II SA/Gd 119/25

II SA/Gd 119/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-10-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący/
Diana Trzcińska /sprawozdawca/
Jakub Chojnacki
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OZ 725/25 - Postanowienie NSA z 2025-05-22
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 49e pkt 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Asesor WSA Jakub Chojnacki Protokolant Specjalista Kinga Czernis po rozpoznaniu w dniu 8 października 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi K. L. i K. L. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 31 grudnia 2024 r. nr WOP.7721.229.2024.HB w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
K. L. i K. L., reprezentowani przez adwokata, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego w następującym stanie sprawy:
W dniu 8 maja 2020 r. skarżący złożyli do Starosty zgłoszenie w sprawie zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na budowie obiektu namiotowego o wymiarach 20,0 m x 45,0 m i wysokości 6,249 m na terenie działki nr [...] w obrębie B. w gminie Z.
Decyzją z 27 maja 2020 r. Starosta wniósł sprzeciw w sprawie zamiaru realizacji robót wskazując, że sporny obiekt jako trwale związany z gruntem nie wpisuje się w definicję obiektu tymczasowego, nadto obiekt już istnieje.
Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, decyzją z 15 lipca 2020 r. Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji, gdyż wraz z odwołaniem skarżący cofnął w całości dokonane zgłoszenie.
Pismem z 29 września 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Starogardzkim (PINB) zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie budowy obiektu namiotowego o wymiarach 20,0 m x 45,0 m na terenie działki nr [...] w obrębie B., w jednostce ewidencyjnej Z. Jednocześnie organ poinformował o planowanych oględzinach, z przeprowadzenia których zrezygnował z powodu ograniczeń COVID. Pismem z 20 lipca 2021 r. PINB poinformował o planowanej kontroli w dniu 23 sierpnia 2021 r.
W dniu 23 sierpnia 2021 r. przedstawiciele PINB przeprowadzili oględziny z udziałem K. L. stwierdzając, że na działce nr [...] w miejscowości B. posadowiony został obiekt namiotowy o wymiarach 20,0 m na 45,0 m z dachem dwuspadowym o wysokości kalenicy ok. 6,00 m. Konstrukcję obiektu stanowią kształtowniki aluminiowe o przekroju kwadratowym. Metalowe słupki są umocowane w betonowym podłożu za pomocą kotew. Obiekt zmontowano w 2019 r. i według oświadczenia współwłaściciela jest on częścią pozwolenia na budowę AB.6740.13.145.2019 wydanego przez Starostę w dniu 4 grudnia 2019 r. W protokole z oględzin odnotowano, że dokumentacja budowlana zostanie dostarczona do PINB w ciągu 7 dni od kontroli.
Postanowieniem z 26 stycznia 2022 r. PINB wstrzymał roboty budowlane prowadzone przez skarżących polegające na budowie ww. namiotu bez decyzji o pozwoleniu na budowę wskazując, że we wskazanej przez współwłaściciela dokumentacji nie odnotowano podobnego obiektu. Jednocześnie PINB poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację.
W nawiązaniu do tak wydanego postanowienia skarżący złożyli wniosek o legalizację spornego obiektu namiotowego.
Postanowieniem z 9 marca 2022 r. PINB nałożył na skarżących obowiązek przedłożenia w terminie do 27 maja 2022 r. wskazanych w postanowieniu dokumentów dotyczących spornej budowy.
Po rozpatrzeniu wniosku skarżących o przesunięcie terminu wskazanego w postanowieniu z 9 marca 2022 r. - postanowieniem z 15 czerwca 2022 r. wyznaczył termin przedłożenia dokumentów do dnia 30 września 2022 r. Po rozpatrzeniu kolejnego wniosku skarżących o zmianę terminu w postanowieniu z 15 czerwca 2022 r., PINB postanowieniem z 27 września odmówił zmiany postanowienia z 15 czerwca 2022 r. w zakresie terminu przedłożenia dokumentów dotyczących budowy spornego obiektu namiotowego.
Pismem z 28 lutego 2023 r. skarżący wnieśli o zmianę postanowienia z 15 czerwca 2022 r. w zakresie terminu, jednocześnie wyrażając wolę legalizacji spornej budowy.
Postanowieniem z 19 kwietnia 2023 r. PINB ponownie odmówił zmiany postanowienia z 15 czerwca 2022 r. w zakresie terminu.
Po wniesieniu przez skarżących zażalenia na tak wydane postanowienie, Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku postanowieniem z 29 czerwca 2023 r. stwierdził jego niedopuszczalność.
Skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na tak wydane postanowienie WINB z 29 czerwca 2023 r..
Postanowieniem z 29 września 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 716/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił wskazaną wyżej skargę, wskazując że skarżący nie uiścili wymaganego wpisu sądowego od skargi.
Decyzją z 26 września 2024 r. PINB nakazał skarżącym, wykonanie pod nadzorem osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia, rozbiórki obiektu namiotowego o wymiarach 20,0 m x 45,0 m, posadowionego w 2019 roku, bez pozwolenia na budowę, na działce nr [...] w obrębie ewidencyjnym B.
Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, decyzją z 31 grudnia 2024 r. WINB utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu WINB wskazał, że przedmiotem nakazu jest obiekt namiotowy o wymiarach 20,0 m x 45,0 m i wysokości kalenicy ok. 6,00 m, posadowiony w 2019 roku na działce nr [...] w miejscowości B. Obiekt posiada konstrukcję wykonaną z profili aluminiowych, które zamocowano w betonowym podłożu za pomocą kotew stalowych. Konstrukcja została przykryta plandeką z PCV, przytwierdzoną do profili konstrukcyjnych. Obiekt jest przy tym wyposażony w instalację elektryczną i grzewczą, a w jego wnętrzu znajduje się wyposażenie, które umożliwia jego wykorzystanie do organizowania dużych okolicznościowych uroczystości. Jak przy tym wynika z internetowego materiału reklamowego jest to "namiot weselny klimatyzowany", który posiada "eleganckie i komfortowe" wyposażenie i może pomieścić od 200 do 400 osób.
WINB uwzględnił, że inwestorzy zgłosili zamiar budowy ww. obiektu Staroście w dniu 8 maja 2020 r., który jednak wniósł sprzeciw decyzją z 27 maja 2020 r. wskazując, że obiekt nie wpisuje się w definicję obiektu tymczasowego, nadto obiekt już istnieje.
W ocenie WINB sporny obiekt nie spełnia definicji budynku, nie jest też obiektem małej infrastruktury, a w świetle art. 3 pkt 1ustawy Prawo budowlane (p.b.) należy go zakwalifikować jako budowlę, która nie posiada charakteru obiektu tymczasowego, gdyż istnieje on od 2019 roku. Zatem upłynęło już 180 dni od jego posadowienia. W rezultacie jego posadowienie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Powyższe uzasadniało wdrożenie procedury legalizacyjnej, określonej w art. 48 p.b.
WINB uwzględnił, że skarżący wystąpili o legalizację budowy, jednak nie spełnili obowiązku dostarczenia wymaganych dokumentów, czego konsekwencją jest wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę.
WINB wskazał, że organ nie określił charakteru spornego obiektu, jednak prawidłowa jego kwalifikacja uzasadnia orzeczenie jego rozbiórki z art. 49e pkt 1 p.b. Decyzja PINB jest prawnie uzasadniona, gdyż została wydana w konsekwencji rozpoczętej procedury legalizacyjnej. Organ wyjaśnił przy tym, że w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie nałożonego przez organ obowiązku, żaden przepis p.b. nie przewiduje odstąpienia od orzeczenia nakazu rozbiórki.
Zdaniem WINB skoro strony nie przedłożyły żądanych dokumentów, organ pierwszej instancji był zobligowany do wydania nakazu rozbiórki.
W skardze na tak wydaną decyzję zarzucono naruszenie:
1) Przepisów prawa materialnego:
a) art. 49e pkt 3 w zw. z art. 48 ust. 1 p.b. poprzez błędne uznanie, że sporny obiekt powinien podlegać rozbiórce, podczas gdy obiekt ten nie stanowi obiektu trwale związanego z gruntem, lecz stanowi obiekt w rozumieniu art. 3 pkt 5 p.b., który nie wymaga pozwolenia na budowę, a tym samym organy były zobligowane do ustalenia niewątpliwej kwalifikacji obiektu a dopiero później do zastosowania odpowiednich przepisów prawa materialnego dotyczących możliwości wszczęcia i prowadzenia postępowania legalizacyjnego, a kolejno postępowania w przedmiocie ewentualnej rozbiórki;
b) art. 3 pkt 5 p.b. poprzez błędną jego wykładnię i zakwalifikowanie przedmiotu postępowania jak obiektu trwale związanego z gruntem, podczas gdy zastosowane posadowienie w postaci zakotwiczenia w gruncie wskazuje na połączenie trwałe, aczkolwiek tymczasowe i umożliwiające demontaż namiotu w każdej chwili i obiekt ten jest obiektem tymczasowym, co wynika z materiału dowodowego przedłożonego przez skarżących przed organem pierwszej instancji.
2) Przepisów postępowania:
a) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie ww. przepisów, skutkujące niewyjaśnieniem całokształtu okoliczności sprawy, zaniechaniem wnikliwej oceny okoliczności faktycznych sprawy w postaci prawidłowej kwalifikacji prawnobudowlanej obiektu, którego dotyczy postępowanie; zaniechanie zweryfikowania okoliczności wskazywanych przez skarżących w piśmie z 9 września 2024 r. oraz brakiem sporządzenia wyczerpującego uzasadnienia z powołaniem na konkretne dowody uznania obiektu namiotowego za trwale związany z gruntem, bez jednoczesnego odniesienia się do przedłożonego przez skarżących dowodu w postaci opinii technicznej,
b) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie, podczas gdy należało uchylić zaskarżoną decyzję.
Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji PINB.
W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, że WINB całkowicie pominął zarzuty dotyczące wątpliwości w zakresie możliwości przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, wskazanych w piśmie z 28 lutego 2023 r. a dotyczących prawnobudowlanej kwalifikacji spornego obiektu. Organy obu instancji nie odniosły się przy tym do przedłożonej przez skarżących opinii.
Nadto w ocenie strony skarżącej WINB błędnie uznał, że zainicjowanie postępowania legalizacyjnego stanowi o przyznaniu przez skarżących, że dokonali samowoli budowlanej.
Strona skarżąca podkreśliła, że w jej ocenie zachowują aktualność zarówno zarzuty jak i argumentacja odwołania.
Strona skarżąca wskazała, że sporny obiekt można de facto przenieść w inne miejsce, co nie byłoby możliwie w przypadku obiektu trwale związanego z gruntem.
Zdaniem strony skarżącej utożsamienie związania z gruntem wyłącznie z jego fizyczną trwałością, będącą skutkiem odporności na warunki atmosferyczne prowadzi do wadliwej wykładni pojęcia obiektu trwale związanego z gruntem i w konsekwencji błędnej kwalifikacji obiektu jako podlegającego nakazowi rozbiórki.
Skarżąca podkreśliła, że kwestia trwałego związania z gruntem była przedmiotem licznych wypowiedzi orzecznictwa, jednocześnie przytoczyła szereg przykładów orzecznictwa, przywołując wyroki: NSA z 30 listopada 2023 r. sygn. III FSK 748/23, WSA w Łodzi z 27 lipca 2023 r. sygn. II SA/Łd/23, wyrok NSA z 27 maja 2008 r. sygn. II OSK 566/07, z 14 października 2008 r. sygn. II OSK 299/08 oraz wyrok NSA z 29 stycznia 2019 r. II OSK 545/17.
W ocenie skarżącej, brak ustalenia wszystkich istotnych okoliczności i niekompletny materiał dowodowy uniemożliwiał dokonanie prawidłowej kwalifikacji prawnobudowlanej spornego obiektu. Strona skarżąca podkreśliła, że nakaz rozbiórki jest bardzo daleko idącym środkiem prawnym, rodzącym poważne i dotkliwe skutki materialne, zatem nie można go stosować, gdy nie jest do końca jasny i jednoznaczny stan faktyczny sprawy.
Strona skarżąca zwróciła także uwagę na upływ kilku lat od daty wszczęcia postępowania. Nadto w jej ocenie więcej rozważań w kwestii materii zasadniczej poczynili skarżący aniżeli organy obu instancji. Zdaniem skarżących utrzymanie w mocy decyzji nakazującej rozbiórkę jest niezasadne a zdecydowanie przedwczesne.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z 31 grudnia 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą skarżącym rozbiórkę obiektu namiotowego o wymiarach 20,0 m x 45,0 m, posadowionego w 2019 roku, bez pozwolenia na budowę, na działce nr [...] w obrębie ewidencyjnym B.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonych decyzji stanowi art. 49e pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 725 – dalej jak wcześniej jako "p.b."), zgodnie z którym, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku nieprzedłożenia, w wyznaczonym terminie, dokumentów legalizacyjnych.
Należy wskazać, że orzekające w sprawie organy w sposób prawidłowy zastosowały przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym po dniu 19 września 2020 r. Zgodnie bowiem z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471) do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1 (tj. Prawem budowlanym - przypisek Sądu), wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. W niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte 29 września 2020 r., a więc po wejściu w życie powołanej wyżej nowelizacji Prawa budowlanego.
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazania wymaga, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest obiekt, którego kwalifikacja prawnobudowlana stanowi przedmiot argumentacji skargi. W toku oględzin ustalono, że na działce nr [...] w miejscowości B. posadowiony został obiekt namiotowy o wymiarach 20,0 m na 45,0 m z dachem dwuspadowym o wysokości kalenicy ok. 6,00 m. Konstrukcję obiektu stanowią kształtowniki aluminiowe o przekroju kwadratowym. Metalowe słupki są umocowane w betonowym podłożu za pomocą kotew. Obiekt zmontowano w 2019 r. Z wykonanej podczas oględzin dokumentacji fotograficznej wynika, że obiekt posiada drzwi, nadto w obiekcie zamontowano działające oświetlenie (lampy wiszące). Nadto wnosząc o legalizację ww. obiektu skarżący przedłożyli przy tym sporządzony w 2018 r. projekt spornego obiektu, z którego (części 8.1 – str. 20) wynika, że stanowi on halę namiotową o konstrukcji z profili aluminiowych z wkładkami stalowymi w narożach ram. Główny szkielet nośny stanowią jednonawowe dwuspadowe ramy z profili zamkniętych. Słupy i rygle ram połączone są węzłami wkładkowymi stalowymi spawanymi z rur. Wkładki węzłowe zabezpieczone są przed wysuwaniem z profili aluminiowych za pomocą sworzni lub śrub. Na pokrycie ścian zastosowano płytę warstwową gr. 60 mm oraz poliwęglan. W projekcie (8.7 – str. 24) wskazano, że ramy hali kotwi się do stóp fundamentowych z betonu zbrojonych górą i dołem z prętów o przekroju 12 co 150 mm (stal IIIN) o wymiarach 1000 x 1000 mm dla słupów ram głównych i 600 x 600 mm dla słupów w ścianie szczytowej i wysokości dostosowanej do strefy przemarzania gruntu w danej lokalizacji, przy założeniu posadowienia w gruntach nośnych. Kotwienie słupów w betonie niezarysowanym wykonuje się za pomocą stalowego pręta gwintowanego ocynkowanego. Zakotwienie stóp hali w gruncie stanowi wbijany system kotew palikowanych z pręta stalowego okrągłego. Sporny obiekt wykorzystywany jest do organizacji uroczystości okolicznościowych. Posiada wyposażenie umożliwiające organizowanie wesel czy konferencji.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że będący przedmiotem postępowania obiekt bezspornie jest objęty reglamentacją p.b. Sporny obiekt nie jest bowiem "namiotem" niepodpadającym pod przepisy p.b. ze względu na wielkość i rodzaj konstrukcji. Nie stanowi on bowiem, chociażby ze względu na wymiary, obiektu ewidentnie o charakterze tymczasowym, opartego na konstrukcji możliwej do przeniesienia przez człowieka bez użycia sprzętu technicznego (jakimi są np. namioty nad tymczasowymi straganami podczas targowisk, festiwali).
Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko Naczelnego Sadu Administracyjnego, wyrażone w wyroku z 6 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1052/20, LEX nr 3587789, że konstrukcje duże, których wzniesienie wymaga zaawansowanego montażu, składające się ze specjalnie przygotowanych elementów prefabrykowanych i wymagające montażu przy użyciu sprzętu technicznego, a przy tym takie, których charakterystyka wskazuje na zamiar umiejscowienia ich w danym miejscu przez dłuższy czas, należy uznać za obiekty podpadające pod przepisy p.b.
W ocenie Sądu sporny obiekt, który tworzy pomieszczenia w celu wykorzystania przez ludzi, zwłaszcza w celu przebywania wewnątrz, stanowiący stabilną i zespoloną konstrukcję z elementami pełniącymi funkcję ścian i dachu, a przy tym o wielkości wykluczającej uznanie go za niewielki obiekt możliwy do przeniesienia przez ludzi bez użycia sprzętu technicznego - jest z całą pewnością obiektem budowlanym. Przesądza o tym nie tylko jego funkcja użytkowa opisana wyżej, ale też to, że tego typu obiekt jest wzniesiony z elementów, które na potrzeby spełnienia kwalifikacji obiektu z punktu widzenia art. 3 pkt 1 p.b. należy uznać za wyroby budowlane. Mamy tu do czynienia z konstrukcją z profili aluminiowych utrzymujących dach i ściany, a więc zestawu wyrobów wyprodukowanych w celu trwałego wbudowania w obiektach takich jak analizowany i mających stanowić ich elementy konstrukcyjne. Zdaniem Sądu konstrukcja ww. obiektu, sposób jego powiązania z gruntem i opisane wyżej cechy świadczą przy tym jednoznacznie o tym, że jest to trwale związany z gruntem obiekt budowlany o konstrukcji stalowej, a nie namiot. Wbrew argumentacji skargi, nie jest to też obiekt tymczasowy – nie tylko ze względu na opisane wyżej cechy konstrukcyjne, ale także fakt, że istnieje on od 2019 roku, co jednoznacznie wyklucza go z kategorii tego typu obiektów. Jak wynika z protokołu z oględzin, metalowe słupki są umocowane w betonowym podłożu za pomocą kotew. Skoro jest zaś on posadowiony na kotwach stalowych to oznacza to, że jest to fundament stanowiący element konstrukcyjny budowli przekazujący obciążenie na podłoże. Tym samym za pomocą tych kotew w betonowej wylewce sporny obiekt jest związany z gruntem w sposób zapewniający trwałość konstrukcji i uniemożliwiający jej przesunięcie, czy zniszczenie przez działanie sił przyrody. Na marginesie - już same gabaryty obiektu oraz pełniona funkcja wymagają trwałego związania z gruntem. W przypadku braku takiego związania obiekt ten nie spełniałby podstawowego celu jakim niewątpliwie było m.in. bezpieczne organizowanie uroczystości okolicznościowych dla dużych grup ludzi. Zdaniem Sądu, opisane cechy ww. obiektu sprawiają, że nie jest to budynek w rozumieniu art. 3 pkt 2 p.b., gdyż mimo trwałego związania z gruntem, nie posiada klasycznych przegród budowlanych i dachu. W takiej zaś sytuacji, kwalifikacja spornego obiektu dokonana przez organ odwoławczy jako budowli, wymagającej pozwolenia na budowę, jest prawidłowa. Zgodnie z bowiem z art. 3 pkt 3 p.b., pod pojęciem budowli należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury.
Bez wpływu na powyższe pozostaje przy tym deklarowana w 2024 r. chęć przeznaczenia obiektu na pomieszczenie socjalne oraz ocena obiektu dokonana w załączonej przez skarżących opinii technicznej wykonanej przez rzeczoznawcę budowlanego dr hab. inż. M. N. Ww. opinia techniczna stanowi niewątpliwie opinię branżową i w tym zakresie zawiera ona wiedzę specjalną. Nie ma natomiast charakteru opinii prawnej.
Postępowanie w sprawie samowoli budowlanej rozpoczyna się od wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego:
1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (art. 48 ust. 1 p.b.).
W postanowieniu organ informuje stronę o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3). Postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (ust. 5). Następnie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może w ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1 p.b.). Jeżeli wniosek ten nie zostanie złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki (art. 49e pkt 1 p.b.). Taki sam skutek ma wycofanie wniosku, co może nastąpić praktycznie na całym etapie procedury legalizacyjnej (art. 49e pkt 2 w zw. z art. 48a ust. 2 p.b.). Jeżeli jednak inwestor (właściciel lub zarządca) złoży wniosek o legalizację, organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdraża procedurę legalizacyjną.
Regulacja skutków samowoli budowlanej jest konsekwencją obowiązującej w Prawie budowlanym generalnej zasady, wyrażonej w art. 28 tej ustawy, przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31 p.b. Z samowolą budowlaną mamy zatem do czynienia wówczas, gdy obiekt budowlany został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
Wskazać przy tym należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że naruszenie Prawa budowlanego powinno być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy. Istotne jest bowiem rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana, od jej likwidacji (zob. uchwała NSA z 16 grudnia 2013 r. sygn. akt II OPS 2/13, ONSAiWSA 2014/6/89, wyroki NSA: z 2 grudnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1974/10, z 29 września 2018 r. sygn. akt II OSK 109/18, z 23 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 1879/17, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Powyższe oznacza, że ustalenia, czy dane roboty budowlane podlegały reglamentacji p.b., w tym w szczególności, czy na ich wykonanie konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę, dokonanie zgłoszenia, czy też można ich było dokonać bez jakichkolwiek formalności, należy dokonywać na podstawie przepisów obowiązujących w okresie wybudowania danego obiektu.
Z przekazanych wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika, że postanowieniem z 26 stycznia 2022 r. PINB wstrzymał roboty budowlane polegające na budowie spornego obiektu, jako zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, informując inwestora o możliwości złożenia wniosku o legalizację tego obiektu w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu. Z uwagi na to, że skarżący złożyli wniosek o legalizację spornego obiektu, PINB postanowieniem z 27 lutego 2023 r., na podstawie art. 48b ust. 1 i 2 p.b., nałożył na skarżących obowiązek przedłożenia, w terminie do 27 maja 2022 r., wymienionych w postanowieniu dokumentów legalizacyjnych. Termin ten został w dalszej kolejności przedłużony do 30 września 2022 r.
Ponieważ skarżący nie przedłożyli dokumentów legalizacyjnych organ pierwszej instancji wydał w dniu 26 września 2024 r. decyzję orzekającą rozbiórkę ww. obiektu (na podstawie art. 49e pkt 3 p.b.). Dokumenty te nie zostały złożone również do dnia wydania przez organ odwoławczy decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Należy podkreślić, że wystąpienie którejkolwiek z przesłanek wskazanych w art. 49e p.b. obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji o rozbiórce, nie pozostawiając mu w tej kwestii żadnej swobody. Jeżeli zatem inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego nie skorzystają ze swojego uprawnienia i nie złożą stosownego wniosku o legalizację w ustawowym terminie lub mimo wyznaczenia terminu - nie przedłożą dokumentów legalizacyjnych, organ ma obowiązek przeprowadzić postępowanie administracyjne w celu wydania decyzji o rozbiórce (tak: R. Godlewski (w:) Prawo budowlane. Komentarz, red. D. Sypniewski, LEX/el. 2022, art. 49e). W orzecznictwie zauważa się bowiem, że decyzja wydawana w trybie art. 49e pkt 3 p.b., a z taką mamy do czynienia w niniejszej sprawie, ma charakter związany (zob. wyrok WSA w Warszawie z 4 listopada 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 1708/22).
W konsekwencji, przedmiotem niniejszego postępowania było wyłącznie ustalenie, czy skarżący przedłożyli w terminie wyznaczonym przez organ nadzoru budowlanego dokumenty legalizacyjne, czy nie. W tym pierwszym bowiem wypadku organ nadzoru budowlanego przeprowadziłby postępowanie legalizacyjne, zgodnie z art. 48a i art. 48b oraz art. 49 ust. 1-4 Prawa budowlanego, legalizując samowolnie wybudowany obiekt. W drugim zaś, wobec nieprzedłożenia dokumentów legalizacyjnych, pomimo wyznaczenia odpowiedniego terminu, organ nadzoru budowlanego zobowiązany był do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu.
Z postanowienia PINB z 9 marca 2022 r. wynika, że stosownie do treści art. 48b ust. 1 i 2 p.b. skierowano do skarżących obowiązek przedłożenia, w terminie do 27 maja 2022 r., następujących dokumentów legalizacyjnych:
1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego planu miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (wskazane w art. 48b ust. 2 pkt 1 p.b.)
2) oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością (art. 48b ust. 2 pkt 2 p.b. w zw. z art. 33 ust. 2 pkt 2
3) projektu zagospodarowania działki lub terenu (art. 48b ust. 2 pkt 2 p.b. w zw. z art. 33 ust. 2 pkt 1,)
4) projektu architektoniczno-budowlanego (3 egzemplarze) wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami, których obowiązek dołączenia wynika z przepisów odrębnych ustaw lub kopiami tych opinii, pozwoleń, uzgodnień i innych dokumentów (art. 48b ust. 2 pkt 2 p.b. w zw. z art. 33 ust. 2 pkt 1)
5) dwóch egzemplarzy projektu technicznego (art. 48b ust. 2 pkt 2 p.b.).
Z akt sprawy wynika, że skarżący przedłożyli:
- projekt konstrukcji hali namiotowej o wymiarach w rzucie 20,0 m x 45,0 m wysokości ściany bocznej 3,0 m przy rozstawie ram co 5 m,
- wniosek o ustalenie warunków zabudowy złożony w Urzędzie Gminy Zblewo w dniu 23 listopada 2022 r. (zatem nie tylko po wyznaczonym terminie, ale ponad osiem miesięcy po wydaniu postanowienia PINB nakładającego obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych),
- w dniu 28 lutego 2023 r. oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością oraz protokoły badań ochrony przeciwpożarowej.
W rezultacie organy prawidłowo uznały, że skarżący nie złożyli w wyznaczonym terminie wszystkich wymaganych dokumentów legalizacyjnych samowolnie wzniesionego obiektu usytuowanego na działce nr [...] w B. Wobec nieprzedłożenia przez skarżących dokumentów legalizacyjnych - orzekające w sprawie organy prawidłowo zastosowały art. 49e pkt 3 p.b. i wydały decyzję o rozbiórce obiektu.
Podsumowując dotychczasowe rozważania należy stwierdzić, że wydane w sprawie decyzje nie naruszają przepisów Prawa budowlanego. Sąd nie stwierdził również naruszenia przepisów postępowania w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazania w tym miejscu wymaga, że w aktach sprawy PINB znajduje się pismo z 9 września 2024 r., które nie zostało opatrzone podpisem skarżących, jednak brak ten pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, gdyż skarżący wskazali na ww. pismo w odwołaniu, złożonym pismem z 7 października 2024 r., potwierdzając tym samym złożenie zawartego w tym piśmie wyjaśnienia.
Zdaniem Sądu zgodzić należy się ze skarżącymi, że WINB w skarżonej decyzji nie odniósł się do ww. pisma z 9 września 2024 r., ani też do przedłożonej przez nich opinii technicznej, czym WINB naruszył wskazane w skardze przepisy postępowania, tj. art. 77 § 1 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a. Jednak wbrew zarzutom skargi naruszenie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do uznania rozstrzygnięcia WINB za prawidłowe.
Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), oddalił skargę, uznając ją za nieuzasadnioną.