II SA/GD 1196/24

II SA/Gd 1196/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-04-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Diana Trzcińska /sprawozdawca/
Krzysztof Kaszubowski /przewodniczący/
Wojciech Wycichowski
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 344
art. 136 ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2025 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 27 września 2024 r., nr NSP-VIII.7581.1.56.2024.DL w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
M. B., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Pismem z 31 stycznia 1971 r. poinformowano G. S., że uchwałą Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 14 czerwca 1971 r. nr 66/687/71 w sprawie koordynacji dalszych zamierzeń w związku z likwidacją lotniska komunikacyjnego w Gdańsku Wrzeszczu oraz budową nowego lotniska w R., należąca do niego nieruchomość została przewidziana pod budowę lotniska. Jednocześnie przedstawiono ofertę dobrowolnego odstąpienia nieruchomości wskazując, że brak odpowiedzi spowoduje skierowanie sprawy na drogę przymusowego postępowania wywłaszczeniowego.
Decyzją z 14 sierpnia 1971 r. Komisja Planowania przy Radzie Ministrów Zespół Koordynacji Terenowej ustaliła lokalizację lotniska komunikacyjnego w R.. W dniu 21 października 1971 r. Minister Komunikacji zezwolił na założenie lotniska komunikacyjnego w R. Decyzjami z 26 stycznia 1972 r. i 16 lutego 1972 r. Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku zatwierdził ogólny plan realizacyjny budowy lotniska komunikacyjnego w R.
Mając na uwadze powyższe, 23 lutego 1972 r. Wojewódzkie Biuro Geodezji i Urządzeń Rolnych w Gdańsku wystąpiło o wywłaszczenie nieruchomości rolnej, składającej się z działek nr [...] i [...] ,dla której Państwowe Biuro Notarialne w K. prowadzi księgę wieczystą nr [...] stanowiących własność G. S.
Pismem z 24 marca 1972 r. zawiadomiono o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej. W dniu 24 marca 1972 r. przeprowadzono rozprawę, w której wzięli udział G. S. i J. S. W dniu 21 kwietnia 1972 r. została zawarta umowa sprzedaży nieruchomości opisanej w KW nr [...], akt notarialny Repertorium A nr [...], Skarbowi Państwa – Wojewódzkiemu Biuru Geodezji i Urządzeń Rolnych w Gdańsku. W rezultacie decyzją z 28 czerwca 1972 r. umorzono postępowanie wywłaszczeniowe w zakresie ww. nieruchomości.
W wyniku kolejnych zmian działka nr [...] uległa podziałowi na działki nr [...]-[...], natomiast działka [...] została podzielona na działki nr [...] i [...]. Działka nr [...] po połączeniu z innymi utworzyła działkę nr [...] a następnie zmieniła numer na [...], która została podzielona na działki nr [...]-[...]. Z kolei działka nr [...] zmieniła numer na [...] i uległa podziałowi na działki nr [...] i [...]. Natomiast działkę nr [...] podzielono na działki nr [...] i [...]. Następnie działka nr [...] zmieniła numer na [...] i uległa podziałowi na [...] i [...]. Działka nr [...] po połączeniu z innymi działkami utworzyła działkę nr [...], która zmieniła numer na [...].
W dniu 7 września 2018 r. (data stempla) G. S.1 i G. S. wystąpili o zwrot nieruchomości wywłaszczonej umową z 21 kwietnia 1972 r. na cel budowy lotniska wskazując, że na jedynie fragmencie nieruchomości zrealizowano cel wywłaszczenia, natomiast pozostała część pozostaje nieużytkiem. Do wniosku załączono kopię aktu notarialnego repertorium A nr [...] potwierdzającego zawarcie 21 kwietnia 1972 r. umowy sprzedaży nieruchomości, dla której Państwowe Biuro Notarialne w K. prowadzi księgę wieczystą nr [...].
Postanowieniem z 21 grudnia 2018 r. Wojewoda Pomorski wyłączył od rozpatrzenia sprawy Prezydenta Miasta Gdańska, wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej, wyznaczając do jej załatwienia Starostę Gdańskiego, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej - w zakresie działki nr [...] obręb [...] z wpisem prawa własności na rzecz Gminy Miasta Gdańska.
W dniu 24 kwietnia 2019 r. strona skarżąca złożyła wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (uzupełniający) w Urzędzie Miasta Gdańska, wskazując, że wnosi o zwrot nieruchomości wywłaszczonej umową z 12 kwietnia 1972 r. w zakresie działek nr [...]-[...] oraz [...] obr [...]. Wnioskodawcy wskazali, że w Prezydent Miasta Gdańska błędnie wskazał w piśmie do Wojewody, że postępowanie dotyczy jedynie działki nr [...].
W rezultacie postanowieniem z 4 lipca 2019 r. Wojewoda Pomorski wyłączył od rozpatrzenia sprawy Prezydenta Miasta Gdańska, wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej, wyznaczając do jej załatwienia Starostę Gdańskiego, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej - w zakresie działek nr [...]-[...] obręb [...].
W dniu 2 października 2019 r. dokonano oględzin nieruchomości, stwierdzając, że działka nr [...] stanowi teren zieleni niskiej nieurządzonej, działka nr [...] stanowi nasyp drogowy z nasadzeniami w postaci drzew jarzębiny, działka nr [...] – teren zieleni niskiej nieurządzonej. Działka nr [...] stanowi teren pokryty zielenią, w tym drzewami i krzewami, natomiast działka nr [...] stanowi ogrodzony teren, na którym mieszczą się ogródki działkowe, użytkowany przez P. Także teren działki nr [...] jest użytkowany przez P. i jest ogrodzony.
Postanowieniem z 17 stycznia 2020 r. Starosta rozdzielił postępowania o zwrot części wywłaszczonych nieruchomości, wskazując, że:
1. postępowanie w zakresie działek nr [...]-[...] kontynuowane będzie pod numerem sprawy GKiK.GN.6821.1.24.1.2019/AK,
2. postępowanie w zakresie działek nr [...] i [...] kontynuowane będzie pod numerem sprawy GKiK.GN.6821.1.24.2.2019/AK.
Przedmiotem rozpoznania na gruncie niniejszej sprawy jest postępowanie wskazane w punkcie 1 postanowienia.
Pismem z 6 sierpnia 2020 r. Gdański Zarząd Dróg i Zieleni (GZDiZ) poinformował, że działki nr [...] i [...] zostały wydzielone zgodnie z planem miejscowym i przeznaczone w całości pod poszerzenie ulic odpowiednio: [...] i [...].
Pismem z 13 sierpnia 2020 r. P.1 Sp. z o.o. poinformował, że działki nr [...] i [...] są przedmiotem umowy użyczenia, w której stroną jest P. Sp. z o.o. Do pisma załączono umowę użyczenia w celu wybudowania tzw. górki spotterskiej lotniska działek nr [...]-[...] obręb [...], zawartą w dniu 11 kwietnia 2014 r. pomiędzy użyczającym Prezydentem Miasta Gdańska a biorącym w używanie P.1 Sp. z o.o.
Pismem z 29 lipca 2021 r. strona skarżąca złożyła ponaglenie i wezwała do niezwłocznego wydania decyzji w sprawie. W kolejnym piśmie wezwała do wyłonienia biegłego rzeczoznawcy celem dokonania wyceny nieruchomości.
Pismem z 7 lutego 2022 r. GZDiZ przekazał załącznik graficzny z faktycznymi granicami pasów drogowych. Jednocześnie poinformował, że w omawianym przypadku działek nr [...]-[...] traktuje teren przeznaczony w planie miejscowym jako rezerwę pod ewentualne poszerzenie przyległych dróg publicznych. GDZiZ wskazał, że ulica [...] została wybudowana w układzie docelowym i obecnie nie jest planowana jej rozbudowa, natomiast ul. [...] oczekuje na remont i ewentualne poszerzenie. W piśmie poinformowano także, że działki nr [...] i [...] są opisane w rejestrze ewidencji gruntów nazwami ulic – odpowiednio [...] i [...], natomiast działka nr [...] ze względu na konieczność jej regulacji przez podział geodezyjny oparty na planie miejscowym, nie posiada opisanego adresu.
Pismem z 23 maja 2022 r. P.1 Sp. z o.o. poinformował, że wskazane w pismach nieruchomości podlegają ograniczeniom m.in. w zakresie wysokości zabudowy. Działki znajdują się w najbliższym sąsiedztwie infrastruktury portu i są objęte zakazami wynikającymi z uchwały Sejmiku Województwa nr 203/XVIII/16 i rozporządzenia Wojewody z 26 lipca 2002 r. W piśmie poinformowano także, że zgodnie Planem generalnym lotniska działki nr [...] i [...] są przeznaczone na budowę nowej wieży kontroli lotniska TWR. Plan został przy tym zaakceptowany przez Ministra Infrastruktury.
W wyniku kolejnych postępowań o stwierdzenie nabycia spadku, postanowieniami Sądu Rejonowego w Kartuzach I Wydział Cywilny spadek po zmarłym G. S. nabyła jego żona G. S.1, natomiast w dniu 30 maja 2023 r. M. B. zgłosiła się w miejsce zmarłej matki G. S.1, załączając postanowienie z 14 marca 2023 r. sygn. I Ns 275/22, którym Sąd Rejonowy w Kartuzach I Wydział Cywilny postanowił stwierdzić, że spadek po G. S.1 nabyła w całości córka M. B. Postanowienie uprawomocniło się w dniu 22 marca 2023 r.
Pismem z 18 lipca 2023 r. strona skarżąca wezwała do załatwienia sprawy w terminie do 29 września 2023 r. pod rygorem złożenia ponaglenia do Wojewody. Mając na uwadze powyższe wniosła o niezwłoczne zlecenie biegłemu rzeczoznawcy wyceny nieruchomości i wyliczenia kwoty odszkodowania.
Pismem z 28 grudnia 2023 r. Starosta poinformował o możliwości skorzystania z uprawnień wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. W dniu 5 stycznia 2024 r. pełnomocnik zapoznał się z aktami.
W toku postępowania Starosta występował także do archiwów celem pozyskania dokumentów poprzedzających zawarcie umowy sprzedaży spornych gruntów z 21 kwietnia 1972 r. oraz dokumentacji związanej z budową lotniska w R.
Decyzją z 29 lutego 2024 r. Starosta odmówił skarżącej zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako położone w G. w obrębie [...] działki nr [...]-[...] (dalej także jako: przedmiotowa nieruchomość), uznając, że został zrealizowany cel, na jaki nieruchomość została wywłaszczona.
Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, decyzją z 27 września 2024 r. Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, w uzasadnieniu wskazując, że działki nr [...], [...] i część działki nr [...] leżą w liniach rozgraniczających wynikających z planu zagospodarowania i stanowią drogi w znaczeniu ustawy o drogach publicznych. W zakresie pozostałych powierzchni działek Wojewoda przychylił się do stanowiska Starosty w zakresie realizacji celu wywłaszczenia.
W uzasadnieniu Wojewoda stwierdził bowiem, że objęte postępowaniem zwrotowym działki nr [...], [...] i część działki nr [...] stanowią drogi publiczne w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, zatem mając na uwadze stanowisko orzecznictwa i doktryny, niemożliwy jest ich zwrot. Wojewoda podkreślił, że byłym właścicielom i ich spadkobiercom nie przysługuje roszczenie o zwrot nieruchomości stanowiącej drogę publiczną, bez względu na to czy został zrealizowany cel wywłaszczenia.
W dalszej części uzasadnienia Wojewoda dokonał oceny realizacji celu na pozostałej części działki nr [...], która nie stanowi drogi publicznej, i na działce nr [...]. Wojewoda wskazał, że działki nr [...]-[...], stanowiące część dawnej działki nr [...] stanowiły własność Skarbu Państwa a następnie do chwili obecnej stały się własnością Gminy Miasta Gdańska. Umową użyczenia z 11 kwietnia 2014 r. użytkownikiem części działki nr [...] stał się P.1 Sp. z o.o. Wojewoda wskazał, że ze zgromadzonych dokumentów wynika przy tym, iż przynajmniej od 1970 roku planowana była strefa ochronna związana z hałasem, natomiast przedmiotowe działki zostały wywłaszczone przed realizacją I etapu lotniska, który został zakończony w 1974 r. W latach 80-tych przystąpiono do realizacji drugiego etapu związanego z budową dworca pasażerskiego, planowano także wydłużenie pasa startowego.
Wojewoda wskazał, że na działkach nr [...]-[...] nie powstały ani pas startowy ani zabudowania związane z portem lotniczym, jednak przedmiotowa nieruchomość była przeznaczona pod strefę ochronną lotniska. Wojewoda podzielił bowiem ustalenia Starosty, że przedmiotowe działki znajdują się w obszarze ograniczonego użytkowania – strefy A (strefy wewnętrznej) wokół P.2, utworzonego na mocy uchwały nr 203/XVIII/16 Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 29 lutego 2016 r. Organ drugiej instancji podkreślił przy tym, że strefy ochronne lotniska z założenia pozostają terenem bezinwestycyjnym.
Wojewoda podzielił stanowisko Starosty w zakresie nieutożsamiania celu wywłaszczenia w postaci budowy lotniska jedynie z budową samego lotniska bez dodatkowej infrastruktury. Organ zaznaczył, że przedmiotowe działki znajdują się w odległości od 137 m do 412 m od pasa startowego. Wskazał nadto, że na początku lat 70-tych wybudowano lotnisko, uruchomione w dniu 2 maja 1974 r., które następnie rozbudowywano w latach 80-tych XX wieku a już w dniu 24 czerwca 1972 r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej wydało decyzję o ustaleniu strefy ochronnej od uciążliwości wywołanej działalnością prowadzoną przez lotnisko oraz o sposobie jej zagospodarowania. Wbrew twierdzeniom odwołania, zagadnienie hałasu lotniczego zostało omówione w części opisowej do projektu realizacyjnego Planu szczegółowego zagospodarowania terenu lotniska komunikacyjnego etap I z 1972 roku. W ocenie Wojewody strefa ochronna wokół zabudowy lotniska stanowiła immanentną część tego obiektu, utworzoną w celu zabezpieczenia mieszkańców pobliskich terenów przed nadmiernym hałasem lotniczym.
Wojewoda stwierdził, że cel wywłaszczenia obecnych działek nr [...] i części działki nr [...] (poza liniami rozgraniczającymi drogę publiczną) został zrealizowany przed wejściem w życie u.g.n. co oznacza, że nie mają zastosowania terminy wskazane w art. 137 u.g.n.
W skardze na tak wydaną decyzję zarzucono naruszenie:
1) art. 136 w zw. z art. 137 u.g.n. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że dla działki nr [...] i części działki nr [...], która nie stanowi drogi publicznej, został zrealizowany cel wywłaszczenia;
2) art. 77 i art. 77 k.p.a. oraz 107 k.p.a. poprzez:
a) przyjęcie bez wymaganych wypisów z właściwej ewidencji gruntów, że działki nr [...], [...] i cześć działki nr [...] stanowią drogi publiczne,
b) niepodjęcie przez organ wszystkich czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy i do dokładnego zbadania stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, zwłaszcza biorąc pod uwagę charakter prawny wywłaszczenia,
c) wadliwe – niepełne – zgromadzenie materiału dowodowego,
d) błąd w ustaleniach faktycznych, skutkujący błędnym stwierdzeniem, że utworzenie strefy ochronnej a następnie obszaru ograniczonego użytkowania wokół lotniska, jest równoznaczne ze zrealizowaniem celu wywłaszczenia.
Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ nie posiada kompetencji do przyjęcia a priori jedynie na podstawie wizji lokalnej przeprowadzonej przez organ I instancji oraz planu zagospodarowania, że działki nr [...], [...] i część działki nr [...] (w liniach rozgraniczających wynikających z planu zagospodarowania) stanowią drogę publiczną. Dla oceny stanu zagospodarowania nieruchomości decydujące znaczenie ma bowiem użytek gruntowy określony w ewidencji gruntów i budynków. Tym samym za przedwczesne uznano ustalenia Wojewody, że dla powyższych działek "nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, kwestia realizacji celu, na jaki przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona".
Strona skarżąca wskazała, że Wojewoda pozyskał dokumentację projektową lotniska, która w formie zgromadzonej przez organ I instancji była niepełna, słabej jakości i co do zasady całkowicie nieczytelna. Nadto strona skarżąca podniosła, że decyzje z 8 grudnia 1973 r., nr MBGT-rV-62-i/47/73, 8 maja 1974 r. MBGT-IV-62-1/74/74, z 15 listopada 1974 r., MBGT-IV-62-1/74/74 MBGT-IV-62-1/127/75, 3 sierpnia 1977 r. MBGTIV- 62-1/112/77, zgodnie z którymi przekazano działki pod lotnisko, nie obejmowały działek nabytych od małżonków S. Tym samym zdaniem strony skarżącej przedmiotowe działki nie zostały przekazane pod lotnisko i taki stan utrzymuje się do dnia dzisiejszego. Zdaniem strony skarżącej, skoro przedmiotowe działki zostały wywłaszczone pod lotnisko to ocena celu wywłaszczenia winna być dokonywana zgodnie z obowiązującymi w dniu wywłaszczenia przepisami prawa. Pojęcie lotniska zostało zaś zdefiniowane w art. 27 ustawy Prawo lotnicze z dnia 31 maja 1962 r. (Dz.U. 1962 Nr 32, poz. 153).
Strona skarżąca wskazała także, że w dniu nabycia przedmiotowych działek przez Skarb Państwa nie obowiązywały przepisy powszechnie obowiązującego prawa nakazujące organom planowania przestrzennego tworzenia stref ochronnej przed hałasem wokół planowanego lotniska. Zdaniem skarżącej w trakcie planowania budowy lotniska nie było podstaw prawnych do wyznaczenia strefy ochronnej przed hałasem, jednoznacznych kryteriów korzystania z nieruchomości położonych najbliżej lotniska i narażanych na uciążliwy hałas podczas operacji startu i lądowania.
Skarżąca wskazała, że w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie zasad tworzenia i zagospodarowania stref ochronnych z dnia 30 września 1980 r. (Dz.U. 1980 Nr 24, poz. 92). W aktach sprawy znajdują się dokumenty wskazujące na konieczność opracowania strefy ochronnej/uciążliwości zgodnie z ww. rozporządzeniem, jednakże skutkowało to wydaniem jakiekolwiek aktu prawnego określającego strefę ochronną. W ocenie skarżącej wprowadzenie strefy ograniczonego użytkowania zgodnie z uchwałą nr 203/XVIII/16 Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 29 lutego 2016 r. w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania wokół P.2 nie może być przy tym utożsamiane z budową lotniska czy utworzeniem strefy ochronnej przed hałasem. Przedmiotowe działki nie są przy tym objęte zakazem posadowienia na nich budynków mieszkalnych czy prowadzenia działalności rolniczej. Nadto zdaniem strony skarżącej z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie sposób wywnioskować, kiedy i w jaki podlegający obiektywnej weryfikacji sposób, miałoby dojść do ziszczenia się celu wywłaszczenia poprzez objęcie przedmiotowych działek strefą ochronną/obszarem ograniczonego użytkowania.
Postanowieniem z dnia 15 listopada 2024 r. Wojewoda wstrzymał z urzędu wykonanie decyzji Wojewody z 27 września 2024 r. nr NSP-VIII.7581.1.56.2024.DL utrzymującej w mocy decyzję Starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, z 29 lutego 2024 r. o odmowie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości położonej w G., obręb [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 0,1586 ha, oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 1,1309 ha, oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 0,9413 ha, oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 0,1130 ha, [...], do czasu wydania prawomocnego orzeczenia przez sąd administracyjny.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.
Odpowiedź na skargę, z wnioskiem o jej oddalenie, wniósł także P.1 Sp. z o.o. (pismo z 18 grudnia 2024 r.)
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
W niniejszej sprawie Sąd poddał kontroli legalności decyzję Wojewody Pomorskiego z 27 września 2024 r., którą utrzymana w mocy została decyzja Starosty z 29 lutego 2024 r. o odmowie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o powierzchni 0,1586 ha, nr [...] o powierzchni 1,13 ha, nr [...] o powierzchni 0,9413 ha, nr [...] o powierzchni 0,1130 ha, położonych w G., obręb [...]. Zdaniem Sądu, akt ten wydany został po przeprowadzeniu wnikliwego postępowania administracyjnego, a poczynione w jego toku ustalenia pozwoliły na zastosowanie właściwych przepisów prawa materialnego i podjęcie trafnych rozstrzygnięć.
Z akt sprawy wynika, że kontrolowane postępowanie dotyczyło zwrotu działek: nr [...] o powierzchni 0,1586 ha, nr [...] o powierzchni 1,13 ha, nr [...] o powierzchni 0,9413 ha, nr [...] o powierzchni 0,1130 ha, położonych w G., obręb [...], wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym z 21 kwietnia 1972 r. , w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
Materialnoprawną podstawą działań organów administracji były przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.).
Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 u.g.n., stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Przepis art. 137 ust. 3 u.g.n. stanowi, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Z regulacji tej wynika więc, że roszczeniem o zwrot mogą być objęte nieruchomości wywłaszczone w drodze decyzji administracyjnej, zaś będące przedmiotem niniejszej sprawy działki nie zostały objęte taką decyzją, lecz nabyte przez Skarb Państwa w drodze umowy cywilnoprawnej – aktem notarialnym z 9 września 1974 r. Rep. A nr [...] na rok 1974, którego podstawą był art. 6 ustawy wywłaszczeniowej. W związku z tym, przepisem dopuszczającym zwrot nieruchomości wywłaszczonych w tym trybie jest art. 216 u.g.n., który stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III, a więc dotyczącego zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy wywłaszczeniowej.
Przesłanką, która uzasadnia zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest natomiast jej zbędność na cel wywłaszczenia, przy czym – zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n. zbędność taką uznaje się jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (ust. 2).
Zgodnie jednak z ugruntowanym już orzecznictwem sądowym, w razie ustalenia, że cel wywłaszczenia został na danej nieruchomości zrealizowany przed dniem 1 stycznia 1998 r., a więc przed dniem wejścia w życie u.g.n., nie ma znaczenia prawnego to, kiedy ten cel został zrealizowany i terminy określone w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie mają zastosowania. Terminy określone w tym przepisie znajdują zastosowanie wówczas, gdy odpowiednio: nie podjęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia przed dniem 1 stycznia 1998 r., bądź też nie zrealizowano celu wywłaszczenia przed dniem 22 września 2004 r. Jeżeli natomiast rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia nastąpiło przed dniem 1 stycznia 1998 r., albo cel wywłaszczenia został zrealizowany przed dniem 22 września 2004 r., to w takim przypadku terminy określone w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie mają zastosowania, ponieważ jako normy materialnoprawne, nie mogą kształtować skutków prawnych stanu faktycznego zaistniałego przed wejściem w życie przepisu określającego te terminy (por. m.in. wyroki NSA z 8 maja 2013 r., I OSK 2205/11; z 13 maja 2016 r., I OSK 1887/14; z 8 grudnia 2017 r., i OSK 1276/17; z 9 stycznia 2020 r., I OSK 3398/18, wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Rozpoznanie sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wymaga w pierwszej kolejności niewątpliwych ustaleń w zakresie odtworzenia celu wywłaszczenia, który wynikać może zarówno z treści aktu stanowiącego podstawę wywłaszczenia, jak i z innych dokumentów stworzonych w związku z tym celem i służących jego realizacji.
W niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły, że cel wywłaszczenia działek objętych aktem notarialnym z 21 kwietnia 1972 r. r. został wyraźnie określony poprzez wskazanie, że nieruchomość została przeznaczona pod lotnisko. Notariusz dokonał tego ustalenia wskazując na decyzję z 26 stycznia 1972 r. Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku, który zatwierdził ogólny plan realizacyjny budowy lotniska komunikacyjnego w R. oraz na zaświadczenie Prezydium Rady Narodowej w Kartuzach z 21 kwietnia 1972 r.
Istotne z punktu widzenia oceny prawidłowości działań organów w niniejszej sprawie jest to, że rozpoznając wniosek o zwrot wywłaszczonych nieruchomości organ zobowiązany był zbadać nie tylko istnienie przesłanek pozytywnych zwrotu nieruchomości, tj. stanu zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, ale także ustalić, czy nie zachodzą przesłanki wyłączające możliwość zwrotu nieruchomości lub jej części określone w art. 229 u.g.n., czyli sytuacja, w której przed dniem wejścia w życie u.g.n. nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej, bądź też czy nie zachodzą inne negatywne przesłanki wynikające z innych przepisów obowiązującego prawa. W razie wystąpienia takich negatywnych przesłanek zwrotu organ zobligowany jest bowiem orzec o odmowie zwrotu nieruchomości nawet wówczas, gdy stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia.
W niniejszej sprawie, jak prawidłowo ustaliły organy, taka szczególna przesłanka wyłączająca zwrot wywłaszczonej nieruchomości ziściła się w stosunku do działki nr [...], [...] i część działki nr [...] w liniach rozgraniczających pas drogowy, wynikających z planu zagospodarowania przestrzennego.
Wyjaśniając tę kwestię przywołać należy art. 2 u.g.n., zgodnie z którym przepisy tej ustawy nie naruszają innych ustaw w zakresie gospodarki nieruchomościami. Jednym z takich przepisów jest zaś niewątpliwie art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 320), zwanej dalej u.d.p., który stanowi, że drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, natomiast drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. Przepis ten określa strukturę własnościową dróg publicznych w sposób niedopuszczający wyjątków, co w konsekwencji uznawane jest w orzecznictwie za zakaz przenoszenia własności nieruchomości zajętych pod drogi publiczne na rzecz innych podmiotów niż wskazane w treści art. 2a u.d.p. (zob. wyrok NSA z 12 lutego 2009 r., I OSK 136/08, CBOSA). Podkreśla się przy tym, że w świetle cywilnoprawnej zasady superficies solo cedit (art. 191 w zw. z art. 47 i 48 Kodeksu cywilnego) obiekt budowlany, jakim jest droga, stanowi część składową gruntu zajętego pod elementy urządzenia tej drogi. Jednakże do dróg publicznych nie ma zastosowania wyjątek określony w art. 49 k.c. i z tego powodu "nie można traktować drogi jako obiektu prawnie oderwanego od własności gruntu zajętego pod drogę" (zob. M. Wolanin, Nieruchomość w procesie inwestycyjnym drogi krajowej, cz. III, Struktura działalności związanej z zagospodarowaniem terenów oraz rola dewelopera, "Nieruchomości" 2004, nr 1, str. 4). Drogi publiczne traktowane są więc jako rzeczy o ograniczonym obrocie, a jedyną prawnie dopuszczalną formą obrotu jest przenoszenie własności pomiędzy podmiotami, o których mowa w art. 2a u.d.p. Dopiero pozbawienie drogi charakteru drogi publicznej umożliwia wprowadzenie jej do obrotu cywilnoprawnego (zob. R. Skwarło, glosa do uchwały SN z dnia 13 października 2004 r. III CZP 52/04, Sam. Teryt. 2006, nr 11, s. 74).
Zakaz zwrotu nieruchomości przeznaczonej pod drogę publiczną lub znajdującej się w liniach rozgraniczających takiej drogi, nie wynika wprost z przepisów prawa, lecz jest on oczywistą konsekwencją ww. struktury własnościowej dróg publicznych, która wyklucza przenoszenie ich własności na podmioty prywatne, w tym także na rzecz byłego właściciela takiego gruntu, który po wywłaszczeniu stał się drogą publiczną lub jej częścią. Nie ulega bowiem wątpliwości, że zwrot nieruchomości pociąga za sobą skutek w postaci zmiany stosunków własnościowych. W związku z tym, wbrew zarzutom skargi, uprawnione jest twierdzenie, że wykluczona prawnie jest możliwość zwrotu wywłaszczonych nieruchomości stanowiących drogi publiczne ich byłym właścicielom lub spadkobiercom byłych właścicieli. Droga publiczna nie może bowiem przejść na własność innego podmiotu niż wskazany w art. 2a u.d.p. i służyć może wyłącznie celom publicznym. Pogląd o braku możliwości zwrotu nieruchomości zajętej pod drogę publiczną jest ugruntowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i w doktrynie, w związku z czym w tym zakresie nie istnieją wątpliwości interpretacyjne, które mogłyby wpłynąć na ocenę prawidłowości działań organów w niniejszej sprawie (zob. m.in. wyroki NSA z 12 lutego 2009 r., I OSK 515/10; z 22 marca 2018 r., I OSK 1151/16; z 19 grudnia 2019 r., I OSK 1113/18; z 27 października 2020 r., I OSK 1084/20, CBOSA; postanowienie Sądu Najwyższego z 15 lutego 2010 r., I CSK 293/11, LEX nr 1108498).
Wobec przesądzenia o braku możliwości orzekania o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej stanowiącej drogę publiczną należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 u.d.p. drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie niniejszej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Z powyższego wynika, że za drogę publiczną może być uznany taki grunt, który jest przeznaczony do ruchu, jest on zaliczony do kategorii drogi publicznej oraz jest powszechnie dostępny. W ujęciu technicznym zaś droga to budowla wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiącą całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym (art. 4 pkt 2 u.d.p.). Z kolei według art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 450 ze zm.), zwanej dalej p.r.d., droga to wydzielony pas terenu składający się z jezdni, pobocza, chodnika, drogi dla pieszych lub drogi dla rowerów, łącznie z torowiskiem pojazdów szynowych znajdującym się w obrębie tego pasa, przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów, ruchu pieszych, ruchu osób poruszających się przy użyciu urządzenia wspomagającego ruch, jazdy wierzchem lub pędzenia zwierząt.
W toku postępowania organy przeprowadziły oględziny nieruchomości w dniu 2 października 2019 r., podczas których stwierdzono, że działka nr [...] stanowi teren zieleni niskiej nieurządzonej, działka nr [...] stanowi nasyp drogowy z nasadzeniami w postaci drzew jarzębiny, działka nr [...] – teren zieleni niskiej nieurządzonej. Działka nr [...] stanowi teren pokryty zielenią, w tym drzewami i krzewami. Do protokołu z oględzin załączono mapę, z której wynika, że działki nr [...] i [...] bezpośrednio przylegają do ulicy [...], natomiast działka nr [...] do ulicy [...]. Dalej, wyjaśniając charakter ww. działek jako nieruchomości stanowiących drogę, do akt niniejszej sprawy pozyskano pismo Zarządu Dróg i Zieleni z 6 sierpnia 2020 r., z którego wynika, że działki nr [...] oraz [...] zostały przy tym wydzielone zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i przeznaczone pod poszerzenie ulic odpowiednio [...] i [...], natomiast działka nr [...] przeznaczona jest w części w planie miejscowym pod poszerzenie ulicy [...]. W kolejnym piśmie z 7 lutego 2022 r. ZDiZ wyjaśnił, że traktuje teren przeznaczony w planie miejscowym pod drogi jako rezerwę pod ewentualne poszerzenie dróg, przy czym ul. [...]. oczekuje na remont i jej ewentualne poszerzenie. Do pisma załączono załącznik z wyrysowanymi granicami stref w planie miejscowym i faktycznego zajęcia działek nr [...]-[...] przez elementy zagospodarowania układu drogowego. Nadto zwrócić należy uwagę, że rozporządzeniem Ministra Komunikacji z dnia 11 września 1986 r. (Dz.U. Nr 35, poz. 179) ulice [...] i [...] zostały zaliczone do kategorii dróg wojewódzkich. Powyższe przesądza o kwalifikacji działek nr [...], [...] i część działki nr [..], w liniach rozgraniczających wynikających z planu zagospodarowania, jako teren drogi publicznej.
W konsekwencji, prawidłowe ustalenie, że działki nr [...], [...] i część działki nr [...], w liniach rozgraniczających wynikających z planu zagospodarowania, skutkowało trafnym wnioskiem, że działki te nie mogły podlegać zwrotowi na rzecz spadkobiercy wywłaszczonego właściciela. Bez znaczenia pozostawałyby w tym zakresie ustalenia co do charakteru nieruchomości, wynikające z ewidencji gruntu, nawet gdyby nie wynikało z niej, że mamy do czynienia z działkami drogowymi. Przesądzające znaczenie ma bowiem ustalenie wynikające z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a to – o czym mowa była powyżej – zostało przekonywująco ustalone i wyjaśnione. Wobec tego rozstrzygnięcie organów w tym zakresie, zdaniem Sądu, nie narusza prawa i zasługuje na aprobatę, a oceny tej nie mogły podważyć zarzuty skargi. Wobec bowiem jednoznacznych ustaleń co do przeznaczenia i sposobu zagospodarowania ww. terenu oraz ugruntowanego orzecznictwa w zakresie braku możliwości zwrotu działek stanowiących drogi publiczne, nie sposób uznać, że orzeczona przez Wojewodę odmowa zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości w omawianym zakresie stanowiła naruszenie art. 20, art. 21 ust. 1 i 2 oraz art. 136 i art. 137 u.g.n. w zw. z art. 2a u.d.p. Przeciwnie, odmowa zwrotu nieruchomości stanowiącej fragment drogi publicznej, nie może być uznana za nadmierną ingerencję w chronione konstytucyjnie prawo własności ze względu na szczególny charakter własnościowy dróg publicznych, które nie mogą stanowić przedmiotu obrotu cywilnoprawnego. Należy bowiem zauważyć, że konstytucyjna ochrona prawa własności nie ma charakteru bezwzględnego, a jej granice wyznacza dobro publiczne, w tym wypadku ochrona dróg publicznych, którą zapewnia pozostawienie prawa własności w gestii Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego.
W ocenie Sądu prawidłowa jest ocena Wojewody co do realizacji celu wywłaszczenia na działce nr [...] i pozostałej części działki nr [...], a mianowicie, że zostały one wykorzystane na realizację lotniska. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z 11 lutego 2025 r. I OSK 236/22, że cel wywłaszczenia wynika przede wszystkim z treści decyzji wywłaszczeniowej (umowy sprzedaży) lub z innych aktów poprzedzających proces wywłaszczenia (np. zezwolenia na nabycie nieruchomości, decyzji lokalizacyjnej, decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego).
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazania wymaga, że zarówno z treści umowy, jak i wcześniejszych aktów wynika, że sporne grunty przeznaczone były pod lotnisko. Jak już wcześniej wskazano, w akcie notarialnym z 21 kwietnia 1972 r. r. określono cel wywłaszczenia poprzez wskazanie, że nieruchomość została przeznaczona pod lotnisko. Notariusz dokonał tego ustalenia, wskazując na decyzję z 26 stycznia 1972 r. Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku, którą zatwierdzono ogólny plan realizacyjny budowy lotniska komunikacyjnego w R. oraz na zaświadczenie Prezydium Rady Narodowej w Kartuzach z 21 kwietnia 1972 r.
Uwzględnić przy tym należy, że już pismem z 31 stycznia 1971 r. poinformowano G. S., że uchwałą Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z 14 czerwca 1971 r. nr 66/687/71 w sprawie koordynacji dalszych zamierzeń w związku z likwidacją lotniska komunikacyjnego w G. oraz budową nowego lotniska w R., należąca do niego nieruchomość została przewidziana pod budowę lotniska. Jednocześnie przedstawiono ofertę dobrowolnego odstąpienia przedmiotowej nieruchomości, wskazując, że brak odpowiedzi spowoduje skierowanie sprawy na drogę przymusowego postępowania wywłaszczeniowego. Następnie decyzją z 14 sierpnia 1971 r. Komisja Planowania przy Radzie Ministrów Zespół Koordynacji Terenowej ustaliła lokalizację lotniska komunikacyjnego w R. W dalszej kolejności decyzjami z 26 stycznia 1972 r. i 16 lutego 1972 r. Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku zatwierdził ogólny plan realizacyjny budowy lotniska komunikacyjnego w R. Mając na uwadze powyższe, w dniu 23 lutego 1972 r. Wojewódzkie Biuro Geodezji i Urządzeń Rolnych w Gdańsku wystąpiło o wywłaszczenie nieruchomości rolnej, składającej się z działek nr [...] i [...] ,dla której Państwowe Biuro Notarialne w K. prowadzi księgę wieczystą nr [...] stanowiących własność G. S.
W tym miejscu wskazania wymaga, że przeznaczenie gruntów pod lotnisko stanowi specyficzny cel wywłaszczenia. Tego rodzaju inwestycja ma charakter złożony i wieloetapowy, a zatem jej realizacja może trwać niejednokrotnie przez wiele lat, czyli dłuższy okres czasu. Nie można się przy tym zgodzić z interpretacją realizacji celu przeznaczenia pod lotnisko przedstawioną w skardze. Sąd podziela stanowisko orzecznictwa, że w przypadku wywłaszczenia "pod lotnisko" mamy do czynienia z wywłaszczeniem w celu budowy obiektu wielofunkcyjnego, który składa się nie tylko z charakterystycznych elementów lotniska: pasa startowego i terminali pasażerskich, ale również z całego kompleksu obiektów, urządzeń nawigacyjnych znajdujących się poza zasadniczym terenem lotniska oraz urządzeń infrastruktury z nim związanych, niezbędnych do jego prawidłowego funkcjonowania. Zatem przy ocenie realizacji takiego celu wywłaszczenia należy brać pod uwagę sposób zagospodarowania całości tego typu obiektów z uwzględnieniem konieczności posiadania infrastruktury towarzyszącej. Oznacza to, że cel wywłaszczenia nieruchomości będzie osiągnięty nie tylko wtedy, gdy zostanie wybudowany główny cel wywłaszczenia, lecz również wtedy, gdy zostanie utworzona infrastruktura dla tego przedsięwzięcia (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2018 r., I OSK 664/16, LEX nr 2466828). Podkreślenia wymaga, że w przypadku wywłaszczenia pod realizację inwestycji o złożonym charakterze, a nie pod konkretnie określony pojedynczy obiekt, realizacja celu wywłaszczenia polega na zagospodarowaniu terenu w sposób pozwalający realizować funkcję takiej inwestycji (por. wyrok NSA z 20 grudnia 2024 r., I OSK 2106/21, CBOSA).
Sąd podziela przy tym wskazane w zaskarżonej decyzji stanowisko, że cel wywłaszczenia w postaci budowy lotniska nie powinien być utożsamiany jedynie z budową obiektów samego lotniska bez dodatkowej infrastruktury obejmującej zewnętrzne instalacje umożliwiające funkcjonowanie lotniska, drogi dojazdowe, czy też strefy ochronne zabezpieczające środowisko przed negatywnym oddziaływaniem lotniska (por. wyrok WSA w Gdańsku z 13 marca 2024 r., II SA/Gd 617/23, wyrok WSA w Gdańsku z 23 czerwca 2021 r., II SA/Gd 278/21, wyrok WSA w Gdańsku z 8 września 2020 r., II SA/Gd 639/20, CBOSA). W tym kontekście oddziaływanie akustyczne jest jednym z najistotniejszych negatywnych skutków dla zdrowia i życia ludzi, towarzyszących realizowaniu infrastruktury lotniskowej. W ocenie Sądu, dokumentacja zgormadzona w aktach sprawy dowodzi, że oddziaływanie to i związana z tym uciążliwość dla terenów sąsiednich była przedmiotem analizy na etapie podejmowania decyzji o realizacji lotniska w R. i wykupu nieruchomości z przeznaczeniem na ten cel. I tak, w opinii sanitarnej Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z 21 stycznia 1972 r., a więc sporządzonej przed zawarciem umowy sprzedaży spornych gruntów wskazano, że należy opracować mapę obrazującą wielkość i zasięg uciążliwości wywołanych hałasami lotniczymi. Wskazano także, że decyzja o budowie dróg startowych może powodować ograniczenia w zabudowie terenów objętych zasięgiem ruchu lotniczego.
Nadto decyzją z 24 czerwca 1972 r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, działając na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 3 i ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 7 poz. 47), ustaliło strefę ochronną od uciążliwości wywołanej działalnością prowadzoną przez Lotnisko w R.
Z kolei, rozporządzeniem Wojewody Pomorskiego nr 8/2002 z dnia 26 lipca 2002 r. (Dziennik Urzędowy Województwa Pomorskiego z 2002 r., poz. 1211) został utworzony obszar ograniczonego użytkowania wokół P. zlokalizowanego w G. Granicę obszaru stanowiła obwiednia izofony 50 dB dla pory nocnej i 60 dB dla pory dziennej. Na mocy § 4 pkt 1 przywołanego rozporządzenia na terenie wskazanego obszaru ustalono, iż: bez względu na funkcję terenu wprowadza się zakaz lokalizowania nowych obiektów oraz rozbudowy i nadbudowy: - wszelkiej zabudowy mieszkaniowej, - obiektów oświaty, nauki, służby zdrowia, opieki społecznej i socjalnej, - innych obiektów związanych ze stałym lub wielogodzinnym pobytem dzieci i młodzieży, - obiektów, których działalność może zwiększyć poziom hałasu w środowisku. Następnie strefy ograniczonego użytkowania uregulowano uchwałą nr 203/XVIII/16 Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 29 lutego 2016 r. w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania wokół P. (Dz. U. Woj. Pom. poz. 1093). Zgodnie z § 4 tej uchwały, w obszarze ograniczonego użytkowania wyróżnia się dwie strefy ze względu na rodzaj chronionego terenu: 1. strefa B (strefa zewnętrzna), ograniczona od zewnątrz granicą obszaru ograniczonego użytkowania (obwiednia izolinii 45 dB w porze nocnej, wymaganej dla terenów o podwyższonych standardach akustycznych) oraz od wewnątrz – obwiednią izolinii 50 dB w porze nocnej (wymaganą dla terenów zabudowy mieszkaniowej), 2. strefa A (strefa wewnętrzna), ograniczona od zewnątrz obwiednią izolinii 50 dB w porze nocnej i 60 dB w porze dziennej oraz od wewnątrz – granicą terenu lotniska. W obszarze ograniczonego użytkowania wprowadzono przy tym ograniczenia w zakresie przeznaczenia terenu i sposobu korzystania z terenów.
Jak wynika z załącznika do ww. uchwały, sporne grunty obecnych działek nr [...] i części działki nr [...] (poza liniami rozgraniczającymi drogę publiczną), a także nr [...], nr [...] i pozostała część działki nr [...] znalazły się w strefie A, dla której zgodnie z § 5 ust. 2 uchwały: a) zakazuje się przeznaczenia terenu pod budowę szpitali, domów opieki społecznej i budynków związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, takich jak szkoły, przedszkola, internaty, domy dziecka itp., jak też tworzenia stref ochronnych "A" uzdrowiska; b) zakazuje się lokalizowania budynków o funkcji szpitali, domów opieki społecznej i budynków związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, takich jak szkoły, przedszkola, internaty, domy dziecka itp., z wyłączeniem w szczególności rozbudowy, odbudowy lub nadbudowy istniejących obiektów; c) zakazuje się zmiany funkcji budynków istniejących na budynki o funkcji szpitali, domów opieki społecznej i budynków związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży; d) dopuszcza się przeznaczanie nowych terenów pod zabudowę mieszkaniową, na warunkach określonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku planu miejscowego na warunkach określonych w decyzji o warunkach zabudowy, pod warunkiem zapewnienia odpowiedniej izolacyjności przegród budowlanych oraz właściwego klimatu akustycznego w pomieszczeniach wymagających ochrony akustycznej; e) dopuszcza się lokalizowanie zabudowy mieszkaniowej pod warunkiem zapewnienia właściwego klimatu akustycznego w pomieszczeniach wymagających ochrony akustycznej.
Zgodzić się zatem należy z Wojewodą, że przedmiotowa nieruchomość została przeznaczona pod strefę ochronną lotniska, która była przewidziana w fazie planowania lotniska, a następnie została zrealizowana. Co więcej - znaczenie tej strefy, choć na przestrzeni lat uciążliwość akustyczna statków powietrznych ulega zmniejszeniu wraz z postępem technicznym i technologicznym w rozwoju przemysłu lotniczego, to jednak - w dalszym ciągu jest bardzo istotna z punktu widzenia wymogów ochrony środowiska oraz ochrony zdrowia i życia ludzi, co znajduje odzwierciedlenie w aktualnie obowiązujących ww. przepisach prawa dotyczących uciążliwości akustycznej lotnisk.
Podsumowując Sąd stwierdza, że Wojewoda w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnił cel wywłaszczenia nieruchomości stanowiącej przedmiot żądania zwrotu oraz wykazał, że w sprawie doszło do realizacji tego celu, co uzasadniało odmowę jej zwrotu. Dokonaną w tym zakresie przez organ odwoławczy ocenę zgromadzonego materiału dowodowego należy uznać za wszechstronną, zgodną z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, a zaskarżone rozstrzygnięcie za należycie uzasadnione, spełniające wymogi stawiane przez art. 107 § 3 k.p.a. Brak jest tym samym podstaw, aby przyznać słuszność zarzutom podniesionym w skargach, dotyczącym zarówno naruszeń prawa materialnego, jak i procesowego.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), skargę oddalił jako niezasadną. Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, korzystając z przepisu art. 119 pkt 2 ww. ustawy.