1067/96, Lex nr 41559; postanowienie NSA z dnia 27 lipca 1999 r., sygn. akt I SA 1509/98, Lex nr 48728; wyrok NSA z dnia 15 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2938/99, Lex nr 51259).
Zdaniem Sądu takie warunki spełnia i w związku z tym jest decyzją pismo z dnia 18 października 2001 r. podpisane przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, załatwiające sprawę z wniosku skarżącej. Powołane pismo wskazuje przedmiot sprawy, adresata rozstrzygnięcia, podpisane zostało przez osobę upoważnioną oraz co najistotniejsze - zawiera rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Organ – używając sformułowania "nie może przychylić się do (...) prośby o umorzenie kwoty zadłużenia" – odmówił jej umorzenia, jednocześnie wyraził zgodę na rozłożenie jej spłaty na raty. Tym samym organ pomocy społecznej rozpoznał żądanie skarżącej.
Wobec powyższego nie można podzielić stanowiska samorządowego kolegium odwoławczego przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż w sprawie brak jest przedmiotu zaskarżenia, nie została bowiem wydana decyzja administracyjna. W tym stanie sprawy rzeczą organu odwoławczego było rozpatrzenie wniesionego przez skarżącą odwołania.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżone postanowienie.
Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż zaskarżone postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania nie nadaje się w żadnej mierze do wykonania.