II SA/Gd 1180/24

II SA/Gd 1180/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący/
Diana Trzcińska
Justyna Dudek-Sienkiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6159 Inne o symbolu podstawowym 615
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 54 par.. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 marca 2025 r. sprawy ze skargi J. S. i M.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 18 września 2024 r., nr SKO Gd/6133/23 w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne w sprawie odebrania nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
M. S. i J. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 18 września 2024 r. w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne w sprawie odebrania nieruchomości.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Starosta Kościerski decyzją z dnia 9 sierpnia 2022 r. zezwolił na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie drogi gminnej, ulicy M. w K. Budowa ma obejmować m.in. działkę nr [...] położoną w obr. nr [...], należącą do skarżących. W decyzji orzeczono o przejściu prawa własności tej działki na Gminę Miasta K. i nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności. Wojewoda Pomorski decyzją z dnia 28 kwietnia 2023 r. powyższą decyzję Starosty uchylił w części, nie uchylił jednak nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności uznając, że natychmiastowe wykonanie decyzji jest uzasadnione.
Starosta Kościerski w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego, postanowieniem z 3 października 2023 r. oddalił skargę skarżących na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego z dnia 31 sierpnia 2023 r. polegającą na odebraniu nieruchomości w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko zobowiązanemu J. S. na podstawie wystawionego przez Burmistrza Miasta Kościerzyna tytułu wykonawczego nr 1/2023 z dnia 26 kwietnia 2023 r. w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku wydania nieruchomości stanowiącej działkę gruntu oznaczoną nr geodezyjnym [...], wydzielonej z działki oznaczonej nr geodezyjnym [...] położonej w obrębie [...] miasta K. oraz w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko M. S. na podstawie wystawionego przez Burmistrza Miasta Kościerzyna tytułu wykonawczego nr 2/2023 z dnia 26 kwietnia 2023 r. w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku wydania nieruchomości stanowiącej działkę gruntu oznaczoną nr geodezyjnym [...], wydzielonej z działki oznaczonej nr geodezyjnym [...] położonej w obrębie [...] miasta K.
W uzasadnieniu wyjaśniono, że na wniosek Burmistrza Miasta Kościerzyna Starosta Kościerski wszczął postępowanie egzekucyjne w sprawie odebrania nieruchomości na podstawie wystawionego przez Burmistrza Miasta Kościerzyna tytułu wykonawczego nr 1/2023 i 2/2023 z dnia 26 kwietnia 2023 r. w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku wydania przedmiotowej nieruchomości przeciwko zobowiązanym M. S. oraz J. S. W dniu 15 maja 2023 r. zobowiązani złożyli zarzuty egzekucyjne, w związku z doręczonymi w dniu 8 maja 2023 r. odpisami tytułów wykonawczych nr 1/2023 i 2/2023 z dnia 26 kwietnia 2023 r. W związku z tym, jak wyjaśnił Starosta, postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone do chwili zawiadomienia organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu.
W dniu 22 sierpnia 2023 r., wierzyciel - Burmistrz Miasta Kościerzyna - zawiadomił organ egzekucyjny o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutów i wniósł o niezwłoczne podjęcie zawieszonego postępowania i odebranie nieruchomości. Do wniosku Burmistrz Miasta Kościerzyna załączył odpis ostatecznego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 7 sierpnia 2023 r. utrzymującego w mocy postanowienie Burmistrza Miasta Kościerzyna oddalające zarzut nieistnienia obowiązku polegającego na wydaniu nieruchomości. Starosta wyjaśnił też, że utrzymanym w mocy przez Kolegium postanowieniem z dnia 25 maja 2023 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy postanowienie nakazujące wykonać obowiązek polegający na wydaniu nieruchomości.
Mając na względzie powyższe okoliczności Starosta Kościerski postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2023 r. podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne i zawiadomił, że egzekucja obowiązku odbędzie się w dniu 31 sierpnia 2023 r. o godzinie 9.00. Postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego zostało doręczone zobowiązanym w dniu 30 sierpnia 2023 r. Egzekucja została przeprowadzona przez Starostę Kościerskiego w dniu 31 sierpnia 2023 r. - nieruchomość została odebrana zobowiązanym i wydana Burmistrzowi Miasta Kościerzyna.
Zobowiązani wnieśli skargę na tę czynność egzekucyjną, zarzucając naruszenie art. 101 u.p.e.a w zw. z art. 40 § 2, art. 10 § 2 i art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niedoręczenie postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi zobowiązanych oraz naruszenie art. 101 u.p.e.a w zw. z art. 9 i art. 8 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 u.p.e.a poprzez doręczenie skarżącym postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania na mniej niż 24 godziny przed tą czynnością.
W ocenie organu skarga jest bezzasadna. Stosownie do art. 54 u.p.e.a zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną. Zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego; zgodnie zaś z art. 1a pkt 12 lit. b u.p.e.a w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym odebranie nieruchomości stanowi nie czynność, ale środek egzekucyjny. Zatem można stwierdzić, że skarga wniesiona została nie na czynność egzekucyjną, ale na środek egzekucyjny. W zakresie zastosowanego środka egzekucyjnego, zgodnie z art. 143 § 2 u.p.e.a zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie zastosowania środka egzekucyjnego. Natomiast w tym zakresie zażalenie zobowiązanych zostało już oddalone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku. Już z tego tylko powodu, skarga w ocenie organu powinna być oddalona.
Starosta za niezasadne uznał także pozostałe jej zarzuty. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 101 u.p.e.a w zw. z art. 40 § 2, art. 10 § 2 i art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 u.p.e.a poprzez niedoręczenie postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego pełnomocnikowi skarżących z tego względu, że do akt sprawy egzekucji prowadzonej przez organ egzekucyjny, tj. Starostę Kościerskiego, do czasu doręczenia bezpośrednio zobowiązanym postanowienia o podjęciu zawieszonej egzekucji, nie zostało złożone pełnomocnictwo do reprezentowania zobowiązanych organ stwierdził, że w skardze nie wskazano, jakiemu pełnomocnikowi miało być niedoręczone postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania. Ustanowiony pełnomocnik w sprawie, w osobie adw. A.W., przedłożył pełnomocnictwo udzielone w sprawie na etapie wniesienia skargi na czynność egzekucyjną z dnia 6 września 2023 r., zatem po doręczeniu postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Jeżeli zaś miałoby chodzić o pełnomocnika, który występował w sprawach wniesionych zażaleń rozpoznanych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku od postanowień wydanych przez Starostę Kościerskiego, w sprawach oznaczonych sygnaturami akt SKO Gd/4014/23, SKO Gd/4732/23 oraz Gd/3630/23, a także w sprawie rozpoznanej przez SKO w zakresie wniesionych zarzutów, to na etapie postępowania toczącego się przed organem egzekucyjnym - Starostą Kościerskim - zobowiązani występowali i wnosili środki zaskarżenia samodzielnie - nie byli reprezentowani przez żadnego pełnomocnika. Jedynie z komparycji oraz z rozdzielnika doręczeń postanowień wydanych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku w powyżej wskazanych sprawach wynika, iż w postępowaniu przed organem drugiej instancji włączył się do sprawy pełnomocnik w osobie adw. I. A. Jednak do czasu doręczenia postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego zobowiązanym w dniu 30 sierpnia 2023 r. nie złożyła ona pełnomocnictwa do reprezentowania zobowiązanych przed organem egzekucyjnym - Starostą Kościerskim. Co istotne, wraz ze zwrotem akt i doręczeniem organowi egzekucyjnemu wydanych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku postanowień w przedmiocie utrzymania postanowień Starosty Kościerskiego, nie wpłynęło do organu egzekucyjnego pełnomocnictwo udzielone adw. I. A. Zatem zdaniem Starosty nie miał on podstaw do uznania, iż zobowiązani są reprezentowani przez pełnomocnika.
W ocenie organu egzekucyjnego bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 101 u.p.e.a w zw. z art. 9 i art. 8 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 u.p.e.a poprzez doręczenie skarżącym postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania na mniej niż 24 godziny przed tą czynnością. Przede wszystkim wskazane przepisy nie nakładają na organ takiego obowiązku, należy mieć też na uwadze, że organ egzekucyjny egzekwował obowiązek wydania nieruchomości i nadany został rygor natychmiastowej wykonalności. Zgodnie z art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 162 ze zm.) do egzekucji obowiązków stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a egzekucję obowiązku wynikającego z tej decyzji przeprowadza się w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku właściwego zarządcy drogi. Ustawa ta nakłada na organ egzekucyjny obowiązek szybkiego działania. Organ egzekucyjny podkreślił, że z odpowiednim wyprzedzeniem wysłał zobowiązanym postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania i zawiadomienie o terminie odebrania nieruchomości również za pośrednictwem Poczty Polskiej. Ponadto zgodnie z art. 57 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny podejmuje zawieszone postępowanie egzekucyjne po ustaniu przyczyny zawieszenia, zawiadamiając o tym zobowiązanego. Jednocześnie organ egzekucyjny przystępuje do czynności egzekucyjnych. Ponadto organ podkreślił, że wszystkie zarzuty i zażalenia złożone w toku postępowania egzekucyjnego zostały oddalone, a nieruchomość nadal nie została przez zobowiązanych wydana. Wobec tego środek egzekucyjny miał na celu doprowadzić do wykonania wymagalnego obowiązku i jako taki sam w sobie nie naruszał praw i obowiązków zobowiązanych. Wreszcie, zobowiązani nie wykazali również realnego naruszenia ich praw i obowiązków, które miałoby wynikać z zaskarżonej czynności egzekucyjnej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku rozpoznając zażalenie skarżących, postanowieniem z 18 września 2024 r. utrzymało w mocy postanowienie Starosty Kościerskiego z 3 października 2023 r. Kolegium uznało, że czynności prowadzące do odebrania nieruchomości zostały przeprowadzone zgodnie z przepisami u.p.e.a., odnosząc się natomiast do podniesionych w zażaleniu zarzutów wyjaśniło, że wydanie i wysłanie postanowienia o podjęciu postępowania egzekucyjnego nie stanowi czynności egzekucyjnej, w związku z czym kwestia, czy zasadnie zostało ono wysłane do zobowiązanych zamiast do ich pełnomocnika, nie podlega ocenie w ramach postępowania w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. Warunkiem zastosowania środka egzekucyjnego w postaci odebrania nieruchomości nie jest doręczenie postanowienia o podjęciu postępowania egzekucyjnego, tylko odpisu tytułu wykonawczego i postanowienia wzywającego do wykonania obowiązku. Kwestia, komu doręczono postanowienie o podjęciu postępowania nie ma znaczenia dla oceny prawidłowości czynności egzekucyjnych. Kolegium wskazało przy tym, że czynność egzekucyjna podejmowana jest względem zobowiązanego lub jego majątku, więc zasadne jest, by w trakcie dokonywania czynności obecny był zobowiązany, a nie jego pełnomocnik.
Kolegium stwierdziło też, że z żadnych przepisów nie wynika, że na co najmniej 24 godziny przed przystąpieniem do odebrania nieruchomości zobowiązani powinni zostać o tym powiadomieni; z przepisów u.p.e.a. wynika, że przed odebraniem nieruchomości zobowiązany musi otrzymać odpis tytułu wykonawczego oraz postanowienie wzywające do wykonania obowiązku - ten wymóg został spełniony. Organ odwoławczy podkreślił, że ze sporządzonego w sprawie protokołu wynika, że państwo S. w trakcie czynności odebrania nieruchomości cały czas kwestionowali legalność tej czynności i istnienie podstawy jej wykonania; nawet jeżeli informacja o dwukrotnym wzywaniu zobowiązanych do wydania nieruchomości została nadrukowana na protokół uprzednio, przed przystąpieniem do czynności, to okoliczność ta nie ma znaczenia dla oceny prawidłowości dokonanej czynności; nadto kwestionując zapisy protokołu, pełnomocnik nie wskazał, jak - zdaniem zobowiązanych, odebranie nieruchomości przebiegło.
M. S. i J. S. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 18 września 2024 r. zarzucili naruszenie:
1/ art. 101 k.p.a. w zw. z art. 10 § 2 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. i art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez doręczenie skarżącym postanowienia stanowiącego podstawę dokonania czynności egzekucyjnej na mniej niż 24 godziny przed tą czynnością, z pominięciem ich pełnomocnika, uniemożliwiając skarżącym realne przygotowanie się do czynności, w tym przedsięwzięcie kroków prawnych, w konsekwencji czego niezasadne zaniechanie stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia, mimo iż zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 126 k.p.a.,
2/ art. 6 k.p.a. w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 29 u.p.e.a. poprzez zaniechanie doręczenia pełnomocnikowi skarżących postanowienia stanowiącego podstawę dokonania czynności egzekucyjnej, w konsekwencji czego przeprowadzenie czynności egzekucyjnej wbrew przepisom prawa, co skutkuje naruszeniem zasady praworządności, w konsekwencji czego niezasadne zaniechanie stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia, mimo iż zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 126 k.p.a.,
3/ art. 67 § 1 k.p.a. w zw. z art. 53 u.p.e.a. poprzez uprzednie nadrukowanie treści protokołu z czynności administracyjnej - egzekucji nieruchomości - przed rozpoczęciem czynności, w tym poprzez nadrukowanie w treści protokołu przewidywanego przebiegu czynności, co może skutkować nieważnością sporządzonego protokołu jako dokumentu niebędącego autentycznym z przebiegu czynności egzekucyjnej, skutkiem czego organ II instancji niezasadnie zaniechał stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia, mimo iż zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 126 k.p.a.
4/ art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 54 § 4 pkt 1 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, podczas gdy organ II instancji winien był stwierdzić nieważność postanowienia organu I instancji, bowiem zostało ono wydane z rażącym naruszeniem prawa,
5/ art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że wydanie i wysłanie postanowienia o podjęciu postępowania egzekucyjnego nie stanowi czynności egzekucyjnej, podczas gdy wniesiona w oparciu o powyższy przepis skarga dotyczyła zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci odebrania nieruchomości, którego zastosowanie przez Starostę Kościerskiego zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku.
6/ art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady obiektywizmu polegające na nadrukowaniu treści protokołu z czynności przed rozpoczęciem czynności, poprzez nadrukowanie przewidywanego przebiegu czynności do protokołu, poprzez zaniechanie powiadomienia pełnomocnika skarżących o podjęciu zawieszonego postępowania, o planowanej czynności egzekucyjnej, poprzez przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości, mimo że skarżący jako dłużnicy nie mieli realnej możliwości przygotować się do czynności, bowiem zostali o niej powiadomieni na mniej niż 24 godziny przed czynnością.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia w całości, ewentualnie w przypadku braku podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia w całości, o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o rozważenie stwierdzenia uchylenia w całości poprzedzającego je postanowienia organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) – zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że materialnoprawną podstawą zaskarżonego postanowienia jest art. 54 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (pkt 1) lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (pkt 2).
Środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym (a z takim mamy do czynienia w niniejszej sprawie) jest m.in. odebranie nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń (art. 1a pkt 12 lit. b tiret czwarte u.p.e.a.). Środek ten realizowany jest w drodze czynności egzekucyjnych, a więc czynności faktycznych o charakterze wykonawczym, które z kolei mogą być kwestionowane przez zobowiązanego w drodze skargi na czynności egzekucyjne przewidzianej w art. 54 § 1 u.p.e.a., z którego to środka strona skarżąca skorzystała.
W judykaturze podkreśla się, że określony w art. 54 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma ona charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II FSK 1324/18; wyrok NSA z dnia 17 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 583/21; wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). W postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.
Również w piśmiennictwie akcentuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015, wydanie VII, komentarz do art. 54).
W postępowaniu skargowym prowadzonym w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Należy również podkreślić, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.
Zatem skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego.
Przenosząc poczynione wyżej uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że skarżący wnieśli na podstawie art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (zgodnie z którym podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy) skargę na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego polegająca na przymusowym odebraniu nieruchomości na podstawie wystawionych przez Burmistrza Miasta Kościerzyna tytułów wykonawczych nr 1/2023 i 2/2023 z dnia 26 kwietnia 2023 r. w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku wydania przedmiotowej nieruchomości przeciwko zobowiązanym M. S. i J. S. W związku z tym, co wyżej powiedziano o charakterze przedmiotowego środka prawnego, badaniu w jego ramach podlega wyłącznie prawidłowość postępowania organu egzekucyjnego w zakresie przepisów regulujących sposób i formę dokonywania przedmiotowej czynności egzekucyjnej – w tej sprawie są to art. 141-147 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 141 u.p.e.a., jeżeli egzekwowany jest obowiązek wydania nieruchomości albo opróżnienia lokalu mieszkalnego lub użytkowego albo innego pomieszczenia, stosuje się środek egzekucyjny prowadzący do odebrania zobowiązanemu nieruchomości albo usunięcia zobowiązanego z zajmowanego lokalu lub pomieszczenia, w celu wydania tej nieruchomości lub opróżnionego lokalu (pomieszczenia) wierzycielowi. Dotyczy to również obowiązku wydania nieruchomości na oznaczony okres czasu (§1). Egzekucję prowadzi się przeciw zobowiązanemu, członkom jego rodziny i domownikom oraz innym osobom zajmującym nieruchomość lub lokal (pomieszczenie), które mają być opróżnione i wydane. (§2). Zgodnie z art. 142 odebrania nieruchomości lub opróżnienia lokalu i pomieszczeń dokonuje egzekutor, wyznaczony przez organ egzekucyjny. Zgodnie zaś z art. 143, egzekutor przystępując do czynności egzekucyjnych doręcza zobowiązanemu: 1) odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32; 2) postanowienie organu egzekucyjnego o wezwaniu do wykonania obowiązku wydania nieruchomości albo opróżnienia lokalu (pomieszczenia) określonego w tytule wykonawczym, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku zostanie zastosowany środek egzekucyjny w celu odebrania nieruchomości lub opróżnienia lokalu (pomieszczenia) (§ 1). Zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie zastosowania środka egzekucyjnego (§ 2).
W art. 144 uregulowane zostały czynności egzekutora, w art. 145 wymieniono przypadki, w których następuje otwarcie nieruchomości, lokalu, pomieszczenia, w art. 146 i 147 mowa jest o sposobie postępowania z ruchomościami usuniętymi z nieruchomości.
Sąd nie dostrzegł naruszenia powyższych przepisów przez organ egzekucyjny, zresztą również skarga takich zarzutów nie zawiera.
Skarżący zarzucają natomiast naruszenie art. 67 § 1 k.p.a. w zw. z art. 53 u.p.e.a. poprzez uprzednie nadrukowanie treści protokołu z czynności egzekucyjnej przed rozpoczęciem czynności. Zarzut nie jest zasadny. Nie stanowi żadnej wadliwości wpływającej na zgodność z prawem przeprowadzonej czynności egzekucyjnej fakt, że część protokołu odebrania nieruchomości w celu wydania jej wierzycielowi została sporządzona na komputerze, przed faktycznym przeprowadzeniem czynności egzekucyjnej. Aby wskazany zarzut okazał się skuteczny, strona skarżąca musiałaby wykazać, że przebieg czynności egzekucyjnej był inny aniżeli utrwalono to w protokole, a takich zarzutów strona skarżąca nie stawia. Podnosi jedynie, że organ antycypował przebieg czynności, co jednak wbrew stanowisku skarżących nie jest niedopuszczalne i nie stanowi naruszenia żadnych przepisów prawa.
Nie stanowi również naruszenia przepisów regulujących przebieg zaskarżonej czynności egzekucyjnej fakt, że czynność egzekucyjna została dokonana w ciągu 24 godzin od daty doręczenia skarżącym postanowienia o podjęciu postępowania oraz o terminie dokonania czynności egzekucyjnej.
Należy zauważyć, że w postanowieniu o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego z dnia 24 sierpnia 2023 r. zawarto również zawiadomienie o zaplanowanej na dzień 31 sierpnia 2023 r. egzekucji administracyjnej polegającej na przymusowym odebraniu nieruchomości. Postanowienie o podjęciu postępowania i zawiadomienie o terminie czynności egzekucyjnej to dwie odrębne czynności, choć zawarte w jednym piśmie.
Z art. 143 u.p.e.a. wynika jedynie, że warunkiem przystąpienia do czynności egzekucyjnej w postaci odebrania nieruchomości jest doręczenie zobowiązanym odpisu tytułu wykonawczego oraz postanowienia organu egzekucyjnego o wezwaniu do wykonania obowiązku wydania nieruchomości albo opróżnienia lokalu (pomieszczenia) określonego w tytule wykonawczym, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku zostanie zastosowany środek egzekucyjny w celu odebrania nieruchomości lub opróżnienia lokalu (pomieszczenia). W sprawie jest bezsporne, że warunki te zostały spełnione, bowiem w dniu 8 maja 2023 r. skarżącym doręczono zarówno odpisy tytułów wykonawczych jak i postanowienie z dnia 5 maja 2023 r. wzywające do wykonania obowiązku wydania nieruchomości. Zgodnie z art. 143 § 2 u.p.e.a., na tym etapie postępowania skarżącym przysługiwało prawo do wniesienia zarzutów i zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie zastosowania środka egzekucyjnego.
Z prawa tego skarżący skorzystali wnosząc w dniu 15 maja 2023 r. zarzuty, w związku z czym postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone, a następnie, po rozpoznaniu zarzutów, postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2023 r. podjęte. W postanowieniu tym wskazano, że mając na względzie postanowienie z dnia 5 maja 2023 r. wzywające do niezwłocznego wydania ww. nieruchomości i niewykonania przez zobowiązanych przedmiotowego obowiązku, w dniu 31 sierpnia 2023 r. o godzinie 9.00 zostanie przeprowadzona egzekucja administracyjna polegająca na przymusowym odebraniu nieruchomości. Postanowienie zawierające w swej treści również owo zawiadomienie zostało doręczone skarżącym w dniu 30 sierpnia 2023r.
Przepisy nie przewidują terminu, jaki powinien upłynąć pomiędzy zawiadomieniem zobowiązanych o zaplanowanym terminie dokonania czynności egzekucyjnej w postaci odebrania nieruchomości a dokonaniem tej czynności. W tej sytuacji doręczenie skarżącym w dniu 30 sierpnia 2023 r. zawiadomienia o zaplanowanej na dzień następny egzekucji polegającej na przymusowym odebraniu nieruchomości nie stanowi naruszenia prawa.
Słusznie też podnosi Kolegium, że poza zakresem wniesionej skargi na czynność egzekucyjną odebrania nieruchomości uregulowaną w art. 141-147 u.p.e.a. pozostaje prawidłowość doręczenia zobowiązanym postanowienia o podjęciu uprzednio zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Wydanie tego postanowienia było czynnością poprzedzającą czynność egzekucyjną, a nie podstawą dokonania tej czynności. Skarga na czynność egzekucyjną w postaci przymusowego odebrania nieruchomości nie upoważnia do badania legalności innych czynności podejmowanych przez organ, takich jak prawidłowość podjęcia zawieszonego postępowania.
Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, gdyż zarzuty podniesione przez stronę skarżącą okazały się chybione. W sprawie nie stwierdzono też naruszenia innych przepisów, które uzasadniałoby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonych rozstrzygnięć.