II SA/Gd 124/12

II SA/Gd 124/12 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2012-11-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-03-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dorota Jadwiszczok /sprawozdawca/
Janina Guść
Katarzyna Krzysztofowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OZ 211/13 - Postanowienie NSA z 2013-03-28
II OZ 700/12 - Postanowienie NSA z 2012-09-06
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
art. 48
Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Joanna Mierzejewska po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2012 r. na rozprawie sprawy ze skargi K.K I P.K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 stycznia 2012 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 3 stycznia 2012 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 1 lipca 2011 r. nakazującą P. K. rozbiórkę obiektu kontenerowego o wymiarach 3,00 m na 2,00 m i wysokości 1,95 m oraz obiektu kontenerowego o wymiarach 3,00 m na 2,00 m i wysokości 2,20 m, pełniących funkcję chłodni do przechowywania szybko psujących się produktów spożywczych (jak mięso, ryby), usytuowanych w północno - zachodnim narożniku działki nr [...] przy ul. K. 36 w S.
W uzasadnieniu wskazano, że właścicielem posesji jest K. K. Podczas kontroli organ I instancji ustalił, że w północno - zachodnim narożniku usytuowane są trzy obiekty. Pierwszy obiekt o wymiarach 3,60 m na 3,35 m został wykonany w konstrukcji murowanej i usytuowany jest na granicy z działką przy ul. K. 38 i 60 cm od granicy z działką przy ul. K. 34. Obiekt pełni funkcję gospodarczą, a właścicielem i użytkownikiem tego obiektu jest K. K. P. K. nie był w stanie podać daty wybudowania obiektu, jednak według jego wiedzy obiekt został wybudowany przez poprzednich właścicieli nieruchomości.
Pozostałe dwa obiekty - kontenery o wymiarach 3,00 m na 2,00 m zostały, według oświadczenia P. K., zdemontowane z samochodów chłodniczych w 2009 r. Kontenery nie posiadają fundamentów i są ustawione bezpośrednio na gruncie. Od zewnątrz wykonana jest izolacja cieplna - warstwa styropianu. Oba obiekty wykorzystywane są jako magazyny żywności typu drób, ryby, mięso. Do obu obiektów podłączone są agregaty chłodnicze. Inwestorem i użytkownikiem obiektów kontenerowych jest P. K. i według jego oświadczenia, na terenie przedmiotowej nieruchomości nie jest prowadzona działalność gospodarcza, a żywność jest przechowywana na potrzeby własne i pochodzi z własnego gospodarstwa. Ustawienie obiektów kontenerowych nastąpiło bez uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę oraz bez zgłoszenia.
Postanowieniem z 4 lutego 2011 r. organ I instancji nałożył na P. K. obowiązek przedłożenia określonych dokumentów, na podstawie których mogłaby zostać przeprowadzona legalizacja obiektów wybudowanych samowolnie. Inwestor nie przedłożył wymaganych dokumentów, w związku z czym organ I instancji wydał decyzję nakazująca rozbiórkę.
Rozpoznając sprawę organ odwoławczy wskazał, że fakt samowolnej budowy dwóch obiektów kontenerowych uzasadniał wdrożenie procedury wynikającej z art. 48 ustawy Prawo budowlane.
Celem kwalifikacji obiektów przytoczył przepis art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane stanowiący, że przez tymczasowy obiekt budowlany należy rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przywidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekty budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przykrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe. Nie budzi wątpliwości, że inwestor przed rozpoczęciem robót budowlanych winien uzyskać decyzję o pozwoleniu na budowę. Nie ma znaczenia fakt, że pierwotnie przedmiotowe kontenery stanowiły elementy samochodów chłodniczych, bowiem ustawione na gruncie nie spełniają swej uprzedniej funkcji i mieszczą się w ustawowej definicji tymczasowego obiektu budowlanego.
Zgodnie z art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. w przypadku niespełnienia w wymaganym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3 (wydane postanowienie), stosuje się przepis ust. 1 nakazujący rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W ocenie organu odwoławczego decyzja nakazująca rozbiórkę jest w pełni zasadna.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, że zgodnie z powołaną wyżej definicją legalną tymczasowego obiektu budowlanego zawartą w art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane, kontenery są takim obiektem. Prawo budowlane nie definiuje pojęcia "kontener" stąd należy odnieść się do ogólnych zasad języka polskiego, mając na uwadze zasady wykładni językowej. Zgodnie z ogólnie przyjętą definicją pojęcia "kontener" przyjmuje się, że stanowi on pojemnik o znormalizowanych wymiarach, używany do przechowywania i transportu towarów. Jedynie pomocniczo można podać zawartą w Polskim Podręczniku Celnym definicję kontenera, zgodnie z którą jest to urządzenie umożliwiające transport (przenośna skrzynia, ruchoma cysterna lub inna podobna konstrukcja): 1) całkowicie lub częściowo zamknięty, aby tworzył pomieszczenie przeznaczone do umieszczenia w nim towarów; 2) o stałym charakterze i odpowiednio wytrzymały, aby nadawał się do wielokrotnego użytku; 3) specjalnie skonstruowany, aby ułatwić przewóz towarów przez jeden lub więcej środków transportu bez konieczności dokonywania przeładunków jego zawartości; 4) skonstruowany w sposób zapewniający łatwą obsługę, szczególnie w przypadkach przenoszenia z jednego środka transportu na inny; 5) skonstruowany tak, aby łatwo go było załadować i rozładować oraz 6) posiadający pojemność jednego metra sześciennego lub więcej, chyba że jest to kontener stosowany w transporcie lotniczym, który może mieć pojemność mniejszą niż jeden metr sześcienny (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gd 401/09). Mając na uwadze obie definicje organ odwoławczy uznał, że obiekty budowlane postawione przez inwestora P. K., na terenie działki nr [...] przy ul. K. 36 w S. bez wątpienia stanowią kontenery. Ponadto inwestor w dniu 4 stycznia 2010 r., podczas oględzin obiektu budowlanego przeprowadzonych na przedmiotowej działce oświadczył do protokołu, że "kontenery zostały zdemontowane z samochodów chłodniczych w 2009 r.", potwierdzając tym samym charakter spornych obiektów budowlanych. W konsekwencji interpretacja odwołującego się, jakoby oba kontenery stanowiły "trochę większe lodówki" jest nie do przyjęcia.
We wniesionej skardze K. K. i P. K. domagali się uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji o rozbiórce obiektów. Podnieśli, że do postawienia przedmiotowych pojemników nie jest wymagane pozwolenie na budowę ze względu na niewielkie wymiary, konstrukcję blaszaną oraz sposób zamontowania na gruncie. K. K. wskazała ponadto, że jest właścicielką gruntu rolnego o powierzchni 1,5 ha położonego w G. gmina L., na którym prowadzona jest uprawa roślin a przedmiotowe obiekty zostały wybudowane w oparciu o art. 29 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, gdzie dopuszczona jest budowa obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej. Skarżący nie posiadają żadnych zabudowań w obrębie nieruchomości rolnej i przedmiotowe pojemniki wykorzystują do magazynowania i przechowywania płodów rolnych. Nieruchomość położona w S. jest dla skarżących, jak oświadczyli, działką siedliskową. W ocenie skarżących nakaz rozbiórki został wydany jedynie na podstawie przepisów bez uwzględnienia słusznego interesu strony, co sprawia, że jest ona sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak wynika z prawidłowo ustalonego przez organy nadzoru budowlanego stanu faktycznego sprawy inwestorem w zakresie budowy dwóch kontenerów na działce nr [...] przy ul. K. 36 w S. jest P. K. Obiekty te zostały posadowione na działce (po uprzednim ich demontażu z pojazdów samochodowych) w 2009 r.. Inwestor nie uzyskał pozwolenia na budowę przedmiotowych obiektów (oświadczenie z 17 grudnia 2011 r. w protokole oględzin – verte k. 9 akt administracyjnych organu I instancji). Z akt sprawy (z protokołu oględzin oraz załączonych do niego zdjęć) wynika, że obiektami są kontenery chłodnicze obudowane styropianem posadowione bezpośrednio na gruncie. Ich wymiary wynoszą 3,0 m na 2,0 m. W ocenie Sądu, słuszne jest stanowisko organów administracji, iż obiekty te powstały w warunkach samowoli budowlanej. Kontrolując zaskarżoną decyzję organu II instancji w świetle prawidłowo przytoczonych przez organ przepisów Sąd stwierdza, iż nie narusza ona prawa, w szczególności zaś przepisów postępowania w sposób, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy, a także przepisów prawa materialnego, w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, ustalenia organu odwoławczego zostały dokonane zgodnie z wymogami określonymi w art. 7 i art. 77 k.p.a., ocena zebranych dowodów nie narusza normy wynikającej z art. 80 k.p.a., a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada warunkom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.
Samowolą budowlaną, w rozumieniu obowiązujących w dacie rozstrzygnięcia przepisów ustawy - Prawo budowlane, jest wybudowanie lub budowa obiektu lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę. Podmiot dopuszczający się samowoli budowlanej musi liczyć się z tym, że powołane do tego organy administracji nie będą respektować bezprawnie dokonanych faktów. Naruszającego prawo obciąża ryzyko skutków w postaci przywrócenia stanu poprzedniego, czyli stanu poprzedzającego naruszenie prawa. W wyroku z dnia 26 marca 2002 r. SK 2/01 OTK – A 2002/2/15 Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż nakaz rozbiórki jest środkiem nadzoru rozumianym jako instytucja materialnego prawa administracyjnego, gwarantująca poszanowanie porządku prawnego i przywrócenie stanu zgodnego z prawem. Nakaz rozbiórki jest sankcją prawną najdalej idącą w ramach przepisów Prawa budowlanego, rodzącą nieodwracalne bądź trudne do odwrócenia skutki. Z tego względu nie można nadużywać tego przepisu bądź stosować go w sytuacjach, w których istnieje możliwość doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem.
Wprowadzoną w aktualnym stanie prawnym zasadą jest poprzedzenie obowiązku rozbiórki w przypadku wybudowania (budowy) obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia oceną możliwości jej legalizacji, po ustaleniu, że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza innych przepisów, w tym techniczno-budowlanych. Nakaz rozbiórki może być bowiem orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości legalizacji. Oczywiście, legalizacja nie jest obowiązkiem, a uprawnieniem inwestora. Takie postępowanie legalizacyjne zostało zainicjowane przez organ I instancji w niniejszym stanie faktycznym. Jednak bezczynność inwestora wygenerowała obowiązek wydania zaskarżonej decyzji.
W kontekście powyższych rozważań prawidłowo także organ wskazał jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia nakazu rozbiórki w niniejszej sprawie przepis art. 48 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane. Wydanie nakazu rozbiórki stosownie do dalszych postanowień tego przepisu, o czym zresztą mowa była powyżej, musi być poprzedzone postępowaniem legalizacyjnym, którego skutkiem może być prawna aprobata dla samowoli budowlanej, pod warunkiem spełnienia określonych ustawowych wymogów. Nakaz rozbiórki orzeczony decyzją organu I instancji poprzedzony został opisanym wyżej postanowieniem tego organu z dnia 4 lutego 2011 r., wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy - Prawo budowlane.
Ponieważ strona nie wypełniła obowiązków nałożonych opisanym wyżej postanowieniem PINB, przedstawione okoliczności sprawy nakładały na organ nadzoru budowlanego obowiązek wydania wobec inwestora nakazu rozbiórki przedmiotowych obiektów. W rezultacie powyższych rozważań Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Prawidłowe były bowiem ustalenia organu odwoławczego co do charakteru obiektu podlegającego rozbiórce jak i to, że zasadnicze warunki legalizacji określone w postanowieniu z dnia 4 lutego 2011 r. nie zostały spełnione, co uzasadniało w świetle przepisu art. 48 ust. 1 w związku z ust. 4 ustawy - Prawo budowlane, nakaz rozbiórki. Zauważyć trzeba przy tym, że o skutkach niedopełnienia wyznaczonych obowiązków inwestor został pouczony w opisanym wyżej postanowieniu organu I instancji.
Odnosząc się do argumentów skargi w kwestii kwalifikacji obiektu jako obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 ustawy – Prawo budowlane oraz charakteru zabudowy związanej z siedliskiem rolniczym wskazać należy, że są one niezasadne. Wbrew stanowisku skarżących, przedmiotowe obiekty budowlane nie mogą zostać zakwalifikowane jako wolno stojące budynki gospodarczy o powierzchni zabudowy do 35 m2, w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane. Podkreślić bowiem należy, że owszem z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę zwolniona jest budowa obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej, parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m. Jednak działka nr [...] w S. nie jest działką siedliskową na której znajdują się obiekty zabudowy zagrodowej, zatem budowa budynku gospodarczego wykracza poza zakres określony w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane i wymaga uzyskania pozwolenia na budowę.
Podnoszone przez skarżących kryteria słusznego interesu strony czy zgodność z zasadami współżycia społecznego nie mogą mieć w sprawie zastosowania ani też wpłynąć na odmienną ocenę ustalonego zaistnienia samowoli budowlanej. Wszelkie argumenty skargi kwestionujące zatem ustalenia organu nie mogą zatem skutkować odmienną oceną, niż ta, która legła u podstaw zaskarżonej decyzji, a mianowicie – że niniejsze obiekty budowlane wymagały uzyskania pozwolenia na budowę, którym inwestor się nie legitymował.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270) skargę niniejszą, jako niezasadną, oddalił