II SA/Gd 1182/24

II SA/Gd 1182/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-03-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz
Jakub Chojnacki /sprawozdawca/
Janina Guść /Sędzia Zastępca/
Krzysztof Kaszubowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 145 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Jakub Chojnacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2025 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. O. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzory Budowlanego w Gdańsku z dnia 11 września 2024 r., WOP.7722.151.2024.MH w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
Skarga Pana A. O. (dalej: Skarżący) na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej: PWINB) z 11 września 2024 r., utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kościerzynie (dalej: PINB) z 26 czerwca 2024 r., wydane w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego została wniesiona w następującym stanie sprawy:
PINB decyzją z 5 września 2017 r. nakazał Pani G. O. oraz Skarżącemu wykonanie rozbiórki wybudowanych w warunkach samowoli budowlanej na terenie działki nr [...] obręb ewidencyjny W. gmina K.: parterowego obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem, o konstrukcji drewnianej, z dachem dwuspadowym, pełniącym funkcję sanitarną (suchy ustęp), o wymiarach w rzucie ok. 1,35 m x 1,55 m oraz obiektu budowlanego składającego się z przyczepy "domku holenderskiego" o wymiarach 7,34 m x 3,0 m, a także podestu drewnianego, o wymiarach w rzucie ok. 2,51 m x 1,24 m.
Powyższa decyzja została wysłana na adres stron – zarówno do Pani G. O. jak i do Skarżącego. Z uwagi na nieobecność adresatów obie przesyłki zostały dwukrotnie awizowane w dniu 11 września 2017 r. oraz 19 września 2018 r., a następnie 26 września 2018 r. – zwrócone organowi, który uznał przesyłki za doręczone, na podstawie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572.) - dalej jako "k.p.a.", z upływem ostatniego dnia 14 dniowego okresu spoczywania przesyłki w placówce pocztowej, tj. z dniem 25 września 2018 r. i pozostawione w aktach sprawy.
W piśmie z 2 października 2017 r. PINB poinformował strony o wydaniu decyzji z 5 września 2018 r. oraz o próbie doręczenia jej, a także o skutkach niepodjęcia przesyłki w terminie. Do pisma załączono jeden egzemplarz decyzji.
Pismem z 21 października 2017 r. Pani G. O. i Pan A. O. wnieśli odwołanie od decyzji z 5 września 2017 r., domagając się jej uchylenia, a także domagali się przywrócenia terminu do wniesienia powyższego odwołania.
W postanowieniu z 25 grudnia 2017 r. PWINB odmówił wnioskodawcom przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Na powyższe postanowienie Pani G. O. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, w imieniu swoim oraz Skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 3 kwietnia 2018 r., sygn. akt. II SA/Gd 81/18 odrzucił skargę Pana A. O., natomiast wyrokiem z 8 sierpnia 2018 r. tenże Sąd oddalił skargę Pani G. O.
Pismem z dnia 21 listopada 2018 r. Pani G. O. w imieniu Skarżącego złożyła wniosek o wznowienie postępowania. Jako przesłankę wznowienia wskazano art. 145 § 1 pkt 4 i 7 k.p.a.
PINB postanowieniem z dnia 30 listopada 2018 r. odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją PINB z 5 września 2017 r. Postanowieniem z dnia 5 lutego 2019 r. PWINB uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W tym samym czasie w toczyło się postępowanie przed PWINB z wniosku Skarżącego z 25 listopada 2018 r. o wszczęcie postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Postanowieniem z 4 stycznia 2019 r. PWINB odmówił postępowania w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Na postanowienie to Skarżący złożył zażalenie. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: GINB) postanowieniem z 20 marca 2019 r. utrzymał w mocy w/wym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem sygn. akt VII SA/Wa 1244/19 z 9 stycznia 2020 r. oddalił skargę na w/wym. postanowienie GINB, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem sygn. akt II OSK 2325/20 z 27 czerwca 2023 oddalił skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji.
PINB postanowieniem z 26 czerwca 2024 r. odmówił Skarżącemu wznowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i 7 k.p.a., postępowania zakończonego decyzją ostateczną PINB z 5 września 2017 r.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że strona sama wskazuje w złożonym wniosku o wznowienie postępowania, że o wydanej decyzji dowiedziała się z pisma tutejszego organu z 2 października 2017 r., które odebrała 11 października 2017 r. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku sygn. akt. SA/Gd 81/18 z 8 sierpnia 2018 r. PINB stwierdził, że Skarżący uzyskał wiedzę o wydaniu decyzji z 5 września 2017 r. z pisma organu z 2 października 2017 r., do którego dołączona została jedna kopia decyzji. PINB stwierdził, że miesięczny termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania upłynął 11 listopada 2017 r. Tym samym niezachowany został termin miesiąca na wniesienie wniosku o wznowienie postępowania.
Postanowieniem z 11 września 2024 r. PWINB utrzymał w mocy postanowienie PINB.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, odnosząc do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., że wbrew twierdzeniem Skarżącego istotne jest jedynie to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu. Miesięczny termin do złożenia wniosku upływał w dniu 11 listopada 2017 r., jednakże była to sobota, tak więc termin upływał faktycznie 13 listopada 2017 r. Tymczasem wniosek został złożony w dniu 21 listopada 2018 r., czyli po ponad roku. Jak zauważa organ drugiej instancji, zanim został złożony przez Skarżącego wniosek z 21 listopada 2018 r., Skarżący pismem z 21 października 2017 r. zwrócił się do PWINB o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. PWINB ocenił, że już wówczas Skarżący miał wiedzę, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana i jest w obrocie prawnym.
Odnosząc się do drugiej przesłanki wznowienia postępowania PWINB wskazał, że art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a. dotyczy odmiennego rozstrzygnięcia przez właściwy organ lub sąd zagadnienia wstępnego od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2 Kpa). Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 8 sierpnia 2018 r., sygn. II SA/Gd 81/18 dotyczył oceny postanowienia tutejszego organu z 5 grudnia 2017 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji (której z kolei dotyczy złożony po wydaniu tego wyroku wniosek o wznowienie postępowania), a nie stanu sprawy/postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie nadzoru budowlanego wobec przedmiotowych obiektów budowlanych przed wydaniem w/wym. decyzji przez PINB.
Na powyższe postanowienie Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i orzeczenia, że wniosek o wznowienie postępowania był zasadny i zasługiwał na uwzględnienie lub uchylenie postanowienia i skierowanie sprawy do ponownego postępowania oraz zasądzenia kosztów postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że złożenie wniosku po upływie terminu samo w sobie nie może stanowić samoistnej przesłanki do odrzucenia wniosku o wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Strona, która dowiedziała się o rozstrzygnięciu, musi mieć fizyczną możliwość nie tylko poznania motywów rozstrzygnięcia, ale też i fizyczną możliwość jego zaskarżenia. Wniosek a contrario prowadził by do swoistej fikcji i de facto pozbawienia skutecznego działania w swojej sprawie.
W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalanie, potwierdzając swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z zm.), dalej jako "p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W ramach oceny, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a.). Oznacza to, że kontrola sądowa sprawowana jest w granicach sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżonym orzeczeniem, a sąd administracyjny ma obowiązek uwzględnić każde dostrzeżone naruszenia prawa, o ile miało lub mogło mieć wpływ na jego treść.
Zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a., sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa; 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27; 4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu; 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję; 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu; 7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2). Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku: gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja; gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanej decyzji oraz gdy zostało wydane orzeczenie sądu stwierdzające naruszenie zasady równego traktowania, zgodnie z ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz. U. z 2023 r. poz. 970), jeżeli naruszenie tej zasady miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną (art. 145a § 1 k.p.a., art. 145aa § 1 k.p.a. oraz 145b § 1 k.p.a.).
Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 k.p.a.).
Należy zauważyć, że to strona ma wykazać zachowanie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania wznowieniowego. Wynika to wprost z brzmienia art. 148 § 1 k.p.a., zgodnie z którym strona zamierzająca doprowadzić do wszczęcia postępowania wznowieniowego powinna takie podanie wnieść w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 735/17, dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast stwierdzenie przez organ administracji publicznej w fazie wstępnej postępowania, uchybienia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania, uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy, gdyż skutkować musi odmową jego wznowienia z przyczyn formalnych (por. wyroki NSA z 1 marca 2018 r., II GSK 2495/16 oraz z 9 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 2628/17, dostępne jw.).
Jak wynika z akt niniejszej sprawy Skarżący dowiedział się o wydaniu decyzji z 5 września 2017 r. z zawiadomienia PINB z 2 października 2017 r. odebranego 11 października 2017 r. Do pisma dołączono także decyzję. Potwierdza to również prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 8 sierpnia 2018 r., II SA/Gd 81/18. Oznacza to, że jednomiesięczny termin do złożenia podania upłynął w dniu 13 listopada 2017 r. (dni 11 oraz 12 listopada były dniami wolnymi od pracy). Podanie o wznowienie postępowania zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 21 listopada 2018 r., czyli ponad rok po upływie terminu.
Wbrew twierdzeniom Skarżącego strona nie musi mieć fizycznej możliwości zapoznania się motywami rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a., termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Początek biegu terminu jest wyznaczony przez dowiedzenie się o decyzji. Powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest tożsame z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji. Informacja o wydanej decyzji nie musi pochodzić od organu wydającego decyzję, lecz może pochodzić z innych źródeł, byleby wskazywała na organ, który wydał decyzję i treść rozstrzygnięcia w danej sprawie. Ponieważ art. 148 § 2 k.p.a. dotyczy instytucji wznowienia postępowania, to zasadnie zwraca się uwagę, że przez dowiedzenie się o decyzji należy rozumieć powzięcie wiedzy o samym fakcie wydania rozstrzygnięcia w sposób umożliwiający złożenie podania o wznowienie. Chodzi o takie dane, jak nazwa organu, który decyzję wydał oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Nie jest natomiast konieczne dokładne poznanie pełnej treści decyzji. Zwrot «strona dowiedziała się o decyzji» należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym jej na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Chodzi tu więc o takie dane jak nazwa organu, który decyzje wydał oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Jeśli chodzi o tę ostatnią informację, to nie jest tu konieczne, aby strona dokładnie poznała treść rozstrzygnięcia, wystarczy, jeśli posiadała informację czego dana decyzja dotyczy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lutego 2025 r., I OSK 113/22, dostępny jw.). Tym samym PWINB w tej sprawie właściwie zaniechał badania przesłanki braku winy strony i wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.
Dodatkowo należy wskazać, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2 k.p.a.). Przez zagadnienie wstępne, do którego ustawodawca odwołał się w art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a. należy rozumieć taką kwestię prawną, która sama w sobie może być przedmiotem odrębnego postępowania. Zatem możliwe jest wznowienie na wymienionej podstawie postępowania zakończonego decyzją, której wydanie zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, a organ rozpatrujący sprawę, z uwagi na szczególne okoliczności określone w art. 100 § 2 k.p.a. rozstrzygnął zagadnienie wstępne we własnym zakresie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2017 r., I OSK 1699/15, dostępny jw.).
W przedmiotowej sprawie Skarżący wskazał na błędną interpretacją wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 8 sierpnia 2018r., sygn. II SA/Gd 81/18. Argument ten nie jest jednak trafny. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na to, że w sprawie nie miała miejsca sytuacja, o której mowa w art. 100 § 2 k.p.a. - wymieniona w ramach przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a. Przepis ten przewiduje bowiem, że organ może zaniechać zawieszenia postępowania w celu rozstrzygnięcia kwestii prejudycjalnej, gdyby mogło to spowodować niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważną szkodę dla interesu społecznego. Zatem tylko, gdyby zachodziła potrzeba zajęcia stanowiska co do zagadnienia wstępnego przez inny organ niż PINB, możliwe byłoby rozważanie określonej wyżej podstawy wznowieniowej. Jak słusznie wskazał PWINB co do zasady przesłanka art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a. dotyczy etapu sprawy przed zakończeniem postępowania. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 8 sierpnia 2018 r. sygn. II SA/Gd 81/18 dotyczył oceny postanowienia PWINB z 5 grudnia 2017 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji PINB nakazującej rozbiórkę obiektów budowlanych wybudowanych w warunkach samowoli budowlanej na terenie działki nr [...] obręb ewidencyjny W. gmina K., a nie postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie nadzoru budowlanego wobec przedmiotowych obiektów budowlanych, zakończonego wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki.
Przepis art. 61a § 1 k.p.a. stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (wszczęcia postępowania administracyjnego: przypis sądu), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści powołanego przepisu wynika, że ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z ich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Drugą przesłanką jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie (por. wyrok WSA w Krakowie z 21 marca 2012 r., II SA/Kr 1814/11; wyrok WSA w Warszawie z 7 sierpnia 2012 r., VII SA/Wa 813/12, dostępne jw.).
Dyspozycja art. 61a § 1 k.p.a. znajduje zastosowanie również do postępowania wszczynanego podaniem o wznowienie postępowania i uzupełnia wachlarz przedmiotowych podstaw niedopuszczalności wznowienia postępowania objętych przepisem art. 149 § 3 k.p.a. W doktrynie przyjmuje się, że niedopuszczalność wznowienia postępowania z przyczyn przedmiotowych będzie miała miejsce, gdy strona żąda wznowienia postępowania w sprawie, w której organ działał w innej formie prawnej, np. umowy cywilnej, czynności materialno-technicznej, w formie zaświadczenia, gdy sytuacja jednostki kształtowana jest z mocy prawa, gdy sprawa nie jest jeszcze zakończona decyzją ostateczną, gdy strona opiera swoje żądanie wznowienia postępowania na podstawach wynikających z art. 156 § 1 k.p.a. bądź gdy strona żąda wznowienia postępowania w innej sprawie, aniżeli zakończonej decyzją ostateczną (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 575).
Postępowanie zakończone decyzją nakazującą rozbiórkę nie zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Tym bardziej organ rozpatrujący sprawę nie rozstrzygnął zagadnienia wstępnego we własnym zakresie, z uwagi na szczególne okoliczności określone w art. 100 § 2 k.p.a. W konsekwencji w przedmiotowej sprawie niemożliwe jest stwierdzenie przesłanki wznowienia postepowania zawartej w art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.