II SA/GD 136/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gdańsku oddalił skargę na postanowienie PINB, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo uchylił postanowienie organu I instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania i istotnego wpływu koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy na jej rozstrzygnięcie.
Skarżący S.S. zaskarżył postanowienie PWINB, które uchyliło postanowienie PINB wstrzymujące roboty budowlane i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Skarżący zarzucał organom naruszenie przepisów prawa budowlanego i k.p.a. Sąd administracyjny uznał jednak, że PWINB prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ postanowienie organu I instancji było obarczone wadami mającymi istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności dotyczyło błędnych ustaleń faktycznych co do charakteru obiektu i wysokości opłaty legalizacyjnej.
Sprawa dotyczyła skargi S.S. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PWINB) w Gdańsku z dnia 22 listopada 2022 r., które uchyliło postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w Pucku z dnia 18 sierpnia 2021 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2021 r. PINB wstrzymał roboty budowlane przy budynku zakwaterowania turystycznego wzniesionym bez pozwolenia na budowę, wskazując jako podstawę art. 48 Prawa budowlanego. Organ I instancji początkowo uznał, że budynek jest trwale związany z gruntem, nie jest parterowy, a jego powierzchnia zabudowy przekracza 35 m2, co wymagało pozwolenia na budowę. Następnie, próbując sprostować błędy, organ I instancji wydał postanowienie o sprostowaniu, zmieniając podstawę prawną i wysokość opłaty legalizacyjnej. PWINB uchylił jednak postanowienie prostujące, uznając, że błędy dotyczące funkcji obiektu i opłaty legalizacyjnej nie są oczywistą omyłką pisarską. W konsekwencji, PWINB uchylił postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. przez organ I instancji, który nie zebrał wyczerpująco materiału dowodowego i nie dokonał prawidłowej oceny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, podzielając stanowisko organu odwoławczego, że postanowienie PWINB było zgodne z prawem, a naruszenia przepisów postępowania przez organ I instancji miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy prawidłowo uchylił postanowienie organu pierwszej instancji, ponieważ było ono obarczone wadami mającymi istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności dotyczyło błędnych ustaleń faktycznych co do charakteru obiektu budowlanego i wysokości opłaty legalizacyjnej.
Uzasadnienie
Organ pierwszej instancji wydał postanowienie o wstrzymaniu budowy, opierając się na błędnych ustaleniach dotyczących charakteru obiektu (trwale związany z gruntem, powierzchnia zabudowy, funkcja). Próba sprostowania tych błędów okazała się nieskuteczna, gdyż nie były to oczywiste omyłki pisarskie. W związku z tym, organ odwoławczy słusznie uznał, że doszło do naruszenia przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.), a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, co uzasadniało zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
k.p.a. art. 138 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
u.p.b. art. 48
Ustawa - Prawo budowlane
Podstawa do wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę lub bez wymaganego zgłoszenia.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi przez sąd administracyjny.
Pomocnicze
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis stosowany w połączeniu z art. 138 § 2 k.p.a. w kontekście uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu administracji do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu administracji do oceny, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego.
k.p.a. art. 113 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość sprostowania z urzędu oczywistych omyłek pisarskich w postanowieniach i decyzjach.
k.p.a. art. 136
Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów lub zlecenie go organowi niższej instancji.
u.p.b. art. 28
Ustawa - Prawo budowlane
Przepis określający wymóg uzyskania pozwolenia na budowę.
u.p.b. art. 29
Ustawa - Prawo budowlane
Przepis określający przypadki, w których budowa nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia (np. wolnostojące altany do 35 m2).
u.p.b. art. 30
Ustawa - Prawo budowlane
Przepis dotyczący zgłoszenia budowy.
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Podstawa prawna kontroli legalności sprawowana przez sądy administracyjne.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określenie przedmiotu kontroli sądów administracyjnych (postanowienia).
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Rozporządzenie Ministra Rozwoju art. 14 § pkt 4a
Przepis dotyczący pomniejszania powierzchni zabudowy budynku o powierzchnię części zewnętrznych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ postanowienie organu I instancji było wadliwe i wymagało ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skarżącego dotyczące nierespektowania przez organy obowiązujących regulacji prawnych, rażącej niedbałości, przyjmowania odmiennych rozstrzygnięć, dowolności w interpretacji prawa, łamania zasad dwuinstancyjności, łamania zapisów k.p.a., nieprzestrzegania praw uczestników postępowania oraz popełnienia przestępstwa przez pracownika organu.
Godne uwagi sformułowania
organ odwoławczy słusznie uznał, że postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pucku z dnia 18 sierpnia 2021 r. wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ pierwszej instancji sam zakwestionował swoje ustalenia, które legły u podstaw wydania tego postanowienia. Organ administracji publicznej obowiązany jest przestrzegać zasady prawdy obiektywnej. Sąd nie może w zastępstwie organu dokonać ustaleń niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.
Skład orzekający
Jolanta Górska
przewodniczący sprawozdawca
Dariusz Kurkiewicz
sędzia
Wojciech Wycichowski
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty prowadzenia postępowań w sprawach samowoli budowlanej, w szczególności stosowanie art. 138 § 2 k.p.a. przez organ odwoławczy oraz obowiązki organu pierwszej instancji w zakresie wyjaśniania stanu faktycznego."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego przypadku samowoli budowlanej i błędów proceduralnych organu. Nie stanowi przełomowej interpretacji przepisów materialnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje typowe problemy proceduralne w postępowaniach budowlanych i rolę sądu administracyjnego w kontroli działań organów. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie budowlanym i administracyjnym.
“Błędy proceduralne organów budowlanych mogą prowadzić do uchylenia ich decyzji. WSA w Gdańsku wyjaśnia, kiedy sprawa wraca do pierwszej instancji.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gd 136/23 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2023-10-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-02-09 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Dariusz Kurkiewicz Jolanta Górska /przewodniczący sprawozdawca/ Wojciech Wycichowski Symbol z opisem 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2000 art. 136 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 października 2023 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 22 listopada 2022 r., nr WOP.7722.162.2021.MK w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę. Uzasadnienie Skarga S. S. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 22 listopada 2022 r., nr WOP.7722.162.2021.MK, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 13 maja 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim ustalił, że na terenie działki nr [...], położonej w obrębie O., gmina Władysławowo, znajdują się cztery budynki o konstrukcji drewnianej oraz dwa obiekty gospodarcze. Skarżący, będący właścicielem przedmiotowej działki, nie uzyskał pozwolenia na budowę tych obiektów, jak i nie dokonał zgłoszenia ich budowy. Budynek oznaczony na szkicu załączonym do protokołu kontroli numerem [...], będący przedmiotem niniejszego postępowania, wzniesiony został z elementów drewnianych, posiada parter oraz poddasze użytkowe. Obiekt ten pełni funkcję zakwaterowania turystycznego na co wskazuje jego wyposażenie. Na parterze znajduje się pokój z aneksem kuchennym, łazienka i schody prowadzące na poddasze użytkowe, które wykorzystywane jest jako sypialnia. Budynek posiada wymiary 5,70 m x 4,79 m, obciążenia na grunt są przekazane z bloczków betonowych a tym samym obiekt ten jest trwale związany z gruntem. Obiekt ten jest przykryty dachem dwuspadowym i jest wyposażony w instalację elektryczną, wodociągową i kanalizacyjną. Obiekt wybudowany został przez skarżącego w 2019 r. W piśmie z dnia 13 maja 2021 r. skarżący wniósł uwagi do protokołu z przeprowadzonej kontroli, wskazując, że obiekty znajdujące się na przedmiotowej działce stanowią altany i nie są trwale związane z gruntem. Pismem z dnia 18 sierpnia 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Pucku zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie doprowadzenia czterech budynków zakwaterowania turystycznego oraz dwóch obiektów gospodarczych zlokalizowanych na terenie działki nr [...], położonej w O., do stanu zgodnego z prawem. Następnie, postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2021 r., nr PINB-7141/62-2/2021/DD, wydanym na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.), organ ten wstrzymał roboty budowlane przy budynku zakwaterowania turystycznego oznaczonego numerem [...], dwukondygnacyjnego o konstrukcji drewnianej, trwale związanego z gruntem z dachem dwuspadowym o wymiarach 5,70 m x 4,79 m, zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...], położonej w miejscowości O., gmina Władysławowo (punkt 1 postanowienia) i poinformował skarżącego o możliwości złożenia wniosku o legalizację tego obiektu budowlanego lub jego części w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy, wskazując, że wniosek o legalizację można wycofać do dnia wydania decyzji o legalizacji a także, że należy wykonać niezbędne zabezpieczenia budowy a teren budowy należy zabezpieczyć przed dostępem osób niepowołanych. Uzasadniając wydane postanowienie, organ wskazał, że przedmiotowy obiekt budowlany był w stanie opierać się czynnikom zewnętrznym od dłuższego czasu a zatem jego posadowienie na gruncie uznać należy jako trwałe. Jednocześnie, z uwagi na to, że budynek jest trwale związany z gruntem, nie jest parterowy a jego całkowita powierzchnia zabudowy przekracza 35 m2, organ uznał, że jego wykonanie wymagało uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Ponieważ zaś skarżący nie posiada wymaganego pozwolenia, zasadne było wszczęcie i prowadzenie postępowania legalizacyjnego w trybie art. 48 ustawy – Prawo budowlane. Przy tym, organ poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części a także o zasadach obliczenia opłaty legalizacyjnej i wskazał, że dla obiektu budowlanego trwale związanego z gruntem o powierzchni przekraczającej 35 m2 pełniącego funkcję rekreacji indywidulanej wysokość opłaty legalizacyjnej wynosi 25 000 zł. Po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez skarżącego, zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 22 listopada 2022 r., wydanym na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000) – zwanej dalej k.p.a., Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku uchylił postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Uzasadniając wydane postanowienie, organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2021 r., nr PINB-7141/62-2/2021/DD, sprostował z urzędu w kontrolowanym postanowieniu z dnia 18 sierpnia 2021 r. błędy pisarskie zawarte w jego uzasadnieniu i pouczeniu, zastępując argument dotyczący całkowitej powierzchni zabudowy obiektu jako powyżej 35 m2 na kwestię użytkowania obiektu jako zakwaterowania turystycznego, co skutkowało również zmianą w pouczeniu funkcji (z budynku rekreacji indywidualnej na funkcję zakwaterowania turystycznego) oraz przewidywanej wysokości opłaty legalizacyjnej (z 25 000 zł na 375 000 zł). Postanowienie prostujące zostało jednakże uchylone postanowieniem Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 8 listopada 2022 r., nr WOP.7722.162.2021.MK, z uwagi na to, że błąd co do ustaleń faktycznych dotyczących m.in. funkcji, a także związanej z tym innej opłaty legalizacyjnej nie jest oczywistą omyłką pisarską w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a. Zdaniem organu odwoławczego, fakt uchylenia postanowienia prostującego spowodował, że postanowienie z dnia 18 sierpnia 2021 r. obarczone jest wadami mającymi istotny wpływ na wynik sprawy a polegającymi m.in. na błędnych zapisach co do istoty i przedmiotu postępowania. Z uwagi na to, wadliwe postanowienie z dnia 18 sierpnia 2021 r. musiało zostać wyeliminowane z obrotu prawnego, jako że wydane zostało z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy (wymiary obiektu, funkcja, tryb w jakim sprawa powinna zostać rozstrzygnięta) ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie i nie może zostać ustalony przez organ odwoławczy, który to, na podstawie art. 136 k.p.a., uprawniony jest jedynie do przeprowadzenia postępowania dowodowego o charakterze uzupełniającym. We wniesionej do Sądu skardze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji bez wskazania okoliczności jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy i o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, względnie o zobowiązanie organów do rozpatrzenia sprawy w oparciu o obowiązującą literę prawa, skutkujące umorzeniem. Przeprowadzonemu dotychczas postępowaniu skarżący zarzucił: - nierespektowanie przez organy I i II instancji obowiązujących podstawowych regulacji prawnych, w szczególności: rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 11 września 2020 r., który w § 14 pkt 4a stanowi, że powierzchnię zabudowy budynku pomniejsza się o powierzchnię części zewnętrznych budynku, takich jak; tarasy naziemne i podparte słupami, gzymsy oraz balkony oraz art. 29 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane, zgodnie z którym nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 budowa wolno stojących altan o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki; - prowadzenie postępowania w sposób rażąco niedbały, lekceważący prawa strony do rzetelnego załatwienia sprawy; - przyjmowanie odmiennych rozstrzygnięć w tym samym stanie faktycznym i prawnym; - swobodę i dowolność w interpretacji prawa i wyroków sądowych; - łamanie podstawowych zasad dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, gwarantujących niezależność organów; - wielokrotne, z premedytacją łamanie elementarnych zapisów kodeksu postępowania administracyjnego; - rażące nieprzestrzeganie praw przysługujących uczestnikom postępowania administracyjnego; - popełnienie przestępstwa przez Zastępcę Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego polegające na przekroczeniu uprawnień poprzez wydawanie pozaprocesowych, telefonicznych poleceń pracownikom organu niższego szczebla mającym na celu fałszowanie stanu faktycznego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnianiu zaskarżonego postanowienia. W piśmie procesowym z dnia 6 marca 2023 r. skarżący podtrzymał zarzuty i wnioski skargi. Rozpoznając niniejszą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 22 listopada 2022 r. jest zgodne z prawem. Mocą kontrolowanego postanowienia Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pucku z dnia 18 sierpnia 2021 r. i przekazał sprawę dotyczącą kontroli legalności budynku oznaczonego na protokole z kontroli przeprowadzonej w dniu 13 maja 2021 r. numerem [...] do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Kontrolowane postanowienie wydane zostało na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. Zgodnie z brzmieniem tych przepisów organ odwoławczy może uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wyraźnie zatem k.p.a. wyodrębnia dwie przesłanki wydania przez organ odwoławczy postanowienia, w którym uchyla zaskarżone postanowienie w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, a mianowicie: 1) stanowcze stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, czyli przepisów kodeksu oraz/lub przepisów o postępowaniu zawartych w ustawach szczególnych i 2) uznanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przy czym, przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku słusznie uznał, że postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pucku z dnia 18 sierpnia 2021 r. wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przede wszystkim, wskazać należy, że postanowienie organu I instancji z dnia 18 sierpnia 2021 r. wydane zostało na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (ust. 1). Jeżeli w wyniku budowy występuje stan zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, w postanowieniu o wstrzymaniu budowy organ nadzoru budowlanego nakazuje bezzwłoczne: 1) zabezpieczenie obiektu budowlanego lub terenu, na którym prowadzona jest budowa, oraz 2) usunięcie stanu zagrożenia (ust. 2). W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3). Postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (ust. 5). Organ I instancji zastosował powołany przepis do obiektu oznaczonego numerem [...] (na protokole kontroli przeprowadzonej w dniu 13 maja 2021 r.), znajdującego się na terenie działki nr [...] w O., wskazując w postanowieniu z dnia 18 sierpnia 2021 r., że jego wykonanie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę, ponieważ (z uwagi na to, że od dłuższego czasu opierał się czynnikom zewnętrznym) jest on trwale związany z gruntem, nie jest on parterowy a jego całkowita powierzchnia zabudowy przekracza 35 m2. Jednocześnie, w postanowieniu tym organ wskazał, że wymiary tego obiektu wynoszą 5,70 m x 4,79 m. Nadto, wskazał, że jest to budynek zakwaterowania turystycznego a pouczając o wysokości opłaty legalizacyjnej wskazał, że dla obiektu budowlanego trwale związanego z gruntem o powierzchni przekraczającej 35 m2, pełniącego funkcję rekreacji indywidulanej wysokość opłaty legalizacyjnej wynosi 25 000 zł. Niejasności zaistniałe w tym postanowieniu, jak wynika z akt sprawy, organ I instancji próbował naprawić, wydając postanowienie z dnia 30 sierpnia 2021 r., którym sprostował z urzędu w postanowieniu z dnia 18 sierpnia 2021 r. błędy pisarskie, wskazując jednocześnie, jako poprawne, następujące sformułowania: "analizując art. 28, 29 i 30 Prawa budowlanego należy stwierdzić, że wykonanie przedmiotowego obiektu budowlanego wymagało uzyskania decyzji pozwolenia na budowę, z uwagi na to, że budynek będący przedmiotem niniejszego postępowania jest użytkowany jako zakwaterowania turystycznego" oraz "ponadto informujemy, że w przedmiotowym przypadku opłata legalizacyjna za przedmiotowy obiekt budowlany zostanie naliczona po otrzymaniu projektu, w którym zostanie określone przeznaczenie w/w obiektu. Dla obiektu budowlanego pełniącego funkcję zakwaterowania turystycznego wysokość opłaty legalizacyjnej wynosi 375 000 zł." Za błędne organ uznał zaś zawarte w postanowieniu z dnia 18 sierpnia 2021 r. sformułowania: "analizując art. 28, 29 i 30 Prawa budowlanego należy stwierdzić, że wykonanie przedmiotowego obiektu budowlanego wymagało uzyskania decyzji pozwolenia na budowę, z uwagi na to, że budynek będący przedmiotem niniejszego postępowania jest trwale związany z gruntem, nie jest parterowy, a jego całkowita powierzchnia zabudowy przekracza 35 m2" oraz "dla obiektu budowlanego trwale związanego z gruntem o powierzchni przekraczającej 35 m2 pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej wysokość opłaty legalizacyjnej wynosi 25 000 zł". Z powyższego wynika, że po wydaniu postanowienia z dnia 18 sierpnia 2021 r. organ I instancji sam zakwestionował swoje ustalenia, które legły u podstaw wydania tego postanowienia, a które dotyczyły: charakteru związania przedmiotowego obiektu z gruntem, jego całkowitej powierzchni zabudowy a także jego przeznaczenia i co za tym idzie wysokości należnej opłaty legalizacyjnej. Zauważone błędy, organ I instancji chciał naprawić wydając postanowienie o sprostowaniu. Jednakże, postanowienie organu I instancji o sprostowaniu zauważonych błędów zostało uchylone postanowieniem Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 8 listopada 2022 r. ze wskazaniem, że błąd co do ustaleń faktycznych dotyczących m.in. funkcji a także związanej z tym opłaty legalizacyjnej nie jest oczywistą omyłką pisarską, która może podlegać sprostowaniu na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. W konsekwencji, w obrocie prawnym pozostało postanowienie organu I instancji z dnia 18 sierpnia 2021 r. w brzmieniu sprzed sprostowania. Tym samym, uznać należy, że wydając postanowienie z dnia 18 sierpnia 2021 r. organ I instancji przyjął za udowodnione okoliczności, które następnie sam uznał za błędne. Organ I instancji sam podważył bowiem wcześniejsze swoje ustalenie co do związania przedmiotowego obiektu z gruntem, co do całkowitej powierzchni zabudowy tego obiektu a także co do funkcji, jaką obiekt ten pełni. Prawidłowość przyjętych w postanowieniu z dnia 18 sierpnia 2021 r. ocen budzi również wątpliwości w świetle zgromadzonego przez organ I instancji przed wydaniem postanowienia z dnia 18 sierpnia 2021 r. materiału dowodowego. Z protokołu kontroli przeprowadzonej przez organ I instancji w dniu 13 maja 2021 r. wynika bowiem, że będący przedmiotem niniejszej sprawy budynek nr [...] pełni funkcję zakwaterowania turystycznego, posiada wymiary 5,70 m x 4,79 m a obciążenia na grunt przekazane są z bloczków betonowych. Co ważne, prawidłowość tych ocen podważał sam skarżący we wniesionym na postanowienie z dnia 18 sierpnia 2021 r. zażaleniu. Dlatego też, Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że postępowanie przed organem I instancji przeprowadzone zostało z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. a postanowienie organu I instancji z dnia 18 sierpnia 2021 r. wydane zostało również z naruszeniem art. 80 k.p.a. Obowiązkiem bowiem organu administracji jest dokonanie ustaleń niezbędnych do stanowczego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego jest niezbędne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie stanu faktycznego należy do etapu postępowania administracyjnego. Organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest przestrzegać zasady prawdy obiektywnej. Oznacza to, że powinien on podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zgodnie bowiem z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują z urzędu lub na wniosek stron wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Ponadto, stosownie do art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Dopiero po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego zgodnie z przepisami art. 7 i art. 77 k.p.a. organ może dokonać prawidłowej subsumcji ustalonych okoliczności faktycznych do właściwych przepisów z zakresu prawa budowlanego. Przy tym, niewątpliwie ustalenie powyższych okoliczności w sposób niebudzący wątpliwości jest niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Powierzchnia zabudowy obiektu a także charakter jego związania z gruntem mają bowiem wpływ na ustalenie, czy budowa obiektu wymagała pozwolenia na budowę czy też zgłoszenia w świetle art. 28, art. 29 i art. 30 ustawy – Prawo budowlane a w konsekwencji, czy zasadne jest w niniejszej sprawie prowadzenie postępowanie legalizacyjnego. Z kolei, prawidłowe ustalenie funkcji, jaką obiekt pełni jest niezbędne do ustalenia prawidłowej wysokości ewentualnej opłaty legalizacyjnej. Wyjaśnić przy tym należy, że postępowanie dowodowe w tym zakresie nie mogło zostać przeprowadzone przez organ odwoławczy, jako że nie chodzi o jego uzupełnienie, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 136 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję (§ 1). Art. 136 § 2 k.p.a. stanowi, że jeżeli decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, na zgodny wniosek wszystkich stron zawarty w odwołaniu, organ odwoławczy przeprowadza postępowanie wyjaśniające wzakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli przyczyni się to do przyspieszenia postępowania, organ odwoławczy może zlecić przeprowadzenie określonych czynności postępowania wyjaśniającego organowi, który wydał decyzję. Powyższe jest możliwe także w przypadku, gdy jedna ze stron zawarła w odwołaniu wniosek o przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy, a pozostałe strony wyraziły na to zgodę w terminie czternastu dni od dnia doręczenia im zawiadomienia o wniesieniu odwołania, zawierającego wniosek o przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy (art. 136 § 3 k.p.a.). Taka sytuacja nie zachodzi jednak w niniejszej sprawie. Z kolei, Sąd nie może w zastępstwie organu dokonać ustaleń niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, jako że sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie podjęcia kontrolowanego aktu. Dlatego też, w ocenie Sądu, Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku w kontrolowanym postanowieniu zasadnie uchylił postanowienie organu I instancji z dnia 18 sierpnia 2021 r. a sprawę przekazał organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, wskazując jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Z tych wszystkich względów, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 listopada 2022 r. jest zgodne z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił wniesioną na to postanowienie skargę. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postepowanie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI