II SA/Gd 129/25

II SA/Gd 129/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-07-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący/
Krzysztof Kaszubowski /sprawozdawca/
Wojciech Wycichowski
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 151
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Asesor WSA Wojciech Wycichowski Protokolant Sekretarz Sądowy Julia Bednarek po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi B. S. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 5 grudnia 2024 r. nr WI-I.7840.1.117.2024.IG w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Gdyni z 12 kwietnia 2024 r. nr RAAII.6740.12.4.2022.GK-20/132, 2. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej B. S. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
B. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego oraz udzieleniu pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z dnia 31 lipca 2019 r. Prezydent Miasta G. (dalej jako: "Prezydent", "organ I instancji") zatwierdził projekt budowlany i udzielił Wspólnocie Mieszkaniowej [...] (dalej jako: "Wspólnota") pozwolenia na budowę dla zamierzenia polegającego na rozbudowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. Ś. [...] w G. o dźwig osobowy, na działce nr [...], obręb [...].
W dniu 21 września 2022 r. do organu I instancji wpłynęło, datowane na dzień 18 września 2022 r., pismo B. S. (dalej jako: "strona", "wnioskodawczyni", "skarżąca"), w którym wyraziła sprzeciw odnośnie zaplanowanej i zatwierdzonej powyższą decyzją budowy. Strona wyjaśniła jednocześnie, że decyzję udostępniono jej w dniu 14 września 2022 r. W jej ocenie brak doręczenia jej tego rozstrzygnięcia, wykluczenie z postępowania i uniemożliwienie składania uwag jest łamaniem podstawowych praw konstytucyjnych.
Postanowieniem z dnia 12 listopada 2022 r. Prezydent wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia 31 lipca 2019 r. Następnie, decyzją z dnia 2 stycznia 2023 r. organ odmówił uchylenia własnej, ostateczniej decyzji z dnia 31 lipca 2019 r. Wojewoda Pomorski (dalej jako: "organ odwoławczy", "Wojewoda"), po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 29 września 2023 r. uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Ponownie rozpoznając sprawę Prezydent, decyzją z dnia 12 kwietnia 2024 r. powtórnie orzekł o odmowie uchylenia własnej, ostatecznej decyzji z dnia 31 lipca 2019 r. W ocenie organu strona nie wskazała żadnych okoliczności, z których wynikałoby, że ma własny, indywidualny i odrębny od Wspólnoty interes prawny w przedmiotowej sprawie.
Wojewoda, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 5 grudnia 2024 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy, wskazując na przepisy art. 145 § 1, art. 145a i art. 145b, a także art. 146 § 1 – 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej jako: "k.p.a." lub "kodeks") oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, odnosząc się do kwestii związanej z zachowaniem przez wnioskodawczynię terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania wyjaśnił, że z korespondencji prowadzonej pomiędzy stroną a Prezydentem wynika, że o wydaniu decyzji z dnia 31 lipca 2019 r. wnioskodawczyni dowiedziała się w siedzibie organu I instancji w dniu 14 września 2022 r. Pismo strony zawierające wniosek o wznowienie postępowania wpłynęło do organu w dniu 21 września 2022 r. W świetle powyższego uznać należy, w ocenie Wojewody, że strona wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. złożyła z zachowaniem terminu określonego w art. 148 § 2 k.p.a., tj.: przed upływem miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.
W dalszej kolejności organ odwoławczy podniósł, że na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego za stronę postępowania Prezydent uznał Wspólnotę Mieszkaniową, czyli budynku, którego dotyczy przedmiotowa rozbudowa. Z akt sprawy wynika natomiast, że skarżąca jest właścicielem lokalu nr [...] w tym budynku.
Do nieruchomości, znajdującej się na działce nr [...], zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 1048 ze zm.) i ogół właścicieli lokali budynku, w tym skarżąca, tworzy wspólnotę mieszkaniową, reprezentowaną przez zarząd. Organ odwoławczy wyjaśnił jednocześnie, że w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że w sprawach z zakresu ustawy Prawo budowlane dotyczących nieruchomości wspólnej w budynkach takich jak budynek przy ul. Ś. [...] w G., stroną postępowania jest wspólnota mieszkaniowa. Właściciel lokalu będący członkiem wspólnoty mieszkaniowej może być stroną postępowania w przedmiocie wydania pozwolenia na budowę, gdy wykaże, że planowana inwestycja będzie miała - w powiązaniu z odpowiednimi przepisami prawa materialnego - bezpośredni wpływ na jego prawa lub obowiązki, że będzie ingerować w wykonywane przez niego prawo własności do lokalu. Interes ten musiałby dotyczyć indywidualnie i bezpośrednio jego lokalu. W sprawach dotyczących części wspólnej budynku interes właściciela lokalu, jako członka wspólnoty mieszkaniowej, jest chroniony zatem przez wspólnotę działającą poprzez zarząd, co wprost wyniki z treści art. 6, art. 21 ust. 1 oraz art. 22 ust. 1 i 2 ustawy o własności lokali.
Wojewoda wskazał, że z przeprowadzonej w przedmiotowej sprawie analizy nie wynika, by lokal mieszkalny skarżącej znajdował się w szczególnej sytuacji na tle pozostałych lokali mieszkalnych zlokalizowanych w budynku przy ul. Ś. [...], w odniesieniu do obszaru oddziaływania spornej inwestycji - w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane.
Z zatwierdzonego decyzją z dnia 31 lipca 2019 r. projektu budowlanego wynika, że zaplanowane roboty dotyczące rozbudowy budynku o dźwig osobowy polegać mają na budowie szybu windowego wraz z podestem windowym oraz montażem dźwigu. Projektowany szyb dźwigu przylegać ma do ściany zewnętrznej klatki schodowej budynku przy ul. Ś. [...] i będzie połączony ze spocznikiem międzypiętrowym klatki schodowej. Połączenie to zaplanowano w obrębie istniejących otworów okiennych klatki i drzwiowego (w parterze) bez zmiany elementów konstrukcyjnych budynku. Budynek przy ul. Ś. [...] posiada 7 kondygnacji, w tym 6 naziemnych. Dźwig zaprojektowano jako 6-przystankowy. W ramach zamierzenia przewidziano również przebudowę niektórych elementów budynku, wchodzących w skład nieruchomości wspólnej. Roboty budowlane przewidziane na potrzeby wykonania podszybia windy w kondygnacji podziemnej obejmują likwidację części komórek piwnicznych, a na poziomie pięter I-V likwidację ścianek podparapetowych. Zaplanowano również wykonanie nowych nadproży dla projektowanych drzwi pomiędzy podestami klatki a podestami windy. Planowana winda, zgodnie art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali, wchodzi w skład nieruchomości wspólnej budynku mieszkalnego wielorodzinnego.
Zdaniem Wojewody, nie ulega wątpliwości, że wszelkie roboty, jakie zostały objęte zatwierdzonym przez Prezydenta projektem, odbywać się będą w obrębie nieruchomości wspólnych, do których należy zaliczyć właśnie klatkę schodową, ścianę zewnętrzną, czy piwnice i grunt w otoczeniu budynku. Tym samym B. S., aby być uznaną za stronę w postępowaniu, musiałaby wykazać, że zaprojektowane roboty, które dotyczą części wspólnych budynku, mają istotny wpływ na jej prawa jako członka wspólnoty mieszkaniowej do korzystania z lokalu mieszkalnego, które są chronione przepisami prawa materialnego.
Dodatkowo organ odwoławczy zwrócił uwagę, że lokal nr [...], będący własnością skarżącej, zgodnie z dokumentacją archiwalną, przesłaną przez Prezydenta leży na 5 piętrze budynku (6 kondygnacja naziemna). Składa się dwóch pokoi mieszkalnych, kuchni, łazienki i pomieszczenia gospodarczego. To ostatnie strona, zgodnie z deklaracją złożoną w odwołaniu, użytkuje jako łazienkę. Inwestycja polegająca na rozbudowie budynku o dźwig osobowy realizowana będzie od strony zachodniej budynku, czyli od strony, gdzie w mieszkaniu nr [...] zlokalizowane są kuchnia oraz pomieszczenie gospodarcze (użytkowane przez stronę jako łazienka). Oba te pomieszczenia posiadają okna z ekspozycją w kierunku zachodnim. Pokoje mieszkalne znajdują się natomiast po przeciwległej stronie budynku i posiadają okna z ekspozycją na wschód.
Ustosunkowując się do powyższych okoliczności Wojewoda wskazał, że w sprawie brak zależności, które stanowiłyby, iż właściciel lokalu nr [...] posiada własny indywidualny interes prawny, który wyróżniałby jego sytuację spośród innych właścicieli lokali tworzących Wspólnotę. Do takich zależności nie mogły, zdaniem organu odwoławczego, należeć kwestie związane z bezpieczeństwem pożarowym, bezpieczeństwem konstrukcji budynku, w tym elementów nośnych czy właściwym odprowadzeniem ścieków deszczowych. Stanowią one bowiem interes całej wspólnoty mieszkaniowej chroniony prawem i w tym zakresie interes prawny skarżącej jest tożsamy z interesem Wspólnoty Mieszkaniowej. Dodatkowo organ nie dopatrzył się, by projektowana inwestycja wprowadzała - chociażby tylko potencjalnie - ograniczenia w zagospodarowaniu lokalu skarżącej związane z nadmiernym zacienianiem pomieszczeń, naruszając tym samym § 60 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 1225 ze zm.).
Organ odwoławczy podniósł dodatkowo, że bez wpływu na ocenę zaskarżonego orzeczenia pozostaje okoliczność konfliktu strony z Wspólnotą. Ponadto, w ocenie Wojewody, strona nie może wywodzić swojego interesu prawnego w postępowaniu dotyczącym udzielenia pozwolenia na budowę z faktu, że w jej ocenie roboty rozpoczęte w związku realizacją inwestycji wykonywane są źle, w sposób naruszający bezpieczeństwo ludzi i mienia. Nie są to kwestie, które podlegają ocenie czy weryfikacji przez orany architektoniczno-budowlane.
Reasumując Wojewoda uznał, że w przedmiotowej sprawie stroną postępowania jest wyłącznie Wspólnota Mieszkaniowa, reprezentowana przez Zarząd w osobie P. J., a nie poszczególni członkowie wchodzący w skład tej Wspólnoty. Zakres zatwierdzonych kwestionowaną decyzją o pozwoleniu na budowę robót odnosi się tylko do części wspólnej budynku wielorodzinnego. Strona, jako członek Wspólnoty, mogłaby samodzielnie wystąpić jako strona postępowania tylko wówczas, gdyby wykazała swój indywidualny, własny interes oparty na przepisie prawa. Jednak taka okoliczność w niniejszej sprawie nie miała miejsca, przez co właścicielka lokalu mieszkalnego nr [...] nie ma podstaw dla wywodzenia przysługującego jej przymiotu strony postępowania. Skoro zatem stronie nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta z dnia 31 lipca 2019 r, tym samym nie doszło do ziszczenia się przesłanki wznowieniowej, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca zwróciła się o ocenę kwestionowanego aktu. Wskazała, że nic jej nie łączy ze Wspólnotą Mieszkaniową. Podatkowo podniosła, że nigdy nie zrzekła się ochrony prawa własności, materialnego, majątkowego oraz dziedziczenia, które stanowią o jej szczególnym interesie w kwestionowaniu decyzji.
Wojewoda Pomorski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.
W dodatkowym piśmie procesowym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazała, że kwestionowane rozstrzygnięcie narusza jej prawa i wolności oraz dobra osobiste, a najbardziej interes wynikający z prawa materialnego, gdyż roboty budowlane prowadzone na ścianie nośnej - wydzielającej trwałymi ścianami w części jej lokal - obniżyły nośność i w najbliższym czasie mogą skutkować katastrofą budowlaną. Wyjaśniła, że kamienica ma 95 lat i bez uzyskania opinii eksperckich dopuszczono się zarówno do zniszczenia budynku w stopniu znacznym, jak również jej lokalu mieszkalnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie do treści art. 134 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Wojewody Pomorskiego (dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy") z dnia 5 grudnia 2024 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. (dalej: "Prezydent, "organ I instancji") z dnia 12 kwietnia 2024 r. o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 31 lipca 2019 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Wspólnocie Mieszkaniowej [...] pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. Ś. [...] w G. o dźwig osobowy, na działce nr [...], obręb [...] (dalej jako: "decyzja Wojewody") uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Postępowanie zakończone zaskarżonym postanowieniem toczyło się w nadzwyczajnym trybie weryfikacyjnym – trybie wznowienia postępowania. Przedmiotem weryfikacji była decyzja ostateczna Prezydenta Miasta G. z dnia 31 lipca 2019 r. zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca Wspólnocie Mieszkaniowej [...] pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego (dalej jako: "pozwolenie na budowę").
Podstawę prawną rozstrzygnięć organów administracji stanowił art. 151 k.p.a. Zgodnie z jego brzmieniem organ administracji, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji, po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy wydaje decyzję (postanowienie), w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 k.p.a.). W przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a. (chodzi o upływ czasu: 10 lub 5 lat od doręczenia bądź ogłoszenia decyzji albo o sytuację, gdy w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej) organ administracji ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (art. 151 § 1 k.p.a.). Decyzję odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej wydaje się w przypadku, gdy organ prowadzący postępowanie stwierdzi, że nie zaistniała żadna z przesłanek wznowienia postępowania. Organ nie wypowiada się tutaj tylko co do zarzutu, czy znajduje on oparcie w przyczynach wznowienia, lecz stwierdza, czy istnieją podstawy uchylenia decyzji. Może się okazać, że np. błędnie uznano, że strona nie brała udziału w postępowaniu. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym sens uregulowania zawartego w art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. polega na braku możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 5 września 2023 r., II OSK 2176/21). Warunkiem jej wydania jest jednak stwierdzenie braku podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej na podstawie art. 145 § 1 k.p.a., art. 145a k.p.a., art. 145aa k.p.a. i art. 145b k.p.a.
W zaskarżonej do Sądu decyzji Wojewoda odmówił uchylenia decyzji ostatecznej uzasadniając to brakiem interesu prawnego skarżącej do kwestionowania decyzji ostatecznej. Jak wskazał w uzasadnieniu "skarżąca nie przedstawiła zależności, które stanowiłyby, iż właściciel lokalu nr [...] (B. S. – przyp. Sądu) posiadałby własny indywidualny interes prawny" (s. 6 uzasadnienia). Ta okoliczność stanowiła podstawę do wniosku, że B.S. nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zakończonym wydanym pozwoleniem na budowę.
W ocenie Sądu organ administracji błędnie zastosował art. 151 k.p.a., a wniosek o braku interesu prawnego skarżącej jest przedwczesny.
Należy bowiem zawrócić uwagę, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania przebiega w dwóch etapach, przy czym w pierwszym następuje badanie przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania, w drugim – badanie zaistnienia wskazanych w kodeksie wad procesowych i rozstrzygnięcie tego postępowania. Z tego względu za naruszające prawo uznać należy przenoszenie oceny przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania na etap rozstrzygania w sprawie wznowienia i odwrotnie. Taka właśnie sytuacja zaistniała w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją i skutkowała jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego.
Zgodnie z art. 149 § 1 w zw. z § 2 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, a postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Postanowienie to ma charakter formalny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 stycznia 2014 r., II OSK 1987/12). Przesłanki jego wydania sprowadzają się do niedopuszczalności wszczęcia postępowania z powodów podmiotowych lub przedmiotowych, co oznacza, że postanowienie takie powinno być wydane wyłącznie wtedy, gdy wznowienie nie jest możliwe z takich przyczyn. Zgodnie ze utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych odmowa wznowienia postępowania następuje wtedy, gdy wznowienie postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych jest niedopuszczalne albo gdy uchybiono wymogom formalnym (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2008 r., II OSK 1949/06; wyrok NSA z 1 lutego 2008 r., II OSK 1981/06; wyrok NSA z 7 stycznia 2009 r., II OSK 1747/07). Na tym etapie weryfikacji podlega zatem to czy: żądanie zostało złożone z powołaniem się na konkretną podstawę wznowienia, czy dotyczy decyzji ostatecznej, czy wniosek pochodzi od strony, a także czy zachowany został termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W przypadku negatywnej odpowiedzi na którąkolwiek z wymienionych kwestii organ powinien odmówić wznowienia postępowania, albowiem postępowanie w tym trybie nie może się toczyć. Dopiero pozytywna odpowiedź na wszystkie wymienione kwestie otwiera drogę do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją i oceny zakwestionowanej decyzji w tym trybie nadzwyczajnym, ale w perspektywie podstaw wznowieniowych (zob. wyrok NSA z 20 grudnia 2023 r., I OSK 1724/23 oraz powołane tam orzecznictwo).
W sprawie zakończonej decyzją poddaną sądowej kontroli Wojewoda uznał, że skarżąca nie ma interesu prawnego uzasadniającego jej udział w postępowaniu. Oceny tej dokonał jednak już po wznowieniu postępowania, na etapie rozstrzygania "sprawy wznowieniowej". Z przywołanych wyżej poglądów orzecznictwa, które Sąd w składzie orzekającym w całości podziela, wynika, że ocena legitymacji do udziału w postępowaniu wznowieniowym dokonywana jest w pierwszym, wstępnym jego etapie. Nie można zatem odmówić uchylenia decyzji ostatecznej na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. z tego powodu, że wniosek o wznowienie postępowania złożył podmiot do tego nielegitymowany. Decyzja Wojewody jest zatem wadliwa i już choćby z tego względu powinna zostać uchylona. Tym samym w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego (art. 151 k.p.a.), które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.).
Podkreślenia wymaga, że nawet gdyby przyjąć dopuszczalność badania legitymacji procesowej po wszczęciu postępowania wznowieniowego (w orzecznictwie sądowym pojawiają się takie poglądy w odniesieniu do postępowań inicjowanych na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. – tak jak w niniejszej sprawie), to stwierdzenie braku interesu prawnego skutkować powinno umorzeniem postępowania wznowieniowego, a nie odmową uchylenia decyzji ostatecznej.
W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy (podzielając stanowisko organu I instancji) przyjął, że skarżącej nie przysługiwał status strony uzasadniający jej udział w postępowaniu zakończonym pozwoleniem na budowę. Analizując stan faktyczny sprawy Wojewoda wskazał, że "wszelkie roboty, jakie zostały objęte zatwierdzonym przez Prezydenta Miasta G. projektem, odbywać się będą w obrębie nieruchomości wspólnych, do których należy zaliczyć właśnie klatkę schodową, ścianę zewnętrzną czy piwnice i grunt w otoczeniu budynku" (s. 6). Z tego względu zamierzone roboty budowlane dotyczą interesu prawnego Wspólnoty Mieszkaniowej, który jest tożsamy z interesem skarżącej.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Uprawnienie to oparte jest na przepisach prawa materialnego i przysługuje jedynie podmiotom, których interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Takim przepisem prawa materialnego, w oparciu o który dokonywana jest ocena przymiotu strony zarówno w postępowaniu o pozwolenie na budowę jak i w trybach nadzwyczajnych dotyczących tego pozwolenia, jest art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz. U. 2024 r. , poz. 725 ze zm.). Przepis ten stanowi więc lex specialis w stosunku do art. 28 k.p.a. co oznacza, że w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę interes prawny lub obowiązek, o którym mowa w ww. przepisie jest wyprowadzany właśnie z art. 28 ust. 2 Prawa budowalnego. Ten wskazuje z kolei na dwie przesłanki od których wystąpienia zależny jest status jednostki jako strony postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. Po pierwsze, posiadany tytuł prawny do nieruchomości, po drugie, położenie nieruchomości w obszarze oddziaływania obiektu. Obszar oddziaływania obiektu zdefiniowany został w art. 3 pkt 20 ustawy - Prawo budowalne. Jak podkreśla orzecznictwo sądowe, stroną postępowania w sprawie pozwolenia na budowę mogą być nie tylko osoby, których prawa mogą zostać jednoznacznie naruszone w wyniku realizacji inwestycji, ale też władający nieruchomościami, na zagospodarowanie których inwestycja ta może oddziaływać w takim stopniu, że właściwy organ ma obowiązek sprawdzić w postępowaniu wyjaśniającym, czy zostały spełnione wszystkie wymagania wynikające z przepisów Prawa budowlanego i przepisów odrębnych. A zatem obszar oddziaływania obiektu budowlanego nie może być utożsamiany wyłącznie z zachowaniem przez inwestora wymogów określonych przepisami techniczno-budowlanymi (wyrok NSA z 28 maj a2025 r., II OSK 2584/22).
Z akt sprawy nie wynika by organy administracji dokonały w tym zakresie jakichkolwiek ustaleń. Podkreślenia wymaga, że lokal skarżącej znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie planowanej lokalizacji dźwigu, co wynika z kserokopii zdjęć budynku dołączonych przy pismach skarżącej. Ponadto, lokal skarżącej stanowiący, jak wskazała w skardze stanowi "adoptowany stropodach", a zamierzone roboty budowlane mogą – w jej ocenie – wpłynąć na stabilność konstrukcji dachowej. Organ administracji nie ustalił jaki wpływ na drewniany stropodach budynku, który jest częścią lokalu skarżącej będą miały przewidziane prace budowlane. W tych okolicznościach stanu faktycznego obawy skarżącej wydają się uzasadnione. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do ich weryfikacji albowiem interes prawny skarżącej został utożsamiony z interesem prawnym Wspólnoty Mieszkaniowej, a skarżącej odmówiono przymiotu strony. W ocenie Sądu, ustalenie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, a w konsekwencji przesądzenie statusu skarżącej w postępowaniu wznowieniowym wymaga uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie oddziaływania robót budowlanych na lokale mieszkalne położone w sąsiedztwie planowanego dźwigu i ponownej weryfikacji kręgu stron. Ocena dokonana na etapie zaskarżonej decyzji była bowiem przedwczesna i dokonana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 81 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w zw. z art. 135 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.
Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl.