II SA/GD 1241/24

II SA/Gd 1241/24 - Postanowienie WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-03-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 par. 1 pkt 5a i par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. N. na uchwałę Rady Gminy Somonino z dnia 30 października 2003 r. nr XIII/115/03 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącej ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 27 sierpnia 2024 r. I. N., właścicielka działki nr [...] w miejscowości R., gmina S., zwróciła się do Urzędu Gminy w Somoninie z uprzejmą prośbą o rozważenie możliwości uchylenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą nr XIII/115/03 Rady Gminy Somonino z dnia 30 października 2003 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego obszar działki Nr [...] we wsi R. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że jej prośba jest umotywowana niekorzystnym ustaleniem linii zabudowy na jej działce, co w konsekwencji w znacznym zakresie uniemożliwia realizację zabudowy mieszkaniowej i w pełni wykorzystanie terenu. Ponadto północna część działki (oznaczona na mapie symbolem Lzr RV) została całkowicie wykluczona z możliwości zabudowy wraz z pasem 5 m wyznaczonym od północnej granicy ścieżki gospodarczej. Dodatkowo wskazano, że przedmiotowy plan miejscowy jest również niekorzystny dla sąsiednich nieruchomości, których linia zabudowy została wyznaczona w odległości 30 m od lasu (nieobowiązujący przepis – obecne przepisy zmniejszają tę odległość do 12 m).
W odpowiedzi na powyższy wniosek pismem z dnia 17 września 2024 r. Wójt Gminy Somonino poinformował, że wniosek o zmianę przedmiotowego planu miejscowego został przyjęty i będzie oczekiwać w kolejce wszystkich wniosków w sprawie zmian miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.
W piśmie z dnia 12 października 2024 r. I. N. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na uchwałę nr XIII/115/03 Rady Gminy Somonino z dnia 30 października 2003 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego obszar działki Nr [...] we wsi R. (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2004 r. nr 19 poz. 412). Na mocy zaskarżonej uchwały zmieniono miejscowy plan ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy Somonino zatwierdzony uchwałą nr IX/33/89 Gminnej Rady Narodowej w Somoninie z dnia 26 września 1989 r. (Dz. Urz. Woj. Gdańskiego z 1989 r. nr 24 poz. 172 z późn. zm.) w ten sposób, że fragment terenu przeznaczonego na cele upraw polowych (symbol R) obejmujący działkę nr [...] w R. przeznaczono na cele zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z możliwością lokalizacji usług i rzemiosła nieuciążliwego (preferowana ekoturystyka) – symbol MN.
Skarżąca wyjaśniła, że jest właścicielką działki nr [...] w R. (KW nr [...]), którą zakupiła w 2004 r., a która wówczas nie posiadała na mapie geodezyjnej drogi, która została naniesiona zaskarżoną uchwałą. Skarżąca dowiedziała się o tym dopiero, gdy chciała sprzedać swoją działkę. Następnie wskazała, że przez wiele lat rolnicy i mieszkańcy – mimo że istnieje inna droga – zrobili sobie bez pozwolenia skrót i wydeptali w ten sposób drogę, która idzie skosem przez całą działkę. Po aktualizacji w 2003 r. starosta naniósł tą drogę jako ścieżkę. Skarżąca wniosła o usunięcie tej ścieżki z zaskarżonej uchwały.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Somonino, reprezentowana przez Wójta, wniosła o uwzględnienie skargi oraz stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości. W uzasadnieniu wskazano, że przewidziana w planie linia zabudowy w sposób niezasadny ogranicza możliwości zabudowy. Planista nakreślił w odniesieniu do nieistniejącej w terenie i niewytyczonej drogi. W konsekwencji możliwości zagospodarowania działki skarżącej zostały niezasadnie ograniczone.
W piśmie z dnia 13 grudnia 2024 r. skarżąca wskazała, że w akcie notarialnym kupna przedmiotowej działki ani na mapach nie było żadnej wzmianki, że przez działkę przechodzi droga. Skarżąca ponownie wskazała, że "rolnicy zrobili sobie skrót na przełaj", choć przy działkach, ok. 200 m dalej, istnieje droga. Skarżąca dodała, że: "Niestety przez to jestem ograniczona i nie mogę zagospodarować mojej działki."
Zarządzeniem Sędziego Sprawozdawcy z dnia 11 lutego 2025 r. wezwano skarżącą m.in. do wyjaśnienia, czy zaskarża przedmiotową uchwałę w całości, czy też w zakresie swojej działki nr [...], a ponadto o wyjaśnienie, w czym skarżąca upatruje naruszenia swojego interesu prawnego przez zaskarżoną uchwałę. W skardze stwierdzono bowiem, że naruszenie dotyczy drogi wskazanej w planie miejscowym, natomiast we wniosku do organu z dnia 27 sierpnia 2024 r. jest mowa o niekorzystnym ustaleniu linii zabudowy.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie w piśmie z dnia 24 lutego 2025 r. skarżąca wyjaśniła, że chodzi jej nie o całość uchwały, lecz o należącą do niej działkę. Skarżąca wskazała również, że była w urzędzie w K. (najprawdopodobniej w Wydziale Geodezji), gdzie poinformowano, że na planach nie ma żadnej drogi. Trzy lata wcześniej na działce skarżącej geodeta dokonywał pomiarów i także stwierdził, że na planach nie ma żadnej drogi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
Uchwała rady gminy w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawa miejscowego stosownie do art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1130 z późn. zm.). Bezspornie zatem jest dopuszczalne wniesienie skargi do sądu administracyjnego na ten rodzaj uchwały.
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozstrzygnięcia każdej sprawy sąd jest obowiązany sprawdzić, czy wniesiona skarga spełnia wymogi formalne, a następnie – w przypadku skarg na akty prawa miejscowego – zbadać, czy interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt nie zostały naruszone stosownie do wymagań takiego przepisu.
Takim przepisem szczególnym jest art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 z późn. zm.), dalej jako u.s.g., zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że skuteczne wniesienie skargi w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., umożliwiające sądowi jej merytoryczne rozpoznanie, następuje w sytuacji, gdy skarżący wykaże naruszenie interesu prawnego unormowaniami zaskarżonej uchwały. Skarga z art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis i warunkiem jej wniesienia jest naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy (zob. wyrok SN z 7 marca 2003 r. sygn. akt III RN 42/02, OSNP 2004/7/114). Zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (zob. wyrok TK z 4 listopada 2003 r. sygn. akt SK 30/02, OTK-A 2003/8/84). W judykaturze podkreśla się, że naruszenie interesu prawnego powinno mieć charakter bezpośredni i realny, a nie przyszły i niepewny, oparty na przewidywaniach i przypuszczeniach (zob. wyrok NSA z 14 marca 2002 r. sygn. akt II SA 2503/01, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zaskarżeniu w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. podlega zatem uchwała organu gminy godząca w sferę prawną skarżącego - wywołująca dla niego negatywne konsekwencje prawne, które już nastąpiły bądź niewątpliwie, a przynajmniej z dużym prawdopodobieństwem, nastąpią w przyszłości. Uchwała, czy konkretne jej postanowienie, musi więc rzeczywiście naruszać istniejący interes prawny skarżącego. W konsekwencji, dla skutecznego wniesienia skargi w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. konieczne jest wykazanie przez stronę, że właśnie wskutek podjęcia zaskarżonej uchwały został naruszony jej konkretny interes prawny lub uprawnienie przez ograniczenie lub pozbawienie uprawnień wynikających z przysługującego mu prawa. Innymi słowy, należy wykazać, że wskutek podjęcia kontestowanej uchwały doszło do naruszenia konkretnego i aktualnego, prawem chronionego interesu lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę oraz wskazać naruszenie przez organ gminy konkretnego przepisu prawa materialnego, wpływającego negatywnie na sytuację prawną skarżącego (zob. postanowienie WSA w Gdańsku z 26 lipca 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 588/22, orzeczenia.nsa.gov.pl). Co więcej, przy korzystaniu z art. 101 ust. 1 u.s.g. należy wykazać już dokonane uchwałą organu gminy, a nie tylko ewentualnie zagrażające, naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę. Zdarzenia przyszłe i niepewne nie mogą przesądzać o przyznaniu skarżącemu legitymacji do wniesienia skargi (zob. postanowienie NSA z 12 stycznia 2024 r. sygn. akt I OSK 2896/23, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przekładając powyższe na niniejsza sprawę Sąd doszedł do przekonania, że skarżąca nie wykazała naruszenia jej interesu prawnego lub uprawnienia polegającego na istnieniu związku między zaskarżoną uchwałą a jej własną, indywidualną sytuacją prawną.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca upatruje naruszenia swojego interesu prawnego w niemożności zagospodarowania należącej do niej działki nr [...] w sposób zgodny z własnym przekonaniem z powodu drogi. Jak stwierdziła skarżąca w swoim piśmie z dnia 24 lutego 2025 r.: "nie mogę nic postawić na tej części działki, która najbardziej się nadaje." Jednocześnie zarówno w skardze, jak i w ww. piśmie skarżąca powołuje się na drogę, która przechodzi przez jej działkę na skos dzieląc ją na dwa trójkąty. Z jednej strony skarżąca powołuje się na stanowisko geodety czy urzędników z Wydziału Geodezji Urzędu w K., że na planach nie ma drogi, a z drugiej strony skarżąca pisze o ścieżce wydeptanej przez jej działkę.
Powyższe prowadzi do konieczności doprecyzowania dwóch kwestii. Po pierwsze, zaskarżona uchwała nie wprowadza żadnej drogi na terenie działki skarżącej. Uchwała ta dotyczyła działki nr [...], która – jak wynika z rysunków w aktach sprawy – została podzielone na mniejsze działki, w tym na działkę nr [...], którą skarżąca nabyła 30 kwietnia 2004 r. Zaskarżona uchwała, która dotyczyła całej działki nr [...] o powierzchni 1,29 ha, zmieniła przeznaczenie tego terenu przeznaczonego na cele upraw polowych na cele zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z możliwością lokalizacji usług i rzemiosła nieuciążliwego (preferowana ekoturystyka). Przepis § 2 tej uchwały odnosi się do rysunku będącego integralną częścią uchwały, który wskazuje m.in. linie zabudowy nieprzekraczalne (lit. b). Na wyrysie z rysunku będącego częścią zaskarżonej uchwały wyraźnie widać, że przez działkę skarżącej przechodzi linia zabudowy nieprzekraczalnej (linia łamana składająca się z trzech odcinków), co potwierdza dołączona do wyrysu legenda. Faktycznie linia ta dzieli działkę nr [...] na: niedający się zabudować obszar w kształcie trójkąta (północna część działki) oraz obszar w kształcie pięciokąta, na którym istnieje możliwość zabudowy (południowa część działki granicząca z działkami nr [...]-[...]).
Dodatkowo należy zauważyć, że w § 1 w części "Szczegółowe ustalenia przeznaczenia dla terenów wydzielonych liniami rozgraniczającymi" oprócz funkcji MN wskazano także funkcję KD.1 – "przeznacza się na poszerzenie drogi gminnej o numerze ewidencyjnym [...] i [...], szerokość poszerzenia jak na rysunku planu nie mniej niż 3.0 m – 6.0 m." Jak wynika z rysunków w aktach sprawy działka nr [...] graniczy z działkami nr [...] i [...], natomiast działka nr [...] graniczy m.in. z działką nr [...]. Z powyższego wynika więc, że teren pod poszerzenie drogi gminnej dotyczył działki nr [...] jako całości, natomiast od czasu jej podziału (co miało miejsce co najmniej w dniu zakupu działki nr [...] przez skarżącą, czyli w dniu 30 kwietnia 2004 r.) nie dotyczy właścicielki działki nr [...]. Zatem to nie o tej drodze jest mowa w skardze i pismach skarżącej.
Po drugie zaś to, że okoliczni mieszkańcy czy rolnicy wydeptali ścieżkę przez działkę skarżącej w celu skrócenia sobie przejścia nie wynika z treści zaskarżonej uchwały, lecz najprawdopodobniej z braku ogrodzenia działki skarżącej, co umożliwia innym – w sposób nieuprawniony – przemieszczanie się po należącym do skarżącej terenie. Jednakże podkreślić należy, że fakt, iż ludzie wydeptali ścieżkę na działce skarżącej nie został w żaden sposób usankcjonowany treścią zaskarżonej uchwały (która dotyczy zmiany przeznaczenia terenu). Zatem sytuacja, która ma miejsce na działce skarżącej jest faktycznym naruszeniem jej interesu, ale – jako że nie wynika z żadnego przepisu prawa, lecz z ludzkiej niechęci do nadkładania drogi – nie może stanowić naruszenia interesu prawnego skarżącej, którego naruszenie mogłoby zostać skontrolowane przez sąd administracyjny. W szczególności zaś nie może stanowić powodu do wzruszenia zaskarżonej uchwały.
Tym samym powyższe wskazuje na to, że skarżąca nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały. Jak wyjaśniono bowiem powyżej, zaskarżona uchwała musi naruszać konkretny i aktualny, prawem chroniony interes lub uprawnienie skarżącej, a także konieczne jest wskazanie naruszenia przez organ gminy konkretnego przepisu prawa materialnego, wpływającego negatywnie na sytuację prawną skarżącej. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżąca nabyła działkę nr [...] w dniu 30 kwietnia 2004 r., a więc w czasie, gdy obowiązywał już dla tej działki plan miejscowy przyjęty zaskarżoną uchwałą z dnia 30 października 2003 r. (ogłoszoną w dniu 18 lutego 2004 r., która weszła w życie po 14 dniach od jej ogłoszenia). Zatem zaskarżona uchwała nie wpłynęła negatywnie na sytuację prawną skarżącej w ten sposób, że zmieniła jej sytuację, gdyż skarżąca nabyła działkę mając możliwość dowiedzenia się o prawie miejscowym, który regulował stan przedmiotu transakcji.
Reasumując, jako że naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia stanowi przesłankę dopuszczalności skargi wniesionej na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., uzasadniającą jej merytoryczne rozpoznanie, a skarga w niniejszej sprawie nie spełnia tych warunków, Sąd nie był uprawniony do dokonania kontroli legalności zaskarżonego aktu, w tym badania merytorycznych zarzutów skargi.
W konsekwencji, wobec konieczności odrzucenia skargi bez znaczenia pozostaje wniosek organu o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. W tym miejscu zauważyć również należy, że zadaniem sądu administracyjnego nie jest wchodzenie w rolę organów administracji publicznej i orzekanie w ich zastępstwie w sytuacji, gdy nie można dopatrzeć się niezgodnego z prawem działania organu, a organ sam ma możliwość zreformowania wydanego przez siebie aktu.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w punkcie 1 odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a i § 3 p.p.s.a.
Natomiast stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w punkcie 2 Sąd z urzędu zwrócił skarżącej cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego do dnia rozpoczęcia rozprawy.