II SA/GD 1155/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gdańsku oddalił skargę na postanowienie o wstrzymaniu budowy domku holenderskiego, uznając go za tymczasowy obiekt budowlany wymagający pozwolenia na budowę.
Skarga dotyczyła postanowienia o wstrzymaniu budowy domku holenderskiego, który został postawiony w 2009 roku bez pozwolenia na budowę. Sąd uznał, że domek ten, mimo możliwości transportu, jest tymczasowym obiektem budowlanym trwale związanym z gruntem (posadowiony na bloczkach betonowych z tarasem), a jego budowa wymagała pozwolenia na budowę zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie budowy. Skargę oddalono.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę H. W. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wstrzymujące roboty budowlane przy budowie domku holenderskiego. Domek ten, o powierzchni zabudowy 28,55 m2 wraz z tarasem 15,26 m2, został posadowiony na działce nr [...] w miejscowości C. w 2009 roku bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego uznały obiekt za tymczasowy obiekt budowlany trwale związany z gruntem, którego budowa wymagała pozwolenia na budowę. Skarżąca kwestionowała tę kwalifikację, twierdząc, że obiekt jest tymczasowy, mobilny i nie jest trwale związany z gruntem, a zatem nie podlega przepisom Prawa budowlanego. Sąd, analizując stan faktyczny i prawny, uznał domek holenderski za tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego, który, ze względu na sposób posadowienia (bloczki betonowe, taras) i cel (rekreacyjny), wymagał pozwolenia na budowę, zwłaszcza że okres 120 dni od rozpoczęcia budowy upłynął. Sąd podkreślił, że kwalifikacja prawnobudowlana powinna być dokonana według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli (2009 r.), a postępowanie legalizacyjne według przepisów aktualnych. Skargę oddalono, uznając postanowienia organów za zgodne z prawem.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, domek holenderski, mimo możliwości transportu, jest tymczasowym obiektem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego, który wobec sposobu posadowienia i celu rekreacyjnego, wymagał pozwolenia na budowę, zwłaszcza po upływie 120 dni od rozpoczęcia budowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że sposób posadowienia (bloczki betonowe, taras) i cel rekreacyjny obiektu kwalifikują go jako tymczasowy obiekt budowlany. Ponieważ obiekt nie został rozbudowany ani przeniesiony w terminie 120 dni od rozpoczęcia budowy, jego budowa wymagała pozwolenia na budowę zgodnie z przepisami obowiązującymi w 2009 roku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
u.p.b. art. 28 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31.
u.p.b. art. 48 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę lub bez wymaganego zgłoszenia.
Pomocnicze
u.p.b. art. 3 § pkt 5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Definicja tymczasowego obiektu budowlanego, obejmująca obiekty niepołączone trwale z gruntem, przeznaczone do czasowego użytkowania, rozbiórki lub przeniesienia.
u.p.b. art. 3 § pkt 6
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Definicja budowy jako wykonywania obiektu budowlanego w określonym miejscu.
u.p.b. art. 29 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Wymieniono przypadki, kiedy budowa nie wymaga pozwolenia na budowę, ale wymaga zgłoszenia (np. tymczasowe obiekty budowlane niepołączone trwale z gruntem i przewidziane do rozbiórki lub przeniesienia w terminie 120 dni).
u.p.b. art. 30 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Określa wymogi dotyczące zgłoszenia budowy tymczasowych obiektów budowlanych.
u.p.b. art. 48 § ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
W postanowieniu o wstrzymaniu budowy organ informuje o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umożliwia rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nakazuje oddalenie skargi, jeśli nie ma uzasadnionych podstaw do jej uwzględnienia.
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
Nowelizacja wprowadzająca zmiany w przepisach dotyczących legalizacji samowoli budowlanych.
Uchwała nr 144/VII/11 Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 27 kwietnia 2011 r.
Dotyczy Zaborskiego Parku Krajobrazowego.
Uchwała IV-33/99 Rady Miejskiej w Brusach z dnia 24.05.1999 r.
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Domek holenderski, ze względu na sposób posadowienia i cel rekreacyjny, jest tymczasowym obiektem budowlanym wymagającym pozwolenia na budowę, zwłaszcza po upływie 120 dni od rozpoczęcia budowy. Kwalifikacja prawnobudowlana samowolnej zabudowy powinna być dokonana według przepisów obowiązujących w dacie jej popełnienia, a postępowanie legalizacyjne według przepisów aktualnych.
Odrzucone argumenty
Obiekt nie jest trwale związany z gruntem i może być swobodnie transportowany, co wyłącza go spod reżimu Prawa budowlanego. Obiekt nie jest budynkiem ani budowlą w rozumieniu Prawa budowlanego.
Godne uwagi sformułowania
posadowienie obiektu jest na tyle stabilne, że należy uznać go za obiekt budowlany trwale związany z gruntem domek holenderski, przystosowany do pełnienia funkcji obiektu mieszkalnego czy rekreacyjnego stanowi tymczasowy obiekt budowlany okoliczność posadowienia tego obiektu na gruncie (...) i tak byłaby przesądzająca o kwalifikacji przedmiotu postępowania, jako "tymczasowego obiektu budowlanego" w rozumieniu art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego budowa z jaką mamy do czynienia w sprawie niniejszej -a więc posadowienie domku holenderskiego w określonym miejscu w sposób stały i niewskazujący na zamiar przemieszczenia lub rozbiórki w okresie 120 dni (licząc od posadowienia obiektu na działce) - wymagała uzyskania pozwolenia na budowę
Skład orzekający
Dariusz Kurkiewicz
przewodniczący
Diana Trzcińska
członek
Justyna Dudek-Sienkiewicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Kwalifikacja prawnobudowlana domków holenderskich i podobnych obiektów mobilnych jako tymczasowych obiektów budowlanych wymagających pozwolenia na budowę, zwłaszcza w kontekście przepisów obowiązujących w dacie budowy oraz zasad legalizacji samowoli budowlanych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego (posadowienie na bloczkach, taras, cel rekreacyjny) i przepisów obowiązujących w określonym czasie. Interpretacja może ewoluować wraz ze zmianami w prawie i orzecznictwie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy popularnego typu obiektów (domki holenderskie) i częstego problemu samowoli budowlanej, co czyni ją interesującą dla właścicieli nieruchomości i branży budowlanej.
“Domek holenderski na działce - czy potrzebujesz pozwolenia na budowę? WSA wyjaśnia.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gd 1155/24 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2025-03-05 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-11-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący/ Diana Trzcińska Justyna Dudek-Sienkiewicz /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych Hasła tematyczne Budowlane prawo Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 725 art. 3 pkt 5 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 marca 2025 r. sprawy ze skargi H. W. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku w Gdańsku z dnia 10 października 2024 r., nr WOP.7722.191.2024.JS w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę. Uzasadnienie H. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 10 października 2024 r. w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Postanowieniem z dnia 19 lipca 2024 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Chojnicach wstrzymał budowę wolnostojącego, parterowego budynku rekreacji indywidualnej o powierzchni zabudowy 28,55 m2 wraz z tarasem o powierzchni zabudowy 15,26 m2, usytuowanego na działce nr [...] w miejscowości C., obręb ewidencyjny [...], gmina B. Organ wyjaśnił, że działka nr [...], której właścicielami są B. i P. S., jest położona w granicach [...] Parku Krajobrazowego, dla którego obowiązują przepisy uchwały nr 144/VII/11 Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 27 kwietnia 2011 r. w sprawie Zaborskiego Parku Krajobrazowego (Dz. Urz. Woj. Pom. z dnia czerwca 2011 r., Nr 66, poz. 1459 z późn.zm.). Przedmiotowa zabudowa usytuowana jest w części działki nr [...], objętej ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (uchwała IV-33/99 Rady Miejskiej w Brusach z dnia 24.05.1999 r., Dz.Urz.Woj.Pom. Nr 47, poz. 188). Oględziny przeprowadzone z udziałem właściciela działki, P. S., w dniu 13 marca 2024 r. pozwoliły organowi ustalić, że usytuowany jest na niej wolnostojący, parterowy budynek rekreacji indywidualnej o powierzchni zabudowy 28,55 m2, o konstrukcji stalowej szkieletowej obudowanej z zewnątrz panelami PVC, posiadający dach płaski pokryty blachą. Został on posadowiony i ustabilizowany na częściowo zagłębionych w gruncie betonowych bloczkach pełniących funkcję fundamentu punktowego. Do budynku przylega drewniany niezadaszony taras o pow. 15,26 m2. Obiekt wyposażony jest w instalację elektryczną. W ramach dalszych czynności wyjaśniających organ ustalił, ze aktualnymi właścicielami obiektu są H. W. i I. W., a inwestycję zrealizował w 2009 roku bez zgłoszenia lub pozwolenia na budowę nieżyjący od lutego 2024 r. inwestor, B. W. Ustalono też, że właściciele budynku posiadają ustną zgodę właściciela działki na usytuowanie i użytkowanie przedmiotowego obiektu w obrębie działki nr [...]. W ocenie organu budowa obiektu budowlanego będącego przedmiotem niniejszego postępowania, wymagała co najmniej dokonania skutecznego zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 ustawy Prawo budowlane, wypełnia bowiem Sygn. akt II SA/Gd 1155/24 dyspozycję art. 29 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy Prawo budowlane. Zastosowanie znajduje więc art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, a stosownie do art. 48 ust. 3 ustawy inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może złożyć wniosek o legalizację samowolnie wzniesionego obiektu. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpoznaniu zażaleń wniesionych m.in. przez skarżącą, postanowieniem z 10 października 2024 r. uchylił w całości postanowienie organu I instancji, wstrzymał roboty budowlane przy budowie tymczasowego parterowego obiektu budowlanego - domku holenderskiego trwale związanego z gruntem, o powierzchni zabudowy 28,55 m2 wraz z tarasem o powierzchni zabudowy 15,26 m2, posadowionego bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...], w miejscowości C., obr. ewid. [...], gmina B. oraz poinformował H. W., I. W., P. S. oraz B. S. o możliwości złożenia wniosku o legalizację tego obiektu budowlanego w terminie 30 dni od dnia wydania postanowienia oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji co do trwałości posadowienia przedmiotowego obiektu z gruntem na bloczkach betonowych. Taki sposób posadowienia zapewnia jego stabilność i zdolność do oparcia się czynnikom zewnętrznym. Trwałości takiego związania z gruntem nie niweczy ustalenie, że można go zdemontować, gdyż jest to jedynie okoliczność mogąca przesądzać o tymczasowości obiektu, ale nie trwałości jego związania z gruntem. Bloczki betonowe nie stanowią fundamentów tego obiektu, dlatego nie można zakwalifikować go jako budynku, jednak posadowienie obiektu jest na tyle stabilne, że należy uznać go za obiekt budowlany trwale związany z gruntem. Następnie wskazując na art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane organ stwierdził, że należy zakwalifikować przedmiotowy obiekt budowlany jako obiekt tymczasowy o funkcji rekreacyjnej. Zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie budowy przedmiotowego domku holenderskiego, roboty budowlane można było rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 12 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie budowy przedmiotowego domku holenderskiego, nie wymagała pozwolenia na budowę, natomiast wymagała zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem 2 Sygn. akt II SA/Gd 1155/24 i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Skoro termin 120/180 dni upłynął, a ponadto przedmiotowy tymczasowy obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem, to jego budowa zarówno w dacie budowy, jak i obecnie wymagała wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę. Inwestor takiego pozwolenia nie uzyskał, co oznacza, że obiekt został wybudowany samowolnie, zatem konieczne było zastosowanie przez organ I instancji przepisów art. 48 ustawy Prawo budowlane. Organ odwoławczy nie zgodził się jednak z organem I instancji, który uznał przedmiotowy domek holenderski za budynek trwale związany z gruntem, którego budowa wymagała dokonania zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej. W ocenie organu odwoławczego przedmiotem postępowania nie jest budynek (z uwagi na brak fundamentów), a obiekt budowlany trwale związany z gruntem, którego budowa wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Dlatego za właściwą podstawę prawną uznano art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, a nie art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy, na podstawie którego zostało wydane postanowienie organu pierwszej instancji. H. W. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 10 października 2024 r., wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji wskazała, że obecnie jest jedynym właścicielem przedmiotowej przyczepy, o czym poinformowała Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Chojnicach składając jednocześnie odpis umowy darowizny. W jej ocenie bezsporne w sprawie jest to, że obiekt ten może być swobodnie transportowany, a jego posadowienie na działce jest tymczasowe, trudno więc mówić o obiekcie trwale związanym z gruntem. Przedmiotowy obiekt nie jest więc budynkiem w rozumieniu Prawa budowlanego, bo nie jest trwale związany z gruntem, a to powoduje, że jego użytkowanie nie wymaga zgłoszenia zamiaru wykonywania robót budowlanych czy uzyskania pozwolenia na budowę. Obiekt nie posiada fundamentów, nie jest to również obiekt tymczasowy ani budowla w rozumieniu prawa budowlanego. Reasumując nie mają zdaniem skarżącej zastosowania w sprawie przepisy prawa budowlanego, a tym samym organy nadzoru budowlanego nie są właściwe do rozstrzygania w sprawie. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie wyjaśniając, że H. W. w dniu 4 listopada 2024 r. (data nadania przesyłki pocztowej) przysłała 3 Sygn. akt II SA/Gd 1155/24 kopię umowy darowizny zawartej w dniu 20 sierpnia 2024 r. pomiędzy nią a I. W. oraz kopię aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia 23 lutego 2024 r. poświadczającego nabycie spadku po zmarłym B. W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie (...). Przedmiotem kontroli Sądu jest natomiast postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 10 października 2024 r. w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych, dotyczące tymczasowego obiektu budowlanego - domku holenderskiego, trwale związanego z gruntem, o powierzchni zabudowy 28,55 mkw wraz z tarasem o powierzchni zabudowy 15,26 mkw, posadowionego na terenie działki nr [...] w miejscowości C., obr. ewid. [...], gmina B. Oceniając wydane w sprawie postanowienia w oparciu o kryterium legalności Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wydane w sprawie akty zasadniczo są zgodne z prawem. Materialnoprawną podstawą wydanych przez organy obu instancji postanowień są przepisy ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 725, dalej: Prawo budowlane), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o mianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 471), obowiązującą od 19 września 2020 r. Należy wskazać, że wprowadzone powyższą nowelizacją zmiany w przepisach dotyczących legalizacji samowoli budowlanych stworzyły jednolity, spójny system postępowań legalizacyjnych opierający się o wspólną procedurę (zob. uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 13 lutego 2020 r., druk sejmowy nr 121, Sejm IX kadencji). Umożliwia on usunięcie skutków samowolnych działań inwestycyjnych oraz przywrócenie stanu zgodności z wymogami Prawa budowlanego. Na skutek wprowadzonych zmian postępowanie w sprawie samowoli budowlanej rozpoczyna się od wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 4 Sygn. akt II SA/Gd 1155/24 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego). W takim postanowieniu organ informuje o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3). Co istotne, postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (ust. 5). Następnie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może w ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1). Jeżeli wniosek ten nie zostanie złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki (art. 49e pkt 1). Taki sam skutek ma wycofanie wniosku, co może nastąpić praktycznie na całym etapie procedury legalizacyjnej (art. 49e pkt 2 w zw. z art. 48a ust. 2). Jeżeli jednak inwestor (właściciel lub zarządca) złoży wniosek o legalizację, organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdraża procedurę legalizacyjną. Regulacja skutków samowoli budowlanych jest konsekwencją obowiązującej w Prawie budowlanym generalnej zasady, wyrażonej w art. 28, przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31. Mając to na uwadze stwierdzić trzeba, że warunkiem zainicjowania postępowania legalizacyjnego jest stan faktyczny konkretnej sprawy, z którego wynika, że inwestor pomimo obowiązku nie dokonał zgłoszenia bądź nie uzyskał pozwolenia na budowę obiektu, dopuszczając się tym samym samowoli budowlanej. W tej sytuacji najistotniejszą kwestią jest kwalifikacja prawnobudowlana samowolnej zabudowy i ocena jej z punktu widzenia wymogów Prawa budowlanego. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie wskazuje się, że naruszenia Prawa budowlanego powinny być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy. Istotne jest bowiem rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana, od jej likwidacji (zob. uchwała NSA z 16 grudnia 2013 r. sygn. akt II OPS 2/13, ONSAiWSA 2014/6/89, wyrok NSA z 2 grudnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1974/10, wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). 5 Sygn. akt II SA/Gd 1155/24 Powyższe oznacza, że ustalenia czy dane roboty budowlane podlegały reglamentacji Prawa budowlanego, w tym w szczególności czy na ich wykonanie konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę, dokonanie zgłoszenia, czy też można ich było dokonać bez jakichkolwiek formalności, należy dokonywać na podstawie przepisów obowiązujących w okresie wybudowania danego obiektu. W niniejszej sprawie organy ustaliły, że domek holenderski został postawiony na działce w 2009 r. Okoliczność ta nie jest sporna. Dla sprawy, której przedmiotem jest ocena legalności zabudowy, istotne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, gdyż pozwala to na dokonanie adekwatnej kwalifikacji prawnobudowlanej zabudowy, a następnie oceny, czy jej realizacja wymagała wcześniejszego zgłoszenia, czy pozwolenia na budowę, czy też mamy do czynienia z zabudową niepodlegającą reglamentacji Prawa budowlanego. Wreszcie, prawidłowe ustalenia faktyczne determinują warunki legalizacji, w tym wysokość opłaty legalizacyjnej stanowiącej warunek sine qua non skutecznego procesu legalizacji oraz uwarunkowania ewentualnej rozbiórki. W niniejszej sprawie w związku z zarzutami skargi należało rozważyć, czy sporny obiekt jest obiektem budowlanym, czy też pojazdem mechanicznym oraz jaką pełni funkcję - rekreacyjną czy transportową, a w konsekwencji - czy podlega reglamentacji za pośrednictwem przepisów Prawa budowlanego i w jakiej formie. Sąd ocenia jako prawidłowe ustalenia organów odnośnie do kwalifikacji analizowanej zabudowy, jak wynika z okoliczności sprawy, jako tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego, pełniący funkcję rekreacyjną. Zgodnie z przywołanym przepisem, tymczasowym obiektem budowlanym jest obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe, przenośne wolno stojące maszty antenowe. Tym samym, także domek holenderski, przystosowany do pełnienia funkcji obiektu mieszkalnego czy rekreacyjnego stanowi tymczasowy obiekt budowlany. Wbrew natomiast stanowisku wyrażonemu przez skarżącą w skardze fakt, że taki obiekt jest przystosowany do tego, aby przemieszczać go po drogach, nie przesądza o tym, że nie może być uznany równocześnie za obiekt budowlany, w szczególności tymczasowy obiekt budowlany (również jako budowla w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego), po ustawieniu go na gruncie (por. np. wyroki 6 Sygn. akt II SA/Gd 1155/24 Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 1247/19; z 9 października 2019 r., sygn. akt II OSK 2779/17; z 5 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1256/17; z 10 września 2019 r., sygn. akt II OSK 1941/17 - CBOSA). Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych "(...) nawet w sytuacji gdyby uznać, że przedmiotem niniejszego postępowania jest przyczepa/pojazd, jak domaga się tego strona skarżąca, to okoliczność posadowienia tego obiektu na gruncie (...) i tak byłaby przesądzająca o kwalifikacji przedmiotu postępowania, jako "tymczasowego obiektu budowlanego" w rozumieniu art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego". Tym samym, Sąd podziela ocenę organ odwoławczego, że przedmiotowy obiekt należy zakwalifikować jako tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego, który wobec upływu okresu 120 dni jego funkcjonowania na gruncie, wymagał pozwolenia na budowę. Według ustawowej definicji zawartej we wskazanym przepisie tymczasowy obiekt budowlany to obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe, przenośne wolno stojące maszty antenowe. Jak wynika zatem z treści art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego niektóre rodzaje tymczasowych obiektów budowlanych zostały wyraźnie przez ustawodawcę wymienione (np. kioski uliczne, barakowozy, obiekty kontenerowe), ale też redakcja tego przepisu pozwala na stwierdzenie, że przytoczone wyliczenie ma charakter przykładowy. Dlatego przy ocenie innych typów obiektów, które nie zostały wymienione w tym przepisie, a więc np. przyczep czy tzw. domków holenderskich, konieczne jest zastosowanie dodatkowego kryterium. Opierając się na utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącym barakowozów, przyczep kempingowych, ruchomych kiosków lub innych podobnych obiektów, takim kryterium powinien być przede wszystkim cel, w jakim dany obiekt został umieszczony na nieruchomości oraz okres jego funkcjonowania na tej nieruchomości (por. np. wyroki NSA: z 13 marca 2009 r. sygn. akt II OSK 348/08; z 29 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 423/11 oraz z a 10 maja 2013 r. sygn. akt II OSK 39/12). Odnośnie zatem do funkcji tego obiektu, czy celu jaki realizuje - wskazać należy, co wynika z akt sprawy, że realizuje on cel rekreacyjny. Bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje zatem to, że, jak wskazuje skarżąca, może on być transportowany swobodnie. O celu, który realizuje sporny obiekt, świadczy sposób jego posadowienia Sygn. akt II SA/Gd 1155/24 na gruncie. Obiekt jest posadowiony na bloczkach betonowych ustawionych na gruncie w sposób zapewniający mu stabilność, a przylega do niego taras. Nie przeczy to faktowi, że obiekt ten może zostać przetransportowany, lecz niewątpliwie - będąc na działce - służy do celów rekreacyjnych. Wszystkie te okoliczności zostały w sposób prawidłowy udowodnione na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w tym dokumentacji zdjęciowej. Posadowienie domku holenderskiego w określonym miejscu w sposób zapewniający mu stabilność z przeznaczeniem na cele mieszkalne, czy rekreacyjne właścicieli lub osób trzecich na określonej nieruchomości jest budową w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego (wykonywaniem obiektu budowlanego w określonym miejscu). Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy budowa jest dopuszczalna jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 12 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w 2009 r., tj. w czasie posadowienia obiektu na przedmiotowej działce, nie wymagała pozwolenia na budowę, natomiast wymagała zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Zgodnie natomiast z obecnie obowiązującym art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego, nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, ale zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 tej ustawy, budowa tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce - w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Tym samym a contrario, budowa z jaką mamy do czynienia w sprawie niniejszej -a więc posadowienie domku holenderskiego w określonym miejscu w sposób stały i niewskazujący na zamiar przemieszczenia lub rozbiórki w okresie 120 dni (licząc od posadowienia obiektu na działce) - wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, co poprawnie stwierdził organ II instancji. Zdaniem Sądu, w takich okolicznościach, bez znaczenia, w świetle brzmienia ww. przepisu, jest to, czy obiekt ten jest trwale związany z gruntem. Prawidłowo zatem organ odwoławczy zastosował art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, stanowiący, że organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie Sygn. akt II SA/Gd 1155/24 o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. Nie wpływa na legalność zaskarżonego postanowienia fakt, że w toku postępowania odwoławczego H. W. stała się wyłączną właścicielką spornego obiektu budowlanego, nabywając w drodze darowizny udział przysługujący I. W. Uczynienie adresatką postanowienia I. W. obok H. W. nie jest uchybieniem mającym wpływ na wynik sprawy. Z przedstawionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał niezasadność skargi i działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI