II SA/Gd 132/04

II SA/Gd 132/04 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2006-05-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-03-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Arkadiusz Despot-Mładanowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Elżbieta Kowalik-Grzanka
Marek Gorski
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Sędziowie : NSA Marek Gorski WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant: Robert Daduń po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. T. na decyzję Wojewody z dnia 12 stycznia 2004 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę po wznowieniu postępowania uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta z dnia 4 listopada 2003 r. nr [...].
Uzasadnienie
Prezydent Miasta decyzją z dnia 19 czerwca 2000 r. zatwierdził projekt budowlany i wydał pozwolenie na budowę wewnętrznej instalacji gazowej w budynku położonym przy ul. [...] w S. dla A B.
M. T. pismem z dnia 27 marca 2001 r. wystąpił o wznowienie postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę wyżej wskazanej instalacji gazowej, gdyż nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym. W uzasadnieniu wniosku stwierdził, że z przedstawionej w dniu 21 marca 2001 r. dokumentacji wynika, iż czynności budowlane dotyczą jego mieszkania hipotecznego nr [...] przy ul. [...] w S. Wnioskodawca nie był wcześniej powiadomiony o tym projekcie, ani nie wyrażał zgodny na czynności budowlane.
W następstwie dwóch decyzji organu I instancji, odwołań i decyzji Wojewody uchylających poprzednie decyzje w sprawie, ostatecznie postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2003 r. organ I instancji wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie.
Decyzją z dnia 4 listopada 2003 r. Prezydent Miasta stwierdził, że jego decyzja z dnia 19 czerwca 2000 r. została wydana z naruszeniem prawa w postaci art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz odmówił uchylenia niniejszej decyzji ze względu na fakt, że w wyniku wznowionego postępowania mogła zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca decyzji dotychczasowej.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że M. T. w okresie wydawania przedmiotowego pozwolenia na budowę był właścicielem lokali mieszkalnych nr [...] i [...] w budynku przy ul. [...] w S. i współwłaścicielem gruntu w częściach wspólnych budynku, w związku z czym przysługiwały mu prawa strony. Ponadto na wykonanie instalacji w mieszkaniu stanowiącym własność M. T. należało uzyskać jego zgodę. Dnia 4 kwietnia 2000 r. A w S. podjęła większością głosów uchwałę o konieczności przebudowy instalacji gazowej, ponieważ na skutek jej złego stanu technicznego, odcięto dopływ gazu do całego budynku. Z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę w imieniu wspólnoty wystąpiła B.
Decyzja pozwolenia na budowę z dnia 19 czerwca 2000 r. stała się ostateczna w dniu 5 lipca 2000 r., natomiast przebudowa przedmiotowej instalacji gazowej została zakończona 21 lipca 2000 r., przed wnioskiem strony o wznowienie postępowania.
Organ dodał, że w lokalu nr [...] budynku przy ul. [...] w S. nie wykonano instalacji ze względu na brak zgody strony, a w lokalu nr [...] instalacja gazowa w ogóle nie występowała. Dlatego organ uznał, że brak udziału strony i jej zgody na wykonanie instalacji gazowej nie mógł skutkować odmową wydania pozwolenia na budowę. Byłoby to niezgodne z interesem pozostałych współwłaścicieli i mieszkańców budynku.
Na koniec organ powołał się na art. 13 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.), który przewiduje, że właściciel lokalu m.in. ponosi wydatki związane z jego utrzymaniem, jest obowiązany utrzymać swój lokal w należytym stanie, korzystać z nieruchomości wspólnej w sposób nie utrudniający korzystania przez innych współwłaścicieli oraz współdziałać z nimi w ochronie wspólnego dobra. Ponadto na żądanie zarządu właściciel lokalu jest obowiązany zezwalać na wstęp do lokalu, ilekroć jest to niezbędne do przeprowadzenia konserwacji, remontu albo usunięcia awarii w nieruchomości wspólnej, a także w celu wyposażenia budynku, jego części lub innych lokali w dodatkowe instalacje.
W odwołaniu od powyższej decyzji M. T. podniósł, że zarówno uchwała wspólnoty jak i decyzja pozwolenia na budowę zawierały zakres robót do wykonania w mieszkaniach lokatorów, co stanowi niedopuszczalne przekroczenie uprawnień tych podmiotów. Jego zdaniem przeróbka instalacji w poszczególnych mieszkaniach hipotecznych wymaga każdorazowo wniosku właściciela, a następnie wydania odrębnej decyzji budowlanej dla każdego z lokali. Nie może być zbiorowej decyzji obejmującej wewnętrzne instalacje poszczególnych lokali. Uchwała wspólnoty mieszkaniowej może odnosić się jedynie do wspólnych elementów budynku.
W lokalu odwołującego się nigdy nie wykonano pomiarów szczelności instalacji gazowej, a powodem wymiany rur wspólnych była nieszczelność pionów na klatce schodowej. Ponadto po przebudowie instalacji dwa liczniki gazowe zostały powieszone w świetle drzwi wejściowych do jego lokalu nr [...].
Wojewoda decyzją z dnia 12 stycznia 2004 r., nr [...] utrzymał decyzję organu niższej instancji, powołując się na art. 80 ust. 1 pkt 2, art. 81 ust. 1 pkt 2, art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, iż w przypadku kiedy przedmiot postępowania dotyczy części wspólnych budynku, pod pojęciem właściciela mieści się wspólnota mieszkaniowa, a nie właściciele poszczególnych lokali. Wspólnota mieszkaniowa zapewnia bowiem sprawne zarządzanie częściami wspólnymi nieruchomości oraz sprawne zaspokajanie tych potrzeb mieszkańców, które ze swej natury i poziomu wyposażenia w urządzenia techniczne muszą być zaspokajane wspólnie. Do nich zalicza się dostarczanie do budynku wody, wszystkich nośników energii oraz odprowadzanie nieczystość. Organ odwoławczy przywołał w tym zakresie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 listopada 2000 r., II SA/Kr 115/98, w którym Sąd uznał, że za stan techniczny instalacji służących do wspólnego użytku, znajdujących się w wewnątrz wyodrębnionych lokali, odpowiedzialna jest wspólnota mieszkaniowa. Zatem decyzja organu I instancji obejmująca całą instalację gazową w budynku i skierowana do A jest zgodna z prawem.
M. T. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji. Zarzucił decyzji organu odwoławczego brak rozstrzygnięcia merytorycznego, brak wskazania podstawy prawnej decyzji oraz przytoczenie jako uzasadnienia, nie istniejącego wyroku NSA z Krakowa.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że Wojewoda nie odniósł się do argumentów zawartych w odwołaniu, nie podał jakie przepisy umożliwiają wspólnocie mieszkaniowej przebudowywać wewnątrz mieszkania dobrą i nową instalację gazową. Skarżący podniósł, że zgodził się na przebudowę tej instalacji, ale w ramach ogólnego remontu – jak przewidywała uchwała i decyzja. Tymczasem wspólnota kazała mu zapłacić za przeróbkę 1.400 zł. i to bez rachunku.
Skoro Wojewoda uznaje, że A miała prawo podjąć wskazaną uchwałę, a organ I instancji decyzję o budowie także w prywatnych lokalach, to powinien także wziąć pod uwagę koszty remontu jako obciążające A. Obecnie A obciąża go odpisami na remonty i osobnymi opłatami za remont instalacji gazowej, w wyniku którego od trzech lat nie ma w mieszkaniu gazu.
W ocenie skarżącego uzasadnienie decyzji Wojewody jest zupełnie niezrozumiałe i niekonsekwentne w swojej treści. Przytoczone przez organ orzeczenie NSA nie istnieje albo ma klauzulę ścisłej tajności, ponieważ jego poszukiwania w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie i Biurze Orzecznictwa przy NSA w Warszawie nie przyniosły rezultatu. Skarżący uzyskał informację, że we wskazanym dniu nie miała miejsca rozprawa o podanej przez organ sygnaturze akt.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ uznał, że sprawa obciążeń finansowych dotyczących zrealizowanej inwestycji nie rzutuje na ocenę legalności rozstrzygnięcia dokonanego przez organy architektoniczno-budowlane.
W odniesieniu do kwestionowanego wyroku NSA z dnia 11 listopada 2000 r. organ odwoławczy stwierdził, że został powołany zgodnie z otrzymaną przez tut. Wydział informacją z Departamentu Prawnego Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego w Warszawie. Jego merytoryczna zasadność w świetle obowiązujących przepisów ustawy o własności lokali nie budzi wątpliwości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna. Przepis art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane stanowi, że pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu kto wykazał prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Z art. 3 pkt 11 niniejszej ustawy wynika, że przez prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane należy rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. Zatem prawo do dysponowania nieruchomością należy oceniać według przepisów prawa cywilnego.
W przedmiotowej sprawie z wnioskiem o pozwolenie na budowę wewnętrznej instalacji gazowej wystąpił Zarząd A nieruchomości, w której właścicielem dwóch wyodrębnionych lokali jest skarżący. Stosownie do art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej. W przypadku dokonania wyboru zarządu, zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali (art. 21 ust. 1 ustawy). Do podjęcia przez zarząd czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu potrzebna jest uchwała właścicieli lokali wyrażająca zgodę na dokonanie tej czynności oraz udzielająca zarządowi pełnomocnictwa do zawierania umów stanowiących czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu w formie prawem przewidzianej (art. 22 ust. 2 ustawy). Udzielenie zgody na nadbudowę lub przebudowę nieruchomości wspólnej, na ustanowienie odrębnej własności lokalu powstałego w następstwie nadbudowy lub przebudowy i rozporządzenie tym lokalem oraz na zmianę wysokości udziałów w następstwie powstania odrębnej własności lokalu nadbudowanego lub przebudowanego jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu (art. 22 ust. 3 pkt 5 ustawy). Stosownie do art. 3 ust. 2 niniejszej ustawy nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właściciel lokali.
Jak wynika z powyższych przepisów zarząd wspólnoty mieszkaniowej może podejmować działania w zakresie dotyczącym wyłącznie nieruchomości wspólnej. Zgoda członków wspólnoty na czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu również może dotyczyć tylko nieruchomości wspólnej. Obowiązek należytego utrzymania nieruchomości wspólnej obciąża bowiem wszystkich współwłaścicieli. Jednocześnie właściciel lokalu jest zobowiązany utrzymywać lokal w należytym stanie (art. 13 ust. 1 ustawy).
W przedmiotowej sprawie Zarząd A nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] wystąpił z wnioskiem o pozwolenie na budowę wewnętrznej instalacji gazowej. Z projektu budowlanego, który stanowi integralną cześć decyzji o pozwoleniu na budowę wynika, że objęto nim również układ instalacji w poszczególnych mieszkaniach. Jednocześnie projekt przewiduje likwidację jednego z dwóch podgrzewaczy wody w lokalu nr [...], a więc w lokalu stanowiącym własność skarżącego.
Jak wynika z cytowanego wyżej przepisu art. 3 ust. 2 ustawy do nieruchomości wspólnej należą tylko te urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Zatem część wspólną będzie stanowiła ta część instalacji, która służy do użytku wszystkich członków wspólnoty. Do użytku wszystkich członków wspólnoty służy niewątpliwie ta część instalacji gazowej, która doprowadza gaz do poszczególnych mieszkań, gdyż służy ona zaspokajaniu wspólnych potrzeb mieszkańców. Natomiast już instalacja gazowa wewnątrz lokalu mieszkalnego oraz urządzenia podłączone do niej służą wyłącznie do użytku właściciela tego lokalu, gdyż w tej części zaspokajają wyłącznie jego potrzeby. Korzystanie z gazu przez poszczególnych członków wspólnoty nie jest uzależnione od tego czy w konkretnym lokalu będzie w ogóle znajdowała się instalacja gazowa i czy właściciel tego lokalu będzie użytkował tą instalację. W konsekwencji należy stwierdzić, że zarząd nieruchomością wspólną nie obejmuje instalacji znajdujących się wewnątrz poszczególnych lokali mieszkalnych, które służą wyłącznie do użytku właścicieli tych lokali. Zatem Zarząd A w S. nie mógł uzyskać pozwolenia na budowę wewnętrznej instalacji gazowej w poszczególnych lokalach mieszkalnych, stanowiących wyodrębnioną własność, bez wykazania prawa do dysponowania tym lokalem na cele budowlane. Prawo do dysponowania lokalem na cele budowlane w takim wypadku nie wynika z uchwały wspólnoty, lecz może wynikać z indywidualnego upoważnienia udzielonego przez właściciela lokalu.
W tym miejscu należy wskazać, że w Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 października 2000 r. sygn. akt IISA/Kr 115/98 stwierdził, iż urządzenia instalacji gazowej nie służą do wspólnego użytku i nie mogą być przedmiotem czynności wykonywanych przez Zarząd A, który obejmuje jedynie zarząd nieruchomością wspólną. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał niniejszy wyrok na poparcie zajętego stanowiska podając jednakże błędnie datę jego wydania – 11 listopada 2000 r., a nie 11 października 2000 r. Jednakże zacytowana teza nie stanowi potwierdzenia zasadności stanowiska zajętego przez organ II instancji, a wręcz przeczy poglądowi, że cała instalacja gazowa stanowi część wspólną nieruchomości.
Uwzględniając powyższe stanowisko należy stwierdzić, że organy obu instancji niezasadnie uznały, iż w wyniku wznowionego postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Organy obu instancji wadliwie przyjęły, że instalacja gazowa w lokalu stanowiącym wyodrębnioną własność jest częścią wspólną i pominęły zarzut skarżącego wskazany we wniosku o wznowienie postępowania, z którego wynika, że nie upoważnił on Zarządu A do uzyskania pozwolenia na budowę instalacji gazowej w jego lokalu w ramach realizacji takiej instalacji w części wspólnej. Od takiego upoważnienia bowiem zależy, czy podmiot wnioskujący o udzielenie niniejszego pozwolenia legitymował się prawem do dysponowania lokalem skarżącego na realizację w nim instalacji gazowej. Jeżeli takiego prawa Zarząd A nie posiadał to nie można uznać, że w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
Zatem należało stwierdzić, że organy obu instancji dopuściły się naruszenia art. 146 § 2 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rzeczą organów ponownie rozpatrujących sprawę będzie, przy uwzględnieniu przedstawionego wyżej stanowiska, rozstrzygnięcie sprawy zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.
Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Jednocześnie Sąd nie określił w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W ocenie Sądu wykładnia celowościowa prowadzi do wniosku, że art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnosi się do aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu. Ratio legis niniejszego przepisu wskazuje, iż jego stosowanie ma zabezpieczyć stronę, której skarga została uwzględniona przed ewentualnym wykonaniem przez organ, przed uprawomocnieniem się wyroku, aktu uchylonego przez Sąd. W niniejszej sprawie odmówiono uchylenia decyzji ostatecznej po wznowieniu postępowania, a zatem brak podstaw, aby odnosić się do kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku.