II SA/GD 119/21

II SA/Gd 119/21 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2021-07-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-03-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz
Diana Trzcińska /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Górska
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 2127/21 - Wyrok NSA z 2022-11-04
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 65
art. 129 ust. 5 pkt 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2021 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. K. na decyzję Wojewody z dnia 17 grudnia 2020 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogę oddala skargę.
Uzasadnienie
Skarga G. K. na decyzję Wojewody z 17 grudnia 2020 r., nr [..], wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Decyzją z 5 listopada 1998 r., wydaną na podstawie art. 93 ust. 1, art. 96 ust. 1 i art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, Wójt Gminy zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w B., stanowiącej działkę nr [..], KW nr [..]. W punkcie 2 tej decyzji orzeczono, że powstałe w wyniku podziału działki nr [..] i [..] stanowić będą drogi dojazdowe do wydzielonych działek. Decyzja ta wydana została na pisemny wniosek właścicielki nieruchomości – G.K., która w piśmie tym oświadczyła również, że wydzieloną drogę nr [..] i [..] przekazuje na rzecz Gminy bez odszkodowania. Ponadto w protokole uzgodnień sporządzonym z 4 listopada 1998 r. wskazano, że skarżąca oświadczyła, że w związku z przejściem prawa własności działek nr [..] i [..] w B., rezygnuje z odszkodowania z tego tytułu oraz, że nie będzie w przyszłości rościć pretensji co do ustalonego uzgodnieniami odszkodowania.
Pismem z 9 lutego 2018 r. skarżąca zwróciła się do Starosty o ustalenie odszkodowania za działki o numerach [..] i [..] przejęte przez Gminę decyzją z 5 listopada 1998 r. wskazując, że skierowane do Wójta Gminy dnia 15 listopada 2017 r. zaproszenie do negocjacji nie przyniosło rezultatu w postaci rokowań.
Starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, decyzją z 28 sierpnia 2020 r., wydaną na podstawie art. 129 ust. 1 i ust. 5 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i art. 105 k.p.a., umorzył postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz skarżącej.
Uzasadniając wydaną decyzję, Starosta wskazał, że działka nr [..] została wydzielona jako droga dojazdowa w formie "ślepej ulicy", nie była więc elementem układu komunikacyjnego wsi o ogólnodostępnym charakterze. Z badania księgi wieczystej nr [..], gdzie jako właściciel wpisana jest Gmina wynika, że działka nr [..] została ujawniona w księdze wieczystej na podstawie decyzji. Jednak wpis w księdze wieczystej ma jedynie charakter deklaratoryjny, czyli ma znaczenie informacyjne, a nie prawotwórcze, jak w przypadku wpisu konstytutywnego. Natomiast co do działki nr [..] uznał organ, że wchodzi ona w skład sieci ulic tworzących układ komunikacyjny miejscowości jako poszerzenie istniejącej drogi, co jest widoczne na projekcie podziału. Zatem decyzja podziałowa odniosła skutek wywłaszczeniowy w stosunku do działki nr [..], nie odniosła natomiast takiego skutku w stosunku do działki nr [..], wobec niej nie powstało więc roszczenie o ustalenie odszkodowania w drodze decyzji administracyjnej. Niemniej jednak w okolicznościach sprawy nie ziściła się przesłanka do wdrożenia trybu administracyjnoprawnego o ustalenie odszkodowania, gdyż odszkodowanie za działki nr [..] i [..] zostało ustalone w trybie cywilnoprawnym, co potwierdza protokół uzgodnień z 4 listopada 1998 r., w którym znajduje się zapis o rezygnacji właścicielki z odszkodowania z tytułu przejęcia działek [..] i [..] (w przypadku tej drugiej działki zdaniem organu biorąc pod uwagę całokształt protokołu, wystąpiła w jej oznaczeniu oczywista pomyłka pisarska).
Jednocześnie, odnosząc się do wniosków złożonych przez skarżącą w piśmie z 19 kwietnia 2019 r., Starosta wyjaśnił, że do akt sprawy zostały przedłożone uwierzytelnione kopie wszystkich dokumentów, w związku z tym nie ma powodu przeprowadzać dowodów z oryginałów tych dokumentów, ponieważ kserokopia właściwie uwierzytelniona ma tę samą moc jak oryginalny dokument. Z kolei, odnośnie do wniosku dotyczącego daty uprawomocnienia się decyzji, Starosta wyjaśnił, że nie ma ona znaczenia dla sprawy, gdyż ustalenia dotyczące odszkodowania mogą mieć miejsce przed datą uzyskania waloru ostateczności przez decyzję podziałową. Nie ma również znaczenia dla sprawy przeprowadzenie dowodu z przesłuchania i dokumentów na okoliczność ustalenia przywołanych zdarzeń, gdyż organy administracji publicznej nie dokonują oceny skuteczności zawartych czynności cywilnoprawnych, jak również nie badają okoliczności, w jakich doszło do ich zawarcia, gdyż pozostaje to w kompetencjach sądu powszechnego.
Wojewoda rozpoznając odwołanie skarżącej, decyzją z 17 grudnia 2020 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W ocenie Wojewody podział przedmiotowej nieruchomości doprowadził do wydzielenia działek nr [..] i [..] pod ulice, do obsługi nowo wydzielonych działek. I choć obecnie działka nr [..] nie stanowi drogi, to gmina zatwierdzając podział wskazała, że wydzielenie tej działki jest zgodne z obowiązującym w dniu 5 listopada 1998 r. planem zagospodarowania przestrzennego i będzie stanowić drogę dojazdową, a ponadto - jak wskazał Starosta w swojej decyzji - działka może być wykorzystana na poszerzenie ul. K. Natomiast działka nr [..] stanowi drogę, która obsługuje wydzielone działki i połączona jest z ulicą K. Na potwierdzenie tych ustaleń wskazano na to, że działki zostały ujawnione w KW nr [..], w której w dziale II jako właściciel wpisana jest Gmina, a prawo to zostało ujawnione na podstawie decyzji podziałowej Wójta z 5 listopada 1998 r. nr [..]. Sposób korzystania z przedmiotowych działek określono jako droga.
Dalej, Wojewoda wskazał, że w sprawie doszło do zrzeczenia się odszkodowania zanim wydano decyzję podziałową. Nie ma podstaw do ustalenia odszkodowania za prawo własności działek nr [..] i [..], skoro bowiem właścicielka działki zrzekła się odszkodowania z tytułu utraty jej prawa własności, to pomiędzy stronami doszło do uzgodnienia wysokości odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, co wyklucza możliwość jego ustalenia w postępowaniu administracyjnym.
W skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o uchylenie jej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zarzuciła organom:
1. rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj.:
1.1. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, iż w okolicznościach niniejszej sprawy zachodzą podstawy do umorzenia postępowania, a w konsekwencji niezastosowanie przepisu art. 104 § 1 k.p.a. i niewydanie decyzji rozstrzygającej sprawę merytorycznie, mimo istnienia podstaw ku temu;
1.2. art. 7, art. 77 oraz art. 80 w zw. z art. 15 oraz art. 140 k.p.a. poprzez ich pominięcie i nierozpoznanie wniosków dowodowych zawartych w piśmie z dnia 19 kwietnia 2019 r.;
1.3. art. 76a § 4 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. oraz art. 140 k.p.a. poprzez ich pominięcie i niewezwanie Wójta Gminy do przedłożenia oryginałów dokumentów wskazanych w piśmie z dnia 19 kwietnia 2019 r., mimo iż było to uzasadnione okolicznościami sprawy;
2.naruszenie prawa materialnego tj.:
2.1. art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że rokowania mogły być prowadzone w imieniu gminy przez kogokolwiek, podczas gdy zgodnie z tym przepisem, w sprawie mógł występować tylko Zarząd Gminy oraz przez uznanie, że rokowania mogą być prowadzone przed dniem uostatecznienia się, a nawet przed dniem wydania decyzji podziałowej;
2.2. art. 31 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym w zw. z art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich niezastosowanie i pominięcie faktu, że w dniu 4 listopada 1998 roku wyłącznie Wójt Gminy był upoważniony z mocy samego prawa do reprezentowania Gminy przy zawieraniu umów z osobami trzecimi, oraz do prowadzenia negocjacji, o których mowa w treści art. 98 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami,
2.3. art. 65 § 1 i 2 k.c. poprzez ich niezastosowanie i niedokonanie wykładni oświadczenia skarżącej z 4 listopada 1998 roku w sposób uwzględniający okoliczności, w których zostało złożone, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego przyjęcia, że przedmiotowe oświadczenie stanowiło wyraz negocjacji prowadzonych pomiędzy Gminą a skarżącą, których wynikiem było definitywne i nieodwołane zrzeczenie się przez skarżącą prawa do odszkodowania za działki nr [..] oraz [..],
2.4. art. 82 k.c. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie faktu, że składając swój podpis pod protokołem z 4 listopada 1998 roku skarżąca znajdowała się w stanie wyłączającym swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli,
2.5. art. 58 § 1 k.c. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie faktu, iż czynność prawna skutkująca pozbawieniem skarżącej prawa do odszkodowania za działki wywłaszczone pod drogi gminne była sprzeczna z prawem, tj. art. art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 21 ust. 2 Konstytucji RP dopuszczających wywłaszczenie, ale wyłącznie za odszkodowaniem odpowiadającym wartości wywłaszczonej nieruchomości, a przynajmniej miała na celu obejście wskazanych przepisów prawa bezwzględnie obowiązującego.
W uzasadnieniu skargi rozwinięto przytoczone wyżej zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z 17 marca 2021 r. Gmina wniosła o oddalenie skargi, wskazując, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody z 17 grudnia 2020 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty w sprawie umorzenia postępowania dotyczącego ustalenia i wypłaty odszkodowania za pozbawienie prawa własności działki. Bezsporne jest, że zgodnie z decyzją Wójta Gminy z 5 listopada 1998 r. doszło do przejścia prawa własności działek nr [..] i [..], położonych w B., gmina W., przeznaczonych pod drogi dojazdowe, na rzecz gminy. Sporne natomiast jest to, czy skarżąca skutecznie zrzekła się odszkodowania za pozbawienie własności jej nieruchomości, czy też odszkodowanie to dopiero należy ustalić i wypłacić w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W ocenie sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż jest bezzasadna, a postępowanie przeprowadzone przez organ odwoławczy oraz organ I instancji jest prawidłowe.
Podstawę rozstrzygnięcia organów stanowił art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (w dacie orzekania: t.j. Dz. U. 2020, poz. 256 ze zm.), zwany dalej: k.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. W konsekwencji postępowanie można zakwalifikować jako bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega merytorycznemu załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia, gdyż brak jest materialnego elementu stosunku administracyjnoprawnego.
Zgodnie z art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. 2020, poz. 1990 ze zm.), zwanej dalej: u.g.n., starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Przepis ten nie jest samoistną podstawą do ustalenia odszkodowania, ale materialnoprawny obowiązek ustalenia odszkodowania musi wynikać z odrębnych podstaw prawnych. Natomiast zgodnie z art. 98 ust. 1 zd. 1 u.g.n. działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości (ust. 3).
Wyjaśnić w tym miejscu jednocześnie należy, że tryb decyzyjny ustalenia odszkodowania jest obligatoryjnie poprzedzany trybem cywilnoprawym – konsensualnym, a obie formy ustalenia odszkodowania, pozostając pełnoprawnymi trybami, wykluczają się wzajemnie, w tym sensie, że ustalenie odszkodowania w trybie cywilnoprawnym wyklucza prowadzenie postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest ustalenie odszkodowania. Tylko niepowodzenie trybu cywilnoprawnego umożliwia wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie odszkodowania, gdyż w takim przypadku wypełniona zostaje przesłanka braku porozumienia co do wysokości odszkodowania i strona postępowania może następnie skorzystać z norm regulujących ustalanie i wypłatę odszkodowania według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości (por. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 596/13, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W konsekwencji, żądanie odszkodowania zgłoszone przez skarżącą może być przedmiotem postępowania administracyjnego tylko w wypadku, gdy kwestia odszkodowania nie została załatwiona w sposób właściwy dla metody cywilnoprawnej. O ile jednak dopuszczenie ustalenia między stronami kwoty odszkodowania za wywłaszczone grunty nie budzi wątpliwości, to kwestią sporną jest możliwość dokonania takich wiążących ustaleń jeszcze przed wydaniem i uprawomocnieniem się decyzji podziałowej.
Zauważyć w tym miejscu należy ponadto, że orzecznictwo w sprawach cywilnych dopuszcza co do zasady możliwość zwolnienia z długu przyszłego, przy czym nie ulega wątpliwości, że w tym celu konieczna jest możliwość określenia tej przyszłej wierzytelności, a więc dostatecznego sprecyzowania obowiązku świadczenia. Innymi słowy, jeśli istnieje możliwość określenia długu na podstawie stanowiącego jego źródło stosunku prawnego, do którego zwolnienie z długu się odwołuje, dług ten nie musi być określony kwotowo, jeśli z tego stosunku zobowiązaniowego jednoznacznie wynika jego przedmiot. Natomiast w świetle tego podkreślić należy, że w orzecznictwie administracyjnym dopuszcza się możliwość zrzeczenia się przez właściciela nieruchomości odszkodowania za nieruchomość wydzieloną pod drogę publiczną, dopuszczając możliwość tego zrzeczenia także przed ukształtowaniem się wierzytelności w formie ostatecznej decyzji, pod warunkiem wszakże odpowiedniego skonkretyzowania sytuacji prawnej, z której roszczenie o odszkodowanie ma wynikać.
W tym zakresie sąd w składzie orzekającym podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko, wypracowane na gruncie wyroku Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2018 r., w sprawie o sygn. akt V CSK 261/17 i zaakceptowane także w wyroku NSA z 30 października 2018 r., sygn. akt I OSK 31/17, że wysokość odszkodowania za nieruchomość wydzieloną pod drogę publiczną może być uzgodniona między właścicielem a właściwym organem przed dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Orzeczenie Sądu Najwyższego doprowadziło do zmiany dotychczasowego stanowiska w omawianej kwestii, prezentowanego m.in. w orzeczeniach przytoczonych przez skarżących w skardze, i obecnie nie budzi wątpliwości, że były właściciel jest uprawniony do uzgodnienia wysokości odszkodowania z organem, przed dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne.
W konsekwencji przyjęto też, że w ramach tych uzgodnień możliwe jest również zrzeczenie się przez właściciela nieruchomości prawa do odszkodowania za wywłaszczony grunt, także przed dokonaniem podziału. Przy czym, dla prawnej możliwości takich działań przed ukształtowaniem się wierzytelności w formie ostatecznej decyzji, konieczne jest odpowiednie skonkretyzowanie sytuacji prawnej, z której roszczenie o odszkodowanie ma wynikać.
Z akt sprawy wynika, że właścicielka wywłaszczonej pod drogę dojazdową nieruchomości zrzekła się odszkodowania za przejecie należącej do niej nieruchomości – działek nr [..] i [..] na rzecz Gminy, a swoją wolę w odniesieniu do działki nr [..] przedstawiła w oświadczeniu z 19 października 1998 r. załączonym do akt administracyjnych sprawy oraz w protokole uzgodnień nr [..] z 4 listopada 1998 r. (także w aktach sprawy). W odniesieniu zaś do działki nr [..] takie oświadczenie o zrzeczeniu się odszkodowania zawiera protokół uzgodnień nr [.] z 4 listopada 1998 r. Przy czym, sąd podziela stanowisko organów orzekających w sprawie, że w świetle całokształtu treści tego ostatniego uzgodnienia oraz całego materiału dowodowego, oznaczenie numeru działki zawarte w protokole, tj. nr [..] stanowi omyłkę, w istocie dotycząc działki nr [..] – również wymienionej w treści tego uzgodnienia jako działka drogowa wydzielona z działki nr [..]. Zarówno oświadczenie z 19 października 1998 r., jak i protokół uzgodnień zawierają oznaczenie jego autora z imienia i nazwiska, numer i powierzchnię działki, osnowę oświadczenia oraz datę i własnoręczny podpis skarżącej. W ocenie sądu, precyzyjna treść oświadczenia o zrzeczeniu się odszkodowania świadczy o tym, że skarżąca miała wiedzę co do tego, jaki skutek będzie miało jej oświadczenie. Zatem do takiego zrzeczenia się odszkodowania za konkretne działki doszło w niniejszej sprawie, co Wojewoda, a wcześniej Starosta, prawidłowo uwzględnili.
Wobec uznania, że w takich okolicznościach możliwe byłoby uzgodnienie wysokości odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę, niekonsekwencją byłoby wykluczenie możliwości zrzeczenia się prawa do odszkodowania, które powstanie w przyszłości, gdy w systemie prawa, na zasadzie art. 508 k.c., akceptuje się zwolnienie się z długu przyszłego. Natomiast ewentualne ustalanie istnienia wad oświadczenia woli, o którym mowa w Kodeksie cywilnym, nie może odbywać się przed sądami administracyjnymi, czy organami administracji, gdyż są one niewłaściwe w tym zakresie. Na gruncie niniejszej sprawy podkreślenia wymaga, że w świetle przepisów prawa kreujących kognicję sądów administracyjnych, do ich zakresu działania nie należy badanie prawdziwości oświadczeń woli składanych w jakimkolwiek postępowaniu, a jedynie kontrola pozostających w obrocie prawnym form działania administracji publicznej wskazanych w przytoczonym art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.). Zatem dopóki dana decyzja administracyjna nie zostanie skutecznie wzruszona w prawem przewidzianych okolicznościach i trybie, dopóty sąd administracyjny uznaje, że pozostaje ona w obiegu prawnym i wiąże. Natomiast jeżeli w toku postępowania przed sądem powszechnym doszłoby do prawomocnego orzeczenia o błędzie lub przymusie przy składaniu oświadczenia woli o zrzeczeniu się odszkodowania przez skarżącą, wówczas na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego można żądać wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją.
Zasadnie zatem orzekające w sprawie organy przyjęły, że do ustalenia odszkodowania za konkretne działki skarżącej doszło w drodze cywilnoprawnej. Jednocześnie skuteczności tej czynności prawnej (zrzeczenia się odszkodowania) nie podważano w taki sposób, który wywarłby wpływ na wynik postępowania administracyjnego o odszkodowanie. W szczególności, nie ma takiego waloru złożone przez skarżącą oświadczenie z 4 lutego 2019 r. o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli dotyczącego zamiaru nieodpłatnego przekazania analizowanych działek na rzecz Gminy. Podobnie, wnioskowane przez skarżącą dowody z jej zeznań na okoliczność intencji, jakie przyświecały jej przy składaniu podpisu pod protokołem z 4 listopada 1998 r. nie może zniweczyć wiążącego waloru oświadczenia złożonego przez nią na tym piśmie oraz w oświadczeniu z 19 października 1998 r., bowiem wymaga stosownego orzeczenia sądu powszechnego, którym skarżąca się aktualnie nie legitymuje. Bez znaczenia prawnego dla ustalonych okoliczności na obecnym etapie postepowania są zatem przedłożone przez skarżącą pisma procesowe (apelacja od wyroku Sądu Rejonowego z 11 lutego 2020 r., w sprawie [..]) dotyczące postępowania toczącego się przed sądem powszechnym. Do kompetencji sądu administracyjnego czy organu administracji nie należy też ocena skuteczności oświadczenia o uchyleniu się od skutków wad oświadczeń woli. Wady oświadczenia woli w rozumieniu przepisów art. 82-88 k.c. nie mogą stanowić przedmiotu badania w postępowaniu administracyjnym (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1292/13, LEX nr 1956408). Również sąd administracyjny nie jest właściwy do badania ewentualnego naruszenia przepisów prawa cywilnego, w tym do ustalania istnienia wad oświadczenia woli, gdyż sprawowany przez sądy administracyjne wymiar sprawiedliwości stanowi sądową kontrolę zgodności z prawem (legalności) działalności administracji publicznej.
Zatem zarzut nieuwzględnienia okoliczności złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się odszkodowania za przedmiotowe działki nie może mieć znaczenia w kontrolowanej sprawie, w której ocenie podlega wyłącznie fakt ustalenia odszkodowania między stronami w trybie cywilnym, a nie prawidłowość złożenia oświadczenia woli w tym zakresie przez właściciela. Skoro zaś zrzeczenie się prawa do odszkodowania stanowi dopuszczalną formę "ustalenia odszkodowania" w trybie cywilnoprawnym, to doszło do porozumienia w tej sprawie pomiędzy stroną a uprawnionym organem, co z kolei przesądza o wyłączeniu możliwości załatwienia kwestii odszkodowania w postępowaniu administracyjnym.
Reasumując, jeżeli zgodnie z trafnymi ustaleniami organów, do ustalenia odszkodowania za działki, poprzez jego zrzeczenie się, doszło w niniejszej sprawie (vide: oświadczenie pisemne skarżącej z 19 października 1998 r. oraz protokół uzgodnień z 4 listopada 1998 r.), to nie ma podstaw prawnych do żądania ustalenia odszkodowania w drodze administracyjnej. W związku z tym, zainicjowane wnioskiem skarżącej postępowanie administracyjne było bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. i jako takie podlegało umorzeniu.
Jako niezasadne sąd ocenił także zarzuty naruszenia art. 75 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. polegające na nieprzeprowadzeniu dowodów zawnioskowanych przez skarżącą, co miało skutkować naruszeniem art. 7 k.p.a. oraz 77 § 1 k.p.a. poprzez niezebranie wyczerpującego materiału dowodowego i niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności. Wskazać bowiem trzeba, że dowody, których przeprowadzenia domagała się nie miały znaczenia dla sprawy (przesłuchanie strony) lub były organowi znane (treść protokołu uzgodnień, oświadczenia, decyzja podziałowa). Celem przeprowadzenia tych dowodów było zaś wykazanie okoliczności, jakie miały miejsce w czasie składania przez właścicieli nieruchomości oświadczenia o zrzeczeniu się odszkodowania, natomiast kwestie te nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy wobec dopuszczenia możliwości zrzeczenia się roszczenia odszkodowawczego także przed uprawomocnieniem się decyzji podziałowej. Ponadto już wskazano, że sąd administracyjny, a wcześniej organ administracji publicznej, nie dokonują oceny skuteczności zawartych czynności cywilnoprawnych, jak również nie bada okoliczności ich zawarcia, gdyż kwestie te pozostają w wyłącznej kognicji sądu powszechnego.
Co więcej brak było podstaw do zastosowania art. 76a § 4 k.p.a., bowiem przedłożone do akt kopie dokumentów zostały uwierzytelnione przez stronę postępowania – Gminę, która jest organem administracji w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. i zgodnie z art. 76a § 1 tej ustawy może uwierzytelniać kopie dokumentów znajdujących się w jego aktach, które to poświadczenie ma charakter dokumentu urzędowego podlegającego ocenie w toku postępowania administracyjnego. Natomiast przeprowadzenie dowodów z poświadczonych za zgodność z oryginałem kopi - decyzji podziałowej oraz protokołu uzgodnień - okazało się wystarczające do prawidłowego ustalenia przez organ administracji publicznej ich treści i mocy dowodowej dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Nie było też konieczne przeprowadzanie dowodu z oryginału decyzji podziałowej i dokumentu jej doręczenia stronom na okoliczność daty uprawomocnienia się tego aktu, bowiem jak już wskazano poświadczona za zgodność z oryginałem kopia decyzji była wystarczająca do ustalenia powyższej kwestii, zaś strona na żadnym etapie postępowania nie kwestionowała prawidłowości doręczenia jej decyzji Wójta, ani nie przedstawiła przeciwdowodu pozwalającego obalić domniemania wynikające z dokumentów urzędowych. W związku z tym wnioskowane dowody nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a brak ich przeprowadzenia nie stanowi naruszenia prawa.
W tych okolicznościach sąd uznał, że zarzuty skargi nie zdołały podważyć legalności zaskarżonej decyzji. Nie znajdują uzasadnienia zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, co wynika z rozważań przedstawionych w uzasadnieniu wyroku, jak i zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, to zaś umożliwiło organom ustalić nie budzący wątpliwości stan faktyczny. Te działania doprowadziły natomiast do prawidłowych wniosków - opartych na aktualnych poglądach orzecznictwa, które zweryfikowały dotychczasowe stanowisko prezentowane także przez skarżącą w kwestii możliwości zrzeczenia się odszkodowania przed uprawomocnieniem decyzji podziałowej - że w sprawie doszło do porozumienia w sprawie odszkodowania mającego postać zrzeczenia się roszczenia. W tym stanie rzeczy wykluczona była możliwość ustalenia odszkodowania za wywłaszczony grunt, przeznaczony pod drogę dojazdową, czego nie kwestionuje skarżąca, w trybie administracyjnym. Organy administracji zobowiązane były więc do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., co też prawidłowo uczyniły.
Z tych powodów, nie dopatrując się jakiegokolwiek naruszenia prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszonym, do czego uprawniony był dyspozycją art. 119 pkt 2 p.p.s.a., gdyż wniosek w tej sprawie złożyły wszystkie występujące w sprawie strony.