II SA/Gd 1343/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skarg E. U. i K. U. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PWINB) z 7 listopada 2024 r., która nakazywała sporządzenie i przedstawienie projektu budowlanego zamiennego dla budynku letniskowego wybudowanego na działkach nr [...] i [...] w S. Budynek ten, wybudowany w 1977 r., był przedmiotem wieloletniego postępowania administracyjnego i sądowego. Początkowo organy nakazały rozbiórkę, uznając budowę za samowolę budowlaną z uwagi na brak pozwolenia na budowę. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) wyrokiem z 6 kwietnia 2016 r. uchylił te decyzje, wskazując na błędy w postępowaniu dowodowym i potrzebę ponownego zbadania kwestii posiadania pozwolenia na budowę. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) nałożył obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego, uznając, że budowa istotnie odbiega od ustaleń i warunków pozwolenia z 20 maja 1977 r. PWINB utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucili m.in. błędne zastosowanie przepisów Prawa budowlanego, twierdząc, że budowa zakończyła się w 1977 r. i powinny mieć zastosowanie przepisy z 1974 r. WSA w Gdańsku uchylił zaskarżone decyzje, stwierdzając, że organy błędnie zakwalifikowały sytuację jako istotne odstąpienie od projektu budowlanego. Sąd uznał, że budowa na działce nr [...], która nie była objęta pozwoleniem na budowę z 1977 r., stanowi samowolę budowlaną. W związku z tym, organy powinny rozważyć zastosowanie przepisów o "uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym" (art. 49f-49i Prawa budowlanego z 1994 r.) lub przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. Sąd podkreślił również konieczność zbadania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz zasadności zawieszenia postępowania w związku z toczącym się postępowaniem cywilnym o wydanie nieruchomości.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących samowoli budowlanej, istotnych odstąpień od projektu budowlanego, przepisów przejściowych w prawie budowlanym oraz znaczenia prawa do dysponowania nieruchomością w postępowaniach administracyjnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami obowiązującymi w różnych okresach oraz z konkretnym stanem faktycznym dotyczącym budynku letniskowego i jego lokalizacji.
Zagadnienia prawne (4)
Czy budowa obiektu budowlanego na działce, która nie była objęta pozwoleniem na budowę, stanowi istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego w rozumieniu art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, czy też samowolę budowlaną podlegającą innym przepisom?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Budowa obiektu budowlanego na działce, która nie była objęta pozwoleniem na budowę, stanowi samowolę budowlaną, a nie istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pozwolenie na budowę z 1977 r. dotyczyło innej działki niż ta, na której faktycznie wybudowano budynek letniskowy. Brak pozwolenia na budowę dla danej działki oznacza samowolę budowlaną, a nie istotne odstąpienie od projektu.
Jakie przepisy prawa budowlanego należy zastosować do samowoli budowlanej, która miała miejsce przed wejściem w życie ustawy z 1994 r., a postępowanie administracyjne zostało wszczęte po jej wejściu w życie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku samowoli budowlanej zrealizowanej przed wejściem w życie Prawa budowlanego z 1994 r. i wszczęcia postępowania administracyjnego po tej dacie, należy zastosować przepisy Prawa budowlanego z 1974 r., chyba że możliwe jest zastosowanie przepisów o "uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym" z 1994 r.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że zgodnie z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., do samowoli budowlanej zrealizowanej przed wejściem w życie ustawy lub w stosunku do której przed tym dniem wszczęto postępowanie, stosuje się przepisy dotychczasowe (z 1974 r.). Jednakże, należy najpierw zbadać możliwość zastosowania instytucji "uproszczonego postępowania legalizacyjnego" wprowadzonych nowelizacją z 2020 r.
Czy brak prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane stanowi przesłankę do nałożenia obowiązku sporządzenia projektu budowlanego zamiennego lub nakazu rozbiórki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Brak prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane może stanowić "inną ważną przyczynę" uzasadniającą rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu na podstawie art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r., ze względu na ochronę prawa własności i spójność systemu prawnego.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że choć art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. nie wymienia wprost braku prawa do dysponowania nieruchomością jako podstawy rozbiórki, to art. 37 ust. 2 pozwala na rozbiórkę z "innych ważnych przyczyn", wśród których można uznać naruszenie prawa własności. Organy powinny badać tytuł prawny do nieruchomości.
Czy w przypadku toczącego się postępowania cywilnego o wydanie nieruchomości, organ administracji powinien zawiesić postępowanie w sprawie samowolnej budowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organ administracji powinien zawiesić postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd cywilny (np. kwestii prawa do dysponowania nieruchomością), pod warunkiem, że strona aktywnie dąży do zakończenia postępowania cywilnego.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że jeśli rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zależy od ustalenia prawa do dysponowania nieruchomością, a toczy się postępowanie cywilne w tej sprawie, organ powinien zawiesić postępowanie, aby umożliwić stronie uregulowanie stanu prawnego nieruchomości. Brak aktywności strony w postępowaniu cywilnym może być podstawą do odmowy zawieszenia.
Przepisy (15)
Główne
u.p.b. art. 51 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Organ nadzoru nakłada obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę.
Pomocnicze
u.p.b. art. 36a § ust. 5 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego obejmuje odstąpienie w zakresie projektu zagospodarowania działki lub terenu.
u.p.b. art. 103 § ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Do samowoli budowlanej zrealizowanej przed wejściem w życie ustawy lub w stosunku do której przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, stosuje się przepisy dotychczasowe (ustawy z 1974 r.).
u.p.b. z 1974 r. art. 37 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane
Obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, jeżeli teren nie jest przeznaczony pod zabudowę lub jest przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę.
u.p.b. z 1974 r. art. 37 § ust. 2
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane
Przymusowa rozbiórka może nastąpić, jeżeli obiekt budowlany lub jego części powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, lub gdy występują inne ważne przyczyny.
Dz.U. 2020 poz. 471 art. 49f
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
Wprowadzenie instytucji "uproszczonego postępowania legalizacyjnego".
Dz.U. 2020 poz. 471 art. 32
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
Wyłączenie stosowania ogólnej reguły intertemporalnej z art. 25 ustawy nowelizującej w odniesieniu do "uproszczonego postępowania legalizacyjnego".
k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
k.p.a. art. 134 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Sąd rozstrzyga sprawę w granicach jej zakreślonych skargą, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w prawomocnym orzeczeniu sądu są wiążące dla organów, których działanie było przedmiotem zaskarżenia.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Określa wysokość opłat za czynności adwokackie.
Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 art. 15 § ust. 3 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Określa zasady podwyższania stawki minimalnej za zastępstwo procesowe.
k.c. art. 151
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Dotyczy zarzutu z tytułu braku prawa do dysponowania nieruchomością.
Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483 art. 21 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona własności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Budowa obiektu na działce nieobjętej pozwoleniem na budowę stanowi samowolę budowlaną, a nie istotne odstąpienie od projektu. • Należy zbadać możliwość zastosowania przepisów o "uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym" lub przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. • Konieczne jest zbadanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. • W przypadku toczącego się postępowania cywilnego o wydanie nieruchomości, należy rozważyć zawieszenie postępowania administracyjnego.
Odrzucone argumenty
Organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały przepisy dotyczące istotnych odstąpień od projektu budowlanego. • Budowa została zrealizowana w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków pozwolenia na budowę.
Godne uwagi sformułowania
budowa obiektu budowlanego na działce nr [...] bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę oznacza, że Skarżący nie dysponowali pozwoleniem na budowę uprawniającym do zabudowy tej działki • organy administracji na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego błędnie uznały, że wybudowanie spornego domku letniskowego zgodnie z pozwoleniem na budowę z 20 maja 1977 r., jednakże na innej działce niż objęta pozwoleniem, stanowi istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę • w sytuacji, kiedy obiekt budowlany został faktycznie zrealizowany na innej działce, niż przewidywało to pozwolenie na budowę, nie ma podstaw do traktowania tego jako istotnego odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego
Skład orzekający
Diana Trzcińska
przewodniczący
Jakub Chojnacki
sprawozdawca
Katarzyna Krzysztofowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących samowoli budowlanej, istotnych odstąpień od projektu budowlanego, przepisów przejściowych w prawie budowlanym oraz znaczenia prawa do dysponowania nieruchomością w postępowaniach administracyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami obowiązującymi w różnych okresach oraz z konkretnym stanem faktycznym dotyczącym budynku letniskowego i jego lokalizacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje wieloletnią batalię prawną o legalizację samowoli budowlanej, podkreślając złożoność przepisów i potrzebę dokładnego badania stanu faktycznego. Pokazuje, jak kluczowe jest posiadanie pozwolenia na budowę dla konkretnej działki.
“Samowola budowlana czy istotne odstąpienie? Sąd wyjaśnia, kiedy budowa na złej działce to problem, a kiedy nie.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.