II SA/GD 1184/24

II SA/Gd 1184/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-04-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz
Jolanta Górska /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Wycichowski
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 33 par. 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 19 września 2024 r. nr WOP.7722.68.2024.KK w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonej egzekucji w sprawie nakazu rozbiórki oddala skargę.
Uzasadnienie
Skarga P. S. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 19 września 2024 r., nr WOP.7722.68.2024.KK, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni ostateczną decyzją z dnia 25 lipca 2015 r., wydaną na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), nakazał skarżącemu rozbiórkę wykopu wykonanego w związku z budową budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. [...] w G. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę przez zasypanie wykopu na działce nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w G. na całej długości granicy pomiędzy posesjami nr [...] i [...] przy ul. [...] w G., o głębokości 0,2 m przy ul. [...]. do 2,70 m przy murze oporowym na posesji przy ul. [...] i [...] w G., w sposób nie powodujący zawilgocenia ściany garażu zlokalizowanej przy granicy z posesją przy ul. [...] w G.
Upomnieniem z dnia 20 lipca 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni wezwał skarżącego do wykonania powyższego obowiązku. Upomnienie zostało doręczone skarżącemu, w trybie art. 44 § 1 i 4 k.p.a., w dniu 7 sierpnia 2020 r.
W dniu 23 lutego 2024 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni przeprowadził wizję w terenie, podczas której stwierdził, że obowiązek rozbiórki wykopu (poprzez zasypanie) nie został wykonany.
Następnie, organ ten wszczął postępowanie egzekucyjne dotyczące przedmiotowego obowiązku, wystawiając tytuł wykonawczy z dnia 1 marca 2024 r., który został doręczony skarżącemu w dniu 13 marca 2024 r.
W piśmie z dnia 24 marca 2023 r., sprecyzowanym w piśmie z dnia 28 maja 2024 r., skarżący wniósł zarzut do wystawionego tytułu wykonawczego, wskazując na błąd co do osoby zobowiązanego i zarzucając, że adresatem decyzji rozbiórkowej powinna być także E. S. - współwłaścicielka nieruchomości przy ul. [...] i [...] w G.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni postanowieniem z dnia 18 czerwca 2024 r., wydanym art. 34 § 2 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.), orzekł o oddaleniu wniesionego przez skarżącego zarzutu.
Po rozpoznaniu wniesionego przez skarżącego zażalenia, zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem, wydanym na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 z późn. zm.), Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni z dnia 18 czerwca 2024 r.
Organ ocenił bowiem, że w sprawie brak jest podstaw do uznania zasadności zarzut z art. 33 § 2 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. błędu co do osoby zobowiązanego. Z treści ostatecznej, będącej w obiegu prawnym i podlegającej wykonaniu decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni z dnia 25 lipca 2016 r. wynika, że zobowiązanym do wykonania rozbiórki wykopu (poprzez zasypanie) w związku z budową budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. [...] w G. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę jest jedynie skarżący. Tym samym, zarzut, że zobowiązaną w przedmiotowej sprawie powinna być "tylko" albo "również" E. S. jako współwłaścicielka nieruchomości, jest niezasadny i pozostaje bez wpływu na prowadzone postępowanie egzekucyjne w administracji. Co więcej, jak wskazał organ, decyzja ta (według treści jej uzasadnienia) została wydana po ustaleniu w trybie nadzoru budowlanego, że w sprawie jako inwestor występuje skarżący, który następnie nie przedłożył dokumentów celem kontynuowania postępowania legalizacyjnego. Według wpisów w księdze wieczystej prowadzonej dla działki nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w G. (stan z dnia 18 września 2024 r.) skarżący jest w dalszym ciągu jednym z właścicieli tej nieruchomości. Z kolei, kwestie sporne pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości na tle prawa własności lub zobowiązań z tego tytułu, jak również kwestie związane z ewentualnymi roszczeniami w związku z realizacją konkretnej inwestycji, jako kwestie cywilne, są rozpatrywane przez sądy powszechne a nie przez organy nadzoru budowlanego.
We wniesionej do Sądu skardze skarżący wskazał, że nigdy nie było i nie ma wykopu na działce nr [...], obręb [...], przy ul. [...] w G. na całej długości granicy pomiędzy posesjami nr [...] i [...] przy ul. [...]. w G. o głębokości 0,2 m. Na prośbę jednego ze współwłaścicieli posesji ul. [...] w G., podczas prac przygotowawczych do budowy domu, skarżący odrzucił ziemię spod ściany garażu powodującą zawilgocenie. W wyniku tego ściana wyschła i sąsiad zaczął użytkować przedmiotowy obiekt. Podczas wykonywania wstępnych prac ziemnych przed budową domu skarżący odkrył na granicy posesji przy ul. [...] mur oporowy. Mur posadowiony jest na terenie działki, której skarżący nie jest współwłaścicielem. Skarżący podkreślił przy tym, że jest właścicielem 50% powierzchni działki przy ul. [...] w G.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 2 pkt 2 w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 19 września 2024 r. – jest zgodne z prawem.
Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku postanowieniem z dnia 19 września 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni z dnia 18 czerwca 2024 r. oddalające zarzut wniesiony przez skarżącego w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 1 marca 2024 r. wystawionego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni z uwagi na niewykonanie przez skarżącego nałożonego na niego decyzją z dnia 25 lipca 2016 r. obowiązku rozbiórki wykopu wykonanego w związku z budową budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. [...] w G. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę przez zasypanie wykopu na działce nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w G. na całej długości granicy pomiędzy posesjami nr [...] i [...] przy ul. [...] w G., o głębokości 0,2 m przy ul. [...] do 2,70 m przy murze oporowym na posesji przy ul. [...] i [...] w G., w sposób nie powodujący zawilgocenia ściany garażu zlokalizowanej przy granicy z posesją przy ul. [...] w G.
Zarzuty są podstawowym środkiem prawnym przysługującym zobowiązanemu w związku z prowadzoną egzekucją administracyjną, będącą główną częścią administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Ich podstawową rolą jest weryfikacja czynności organów egzekucyjnych mającą służyć ochronie ich adresata. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Legalis/el. 2021 oraz powołane tam orzecznictwo). Przy czym zarzuty mogą być wnoszone tylko z przyczyn taksatywnie wymienionych w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Zgodnie z treścią art. 33 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Skarżący w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 1 marca 2024 r. wystawionego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni postawił zarzut określony w art. 33 § 2 pkt 3, tj. błąd co do osoby zobowiązanego.
Zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy prawidłowo uznały podniesiony przez skarżącego zarzut za niezasadny.
Przez błąd co do zobowiązanego rozumie się sytuacje dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, chodzi o sytuację, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego, w związku z czym doręczyli jej tytuł wykonawczy oraz pouczyli o prawie zgłoszenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji. Po drugie, chodzi o wskazanie w tytule wykonawczym osoby, na której nie ciąży obowiązek. Stwierdzenie tej sytuacji następuje przez porównanie danych osoby wskazanej w tytule wykonawczym z danymi adresata orzeczenia lub innego dokumentu, stanowiącego podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Przy czym, wniesienie zarzutu opartego o przesłankę wymienioną w powołanym przepisie nie może zmierzać do ustalania osoby zobowiązanego, a sprowadzać powinno się do formalnej kontroli tożsamości osoby, wobec której prowadzi się egzekucję w celu stwierdzenia, czy w orzeczeniu nakładającym obowiązek wskazano tą samą osobę. Z sytuacją błędu co do osoby zobowiązanego w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 3 mamy do czynienia wówczas, gdy egzekucja jest prowadzona przeciwko osobie innej aniżeli zobowiązany. Zarzut błędu co do osoby zobowiązanego dotyczy zatem kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję. Nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, jeżeli zobowiązany kwestionuje zasadność nałożenia na niego obowiązku i wnosząc zarzut, zmierza do zbadania zasadności nałożenia na niego obowiązku (zob. wyrok NSA z dnia 15 maja 2024 r., sygn. akt II OSK 745/23, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z kolei, jak słusznie zauważyły orzekające w sprawie organy, z treści decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni z dnia 25 lipca 2016 r. wynika, że obowiązek rozbiórki wykopu wykonanego w związku z budową budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. [...] w G. nałożony został wyłącznie na skarżącego. Przy tym, z wpisów w księdze wieczystej prowadzonej dla działki nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w G. (stan z dnia 18 września 2024 r.) wynika, że skarżący jest w dalszym ciągu jednym z właścicieli tej nieruchomości.
Nie ulega zatem wątpliwości, że tytuł wykonawczy z dnia 1 marca 2024 r. prawidłowo wystawiony został na skarżącego.
Zauważyć w tym miejscu należy, że postępowanie egzekucyjne nie jest tym etapem postępowania, na którym decyduje się o istnieniu obowiązku i jego wymiarze. Przepis art. 29 § 1 powołanej ustawy stanowi bowiem, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Tym samym, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym Organ egzekucyjny nie jest władny podejmować żadnych działań ingerujących w treść decyzji, stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Nie jest też uprawniony do kontroli istniejących decyzji, na podstawie których wystawiono tytuł wykonawczy. Celem postępowania egzekucyjnego w administracji pozostaje doprowadzenie do wykonania spoczywającego na zobowiązanym obowiązku. W czasie trwania tego postępowania nie powinno dochodzić do powtórnego kwestionowania jego istnienia, ani tym bardziej zasadności realizacji, zgodnie z art. 29 § 1. Przepis art. 29 § 1 nie uprawnia organu do weryfikowania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, gdyż oznaczałoby to niedopuszczalne wkraczanie w ustalenia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną. W toku postępowania egzekucyjnego nie bada się zatem sprawy od strony merytorycznej, gdyż powodowałoby to w istocie przekształcenie postępowania egzekucyjnego w trzecią instancję(zob. wyrok NSA z dnia 11 marca 2025 r., sygn. akt III OSK 5523/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W tych okolicznościach, podnoszona przez skarżącego okoliczność, że nie jest on jedynym współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości nie mogła mieć znaczenia dla prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Na etapie postępowania egzekucyjnego nie jest możliwe wprowadzenie zmian w materii, która jednoznacznie została rozstrzygnięta w decyzji kończącej postępowanie w sprawie samowoli budowlanej. Weryfikacja decyzji ostatecznych w postępowaniu egzekucyjnym jest bezwzględnie niedopuszczalna (zob. wyrok NSA z dnia 15 maja 2024 r., sygn. akt II OSK 745/23, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z uwagi na powyższe, Sąd uznał, że postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 19 września 2024 r., utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni z dnia 18 czerwca 2024 r. jest zgodne z prawem a zarzuty podniesione przez skarżącego są niezasadne.
Dlatego też, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił wniesioną w niniejszej sprawie skargę, jako bezzasadną.
Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., gdyż przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym.