II SA/Gd 1170/24

II SA/Gd 1170/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-06-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz
Justyna Dudek-Sienkiewicz
Katarzyna Krzysztofowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 2267/25 - Postanowienie NSA z 2025-12-16
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 145 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz Protokolant Specjalista Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej "A" na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 3 września 2024 r., nr WI-I.7840.1.46.2024.GD w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie wygaśnięcia decyzji dotyczącej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę.
Uzasadnienie
Wspólnota Mieszkaniowa [...] dalej jako: Wspólnota, skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego (dalej jako: Wojewoda) z 3 września 2024 r., nr WI-I.7840.1.46.2024.GD, którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska (dalej jako: Prezydent) z 24 stycznia 2024 r., nr WUiA.V.6740.673-4.2023.AC.325077, wydaną w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie wygaśnięcia decyzji dotyczącej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją nr WUAiOZ-l-7353/1277/2004/2-JTP z 22 czerwca 2004 r. Prezydent udzielił H. Sp. z o.o. (dalej jako: Spółka, inwestor) pozwolenia na budowę I etapu inwestycji – budynków mieszkalnych wielorodzinnych nr 1 i nr 2, stacji transformatorowej, układu drogowego (jezdnie, chodniki), sieci wodociągowej z przyłączami, sieci kanalizacji sanitarnej, sieci kanalizacji deszczowej z przyłączami, sieci kablowej energetycznej z przyłączami, przełożeniem sieci gazowej, zabezpieczeniem sieci c.o. i oświetleniem terenu, w G. przy ul. S., dz. nr [...] i nr [...] (aktualnie dz. nr [..]-[..] obr. [..]).
W dniu 1 lipca 2022 r. inwestor wystąpił do Prezydenta o wygaszenie ww. decyzji w części dotyczącej zagospodarowania terenu II etapu inwestycji (podkreślenie Sądu) – powiązanej funkcjonalnie z budynkiem biurowo - usługowym będącym przedmiotem decyzji z 22 czerwca 2004 r., nr WUAiOZ-l-7353/1276/2004/2-JTP, gdyż inwestor nie zamierza korzystać z części uprawnień nadanych wskazaną decyzją i realizować inwestycji.
Decyzją nr WUiA-V.6740.673-1.2022.JS.277639 z 13 lipca 2022 r. Prezydent stwierdził wygaśnięcie decyzji z 22 czerwca 2004 r. nr WUAiOZ-l-7353/1277/2004/2-JTP w części dotyczącej zagospodarowania terenu etapu II inwestycji (podkreślenie Sądu) – powiązanej funkcjonalnie z budynkiem biurowo - usługowym będącym przedmiotem decyzji z 22 czerwca 2004 r., nr WUAiOZ-l-7353/1276/2004/2-JTP. Decyzja ta stała się ostateczna dnia 2 sierpnia 2022 r.
Ponadto w odrębnym postępowaniu - decyzją nr WUiA-V.6740.678-1.2022.JS.275204 z 13 lipca 2022 r. Prezydent stwierdził wygaśnięcie w całości decyzji nr WUAiOZ-l-7353/1276/2004/2-JTP z 22 czerwca 2004 r. udzielającej inwestorowi pozwolenia na budowę II etapu inwestycji - budynku biurowo-usługowego nr 3 z urządzeniami technicznymi w G. przy ul. S., dz. nr [...] i nr [...] (aktualnie dz. nr [..]-[..] obr. [..]). Również ta decyzja stała się ostateczna 2 sierpnia 2022 r.
W dniu 29 sierpnia 2023 r. do Prezydenta wpłynął wniosek Wspólnoty dotyczący decyzji nr WUiA-V.6740.673-1.2022.JS.277639 z 13 lipca 2022 r. o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem tej decyzji, oparty na treści art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a..
Postanowieniem z 15 listopada 2023 r. wznowiono postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną Prezydenta z 13 lipca 2022 r., a następnie - decyzją nr WUiA-V.6740.673-4.2023.AC.325077 z 24 stycznia 2024 r. Prezydent odmówił uchylenia ostatecznej decyzji własnej z 13 lipca 2022 r.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że kwestią, którą porusza Wspólnota jest stan prawny inwestycji. Wnioskodawca wskazał, że inwestor zrealizował już inwestycję, uzyskał pozwolenie na użytkowanie, więc nie ma możliwości "odstąpienia od realizacji", o jakim mowa w decyzji wygaszającej decyzję o pozwoleniu na budowę. Organ zauważył jednakże, iż inwestor - składając wniosek o wygaszenie pozwolenia na budowę, wnioskował o jego wygaszenie w części dotyczącej zagospodarowania terenu etapu II inwestycji powiązanej funkcjonalnie z budynkiem biurowo-usługowym, a więc w części "nieskonsumowanej". Jednocześnie inwestor oświadczył, że nie zamierza korzystać z uprawnień nadanych decyzją nr WUAiOZ-l- 7353/1277/2004/2-JTP z 22 czerwca 2004 r. i realizować tej inwestycji.
Mając powyższe na uwadze Prezydent uznał, że rezygnacja strony z praw i obowiązków nabytych na wniosek decyzji o pozwoleniu na budowę stanowi interes strony i jest przesłanką do uznania jej za bezprzedmiotową.
Odnosząc się do interesu prawnego Wspólnoty w postępowaniu wznowieniowym stwierdził, że Wspólnota nie wykazała się żadnym interesem prawnym do działek, które były przedmiotem wniosku. Fakt korzystania "od blisko 20 lat" z miejsc postojowych nie ma wpływu na przedmiotową sprawę. Ponadto wniosek o wygaszenie decyzji o pozwoleniu na budowę nie dotyczył budynków mieszkalnych przy ul. S. [...] oraz koniecznego do ich obsługi zagospodarowania terenu (w tym miejsc postojowych naziemnych), co również zostało zawarte we wniosku inwestora z dnia 1 lipca 2022 roku. Organ wskazał ponadto, iż krąg stron postępowania w sprawie o wygaszenie decyzji o pozwolenie na budowę nie może być analizowany zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r., poz. 725) dalej "Prawo budowlane", bowiem w wygaszeniu decyzji mamy do czynienia z innym przedmiotem sprawy, niż w przypadku decyzji o pozwolenie na budowę. W takim przypadku zastosowanie będzie miał art. 28 k.p.a. W sprawach dotyczących wygaszenia decyzji nie jest istotne, czy dany podmiot znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu budowlanego, lecz znaczenie ma kwestia, czy domagający się dopuszczenia do udziału w takiej sprawie ma interes prawny w jej rozstrzygnięciu.
Natomiast w kwestii wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych nieznanych organowi zauważono, że inwestycja objęta wnioskiem o pozwolenie na budowę z 22 czerwca 2004 r. została zrealizowana i oddana do użytkowania, w konsekwencji czego planowana inwestycja (objęta wnioskiem inwestora z 2020 r.) jest odrębną inwestycją. Działki objęte wnioskami o pozwolenie na budowę z 2004 r. oraz z 2020 r. były i są własnością inwestora, do których złożył oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane pod rygorem odpowiedzialności karnej. Nie ma więc racji strona, że gdyby organ I instancji posiadał wiedzę na temat wniosku inwestora z dnia 29 grudnia 2020 r. nie dopuściłby do wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji z 2004 r. Jedna, jak i druga sprawa toczyła się przed tym samym organem administracji architektoniczno-budowlanej, a zgodnie z art. 220 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej nie może żądać zaświadczenia ani oświadczenia na potwierdzenie faktów lub stanu prawnego, jeżeli znane są one organowi z urzędu. W związku z czym nie było konieczne zawieranie przez inwestora takich informacji we wnioskach o wygaszenie decyzji.
W odwołaniu od tej decyzji Wspólnota zarzuciła wydanie jej z naruszeniem art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie.
Zarzuciła, iż objęta decyzją inwestycja została już zrealizowana, a inwestor – wnosząc o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji – nie powołał się na jakąkolwiek przesłankę z art. 162 § 1 k.p.a. Podkreśliła też, że inwestor w dniu 29 grudnia 2020 roku złożył do Prezydenta Miasta Gdańska dwa wnioski o wydanie pozwoleń na budowę z wnioskiem o rozbiórkę miejsc postojowych, a które skarżąca od blisko 20 lat użytkuje na zasadach użyczenia, jako miejsca niezbędne do obsługi jej budynku mieszkalnego, objętego pozwoleniem na budowę, którego dotyczy kwestionowana decyzja.
Po rozpatrzeniu odwołania Wspólnoty, zaskarżoną decyzją z 3 września 2024 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przypomniał, że jedną z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego jest wyrażona w art. 16 k.p.a. zasada trwałości decyzji ostatecznych, która ma na celu nie tylko ochronę praw nabytych strony, ale w ogóle istniejącego porządku prawnego. Pewność obrotu prawnego wymaga, by decyzje ostateczne były co do zasady trwałe i mogą być weryfikowane zupełnie wyjątkowo, tylko i wyłącznie w określonych trybach nadzwyczajnych. Doniosłość tej zasady powoduje, że stabilizacja porządku prawnego jest wartością większą niż potrzeba eliminowania z obrotu prawnego wadliwych decyzji. Mimo to ustawodawca przewidział tryby wzruszania decyzji ostatecznych, a jednym z nich jest przewidziana w rozdziale 12 działu II k.p.a. możliwość wznowienia postępowania. Celem wznowienia postępowania jest sprawdzenie, czy któraś z wad postępowania wymienionych enumeratywnie w art. 145 § 1 k.p.a. nie wpłynęła na treść tej decyzji.
Dalej Wojewoda przypomniał, że jeśli istnieją wątpliwości co do legitymacji podmiotu składającego wniosek o wznowienie postępowania, gdy zachodzi potrzeba badania tej legitymacji na gruncie akt sprawy, to wydanie decyzji winno być poprzedzone postanowieniem, o jakim mowa wart. 149 § 1 k.p.a., a to z uwagi na konieczność przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia, a więc realizacji dyspozycji art. 149 § 2 k.p.a. W orzecznictwie podkreśla się, że ustalenie, czy sprawa dotyczy interesu prawnego jednostki może nastąpić wyłącznie w toku postępowania. Oznacza to, że jeśli okoliczność tego, czy danemu podmiotowi przysługuje status strony postępowania, stanowi jednocześnie przesłankę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), to może być ona badana już po wszczęciu postępowania wznowieniowego. W sytuacji powoływanie się przez stronę na konkretny, własny interes prawny uzasadniający wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. organ powinien zatem wznowić postępowanie (art. 149 § 1 k.p.a.) i przeprowadzić postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.), a następnie wydać na podstawie art. 151 k.p.a. decyzję, w której albo odmówi uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. albo uchyli decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie takich podstaw do jej uchylenia i wówczas wyda nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
W kwestiach formalnych Wojewoda stwierdził, że decyzja z 13 lipca 2022 r. jest ostateczna od 2 sierpnia 2022 r., a podmiot wnioskujący - Wspólnota, o jej wydaniu dowiedział się w dniu 1 sierpnia 2023 r., po czym wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 oraz 145 § 1 pkt 5 k.p.a. złożył w dniu 29 sierpnia 2023 r., to jest przed upływem ustawowo zakreślonego terminu jednego miesiąca. Prawidłowo zatem Prezydent Miasta Gdańska, po uprzednim sprawdzeniu, czy wniosek nie zawiera braków formalnych, oraz został złożony z zachowaniem terminu o którym mowa wart. 148 k.p.a., postanowieniem z 15 listopada 2023 r. wznowił postępowanie administracyjne, a następnie dokonał oceny, czy zaistniała przesłanka uchylenia ww. decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Rozważając czy Wspólnota Mieszkaniowa powinna posiadać status strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie wygaśnięcia decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z 22 czerwca 2004 r. Wojewoda powołał się na art. 28 k.p.a. oraz orzecznictwo i wskazał, że decyzja wydana na podstawie art. 162 k.p.a. (wygaśnięcie decyzji) jest decyzją w nowej sprawie, odrębnej od tej, w której zapadła decyzja, objęta wnioskiem o stwierdzenie jej wygaśnięcia. Natomiast oceny, czy konkretnemu podmiotowi przysługuje status strony w takim postępowaniu, należy dokonywać na zasadach ogólnych, tj. na tle wykładni art. 28 k.p.a. Nie znajduje zatem w tym przypadku zastosowania art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, zgodnie z którym stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.
Jak dalej wyjaśnił, z dokumentów pozyskanych przez organ odwoławczy wynika, że Prezydent - decyzją nr WUAiOZ-I-7353/1277/2004/2-JTP z 22 czerwca 2004 r. - zatwierdził projekt zagospodarowania terenu przy ulicy S. [...] (działka nr [...] i nr [...]) oraz projekt budowlany i udzielił H. sp. z o.o. pozwolenia na budowę I etapu inwestycji, obejmującego: budynki mieszkalne wielorodzinne nr 1 i nr 2, budynek stacji transformatorowej, układ drogowy, sieć wodociągową z przyłączami, sieć kanalizacji sanitarnej z przyłączami, sieć kanalizacji deszczowej z przyłączami, sieć kablową energetyczną nn i sieć SN, przełożenie sieci gazowej, zabezpieczenie sieci c.o., sieć oświetlenia terenu. Natomiast decyzją nr WUAiOZ-I-7353/1276/2004/2-JTP z 22 czerwca 2004 r. Prezydent Miasta Gdańska zatwierdził projekt budowlany i udzielił inwestorowi pozwolenia na budowę II etapu inwestycji - budynek biurowo - usługowy nr 3 z urządzeniami technicznymi w G. przy ulicy S. (działka nr [...] i nr [...]). Z kolei z dokumentu zmian działki wynika, że działka nr [...] objęta powyższymi pozwoleniami została w dniu 22 marca 2005 r. podzielona na działki nr [...]-[...], a działka nr [...] została podzielona na działki nr [...], [...].
Wspólnota Mieszkaniowa zrzesza współwłaścicieli budynku mieszkalnego zrealizowanego na podstawie decyzji Prezydenta nr WUAiOZ-I-7353/1277/2004/2-JTP z 22 czerwca 2004 r., zmienionej następnie decyzją nr WUAiOZ-I-7353/1101/2005/2-JTP z 20 czerwca 2005 r., którą to zatwierdzono projekt budowlany zamienny. Zmiany te nie dotyczyły zagospodarowania terenu. Inwestycja ta została zrealizowana i uzyskała pozwolenie na użytkowanie budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. M. S. [...] w G., decyzją nr PINB-7114/50/2006/JG z 9 stycznia 2006 r. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdańsku.
Swój interes prawny wnioskująca dostrzega w tym, że miejsca "przynależne" do budynku Wspólnoty w liczbie 31 znalazły się na działkach nr [...] oraz nr [...] (po podziale działki), a inwestor - zbywając na rzecz nabywców lokale mieszkalne, udostępnił im wybudowane na tych działkach miejsca postojowe. Jak dalej wywodziła Wspólnota - wygaśnięcie decyzji o pozwoleniu na budowę w określonej przez organ części w dalszej konsekwencji doprowadzi do rozbiórki tych miejsc postojowych ze szkodą dla wnioskującej.
W piśmie z 22 kwietnia 2024 r. inwestor podkreślał natomiast brak zamiaru korzystania przez niego z uprawnień nadanych decyzją o pozwoleniu na budowę II-go etapu inwestycji, a także wygaśnięcie tej decyzji z mocy prawa z uwagi na upływ 3 lat.
Zdaniem Wojewody organ I instancji zasadnie odmówił uchylenia decyzji o wygaśnięciu, jako że Wspólnota nie posiada interesu prawnego do występowania w charakterze strony w tym postępowaniu. Przywołana przez Wspólnotę okoliczność udostępnienia przez inwestora 31 miejsc postojowych zlokalizowanych na działkach nr [...] i [...] pozostaje bez żadnego związku z inwestycją stanowiącą II-gi etap zamierzenia, a sprowadzającą się do budowy budynku biurowo - usługowego. Dodatkowo - jak wynika z dokumentów, w tym z wypisu z rejestru gruntów, a także księgi wieczystej nr [...] oraz księgi wieczystej nr [...], działka nr [...] (obecnie [...]) oraz działka nr [...], na których znajdują się przywołane przez Wspólnotę miejsca postojowe, stanowi własność inwestora. W przywołanych księgach wieczystych brak jest jakichkolwiek wpisów dotyczących ograniczonego prawa rzeczowego przysługującego Wspólnocie Mieszkaniowej względem działki nr [...] (obecnie [...]) oraz [...], dotyczącego np. prawa do użytkowania istniejących miejsc postojowych. Zatem fakt wygaśnięcia decyzji nr WUAiOZ-1-7353/1277/2004/2-JTP z 22 czerwca 2004 r. w części dotyczącej zagospodarowania terenu II etapu inwestycji, w żaden sposób nie wpływa na interesy prawne wnioskującej, a przede wszystkim inwestycja ta nie odnosi się do naziemnych miejsc postojowych, o których wspomina wnioskująca. Inwestycja, której zamiarem miał być budynek biurowo - usługowy nr 3, a następnie decyzja stwierdzająca wygaśnięcie decyzji udzielającej pozwolenie na budowę, nie wpływa na zagospodarowanie terenu związanego z budynkiem Wspólnoty i nie odnosi się do praw i obowiązków wnioskującej opartych w przepisach prawa materialnego.
Niezależnie od powyższego Wojewoda wskazał, że we wniosku z 1 lipca 2022 r. o wygaśnięcie decyzji nr WUAiOZ-1-7353/1277/2004/2-JTP z dnia 22 czerwca 2004 r. inwestor pokreślił brak zamiaru korzystania z uprawnień nadanych przedmiotową decyzją o pozwoleniu na budowę, a także wygaśnięcie tej decyzji z mocy prawa z uwagi na upływ 3 lat. Rezygnacja inwestora z przysługującego mu uprawnienia nadanego w decyzji o pozwoleniu na budowę skutkuje bezprzedmiotowością decyzji. Dodatkowo, zgodnie z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego, decyzja o pozwoleniu na budowę wygasa, jeżeli budowa nie została rozpoczęta przed upływem 3 lat od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna lub budowa została przerwana na czas dłuższy niż 3 lata. W rozpatrywanej sprawie spełniła się zatem również przesłanka stanowiąca podstawę wygaśnięcia decyzji z mocy prawa z uwagi na nierozpoczęcie realizacji inwestycji przed upływem 3 lat w części dotyczącej zagospodarowania terenu II etapu inwestycji budynku usługowego nr 3. Nie można więc mówić o braku podstaw faktycznych stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, co podniosła wnioskująca Wspólnota.
Wojewoda odniósł się również do przywołanej przez Wspólnotę podstawy wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i stwierdził, że z zebranego materiału dowodowego nie wynika, żeby doszło do spełnienia się wspomnianej przesłanki. Podniesiona przez Wspólnotę okoliczność, że inwestor wniósł do Prezydenta Miasta Gdańska wnioski "z dnia 29 grudnia 2020 r. o wydanie decyzji administracyjnych polegających na pozwoleniu na budowę opisanych tam budynków, m.in. na działkach nr [...] i [...], z jednoczesnym wnioskiem o pozwolenie na rozbiórkę miejsc postojowych naziemnych, z których korzysta Wspólnota Mieszkaniowa, a które inwestor był zobowiązany zapewnić na podstawie decyzji
nr WUAiOZ-I-7353/1277/2004/2-JTP z dnia 22 czerwca 2004 r." nie stanowi ani nowej okoliczności, ani nowego dowodu w sprawie. Wszystkie wnioski inwestora były bowiem rozpatrywane przez ten sam organ administracji architektoniczno -budowlanej, czyli Prezydenta, który był w posiadaniu wiedzy na temat prowadzonych postępowań administracyjnych zainicjowanych wnioskami inwestora. Również inwestor we wniosku z 1 lipca 2022 r. o wygaśnięcie decyzji zaznaczył, że "Spółka obecnie ubiega się o uzyskanie innych decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwoleń na budowę i pozostawienie ww. decyzji w obiegu prawnym nie leży w interesie Spółki". Fakt, że Prezydent Miasta Gdańska w uzasadnieniu decyzji z dnia 13 lipca 2022 r. nie przywołał tej okoliczności, w żaden sposób nie dowodzi, że organ I instancji nie był w posiadaniu wiedzy na temat prowadzonych przez siebie postępowań administracyjnych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Wspólnota Mieszkaniowa zarzuciła naruszenie:
1) prawa materialnego, tj. art. 28 k.p.a. poprzez bezzasadne uznanie, iż Wspólnocie Mieszkaniowej nie przysługiwał w postępowaniu administracyjnym status strony tego postępowania,
2) prawa procesowego, tj. art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu,
3) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie ustosunkowania się przez organ II Instancji do argumentacji Wspólnoty Mieszkaniowej zgłoszonej w odwołaniu (tj. do całości tej argumentacji, przy jednoczesnym odniesieniu się jedynie do części argumentów).
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II Instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, iż w jej ocenie Wojewoda błędnie uznał, że Wspólnocie nie przysługuje status strony postępowania administracyjnego w sprawie wygaśnięcia decyzji, której dotyczy niniejsza sprawa. Organ II Instancji wyrażając ten pogląd nie uwzględnił całokształtu zachowania inwestora odnośnie jego zamierzeń inwestycyjnych, których bezpośrednim celem jest zlikwidowanie naziemnych miejsc postojowych, z których korzysta skarżąca, a które inwestor miał obowiązek zapewnić przy okazji realizowania budynku przy ul. S. [...], w wymaganej wówczas prawem ilości. Celem zarówno postępowania administracyjnego w sprawie wygaśnięcia decyzji z 22 czerwca 2004 r., jak i celem przyświecającym inwestorowi w innych postępowaniach administracyjnych, w ramach których próbuje (na ten moment bezskutecznie) uzyskać decyzję o pozwoleniu na budowę jest zlikwidowanie ww. miejsc postojowych, z których korzysta Wspólnota Mieszkaniowa. Trudno zgodzić się z argumentem, iż ta likwidacja miejsc postojowych nie wpłynęłaby na sytuację faktyczną i prawną Wspólnoty Mieszkaniowej.
Organ II Instancji, także przy opisywaniu stanu faktycznego sprawy, w mocno ograniczony sposób przywołał fakty, na które powoływała się Wspólnota Mieszkaniowa od początku postępowania (tj. we wniosku i odwołaniu). W szczególności, we wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji inwestor wskazał, że przedmiotem wniosku nie były zagadnienia dotyczące obsługi zagospodarowania terenu - w tym miejsc postojowych naziemnych, inwestor nie powoływał się w ogólne na fakt niezrealizowania inwestycji. Nie mógłby się zresztą na ten fakt powoływać, bowiem inwestycja została zrealizowana w całości. De facto więc inwestor nie powołał żadnej podstawy faktycznej stanowiącej przesłankę do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji. Niezrozumiałym jest więc, czemu w decyzji organ I instancji stwierdził, że w związku z rezygnacją inwestora z uprawnień, tj. odstąpienia od realizacji inwestycji objętej pozwoleniem na budowę, decyzja staje się bezprzedmiotowa i należy orzec jak w sentencji, choć inwestor wcale nie twierdził, że nie zrealizował inwestycji, bądź że z niej rezygnuje.
W ocenie Wspólnoty wniosek z 1 lipca 2022 r. o stwierdzenie wygaśnięcia należy odczytywać w ten sposób, że inwestor nie zamierzał ingerować w żaden sposób w istniejące na działkach nr [...] i [...] miejsca postojowe, które faktycznie wcześniej wybudował, i z których korzysta Wspólnota i zamierzał utrzymać wynikający z decyzji sposób zagospodarowania.
Dalej podkreślono, że wnioskami z 29 grudnia 2020 r. inwestor ubiegał się o pozwolenie na budowę opisanych w nich budynków m.in. na działkach nr [...] i [...], z jednoczesnym wnioskiem o pozwolenie na rozbiórkę miejsc postojowych naziemnych, z których korzysta Wspólnota, a które inwestor był zobowiązany zapewnić na podstawie objętej niniejszym postępowaniem decyzji z 22 czerwca 2004 r. Decyzjami z 26 kwietnia 2023 r. organ zatwierdził projekty zagospodarowania terenu, udzielił inwestorowi pozwolenia na budowę oraz zezwolił na rozbiórkę 11 miejsc postojowych na działce nr [...] oraz 20 miejsc postojowych na działce nr [...]. W konsekwencji w obrocie prawnym pozostawały sprzeczne ze sobą decyzje - decyzja z 22 czerwca 2004 r., która obligowała inwestora do wybudowania 66 miejsc postojowych, oraz decyzja z 26 kwietnia 2023 r. - uprawniająca do zlikwidowania łącznie 31 miejsc postojowych na działkach nr [...] i [...]. Ww. argumentacja potwierdza zasadność twierdzeń skarżącej o przysługiwaniu Wspólnocie statusu strony w postępowaniach dotyczących stwierdzenia wygaśnięcia pierwotnie uzyskanych przez inwestora decyzji, a także w niniejszym postępowaniu.
Biorąc powyższe pod uwagę skarżąca stwierdziła, że Wojewoda naruszył art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., albowiem zasadnym było uchylenie decyzji organu I Instancji. Wspólnota Mieszkaniowa wykazała bowiem, że decyzja organu I Instancji była wadliwa, a wady te dostrzegalne są na pierwszy rzut oka. Co więcej, Wspólnota ponownie wskazała na argument dotyczący nowości, tj. ujawnienia się nowych faktów i okoliczności, które winny sprawić, że decyzja organu I instancji zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego. Z treści decyzji organu I instancji z dnia 13 lipca 2022 r. nie wynikało powoływanie się na wiedzę tego organu o prowadzonych przed tym organem postępowaniach wywołanych wnioskami inwestora z dnia 29 grudnia 2020 r. o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę wraz z rozbiórką miejsc postojowych naziemnych. Wnioski te zostały złożone przez inwestora zanim wystąpił on o stwierdzenie wygaśnięcia przedmiotowych decyzji. Skoro ani inwestor nie powoływał się na swoje wnioski z dnia 29 grudnia 2020 r., ani też organ I Instancji nie informował o nich przy opisywaniu stanu faktycznego w decyzjach z 13 lipca 2022 r., należy uznać, że zaszła druga, niezależna przesłanka do wznowienia postępowania, oparta o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Ww. fakty (złożenie wniosków z dnia 29 grudnia 2020 r. przez inwestora, treść tych wniosków nastawiona na żądanie dokonania rozbiórki 33 miejsc postojowych) istniały na dzień wydawania przez organ I instancji decyzji z 13 lipca 2022 r., a ponadto istniały dowody na te fakty (w postaci wniosków inwestora z dnia 29 grudnia 2020 r. i dokumentacji wchodzącej w skład akt postępowań administracyjnych wywołanych tymi wnioskami). Wykazano, iż organ I instancji, choć powinien mieć o nich wiedzę, wiedzy tej nie miał, bo się do tych faktów/dowodów w ogóle nie odniósł. Gdyby te fakty i dowody były organowi znane, w ocenie Wspólnoty Mieszkaniowej nie doszłoby do wydania przedmiotowych decyzji. Organ I instancji dostrzegłby na czym polegają intencje inwestora i winien nie dopuścić do stwierdzenia wygaśnięcia żadnej z decyzji opisanych we wniosku inwestora z dnia 1 lipca 2022 r.
Ponadto skarżąca wskazała, że jej szerokie stanowisko powołane w odwołaniu zostało ocenione przez Wojewodę nad wyraz powierzchownie. Organ ten skupił się bowiem zasadniczo na kwestii dotyczącej statusu Wspólnoty Mieszkaniowej jako strony, nie analizował zaś ogółu zamierzeń i poczynań inwestora (w ramach postępowań administracyjnych), ani też nie odniósł się w tym zakresie do argumentacji skarżącej. W istocie Wspólnota ma wrażenie, że poprzez argument dotyczący rzekomego braku statusu strony i uwypuklanie go Wojewoda zawęził dość mocno spektrum swojej oceny i argumentacji, w tym uchylił się przez to od polemiki z argumentacją odwołania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia 27 stycznia 2025 r. uczestniczka postępowania H. sp. z o.o. (w skrócie "Spółka") wniosła o oddalenie skargi Wspólnoty.
Uczestniczka postępowania wskazała, że skarżąca nie posiada przymiotu strony do występowania w niniejszej sprawie z uwagi na brak interesu prawnego. Jak podkreśliły organy I i II instancji w uzasadnieniach wydanych decyzji, co znajduje również potwierdzenie w licznym orzecznictwie sądów administracyjnych, w sprawie dotyczącej wygaśnięcia decyzji o pozwoleniu na budowę strony postępowania ustala się w oparciu o art. 28 k.p.a., zgodnie z którym interes prawny strony w danej sprawie jest decydującą przesłanką do uznania danego podmiotu za stronę, a nie na znajdowanie się w obszarze oddziaływania obiektu budowlanego. Przymiot strony w sprawie dotyczącej wygaszenia decyzji o pozwoleniu na budowę nie może być oceniany na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, ponieważ jest to przepis, który dotyczy wyłącznie spraw w przedmiocie pozwolenia na budowę.
Zdaniem Spółki, w przedmiotowej sprawie skarżąca nie wykazała interesu prawnego uprawniającego ją do uczestnictwa w postępowaniu dotyczącym wygaszenia decyzji o pozwoleniu na budowę na prawach strony. Wspólnota Mieszkaniowa akcentuje brak możliwości korzystania z miejsc postojowych znajdujących się na działkach, według niej objętych wygaszonymi decyzjami jednakże nie wskazuje żadnego przepisu prawa, który zapewniałby jej ochronę w zaistniałej sytuacji. Niewątpliwie korzystanie przez Wspólnotę bez żadnych zobowiązań z przedmiotowych miejsc postojowych (stanowiących własność Spółki) jest dla mieszkańców Wspólnoty korzystnym rozwiązaniem i jest ona zainteresowana zachowaniem status quo, to jednak nie daje Wspólnocie podstaw do uczestniczenia w postępowaniu w sprawie wygaszenia decyzji na prawach strony.
Ponadto Spółka powołała się na art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz na art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego i wskazała, że jako inwestor nigdy nie rozpoczęła realizacji inwestycji na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z 22 czerwca 2004 r., nr WUAiOZ-l-7353/1276/2004/2-JTP. Wobec tego spełnienie się przesłanki wynikającej z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego skutkuje tym, że pozwolenie na budowę wygasa z mocy prawa z dniem ziszczenia się przesłanki. Wydanie przez organ administracji architektoniczno-budowlanej decyzji stwierdzającej wygaśnięcie pozwolenia na budowę na podstawie art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego w związku z art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. ma charakter jedynie deklaratoryjny, bowiem decyzja Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 22 czerwca 2004 r. nr WUAiOZ-l-7353/1276/2004/2-JTP wygasła z mocy prawa.
Spółka zwróciła także uwagę na swoje oświadczenie złożone we wniosku o wygaśnięcie przedmiotowej decyzji Prezydenta z 22 czerwca 2004 r., zgodnie z którym inwestor nie zamierza realizować inwestycji polegającej na budowie budynków biurowo-usługowych. Inwestor wskazał także, iż obecnie ubiega się o uzyskanie innych decyzji o zatwierdzeniu projektu i udzieleniu pozwolenia na budowę, zatem pozostawienie w obrocie prawnym ww. decyzji nie leży w interesie strony. Oświadczenie to stanowi wyraźny brak woli podmiotu realizacji przyznanych mu uprawnień, co wypełnia przesłankę bezprzedmiotowości decyzji, o której mowa
w art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a.
Ponadto, w swoim wniosku o wygaszenie decyzji Spółka powołała się na fakt ubiegania się o nowe pozwolenie na budowę, o którym to fakcie organ I instancji miał również wiedzę z urzędu - jako organ prowadzący postępowania z wniosku strony o pozwolenie na budowę. Okoliczności te świadczą o tym, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną nie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który decyzję wydał. Konsekwencją czego nie została spełniona druga z przesłanego wznowieniowych, na którą powoływała się skarżąca (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozpoznając skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozważanym wypadku. Jeżeli zaś podczas tej kontroli sąd nie dopatrzy się naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c), oddala skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Jak wynika z akt administracyjnych tej sprawy, decyzją nr WUAiOZ-l-7353/1277/2004/2-JTP z 22 czerwca 2004 r. Prezydent udzielił H. Sp. z o.o. pozwolenia na budowę I etapu inwestycji – budynków mieszkalnych wielorodzinnych nr 1 i nr 2, stacji transformatorowej, układu drogowego (jezdnie, chodniki), sieci wodociągowej z przyłączami, sieci kanalizacji sanitarnej, sieci kanalizacji deszczowej z przyłączami, sieci kablowej energetycznej z przyłączami, przełożeniem sieci gazowej, zabezpieczeniem sieci c.o. i oświetleniem terenu, w G. przy ul. S., dz. nr [...] i nr [...] (aktualnie dz. nr [...]-[...] obr. [...]).
Decyzją nr WUAiOZ-l-7353/1276/2004/2-JTP z tej samej daty organ I instancji udzielił również inwestorowi pozwolenia na budowę II etapu inwestycji – budynku biurowo - usługowego nr 3 z urządzeniami technicznymi w G. przy ul. S., dz. Nr [...] i nr [...] (aktualnie dz. Nr [..]-[..] obr. [..]).
W dniu 1 lipca 2022 r. inwestor – opierając się na treści art. 162 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 roku, poz. 775 ze zm. - dalej jako "k.p.a.") – wystąpił do Prezydenta o stwierdzenie wygaśnięcia:
- decyzji nr WUAiOZ-l-7353/1276/2004/2-JTP z 22 czerwca 2004 r. dotyczącej II etapu inwestycji – w całości;
- decyzji nr WUAiOZ-l-7353/1277/2004/2-JTP z 22 czerwca 2004 r. dotyczącej I etapu inwestycji – w części dotyczącej zagospodarowania terenu II etapu inwestycji – powiązanej funkcjonalnie z budynkiem biurowo – usługowym będącym przedmiotem decyzji z 22 czerwca 2004 r., nr WUAiOZ-l-7353/1276/2004/2-JTP; jak przy tym oświadczył, pozostała część inwestycji – dotycząca budynków mieszkalnych oraz koniecznego do ich obsługi zagospodarowania terenu (w tym miejsc postojowych naziemnych), nie stanowi przedmiotu wniosku.
W piśmie tym inwestor wyjaśnił też, że nie zamierza korzystać z uprawnień nadanych mu decyzją nr WUAiOZ-l-7353/1276/2004/2-JTP z 22 czerwca 2004 r. oraz częścią decyzji nr WUAiOZ-l-7353/1277/2004/2-JTP z 22 czerwca 2004 r. i realizować inwestycji polegającej na budowie budynków biurowo – usługowych. Zaznaczył również, że obecnie ubiega się o uzyskanie innych pozwoleń na budowę i pozostawanie ww. decyzji w obrocie nie leży w jego interesie.
Mając powyższe na uwadze, ostateczną decyzją z 13 lipca 2022 r., nr WUiA-V.6740.673-1.2022.JS.277639, wydaną na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., Prezydent stwierdził wygaśnięcie decyzji własnej z 22 czerwca 2004 r. nr WUAiOZ-l-7353/1277/2004/2-JTP w części dotyczącej zagospodarowania terenu etapu II inwestycji – powiązanej funkcjonalnie z budynkiem biurowo – usługowym, będącym przedmiotem decyzji o pozwoleniu na budowę Prezydenta z 22 czerwca 2004 r., nr WUAiOZ-l-7353/1276/2004/2-JTP, której wygaśnięcie również stwierdzono (vide ostateczna decyzja Prezydenta nr WUiA-V.6740.678-1.2022.JS.275204 z 13 lipca 2022 r.).
Wniosek Wspólnoty dotyczący wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem powyższej decyzji Prezydenta z 13 lipca 2022 r. nr WUiA-V.6740.673-1.2022.JS.277639 oparty został na dwóch przesłankach wznowieniowych określonych w art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a.
Uzasadniając swoje żądanie skarżąca wskazała, że bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem ww. decyzji, a ma interes prawny w przeprowadzeniu go z jej udziałem. Wspólnota wyjaśniła, że inwestor zrealizował już inwestycję objętą pozwoleniem na budowę z 22 czerwca 2004 r. nr WUAiOZ-l-7353/1277/2004/2-JTP i uzyskał pozwolenie na jej użytkowanie. Po jej zrealizowaniu podzielił działkę objętą pozwoleniem na budowę na mniejsze działki w ten sposób, że część miejsc postojowych wraz z budynkiem mieszkalnym znalazło się na jednej działce (należącej do Wspólnoty), a pozostała cześć miejsc (w liczbie 31.) na wyodrębnionych działkach nr [...] i [...] (stanowiących własność inwestora – przyp. Sądu). Z tych 31. miejsc postojowych Wspólnota przez blisko 20 lat korzystała na zasadach użyczenia (okoliczność bezsporna).
Wspólnota wskazała również, że obecnie inwestor ubiega się o dwa pozwolenia na budowę (wnioski z 29 grudnia 2020 r.) m.in. na terenie ww. działek nr [...] i [...], obejmujące też pozwolenie na rozbiórkę znajdujących się na nich miejsc postojowych, z których Wspólnota korzysta, a które inwestor powinien jej zapewnić na podstawie decyzji z 22 czerwca 2004 r. nr WUAiOZ-l-7353/1277/2004/2-JTP.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody Pomorskiego z 3 września 2024 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z 24 stycznia 2024 r., wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji własnej tego organu z 13 lipca 2022 r., nr WUiA-V.6740.673-1.2022.JS.277639, a więc nieuwzględniająca wniosku Wspólnoty o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji Prezydenta z 13 lipca 2022 r., nr WUiA-V.6740.673-1.2022.JS.277639.
Wskazać w tym miejscu należy, że wznowienie postępowania administracyjnego jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego, stwarzającym możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, która została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, zostało dotknięte jedną z kwalifikowanych wad wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1 i art. 145a k.p.a. Wznowienie postępowania, zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a., jest możliwe, gdy w sprawie toczyło się postępowanie zwykłe zakończone decyzją ostateczną, a jego celem jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości wydanej decyzji. Zakres rozstrzygnięcia decyzji kończącej postępowanie wznowieniowe określają przepisy art. 151 § 1 i 2 k.p.a., zgodnie z którymi organ po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego wydaje decyzję o odmowie uchylenia dotychczasowej decyzji gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy, bądź też w przypadku gdy nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 organ ogranicza się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.
Wznowienie postępowania to instytucja procesowa, która umożliwia weryfikację ostatecznej decyzji administracyjnej dotkniętej kwalifikowaną wadą procesową, wymienioną w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a. Nie ulega wątpliwości, że legitymację do zgłoszenia żądania wznowienia postępowania ma podmiot, który ma interes prawny lub obowiązek w postępowaniu w rozumieniu art. 28 k.p.a. "Z podaniem o wznowienie postępowania administracyjnego może wystąpić tylko strona, tj. osoba, która brała udział w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną, lub która wprawdzie w postępowaniu zwykłym nie uczestniczyła, lecz może wykazać istnienie swego interesu prawnego lub obowiązku w rozumieniu art. 28 k.p.a. uzasadniającego jej udział" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2012 roku, sygn. akt II OSK 2146/10, Baza Orzeczeń LEX nr 1138088).
W sytuacji, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu głównym - podstawa wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wznowienie następuje tylko na żądanie strony. Tylko bowiem podmiot, który uznaje, że bez swej winy nie brał udziału w postępowaniu, co powoduje zaistnienie przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jest uprawniony do podnoszenia tego zarzutu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2009 roku, sygn. akt II OSK 51/08, Baza Orzeczeń LEX nr 509705).
W niniejszej sprawie było bezsporne, że wnioskodawca, tj. skarżąca Wspólnota, nie brała udziału w postępowaniu głównym (zakończonym wydaniem przez Prezydenta Miasta Gdańska ostatecznej decyzji z 13 lipca 2022 r.) i dlatego domaga się wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Kwestią sporną było natomiast, czy przysługiwał jej interes prawny w tym postępowaniu w rozumieniu art. 28 k.p.a. Bezsporne przy tym pozostawało, że ten przepis a nie art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r., nr 207, poz. 2016 ze zm. – dalej jako "Prawo budowlane") powinien być analizowany dla określenia statusu strony w tym postępowaniu.
Zdaniem Sądu, stanowisko organów obu instancji o nieprzyznaniu wnioskodawczyni statusu strony postępowania jest prawidłowe. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji z punktu widzenia przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. należy stanąć na stanowisku, że są one zgodne z prawem, albowiem materiał dowodowy sprawy istotnie nie dawał podstawy do przyznania wnioskodawczyni statusu strony postępowania zakończonego wydaniem przez Prezydenta ostatecznej decyzją
z 13 lipca 2022 r., nr WUiA-V.6740.673-1.2022.JS.277639, wydanej na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., którą stwierdzono wygaśnięcie decyzji tego organu
z 22 czerwca 2004 r. nr WUAiOZ-l-7353/1277/2004/2-JTP w części dotyczącej zagospodarowania terenu etapu II inwestycji – powiązanej funkcjonalnie z budynkiem biurowo – usługowym, będącym przedmiotem decyzji o pozwoleniu na budowę Prezydenta z 22 czerwca 2004 r., nr WUAiOZ-l-7353/1276/2004/2-JTP, której wygaśnięcie również stwierdzono (vide ostateczna decyzja Prezydenta nr WUiA-V.6740.678-1.2022.JS.275204 z 13 lipca 2022 r.).
Podkreślić w tym miejscu jeszcze raz należy, że ustalenie stron postępowania w tej sprawie następuje na podstawie kryteriów określonych w art. 28 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Warunkiem uzyskania statusu strony jest zatem posiadanie interesu prawnego lub obowiązku, którego dotyczy postępowanie, albo zgłoszenie żądania czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W każdej zatem sprawie organ ma obowiązek przeanalizować zebrany w sprawie materiał dowodowy i na jego podstawie ustalić krąg stron postępowania, których interesu prawnego ono dotyczy. Zaniechanie przez organ prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania, a następnie zawiadomienia wszystkich stron o wszczętym postępowaniu i pozbawienie przez to strony bez jej winy w nim udziału stanowi - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - podstawę do żądania wznowienia postępowania.
Objęta wnioskiem skarżącej o wznowienie postępowania ostateczna decyzja wydana została na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Wydając ją organ miał także na uwadze przepis art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego, zgodnie z którym decyzja o pozwoleniu na budowę wygasa, jeżeli budowa nie została rozpoczęta przed upływem 3 lat od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna lub budowa została przerwana na czas dłuższy niż 3 lata.
Przedmiotem postępowania w sprawie wygaszenia decyzji o pozwoleniu na budowę jest wyeliminowanie takiej decyzji z obrotu prawnego, a zatem przymiot strony w tym postępowaniu należy oceniać z punktu widzenia interesu prawnego w pozbawieniu mocy prawnej decyzji o pozwoleniu na budowę (vide wyrok z 12 kwietnia 2023 r., sygn. VII SA/Wa 2302/22 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Baza Orzeczeń LEX nr 3600357). Zgodnie z art. 162 k.p.a., przesłanką stwierdzenia wygaśnięcia decyzji może być tylko ustalenie, że stała się ona bezprzedmiotowa, a takie stwierdzenie leży w interesie społecznym lub w interesie strony. Przesłanką stwierdzenia wygaśnięcia decyzji jest zatem jej bezprzedmiotowość oraz istnienie interesu społecznego lub interesu strony, który uzasadnia podjęcie przez organ takiego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość decyzji wynika z ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej, czy to z powodu zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę czy też na skutek zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wydanie decyzji albo z powodu zmiany w stanie prawnym, ale tylko w przypadku, gdy powoduje on taki skutek (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2021 r., sygn. II OSK 96/19, Baza Orzeczeń LEX nr 3275880).
Przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji o pozwoleniu na budowę przysługuje zatem przede wszystkim inwestorowi. Nie budzi jednak wątpliwości Sądu, że w przypadku tego postępowania administracyjnego jego stronami mogą zostać także inne podmioty, które - powołując się na konkretny przepis prawa - wykażą interes prawny do udziału w tym postępowaniu. Co za tym idzie, nie powinno budzić wątpliwości, że stroną postępowania w tych sprawach mogą być, w zależności od okoliczności, również właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości graniczących z terenem inwestycji. Przy czym należy podkreślić, że przymiotu strony w tym postępowaniu nie określa się poprzez odniesienie do obszaru oddziaływania obiektu zdefiniowanego w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, który w tym postępowaniu nie znajduje zastosowania.
Zdaniem Sądu organy zasadnie przyjęły, że interesu prawnego tak rozumianego skarżąca nie ma. Skarżąca nie dostrzegła bowiem, że kwestionowane przez nią rozstrzygnięcie organu w żadnej sposób nie dotyczy jej nieruchomości i uprawnień z nią związanych.
W tym miejscu trzeba jeszcze raz podkreślić, że budynek skarżącej został zrealizowany na podstawie decyzji nr WUAiOZ-I-7353/1277/2004/2-JTP z 22 czerwca 2004 r. zatwierdzającej projekt zagospodarowania terenu przy ulicy S. [..] (działka nr [...] i nr [...]) oraz projekt budowlany i udzielającej Spółce pozwolenia na budowę I etapu inwestycji, obejmującego: budynki mieszkalne wielorodzinne nr 1 i nr 2, właśnie jako ten I etap inwestycji.
Natomiast w sprawie jest też bezsporne, że decyzją nr WUAiOZ-I-7353/1276/2004/2-JTP z tej samej daty Prezydent zatwierdził również projekt budowlany i udzielił inwestorowi pozwolenia na budowę II etapu inwestycji - budynku biurowo - usługowego nr 3 z urządzeniami technicznymi w G. przy ulicy S. (działka nr [...] i nr [...]). I nie jest sporne między stronami, że ta inwestycja nie została zrealizowana, mimo upływy wielu lat.
Z kolei z dokumentu dotyczącego zmian numerów działek wynika, że działka nr [...] objęta powyższymi pozwoleniami została w dniu 22 marca 2005 r. podzielona na działki nr [...]-[...], a działka nr [...] została podzielona na działki nr [...], [...].
Zgodnie z art. 33 ust. 1 Prawa budowlanego (w brzmieniu z 22 czerwca 2004 r.), pozwolenie na budowę dotyczy całego zamierzenia budowlanego; w przypadku zamierzenia budowlanego obejmującego więcej niż jeden obiekt, pozwolenie na budowę może, na wniosek inwestora, dotyczyć wybranych obiektów lub zespołu obiektów, mogących samodzielnie funkcjonować zgodnie z przeznaczeniem; jeżeli pozwolenie na budowę dotyczy wybranych obiektów lub zespołu obiektów, inwestor jest obowiązany przedstawić projekt zagospodarowania działki lub terenu, o którym mowa w art. 34 ust. 3 pkt 1, dla całego zamierzenia budowlanego.
W tej sprawie właśnie tak się stało. Inwestor podzielił swoje zamierzenie inwestycyjne na dwa etapy - I etap inwestycji dotyczył budowy budynków mieszkalnych wielorodzinnych (w tym budynku skarżącej) a II etap – budowy budynku biurowo – usługowego. Co jest bezsporne, zrealizował tylko I. etap inwestycji, a od zamiaru realizacji drugiego etapu odstąpił. Kierując się natomiast treścią art. 33 ust. 1 Prawa budowlanego, w postępowaniu dotyczącym I. etapu inwestycji przedstawił projekt zagospodarowania działki lub terenu, o którym mowa w art. 34 ust. 3 pkt 1, dla całego zamierzenia budowlanego, obejmującego oba ww. etapy (vide k. 46 – 50 akt organu II instancji - załącznik do decyzji o pozwoleniu na budowę I. etapu inwestycji - mapa).
Z załączonego do decyzji nr WUAiOZ-I-7353/1277/2004/2-JTP z 22 czerwca 2004 r. projektu zagospodarowania terenu (vide k. 46 – 50 akt organu II instancji - załącznik do decyzji o pozwoleniu na budowę I. etapu inwestycji – mapa), jasno wynika, iż dotyczy on obu etapów inwestycji, przy czym II etap nie obejmuje nadziemnych miejsc postojowych, o których wielokrotnie pisze skarżąca, a do których nota bene nie ma ona żadnego tytułu prawnego, ponieważ jedynie korzysta z nich na zasadzie użyczenia (okoliczność bezsporna).
Jest również bezsporne, iż II etap inwestycji nie został przez Spółkę zrealizowany i nie ma ona zamiaru go realizować, dlatego też w dniu 1 lipca 2022 r. inwestor – opierając się na treści art. 162 k.p.a., wystąpił do Prezydenta o stwierdzenie wygaśnięcia:
- decyzji nr WUAiOZ-l-7353/1276/2004/2-JTP z 22 czerwca 2004 r. dotyczącej II etapu inwestycji – w całości;
- decyzji nr WUAiOZ-l-7353/1277/2004/2-JTP z 22 czerwca 2004 r. dotyczącej I etapu inwestycji – w części dotyczącej zagospodarowania terenu II etapu inwestycji – powiązanej funkcjonalnie z budynkiem biurowo – usługowym będącym przedmiotem decyzji z 22 czerwca 2004 r., nr WUAiOZ-l-7353/1276/2004/2-JTP.
Taki też orzeczenia organu otrzymał, albowiem Prezydent - ostateczną decyzją z 13 lipca 2022 r., nr WUiA-V.6740.673-1.2022.JS.277639, wydaną na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., stwierdził wygaśnięcie decyzji własnej z 22 czerwca 2004 r. nr WUAiOZ-l-7353/1277/2004/2-JTP w części dotyczącej zagospodarowania terenu etapu II inwestycji – powiązanej funkcjonalnie z budynkiem biurowo – usługowym, będącym przedmiotem decyzji o pozwoleniu na budowę Prezydenta z 22 czerwca 2004 r., nr WUAIOZ-L-7353/1276/2004/2-JTP.
Organ i instancji stwierdził również wygaśnięcie decyzji o pozwoleniu na budowę Prezydenta z 22 czerwca 2004 r., nr WUAIOZ-L-7353/1276/2004/2-JTP w całości (vide ostateczna decyzja Prezydenta nr WUiA-V.6740.678-1.2022.JS.275204 z 13 lipca 2022 r.).
W ocenie Sądu organy prawidłowo uznały, że skarżąca nie powinna mieć przymiotu strony w postępowaniu o wydanie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie ostatecznej decyzji Prezydenta z 22 czerwca 2004 r. nr WUAiOZ-l-7353/1277/2004/2-JTP w części dotyczącej zagospodarowania terenu etapu II inwestycji (a więc w części dotyczącej budynku biurowo - usługowego), ponieważ nie była uczestnikiem postępowania w sprawie zakończonej wydaniem decyzji Prezydenta z 22 czerwca 2004 r., a także nie wykazała aby rozstrzygnięcie organu o stwierdzeniu wygaśnięcia tej decyzji w części opisanej powyżej w jakikolwiek sposób dotyczyło jej interesu prawnego, jako właściciela działki sąsiedniej. Okoliczności, na jakie powołuje się skarżąca, związane z naziemnymi miejscami postojowymi, z których korzysta na zasadzie użyczenia, dotyczą jej interesu faktycznego a nie prawnego. Tym samym wniosek Wspólnoty dotyczący wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem powyższej decyzji Prezydenta z 13 lipca 2022 r. nr WUiA-V.6740.673-1.2022.JS.277639 oparty na przesłance wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. był niezasadny.
Co za tym idzie procedowanie odnośnie drugiej ze zgłoszonych przesłanek wznowieniowych było zbytecznie, ponieważ wniosek o wznowienie postępowania oparty na przesłance z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. może zgłosić tylko strona postępowania, co wyraźnie wynika z art. 147 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 145a - 145b następuje tylko na żądanie strony.
Niezależnie od powyższego, Sąd podziela argumentację organów, iż z zebranego materiału dowodowego nie wynika, żeby doszło do spełnienia się wspomnianej przesłanki. Podniesiona przez Wspólnotę okoliczność, że inwestor wniósł do Prezydenta wnioski "z dnia 29 grudnia 2020 r. o wydanie decyzji administracyjnych polegających na pozwoleniu na budowę opisanych tam budynków, m.in. na działkach nr [...] i [...], z jednoczesnym wnioskiem o pozwolenie na rozbiórkę miejsc postojowych naziemnych, z których korzysta Wspólnota Mieszkaniowa, a które inwestor był zobowiązany zapewnić na podstawie decyzji nr WUAiOZ-I-7353/1277/2004/2-JTP z dnia 22 czerwca 2004 r." nie stanowi ani nowej okoliczności, ani nowego dowodu w sprawie. Wszystkie wnioski inwestora były bowiem rozpatrywane przez ten sam organ administracji architektoniczno -budowlanej, czyli Prezydenta, który był w posiadaniu wiedzy na temat prowadzonych postępowań administracyjnych zainicjowanych wnioskami inwestora. Również inwestor we wniosku z 1 lipca 2022 r. o wygaśnięcie decyzji zaznaczył, że "Spółka obecnie ubiega się o uzyskanie innych decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwoleń na budowę i pozostawienie ww. decyzji w obiegu prawnym nie leży w interesie Spółki". Zasadnie Wojewoda przy tym zaznaczał, że fakt, iż Prezydent Miasta Gdańska w uzasadnieniu decyzji z dnia 13 lipca 2022 r. nie przywołał tej okoliczności, w żaden sposób nie dowodzi, że organ I instancji nie był w posiadaniu wiedzy na temat prowadzonych przez siebie postępowań administracyjnych.
Sąd nie podzielił również zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie ustosunkowania się przez organ II Instancji do argumentacji Wspólnoty Mieszkaniowej zgłoszonej w odwołaniu. W ocenie Sądu uzasadnienie decyzji organu odwoławczego spełnia wymogi tego przepisu i zawiera wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy kwestii, w tym przede wszystkim dotyczących oceny statusu skarżącej jako strony postępowania.
Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał skargę za niezasadną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. ją oddalił.