II SA/GD 126/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi A. G. i D. G. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o nałożeniu na A. G. grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. Obowiązek rozbiórki wynikał z decyzji z 2011 r., utrzymanej w mocy przez kolejne instancje, w tym NSA. Wobec braku dobrowolnego wykonania nakazu, wszczęto postępowanie egzekucyjne. Po kilku wcześniejszych uchyleniach, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na A. G. grzywnę w wysokości 10 000 zł, wskazując, że jest to środek mniej dolegliwy niż wykonanie zastępcze i że grzywna podlega umorzeniu po wykonaniu obowiązku. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, rozpatrując zażalenie, uchylił postanowienie w części dotyczącej terminu uiszczenia grzywny i wykonania obowiązku, ustalając nowy termin, a w pozostałej części utrzymał je w mocy. Skarżący zarzucali, że nałożenie odrębnych grzywien po 10 000 zł na każdego z małżonków jest zbyt uciążliwe, zwłaszcza że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Argumentowali, że ustawa nie przewiduje takiego rozwiązania i że możliwe byłoby nałożenie grzywny solidarnie. Sąd administracyjny oddalił skargę A. G., uznając, że każdy z zobowiązanych jest indywidualnie odpowiedzialny za wykonanie obowiązku rozbiórki, a zatem może być odrębnie obciążony grzywną. Sąd podkreślił, że celem grzywny jest przymuszenie do wykonania obowiązku, a nie jego uiszczenie, i że wykonanie obowiązku przez jednego z małżonków skutkuje brakiem podstaw do dalszego postępowania egzekucyjnego. Sąd zauważył również, że obiekt budowlany objęty nakazem rozbiórki był budynkiem, co zgodnie z art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji powinno skutkować ustaleniem grzywny według innego wzoru, potencjalnie wyższego. Jednakże, ze względu na zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego (art. 134 § 2 p.p.s.a.), sąd nie uchylił postanowienia, gdyż zastosowanie właściwego przepisu mogłoby doprowadzić do wymierzenia wyższej grzywny. Skarga D. G. została oddalona z powodu braku interesu prawnego w kwestionowaniu postanowienia nałożonego na A. G.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odrębnego nakładania grzywny w celu przymuszenia na każdego z zobowiązanych w egzekucji obowiązków niepieniężnych, a także kwestie związane z właściwym stosowaniem przepisów dotyczących grzywny przy egzekucji obowiązku rozbiórki budynku.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z egzekucją obowiązków niepieniężnych i grzywny w celu przymuszenia. Kwestia zastosowania art. 134 § 2 p.p.s.a. (zakaz orzekania na niekorzyść) może ograniczać możliwość powołania się na błąd sądu w ustaleniu podstawy prawnej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w przypadku nałożenia obowiązku rozbiórki na kilku zobowiązanych (np. małżonków) możliwe jest nałożenie na każdego z nich odrębnej grzywny w celu przymuszenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, każdy z zobowiązanych jest indywidualnie odpowiedzialny za wykonanie obowiązku i może być odrębnie obciążony grzywną w celu przymuszenia.
Uzasadnienie
Obowiązek administracyjny nie jest świadczeniem solidarnym w rozumieniu prawa cywilnego. Każdy adresat decyzji nakazującej rozbiórkę jest obowiązany do jej wykonania, a grzywna w celu przymuszenia ma na celu przymuszenie każdego z nich do wykonania tego obowiązku. Wykonanie obowiązku przez jednego z zobowiązanych skutkuje brakiem podstaw do dalszego postępowania egzekucyjnego wobec wszystkich.
Jaka jest właściwa podstawa prawna i sposób ustalenia wysokości grzywny w celu przymuszenia w przypadku egzekucji obowiązku rozbiórki budynku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku egzekucji obowiązku rozbiórki budynku, właściwą podstawą jest art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który określa wysokość grzywny jako iloczyn powierzchni zabudowy i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego. Zastosowanie art. 121 § 2 (ograniczenie do 10 000 zł) jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że obiekt budowlany objęty nakazem rozbiórki posiadał cechy budynku (trwale związany z gruntem, z fundamentami i dachem). W związku z tym, organ egzekucyjny powinien był zastosować art. 121 § 5 u.p.e.a., a nie art. 121 § 2. Jednakże, ze względu na zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego, sąd nie uchylił postanowienia, gdyż zastosowanie właściwego przepisu mogłoby skutkować wymierzeniem wyższej grzywny.
Czy postępowanie egzekucyjne w sprawie rozbiórki może być prowadzone pomimo trwającego postępowania w sprawie umorzenia opłaty legalizacyjnej?
Odpowiedź sądu
Tak, postępowanie egzekucyjne może być prowadzone, ponieważ opiera się na prawomocnym i ostatecznym obowiązku rozbiórki, a kwestia opłat legalizacyjnych nie wpływa na zasadność samego nakazu rozbiórki.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na wcześniejsze orzeczenia WSA i NSA, które przesądziły o braku wpływu postępowań w sprawie ulg czy zwolnień na postępowanie dotyczące nakazu rozbiórki.
Przepisy (16)
Główne
u.p.e.a. art. 119 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, które nie są świadczeniami w rozumieniu cywilnoprawnym.
u.p.e.a. art. 119 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym.
u.p.e.a. art. 121 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10 000 zł (dla osób fizycznych).
u.p.e.a. art. 121 § 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
W przypadku egzekucji obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa.
u.p.e.a. art. 121 § 5
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
W przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, wysokość grzywny stanowi iloczyn powierzchni zabudowy i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 7 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organy egzekucyjne przy stosowaniu środków egzekucyjnych wybierają środek najmniej uciążliwy dla zobowiązanego.
u.p.e.a. art. 26 § 5
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje po doręczeniu tytułu wykonawczego.
u.p.e.a. art. 125 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
W razie wykonania obowiązku, nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu.
u.p.e.a. art. 126
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Grzywny uiszczone lub ściągnięte mogą być zwrócone.
Prawo budowlane art. 3 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Definicja obiektu budowlanego.
Prawo budowlane art. 3 § 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Definicja budynku.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi.
p.p.s.a. art. 134 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
p.p.s.a. art. 119 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 50 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Legitymacja do wniesienia skargi (interes prawny).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Każdy z zobowiązanych małżonków jest indywidualnie odpowiedzialny za wykonanie obowiązku rozbiórki. • Grzywna w celu przymuszenia może być nałożona odrębnie na każdego zobowiązanego. • Wykonanie obowiązku przez jednego z zobowiązanych skutkuje brakiem podstaw do dalszego postępowania egzekucyjnego wobec wszystkich. • Zastosowanie art. 121 § 2 u.p.e.a. zamiast art. 121 § 5 u.p.e.a. było korzystniejsze dla skarżącej A. G.
Odrzucone argumenty
Nałożenie podwójnej grzywny (po 10 000 zł na każdego z małżonków) jest zbyt uciążliwe i nie ma podstawy prawnej. • Możliwe było nałożenie grzywny solidarnie na małżonków. • Postępowanie egzekucyjne nie powinno być prowadzone w trakcie postępowania o umorzenie opłaty legalizacyjnej. • Organ egzekucyjny powinien był zbadać sytuację majątkową skarżących przy ustalaniu wysokości grzywny.
Godne uwagi sformułowania
Grzywna w celu przymuszenia jest środkiem egzekucyjnym, który ma wyłącznie przymusić zobowiązaną do wykonania obowiązku, a nie ją ukarać. • Każdy z adresatów decyzji zatwierdzającej nakaz wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, jest w pełnym zakresie odpowiedzialny za wykonanie nakazu. • Sąd administracyjny nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności.
Skład orzekający
Jolanta Górska
przewodniczący
Magdalena Dobek-Rak
sprawozdawca
Mariola Jaroszewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odrębnego nakładania grzywny w celu przymuszenia na każdego z zobowiązanych w egzekucji obowiązków niepieniężnych, a także kwestie związane z właściwym stosowaniem przepisów dotyczących grzywny przy egzekucji obowiązku rozbiórki budynku."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z egzekucją obowiązków niepieniężnych i grzywny w celu przymuszenia. Kwestia zastosowania art. 134 § 2 p.p.s.a. (zakaz orzekania na niekorzyść) może ograniczać możliwość powołania się na błąd sądu w ustaleniu podstawy prawnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy praktycznych aspektów egzekucji administracyjnej, w szczególności nałożenia grzywny na małżonków, co jest częstym problemem w praktyce. Wyjaśnienie, dlaczego odrębne grzywny są dopuszczalne, jest cenne dla prawników i przedsiębiorców.
“Małżeństwo i grzywna egzekucyjna: czy jedno może oznaczać podwójną karę?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.