II SA/GD 1300/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gdańsku uchylił postanowienie Inspektora Sanitarnego o niedopuszczalności zażalenia, uznając, że skarżący K.H. miał interes prawny do bycia stroną postępowania.
Sprawa dotyczyła postanowienia Inspektora Sanitarnego o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia K.H. na postanowienie o uzgodnieniu warunków zabudowy dla inwestycji produkcyjnej. K.H. twierdził, że inwestycja zlokalizowana w pobliżu jego nieruchomości będzie szkodliwa dla środowiska i zdrowia. Organ odwoławczy uznał K.H. za niebędącego stroną postępowania. WSA w Gdańsku uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że organ odwoławczy wadliwie ocenił status strony i powinien był rozpoznać zażalenie merytorycznie lub umorzyć postępowanie odwoławcze, a nie stwierdzać niedopuszczalność zażalenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę K.H. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, które stwierdziło niedopuszczalność zażalenia K.H. na postanowienie o uzgodnieniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Postanowienie pierwszej instancji dotyczyło uzgodnienia warunków zabudowy dla zakładu produkcji elementów z laminatów poliestrowo-szklanych, z zastrzeżeniami dotyczącymi uwzględnienia raportu o oddziaływaniu na środowisko. K.H. wniósł zażalenie, zarzucając m.in. brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego i naruszenie przepisów dotyczących kwalifikowania przedsięwzięć mogących oddziaływać na środowisko. Organ odwoławczy stwierdził niedopuszczalność zażalenia, uznając K.H. za niebędącego stroną postępowania, ponieważ jego działka nie sąsiadowała bezpośrednio z terenem inwestycji. WSA w Gdańsku uznał skargę za zasadną. Sąd wskazał, że organ odwoławczy przyjął niewłaściwą formę rozstrzygnięcia, stosując art. 134 k.p.a. zamiast art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (umorzenie postępowania odwoławczego), gdy uznał stronę za niebędącą stroną. Ponadto, Sąd uznał ocenę organu odwoławczego dotyczącą statusu strony za nie dość wnikliwą. Sąd podkreślił, że interes prawny strony w postępowaniu o warunki zabudowy powinien być badany również w kontekście stopnia uciążliwości i zasięgu oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiednie, nawet jeśli nie ma bezpośredniego sąsiedztwa. WSA uchylił zaskarżone postanowienie i nakazał organowi ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wywodów sądu dotyczących określenia zakresu podmiotowego postępowania oraz charakteru sąsiedztwa i oddziaływań inwestycji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, interes prawny strony w postępowaniu o warunki zabudowy należy oceniać również w kontekście stopnia uciążliwości i zasięgu oddziaływań inwestycji na nieruchomości sąsiednie, nawet przy braku bezpośredniego sąsiedztwa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ odwoławczy wadliwie stwierdził niedopuszczalność zażalenia, uznając skarżącego za niebędącego stroną. Sąd podkreślił, że status strony powinien być oceniany szerzej, uwzględniając potencjalny wpływ inwestycji na prawa i dobra sąsiadów, takie jak zdrowie czy spokój.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (20)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200 § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 97 § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
k.p.a. art. 127 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 134
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 124
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
u.z.p. art. 45 § 1
Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.i.s. art. 3 § 1
Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej
u.p.o.ś.
Ustawa Prawo ochrony środowiska
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 września 2002 r. w sprawie określenia rodzaju przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko i szczegółowych kryteriów związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy zastosował niewłaściwą formę rozstrzygnięcia (postanowienie o niedopuszczalności zamiast decyzji o umorzeniu). Organ odwoławczy wadliwie ocenił, że skarżący nie posiada interesu prawnego do bycia stroną postępowania, ignorując potencjalne oddziaływanie inwestycji na jego nieruchomość i dobra osobiste. Skarżący, jako właściciel nieruchomości sąsiadującej (choć nie bezpośrednio) z terenem inwestycji, ma prawo do ochrony przed szkodliwymi oddziaływaniami planowanego zakładu.
Godne uwagi sformułowania
Ustalenie interesu prawnego osoby uczestniczącej w postępowaniu administracyjnym następuje ostatecznie w wyniku konkretyzacji właściwego przepisu prawa materialnego. Przymiot strony w jej aspekcie procesowym, to jest zdolność do występowania w konkretnym postępowaniu, uzyskuje każdy, kto wystąpi z odpowiednim procesowym żądaniem. Łącznikiem między sferą stosowania prawa procesowego a prawem materialnym przy wszczęciu postępowania i w jego toku jest pojęcie interesu prawnego, pojmowanego ogólnie jako obiektywna, czyli rzeczywista potrzeba ochrony prawnej. Ustalenie, że skarżący nie jest stroną postępowania winno skutkować podjęciem decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego. Zakres ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich w postępowaniu w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu jest różny od zakresu ochrony w postępowaniu o pozwolenie na budowę. Organ odwoławczy w ogóle nie ustosunkował się do – podnoszonego już na etapie odwołania - faktu bliskiego sąsiedztwa nieruchomości skarżącego z nieruchomością, na której ma być prowadzona przedmiotowa inwestycja.
Skład orzekający
Janina Guść
przewodniczący
Wanda Antończyk
sprawozdawca
Barbara Skrzycka-Pilch
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie statusu strony w postępowaniach administracyjnych dotyczących inwestycji, zwłaszcza w kontekście ochrony interesów osób trzecich i oceny interesu prawnego w przypadku braku bezpośredniego sąsiedztwa."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowań administracyjnych w zakresie warunków zabudowy i uzgodnień sanitarnych, a jego zastosowanie do innych typów spraw może wymagać analizy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważna jest właściwa ocena statusu strony w postępowaniu administracyjnym i jak sąd administracyjny może interweniować, gdy organ błędnie odmawia ochrony prawnej potencjalnie zainteresowanemu podmiotowi.
“Czy sąsiad z naprzeciwka nie jest stroną? Sąd wyjaśnia, kiedy chronić interes prawny.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gd 1300/03 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2006-01-11 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2003-09-09 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Barbara Skrzycka-Pilch Janina Guść /przewodniczący/ Wanda Antończyk /sprawozdawca/ Symbol z opisem 615 Sprawy zagospodarowania przestrzennego Skarżony organ Inspektor Sanitarny Treść wyniku Uchylono zaskarżone postanowienie Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędzia NSA Barbara Skrzycka - Pilch Protokolant Agnieszka Lewandowska po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. H. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 13 sierpnia 2003 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o uzgodnieniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz K. H. kwotę 265 (dwieście sześćdziesiąt pięć) złotych tytułem kosztów postępowania. Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2003 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny postanowił uzgodnić warunki zabudowy i zagospodarowania terenu z następującymi zastrzeżeniami: 1. uwzględnienie w projekcie budowlanym rozwiązań technicznych i wniosków zawartych w "Raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko" opracowanych w maju 2—3 r. przez PGR inż. Andrzeja Schmidta, 2. projekt budowlany wymaga uzgodnienia z Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym, 3. powyższe zastrzeżenia należy uwzględnić w decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że w niniejszej sprawie na stronę został nałożony obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i określony jego zakres (postanowieniem Burmistrza Miasta z dnia 28 lutego 2003 r. nr [...]). Z ustaleń raportu wynika, że w projektowanym zakładzie będą produkowane bagażniki samochodowe i inne elementy z laminatów poliestrowo – szklanych na działce o powierzchni 2 974 ha. Budowa i eksploatacja projektowanego zakładu, zlokalizowanego poza zwartą zabudową mieszkaniową, nie spowoduje pogorszenia stanu środowiska. Prognozowany zasięg oddziaływania zakładu mieści się w granicach działki i nie powoduje konieczności wyznaczania terenów o ograniczonym użytkowaniu, pod warunkiem zastosowania rozwiązań i zaleceń podanych w raporcie. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył K. H., reprezentowany przez M. H., adwokata, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia i zarzucając rozstrzygnięciu brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego zebranego w sprawie i wszystkich okoliczności faktycznych oraz naruszenie § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 września 2002 r. w sprawie określenia rodzaju przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko i szczegółowych kryteriów związanych z kwalifikowanie przedsięwzięć do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko. W uzasadnieniu żalący podał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w tym samym dniu, w którym złożono uzupełnienie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (27 czerwca 2003 r.). Powyższa okoliczność dowodzi, zdaniem żalącego, że przedmiotowe rozstrzygnięcie podjęto w pośpiechu, bez wszechstronnej analizy. W szczególności, nie wzięto pod uwagę skali oddziaływania i zagrożenia, jakie będzie powodował zakład na środowisko, zwłaszcza na zdrowie mieszkających w bliskiej odległości ludzi. Zdaniem żalącego, zakłady takie jak przedmiotowy winny być lokalizowane poza terenem zamieszkałym, by nie powodować niezwykle szkodliwych reakcji dla ludzi mieszkających w pobliżu. W § 4 pkt 2 lit. g wyżej cytowanego rozporządzenia jednym z kryteriów kwalifikowania przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko jest usytuowanie przedsiębiorstwa na obszarach zamieszkałych przez ludność. W § 4 pkt 1 lit. d rozporządzenia nakazano brać pod uwagę zwłaszcza emisję i występowanie innych uciążliwości mogących oddziaływać na środowisko. Zdaniem żalącego, wykorzystanie do produkcji towarów żywic poliestrowych z całą pewnością wymaga wyznaczenia terenów o ograniczonym użytkowaniu, tymczasem takiej konieczności nie dostrzega organ administracji. Raport w tym zakresie nie jest wyczerpujący, ani przekonywujący, gdyż nie wskazuje żadnych konkretnych danych, mogących stanowić dowód na tę okoliczność, zwłaszcza w sytuacji, gdy najbliższy budynek znajduje się w odległości około pięciu metrów od planowanej inwestycji. Jak podkreślił żalący, przedmiotowe postanowienie opiera się na życzeniowym myśleniu, przypuszczeniach i hipotezach, a nie na jasnych i sprawdzalnych kryteriach, które powinny być podstawą rozstrzygnięcia, przesądzającego o kwestiach związanych ze środowiskiem i zdrowiem ludzi. Po rozpatrzeniu niniejszego zażalenia, postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2003 r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził niedopuszczalność zażalenia M. H., pełnomocnika K. H., z uwagi na to, iż nie jest on stroną. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na treść przepisów art. 127 § 1 i 28 k.p.a., stwierdzając, że w ramach postępowania administracyjnego w sprawach związanych z realizacją inwestycji – istnienie interesu prawnego łączy się z faktem bezpośredniego sąsiedztwa i ewentualnym wpływem planowanej inwestycji na walory użytkowe sąsiednich nieruchomości. Z wypisu i wyrysuj z rejestru gruntów miasta wynika, że działka nr [...], na której jest planowana realizacja przedsięwzięcia, nie sąsiaduje bezpośrednio z działką nr [...] przy ulicy [...], stanowiącej własność K. H. Analizując raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, organ odwoławczy podał, iż zawiera on wymagane przepisami informacje, jest obszernie udokumentowany i poparty obliczeniami, które wykonano zgodnie z obowiązującymi metodykami. Zdaniem organu, brak konieczności ustanawiania obszaru ograniczonego użytkowania został w raporcie prawidłowo uzasadniony, stosownie do obowiązujących uregulowań prawnych. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, iż nie ma kompetencji do wskazania innych możliwości lokalizacji inwestycji, uzgadnia jedynie decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie spełniania wymagań sanitarno-zdrowotnych. Nadto, zgodnie z przepisami ustawy Prawo ochrony środowiska, każdy ma dostęp do informacji o środowisku, którą to informację stanowi także treść raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Zdaniem organu jednak, nie można uznać za stronę pełnomocników K. H., dlatego podjęto rozstrzygnięcie o wskazanej wyżej treści. Skargę na powyższe postanowienie złożył, za pośrednictwem reprezentującego go adwokata, K. H., wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia przez oddalenie wniosku o wydanie postanowienia o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, ewentualnie – o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżący zarzucił rażące naruszenie przepisów k.p.a.: art. 7 k.p.a., przez brak podejmowania przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu strony, art. 10 i 11 k.p.a., przez brak zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, art. 124 k.p.a., przez brak dokładnego wskazania w uzasadnieniu faktycznej i prawnej podstawy postanowienia, art. 77 i 80 k.p.a., przez brak w sposób wyczerpujący zebranie i rozpatrzenia materiału dowodowego, art. 127 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a., przez błędne przyjęcie, że skarżący nie jest stronom postępowania, ar. 45 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym przez prowadzenie postępowania, mimo obowiązku jego zawieszenia do czasu uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu objętego zaskarżonym postępowaniem. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w zaskarżonym postanowieniu brak jest uzasadnienia zasadności postanowienia, gdyż nie wskazano dlaczego – według organu – skarżący nie ma interesu prawnego, by być stroną postępowania. Powyższa okoliczność stanowi uzasadnienie zarzutu skarżącego, iż zaskarżone postanowienie rażąco narusza obowiązujące prawo i nie spełnia podstawowych wymogów prawnych. Kolejnym naruszeniem prawa jest, zdaniem skarżącego, wydanie decyzji przez organ pierwszej instancji w tym samym dniu, w którym złożono uzupełnienie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Tym samym, nie poinformowano stron postępowania o zaistniałych w raporcie zmianach i nie umożliwiono im wypowiedzenia się w tym temacie, co bezspornie dowodzi pozbawienia stron ich podstawowych praw procesowych. Nadto, naruszono art. 7 k.p.a., nie wyjaśniając lub pomijając: wadliwości założeń inwestora, iż szkodliwe oddziaływanie inwestycji ograniczy się tylko do obszaru działki, na której ma być zlokalizowana inwestycja, konieczność ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania, fakt, że inwestycja zlokalizowana jest na terenie zamieszkałym o zabudowie domów jednorodzinnych, a grunty mają przeznaczenie rolnicze, prawo skarżącego do spokojnego, bezpiecznego i zdrowego życia. Dodatkowo, nie określono wpływu inwestycji na sąsiadujące nieruchomości, w szczególności w zakresie hałasu, zanieczyszczeń pochodzenia chemicznego, uciążliwych, silnych zapachów z uwzględnieniem kierunku i siły wiatru, spadku wartości rynkowej nieruchomości i rekompensat dla właścicieli tych nieruchomości. Skarżący podkreślił, że wbrew ustaleniom organu odwoławczego, jest stroną niniejszego postępowania, gdyż planowana inwestycja narusza jego prawnie chronionego dobra, jak własności, czy dobra osobiste, jak zdrowie, spokój od hałasu, zanieczyszczeń, czy szkodliwych wyziewów. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska przewiduje szeroki udział czynnika społecznego w postępowaniu, w ramach którego sporządzany jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Skarżący jednak nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu, które dotyczy tak istotnej dla niego sprawy, jak zlokalizowanie obok jego nieruchomości (skarżący graniczy przez ulicę) inwestycji szkodliwej dla środowiska i życia ludzi. Jak wskazał skarżący, w sprawach administracyjnych związanych z realizacją inwestycji, istnienie interesu prawnego jest związane z faktem bezpośredniego sąsiedztwa albo z wpływem planowanej inwestycji na wartość i walory użytkowe sąsiednich nieruchomości. Łącznikiem między sferą stosowania prawa procesowego a prawem materialnym przy wszczęciu postępowania i w jego toku jest pojęcie interesu prawnego pojmowanego ogólnie, jako obiektywna potrzeba ochrony prawnej, dająca się zaspokoić przez wydanie decyzji administracyjnej. Konsekwentnie podkreśla się, że ustalenie interesu prawnego osoby uczestniczącej w postępowaniu następuje ostatecznie w wyniku konkretyzacji właściwego przepisu prawa materialnego. Niewątpliwie skarżący ma obiektywnie istniejący interes prawny, by tak szkodliwie oddziaływająca na środowisko i życie ludzi inwestycja nie powstała na nieruchomości oddalonej zaledwie o szerokość drogi od zabudowań mieszkalnych i gospodarskich skarżącego. Zdaniem skarżącego, przedmiotowa inwestycja winna być zlokalizowana na terenach niezamieszkałych przez ludzi, gdyż jej niewątpliwie szkodliwy wpływ może uczynić zamieszkiwanie przez skarżącego na swojej posesji niemożliwym – głównie z powodu hałasu i trujących emisji żywic poliestrowych, farb i lakierów do środowiska. Nadto, zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie zachodzi konieczność zawieszenia postępowania z uwagi na treść art. 45 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym i brak dla terenu objętego zaskarżonym rozstrzygnięciem obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola zgodności zaskarżonej decyzji z prawem dokonywana jest przez Sąd w oparciu o stan prawny obowiązujący w dacie orzekania przez organy administracji. Skarga zasługuje na uwzględnienie, a podniesione w niej zarzuty są częściowo uzasadnione. Materialnoprawną podstawą uzgodnienia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie zakładu produkcji wyrobów z zastosowaniem żywic poliestrowych przy ulicy [...] jest art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r., nr 90, poz. 575 ze zm.), zgodnie z którym Państwowy Inspektor Sanitarny - w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego - uzgadnia ustalanie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych. Organ pierwszej instancji, tj. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, w drodze postanowienia, uzgodnił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla wyżej wymienionej inwestycji z zastrzeżeniami. Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził jego niedopuszczalność, uznając że K. H. nie legitymuje się przymiotem strony w niniejszym postępowaniu. Odnosząc się do rozstrzygnięcia organu odwoławczego wskazać należy w pierwszej kolejności, że przybrało ono niewłaściwą formę. W postępowaniu administracyjnym, nie wyłączając postępowania odwoławczego, powinna obowiązywać zasada, w myśl której każde wszczęte postępowanie powinno być zakończone wydaniem decyzji załatwiającej sprawę co do istoty lub kończącej sprawę w danej instancji (art. 104 § 2 k.p.a.). Przepisy dopuszczające wyjątki od tej zasady powinny być interpretowane ściśle. Niewątpliwie wyjątkiem umożliwiającym załatwienie sprawy poza trybem decyzyjnym jest przepis art. 134 k.p.a., przewidujący dla rozstrzygnięcia, które kończy postępowanie, formę niezaskarżalnego postanowienia o niedopuszczalności odwołania. Orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego konsekwentnie akceptuje tezę, iż ustalenie interesu prawnego osoby uczestniczącej w postępowaniu administracyjnym następuje ostatecznie w wyniku konkretyzacji właściwego przepisu prawa materialnego. Z drugiej strony jednak przymiot strony w jej aspekcie procesowym, to jest zdolność do występowania w konkretnym postępowaniu, uzyskuje każdy, kto wystąpi z odpowiednim procesowym żądaniem (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1994 r. sygn. III ARN 64/94, OSNAPiUS 1995, nr 10, poz. 118). Łącznikiem między sferą stosowania prawa procesowego a prawem materialnym przy wszczęciu postępowania i w jego toku (nie wyłączając postępowania odwoławczego) jest pojęcie interesu prawnego, pojmowanego ogólnie jako obiektywna, czyli rzeczywista potrzeba ochrony prawnej. Interes taki powinien być konkretny, indywidualny, dający się zaspokoić przez wydanie decyzji. W każdym razie chodzi o interes prawny szeroko pojmowany, tzn. chroniony prawem przedmiotowym powszechnie obowiązującym (E. Iserzon, J. Starościak: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1970, s. 88). Z kolei, prawo do wnoszenia odwołań (art. 127-140 k.p.a.) jest rozwinięciem wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Zgoda na dopuszczalność wydania postanowienia o niedopuszczalności odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. oznacza akceptację dla gabinetowego rozstrzygania w trybie pozaprocesowym, z jednoczesnym wyłączeniem ustanowionych w postępowaniu administracyjnym gwarancji ochrony praw strony. Innymi słowy, przyjęcie takiej koncepcji oznacza niczym nieusprawiedliwione odstępstwo od modelowych cech systemu instancyjnego. Ustalenie interesu prawnego powinno nastąpić w toku rozpoznania odwołania na podstawie stanu faktycznego wynikającego z dowodów zebranych przez organ pierwszej instancji wraz z ewentualnym ich uzupełnieniem zgodnie z art. 136 k.p.a. Podsumowując, nie ulega wątpliwości, iż legitymację strony do wniesienia odwołania należy oceniać według przepisów art. 28, 29 i 30 k.p.a. Wystarczające jest dla skutecznego wniesienia odwołania przyjęcie tzw. subiektywnej wersji legitymacji procesowej strony, skuteczne zatem powinno być odwołanie wniesione na podstawie przekonania podmiotu, że decyzja organu pierwszej instancji dotyczy jego praw i obowiązków. Twierdzenie takie może zostać zweryfikowane tylko w sposób procesowy, na podstawie zasad przewidzianych dla postępowania odwoławczego jako takiego. Jeżeli twierdzenie owo nie zostanie pozytywnie zweryfikowane, to należy wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Ustalenie takiej przesłanki stwarza obowiązek zakończenia postępowania w drugiej instancji, ponieważ nie ma podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty, nie ma podstaw do ustalenia koniecznego związku twierdzeń strony z powszechnie obowiązującymi normami prawa materialnego. W tym wypadku również powód umorzenia powstanie w konkretnej sprawie administracyjnej, dotyczącej indywidualnie oznaczonego podmiotu. Nie ma powodów, by traktować interes prawny strony jako sui generis zagadnienie wstępne. W niniejszym stanie faktycznym zatem, organ odwoławczy, uznając że skarżący nie jest stroną postępowania, winien był wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego, a jej podstawą prawną powinien być art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., nie zaś art. 134 k.p.a. W ocenie Sądu jednakże, ocena organu odwoławczego, dotycząca strony podmiotowej niniejszego postępowania była – co słusznie podnosi skarżący w swej skardze – nie dość wnikliwa. Abstrahując zatem od formy powziętego rozstrzygnięcia i jego podstawy prawnej, które były wadliwe, organ odwoławczy w ogóle nie ustosunkował się do – podnoszonego już na etapie odwołania - faktu bliskiego sąsiedztwa nieruchomości skarżącego z nieruchomością, na której ma być prowadzona przedmiotowa inwestycja. Na tym tle wyłania się niezwykle istotne zagadnienie zakresu ochrony osób trzecich w postępowaniu w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. W orzecznictwie akcentuje się dwuetapowość procesu realizacji inwestycji, obejmującą postępowanie w sprawie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu oraz postępowanie w przedmiocie pozwolenia na budowę. Na każdym z tych etapów organ prowadzący postępowanie jest prawnie zobligowany do zapewnienia ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich. Zakres tej ochrony jest jednak różny dla każdego z tych postępowań. W decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu określa się warunki wynikające z ochrony środowiska, ochrony sanitarnej i warunki wynikające z ochrony osób trzecich, jednak wydając decyzję organ nie przesądza o usytuowaniu obiektu w określonym ściśle na planie realizacyjnym miejscu, w tym też nie przesądza o dopuszczalności realizacji inwestycji z uwagi na jej odległość od już istniejących obiektów (wyrok NSA z dnia 15 listopada 1999 r., IV SA 253/97, niepublikowany). W orzecznictwie też zgodnie przyjmuje się, że zakres ochrony interesów właścicieli działek sąsiednich w stosunku do będącej przedmiotem decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu zależy to od stopnia uciążliwości oraz zasięgu oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiednie. Zobowiązuje to organ do badania tego interesu w każdym indywidualnym przypadku. W niniejszym stanie faktycznym organ odwoławczy - przyznając że istnienie interesu prawnego łączy się z faktem bezpośredniego sąsiedztwa i ewentualnym wpływem planowanej inwestycji na walory użytkowe sąsiednich nieruchomości - poprzestał jedynie na stwierdzeniu, że nieruchomość skarżącego nie sąsiaduje bezpośrednio z inwestycją. Odnosząc się do tegoż stwierdzenia podkreślić należy, że fakt sąsiedztwa nieruchomości skarżącego z nieruchomością, na której ma być zlokalizowana inwestycja jest bezsporny. Przedmiotem rozważań organu, czego jednak zabrakło w zaskarżonym rozstrzygnięciu, winna być z jednej strony ocena charakteru tego sąsiedztwa w aspekcie jego bliskości, z drugiej zaś – niezależnie od przymiotu bezpośredniości sąsiedztwa – stopień uciążliwości i zasięg oddziaływań z terenu inwestycji na nieruchomość skarżącego. Brak ustaleń w powyższym zakresie uniemożliwia ocenę, czy skarżącemu służy status strony niniejszego postępowania, czy też nie, przy czym – jak już wskazano powyżej – ustalenie, że skarżący nie jest stroną postępowania winno skutkować podjęciem decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego. Zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, dotyczącego konieczności zawieszenia postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu do czasu uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie może zostać uwzględniony w niniejszym postępowaniu, które dotyczy legalności wpadkowego rozstrzygnięcia organu sanitarnego, uzgadniającego ustalanie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych. O zasadności powyższego zarzutu można by przesądzać w postępowaniu głównym, dotyczącym ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Biorąc zatem pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji powinien uwzględnić zawarte w treści niniejszego uzasadnienia wywody dotyczące określenia zakresu podmiotowego przedmiotowego postępowania. W tym celu, organ administracji poczyni ustalenia dotyczące charakteru sąsiedztwa nieruchomości skarżącego z nieruchomością, na której lokalizowana jest inwestycja i zakresu oddziaływań planowanej inwestycji na nieruchomość skarżącego. Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd zasądził od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącego K. H. kwotę 265 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI