II SA/Gd 1147/24

II SA/Gd 1147/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-03-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Justyna Dudek-Sienkiewicz
Krzysztof Kaszubowski
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 28 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 marca 2025 r. sprawy ze skargi A. K. i P. K. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 3 października 2024 r. nr WOP.7721.156.2024.MK w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie użytkowania obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
A. K. i P. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie użytkowania obiektu budowlanego.
Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją nr 1430/2021 z dnia 6 grudnia 2021 r. Starosta Gdański zatwierdził projekt zagospodarowania działki oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielił pozwolenia na budowę i rozbiórkę dla A. K. i P. K. (dalej jako inwestorzy) obejmującego budowę budynku usługowego wraz z instalacjami: wodociągową, kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej, gazową, elektroenergetyczną, mury oporowe oraz rozbiórkę budynku jednorodzinnego na dz. nr [...] w miejscowości K.
W dniu 1 grudnia 2023 r. A. K. i P. K. (dalej jako inwestorzy, skarżący) zawiadomili Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Gdańskim (dalej jako PINB) o zakończeniu budowy ww. budynku usługowego z instalacjami.
Decyzją nr PINB.513.1252.2023.AR z dnia 12 grudnia 2023 r. na podstawie art. 54 ustawy Prawo budowlane PINB wniósł sprzeciw w sprawie przystąpienia do użytkowania przedmiotowego budynku usługowego wyjaśniając, że zamiast zawiadomienia o zakończeniu budowy inwestor zobowiązany jest do złożenia wniosku o pozwolenie na użytkowanie przedmiotowego budynku.
PINB przesłał stronom powyższą decyzję za pośrednictwem Poczty Polskiej przesyłką poleconą za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Zarówno decyzja skierowana do P. K. jak i do A. K., zostały wysłane w jednej kopercie, na której wskazany był adres inwestycji. Ww. przesyłka nie została odebrana przez strony i została zwrócona nadawcy w dniu 4 stycznia 2024 r. W dniu 22 stycznia 2024 r. w siedzibie PINB P. K. zapoznał się z treścią decyzji i otrzymał jej kopię.
Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2024 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej jako WINB) stwierdził niedopuszczalność odwołań złożonych przez inwestorów od ww. decyzji PINB z dnia 12 grudnia 2023 r. WINB stwierdził, że nie nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji stronom, wobec czego złożenie odwołania jest przedwczesne i należy stwierdzić jego niedopuszczalność. Organ II instancji wskazał również, że PINB winien skutecznie doręczyć stronom ww. decyzję i dopiero od prawidłowego doręczenia decyzji zacznie biec termin na złożenie od niej odwołania.
W konsekwencji organ I instancji wysłał stronom ww. decyzję za pośrednictwem platformy ePUAP. Odwołanie wniósł P. K.
Po rozpatrzeniu odwołania decyzją nr WOP.7721.156.2024.MK z dnia 3 października 2024 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej jako WINB, organ odwoławczy) uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie w sprawie przystąpienia do użytkowania przedmiotowego budynku usługowego.
W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na art. 54 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym do użytkowania obiektu budowlanego, na budowę którego wymagana jest decyzja o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenie budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-2, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i art. 57, po zawiadomieniu organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Przepis art. 30 ust. 6a stosuje się. Natomiast stosownie do art. 30 ust. 6a tej ustawy za dzień wniesienia sprzeciwu uznaje się dzień nadania decyzji w placówce pocztowej operatora pocztowego, o którym mowa w art. 3 pkt 12 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, albo, w przypadku doręczenia na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, dzień wystawienia dowodu wysłania, o którym mowa w art. 40 tej ustawy, albo, w przypadku skorzystania z publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 tej ustawy, dzień odebrania dokumentu elektronicznego przez operatora wyznaczonego.
Analizując powyższy przepis WINB wskazał, że przewiduje on dwa sposoby wniesienia sprzeciwu, tj. nadanie w placówce pocztowej operatora pocztowego bądź doręczenie na adres do doręczeń elektronicznych podmiotu korzystającego z publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego (PURDE) lub publicznej usługi hybrydowej (PUH) albo z kwalifikowanej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego (KURDE), umożliwiający jednoznaczną identyfikację nadawcy lub adresata danych przesyłanych w ramach tych usług. Organ odwoławczy wyjaśnił przy tym, że powyższy przepis w obecnym brzmieniu (od 5 października 2021 r.) nie przewiduje zgłoszenia sprzeciwu za pośrednictwem platformy ePUAP. Zgodnie jednak z art. 147 ust. 3 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1045 z późn. zm.) doręczenie korespondencji nadanej przez podmiot publiczny posiadający elektroniczną skrzynkę podawczą w ePUAP do osoby fizycznej lub podmiotu niebędącego podmiotem publicznym, o których mowa w ust. 2, stanowiącej odpowiedź na podanie albo wniosek złożone w ramach usługi udostępnionej w ePUAP, jest równoważne w skutkach prawnych z doręczeniem przy wykorzystaniu publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego. Powyższe oznacza, że do dnia 31 grudnia 2024 r. doręczenie korespondencji organowi przez stronę, a także stronie przez urząd za pośrednictwem platformy ePUAP jest równoważne w skutkach prawnych z doręczeniem przy wykorzystaniu publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego (PURDE). Wskazana data wynika z Komunikatu Ministra Cyfryzacji z dnia 12 lipca 2024 r. zmieniającego komunikat w sprawie określenia terminu wdrożenia rozwiązań technicznych niezbędnych do doręczania korespondencji z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego lub publicznej usługi hybrydowej oraz udostępniania w systemie teleinformatycznym punktu dostępu do usług rejestrowanego doręczenia elektronicznego w ruchu transgranicznym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1078), w którym termin na wdrożenie ww. rozwiązań został zmieniony na dzień 1 stycznia 2025 r.
Zgodnie z powołanym wyżej art. 30 ust. 6a Prawa budowlanego w przypadku doręczenia przy wykorzystaniu publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego, za dzień wniesienia sprzeciwu należy uznać dzień wystawienia dowodu wysłania, o którym mowa w art. 40 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych. Natomiast zgodnie z tym przepisem operator wyznaczony w ramach świadczenia publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego wystawia dowody wysłania i dowody otrzymania zgodnie ze standardem, o którym mowa w art. 26a ustawy z dnia 5 września 2016 r. o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej. Zatem w sytuacji korzystania w okresie przejściowym przez organ z platformy usług elektronicznych ePUAP w celu stwierdzenia daty wniesienia sprzeciwu przez PINB konieczne jest ustalenie, kiedy decyzja o sprzeciwie została umieszczona w systemie (wysłana) w sposób umożliwiający jej odczytanie.
W niniejszej sprawie zawiadomienie o zakończeniu budowy budynku usługowego wpłynęło do organu powiatowego w dniu 1 grudnia 2023 r. za pośrednictwem platformy ePUAP. Natomiast organ I instancji umieścił decyzję o sprzeciwie w swoim systemie teleinformatycznym i wysłał ją P. K. w dniu 19 czerwca 2024 r. Nie można zatem uznać, że sprzeciw został wniesiony w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi zawiadomienia o zakończeniu budowy.
WINB wyjaśnił jednak, iż ww. zawiadomienie o zakończeniu budowy dotyczyło obiektu, który wymagał uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Organ odwoławczy przywołał treść art. 55 ust. 1 ustawy Prawo budowlane wskazując, że przedmiotowy budynek jest budynkiem usługowym zaliczonym do kategorii XVII, zatem nie można przystąpić do jego użytkowania wyłącznie na podstawie dokonanego zawiadomienia o zakończeniu budowy. Dlatego też wniesienie sprzeciwu przez PINB było zasadne. Wprawdzie z uwagi na błędne doręczenie decyzji o sprzeciwie i upływ terminu, sprzeciw ten nie może być uznany za skuteczny, jednakże brak sprzeciwu do zawiadomienia o zakończeniu budowy w przypadku obiektu wymagającego uzyskania pozwolenia na użytkowanie nie uprawnia inwestora do użytkowania tego obiektu. Dlatego WINB nie może zgodzić się z argumentem zawartym w odwołaniu, jakoby upływ 14-dniowego terminu skutkował nabyciem przez inwestorów uprawnienia do przystąpienia do użytkowania zrealizowanego obiektu. Przepis art. 54 Prawa budowlanego dotyczy bowiem wyłącznie obiektów nie ujętych w art. 55 ust. 1 tej ustawy. Błąd organu I instancji nie oznacza zatem, że obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie wygasł. W takiej sytuacji PINB winien przeprowadzić kontrolę obiektu w przypadku stwierdzenia jego użytkowania i w razie potrzeby wdrożyć procedurę określoną w art. 59i ust. 1 i kolejne Prawa budowlanego, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i art. 55 organ nadzoru budowlanego poucza inwestora lub właściciela, że obiekt budowlany nie może być użytkowany bez uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie lub dokonania skutecznego zawiadomienia o zakończeniu budowy.
Podsumowując WINB stwierdził, że postępowanie wszczęte zawiadomieniem o zakończeniu budowy budynku usługowego wraz z instalacjami uznać należy za bezprzedmiotowe z uwagi na fakt, że wobec bezskutecznego upływu terminu na zgłoszenie sprzeciwu PINB utracił kompetencję do dokonania tej czynności, a tym samym nie jest możliwe wydanie w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia. Dlatego też, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, WINB uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył przedmiotowe postępowanie.
W skardze na powyższą decyzję inwestorzy zarzucili naruszenie:
1) przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 §1, art. 80 k.p.a. - przez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy - które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym uznaniem przez organ, że do przystąpienia do użytkowania budynku jest konieczne uzyskanie pozwolenia na użytkowanie,
2) przepisów postępowania, tj. art. 81 § 1 k.p.a. - przez odebranie skarżącym uprawnienia do użytkowania budynku w wyniku unieważnienia postępowania, choć organ pierwszej i drugiej instancji nie usunął wątpliwości co do stanu faktycznego, tym samym rozstrzygnięcie sprawy winno być na korzyść skarżących,
3) przepisów postępowania, tj. art. 154, art. 155, art. 155a oraz art. 156 k.p.a. uchybiając zasadzie nieodwracalności skutków prawnych decyzji. Zarzut ten skarżący odnoszą do nienaruszalności decyzji Starosty Gdańskiego numer 1430/2021 z dnia 6 grudnia 2021 r.,
4) prawa materialnego tj. art. 31zy1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 poz. 374) w zw. z art. 55 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz orzeczenie reformatoryjne, tj.:
a) uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania przed tym organem z uwagi na wniesienie sprzeciwu po terminie, tym samym utratę kompetencji do dokonania tej czynności,
b) stwierdzenie skuteczności zawiadomienia o zakończeniu budowy i rozpoczęciu użytkowania budynku, złożonego przez skarżących w dniu 1 grudnia 2023 r. do PINB,
Ponadto skarżący wnieśli o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania. Jednocześnie skarżący wyjaśnili, że orzeczenie, o wydanie którego wnoszą, w swojej istocie będzie dokładnym powtórzeniem decyzji organu II instancji, jednak rozstrzygnięcie to jest konieczne z uwagi na wadliwe powody zaskarżonej decyzji i wymaga korekty.
W uzasadnieniu skargi przypomniano, że w swojej decyzji organ odwoławczy uznał, że przedmiotowy budynek jest budynkiem usługowym zaliczanym do kategorii XVII, zgodnie z art. 55 ust. 1 ustawy Prawo budowlane i na skarżących ciąży w związku z tym obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Zdaniem skarżących stanowisko organów obu instancji jest nieprawidłowe, a w toku całego postępowania organy te konsekwentnie pomijały treść decyzji Starosty Gdańskiego nr 1430/2021 z dnia 6 grudnia 2021 r. zatwierdzającej projekt zagospodarowania działki oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę i rozbiórkę. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu 28 grudnia 2021 r. Ma to kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący przypomnieli bowiem, że w preambule swojej decyzji Starosta Gdański, jako podstawę wydania decyzji przywołuje art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. 2020.1333 z późn. zm.) i czyniąc zadość art. 36 ust 1 pkt 5 tej ustawy w treści decyzji, w sekcji "Pouczenie" Starosta umieścił w punkcie 2 szczegółową informację o obowiązkach i warunkach wynikających z art. 54. Treść pouczenia brzmi: Do użytkowania obiektu budowlanego, na budowę, którego wymagane jest pozwolenie na budowę, można przystąpić po zawiadomieniu właściwego organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji (art. 54 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane). Pozostała część wymienionego punktu 2 pouczenia, która została wykreślona, informowała o tym że: Przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego inwestor jest zobowiązany uzyskać decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, jeżeli na budowę obiektu budowlanego jest wymagane pozwolenie na budowę i jest on zaliczany do kategorii: V, IX-XVI, XVII (z wyjątkiem warsztatów rzemieślniczych, stacji obsługi pojazdów, myjni samochodowych i garaży do pięciu stanowisk włącznie), XVIII - (z wyjątkiem obiektów magazynowych: budynki składowe, chłodnie, hangary i wiaty, a także budynków kolejowych: nastawnie, podstacje trakcyjne, lokomotywownie, wagonownie, strażnice przejazdowe i myjnie taboru kolejowego), XX, XXII (z wyjątkiem placów składowych, postojowych i parkingów), XXIV (z wyjątkiem stawów rybnych), XXVII (z wyjątkiem jazów, wałów przeciwpowodziowych, opasek i ostróg brzegowych oraz rowów melioracyjnych), XXVIII-XXX (art. 55 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane). Jednocześnie skarżący wyjaśnili, że Starosta dokonał takiego wykreślenia, ponieważ w dniu, w którym wydał decyzję (6 grudnia 2021 r.) obowiązywała ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 poz. 374). Z treści art. 31zy1 tej ustawy wynika, że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przepisów art. 55 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682,553 i 967) nie stosuje się. W konsekwencji Starosta prawidłowo dokonał wykreślenia tej część pouczenia.
Następnie skarżący przypomnieli, że pouczenie wyrażone w decyzji jest integralną częścią decyzji. Z wykładni językowej znaczenia słowa pouczenie dowiadujemy się, że jest to wskazówka dotycząca postępowania, mająca charakter upomnienia a pouczać znaczy poinformować kogoś, jak należy się zachowywać lub co trzeba zrobić w jakiejś sytuacji (https://sip.pwn.pl). Kategoryczny charakter funkcji pouczenia w decyzji dobitnie podkreśla fakt umieszczenia przez ustawodawcę art. 36 w ustawie Prawo budowlane i enumeratywne wymienienie elementów decyzji o pozwoleniu na budowę, w tym pouczenia o obowiązkach i warunkach wynikających z art. 54 lub art. 55. Powołując się na orzecznictwo i piśmiennictwo skarżący przypomnieli o konieczności respektowania praw ustalonych przez decyzję administracyjną z uwagi na prawa nabyte.
A zatem skarżący dokonali zawiadomienia o zakończeniu budowy i rozpoczęciu użytkowania w dniu 1 grudnia 2023 r. wykonując postanowienia prawomocnej decyzji Starosty nr1430/2021 z dnia 6 grudnia 2021 r., a czynność ta jest w pełni legalna. PINB wniósł sprzeciw po terminie 14-dniowym, tym samym uchybił temu terminowi i utracił kompetencję do dokonania tej czynności, natomiast WINB uchybił zasadzie nieodwracalności skutków prawnych decyzji Starosty z dnia 6 grudnia 2021 r.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
W tak zakreślonych granicach przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku, którą uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Gdańskim w przedmiocie sprzeciwu w sprawie przystąpienia do użytkowania przez skarżących budynku usługowego z instalacjami i umorzono postępowanie.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 725) – dalej jako P.b. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 28 ust. 1 tej ustawy roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Natomiast w myśl art. 54 ust. 1 P.b. do użytkowania obiektu budowlanego, na budowę którego wymagana jest decyzja o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenie budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-2, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i art. 57, po zawiadomieniu organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Przepis art. 30 ust. 6a stosuje się. Zgodnie zaś z art. 55 ust. 1 pkt 1 lit. b) P.b. przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego należy uzyskać decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, jeżeli na budowę obiektu budowlanego jest wymagane pozwolenie na budowę i jest on zaliczony do kategorii XVII - z wyjątkiem warsztatów rzemieślniczych, stacji obsługi pojazdów, myjni samochodowych i garaży do pięciu stanowisk włącznie.
W myśl art. 30 ust. 6a P.b. za dzień wniesienia sprzeciwu uznaje się dzień nadania decyzji w placówce pocztowej operatora pocztowego, o którym mowa w art. 3 pkt 12 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, albo, w przypadku doręczenia na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, dzień wystawienia dowodu wysłania, o którym mowa w art. 40 tej ustawy, albo w przypadku skorzystania z publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 tej ustawy, dzień odebrania dokumentu elektronicznego przez operatora wyznaczonego.
Przytoczone przepisy wprowadzają zatem zasadę, zgodnie z którą użytkowanie obiektu budowlanego musi zostać poprzedzone albo zawiadomieniem organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy – o ile organ ten nie wniesie sprzeciwu – albo uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że Starosta Gdański decyzją z dnia 6 grudnia 2021 r. udzielił skarżącym pozwolenia na budowę budynku usługowego wraz z instalacjami, natomiast sporne pomiędzy stronami jest to, czy przed przystąpieniem do użytkowania przedmiotowego obiektu należało zawiadomić organ nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy (jak uczynili i utrzymują skarżący), czy też użytkowanie takiego obiektu wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie (jak twierdzą orzekające w sprawie organy). Przy czym należy wyjaśnić, że skarżący wywodzą swoje stanowisko z treści przepisów epizodycznych związanych z pandemią wirusa SARS-CoV-2.
Przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (w brzmieniu zarówno z 2020 r., jak i obecnie) jeżeli zagrożenie epidemiczne lub epidemia występuje na obszarze więcej niż jednego województwa, stan zagrożenia epidemicznego lub stan epidemii ogłasza i odwołuje, w drodze rozporządzenia, minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw administracji publicznej, na wniosek Głównego Inspektora Sanitarnego. Na podstawie art. 46 ust. 2 i 4 przywołanej ustawy Minister Zdrowia wydał w dniu 20 marca 2020 r. rozporządzenie w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491), które weszło w życie z dniem ogłoszenia, tj. od dnia 20 marca 2020 r. Rozporządzenie to zostało uchylone na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. 2022 r. poz. 1027), które weszło w życie z dniem 16 maja 2022 r. Natomiast rozporządzeniem z dnia 12 maja 2022 r. Minister Zdrowia ogłosił na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stan zagrożenia epidemicznego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1028). Przepisy te weszły w życie z dniem 16 maja 2022 r. i obowiązywały do ich uchylenia z dniem 1 lipca 2023 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 14 czerwca 2023 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1118).
Powyższe oznacza, że w okresie od 20 marca 2020 r. do 30 czerwca 2023 r. na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej obowiązywał najpierw stan epidemii, a następnie stan zagrożenia epidemicznego. Dodatkowo, w dniu 2 marca 2020 r. uchwalono ustawę o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374), która weszła w życie w dniu 8 marca 2020 r. i od tego czasu była wielokrotnie nowelizowana. W czasie, gdy skarżącym wydano pozwolenie na budowę (tj. w dniu 6 grudnia 2021 r.) obowiązywał art. 31zy1 tej ustawy, zgodnie z którym w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przepisów art. 55 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333, z późn. zm.) nie stosuje się, a wnioski o udzielenie pozwolenia na użytkowanie złożone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, jeżeli nie wydano decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, traktuje się jak zawiadomienie o zakończeniu budowy o którym mowa w art. 54 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (ust. 1). W przypadku wniosków, o których mowa w ust. 1, termin do zgłoszenia sprzeciwu w drodze decyzji liczy się od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (ust. 2).
Stosując się do ww. art. 31zy1 ustawy covidowej w dniu 1 grudnia 2023 r. skarżący zawiadomili PINB o zakończeniu budowy przedmiotowego budynku. W dniu 12 grudnia 2023 r. organ I instancji wydał sprzeciw, który następnie został uchylony przez WINB decyzją z dnia 3 października 2024 r.
W ocenie Sądu organy prawidłowo zauważyły, że skarżący powinni byli – stosownie do art. 55 ust. 1 pkt 1 lit. b) P.b. – wystąpić o pozwolenie na użytkowanie przedmiotowego budynku usługowego, a nie, jak to uczynili, zgłaszać PINB zakończenie budowy. Przepisy art. 55 ust. 1 pkt 1 i 3 P.b. zostały bowiem wyłączone ze stosowania ("zawieszone") w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, tj. w okresie od 20 marca 2020 r. do 30 czerwca 2023 r. W pozostałym czasie obowiązywały i nadal obowiązują. Zatem złożenie przez skarżących zawiadomienia do PINB o zakończeniu budowy w sytuacji, gdy mamy do czynienia z budynkiem usługowym (kategoria XVII), do którego użytkowania konieczne jest wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, nie było prawidłowe.
Odnosząc się w tym miejscu do twierdzenia skarżących, że zastosowali się do pouczenia zawartego w decyzji o pozwoleniu na budowę oraz że uprawnienie do dokonania zawiadomienia o zakończeniu budowy (zamiast występowania o pozwolenie na użytkowanie) stanowi ich "prawo nabyte" Sąd wyjaśnia, że błędne pouczenie, a raczej pouczenie adekwatne do stanu prawnego na dzień wydania decyzji z dnia 6 grudnia 2021 r., nie może kreować adresatom decyzji praw, które nie wynikają z przepisów powszechnie obowiązującego prawa. Stanowisko skarżących byłoby słuszne, gdyby ich zawiadomienie zostało złożone najpóźniej w dniu 30 czerwca 2023 r. Jednakże wobec faktu, iż zawiadomienie wniesiono w dniu 1 grudnia 2023 r. (vide: ostatnie 4 karty akt organu I instancji) w ocenie Sądu nie mogło ono odnieść skutku prawnego w postaci dopuszczenia skarżących do legalnego użytkowania przedmiotowego budynku usługowego.
Z uwagi na powyższe zasadne byłoby wniesienie przez organ I instancji sprzeciwu. Jednakże, co słusznie zauważył i obszernie wyjaśnił organ odwoławczy, PINB naruszył termin do wniesienia sprzeciwu. Zgodnie bowiem z art. 54 ust. 1 P.b. organ może zgłosić sprzeciw w drodze decyzji w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia. W niniejszej sprawie zawiadomienie wpłynęło do organu za pomocą platformy ePUAP w dniu 1 grudnia 2023 r., natomiast decyzję o sprzeciwie z dnia 11 grudnia 2023 r. nadano do obojga skarżących w jednej przesyłce za pomocą Poczty Polskiej. Skarżący nie podjęli dwukrotnie awizowanej przesyłki, więc PINB uznał ją za doręczoną. Dopiero w dniu 22 stycznia 2024 r. skarżący osobiście odebrał decyzję w siedzibie organu, po czym w dniu 31 stycznia 2024 r. skarżący wnieśli odwołania. Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2024 r. WINB stwierdził niedopuszczalność odwołania wskazując, iż nie doszło do skutecznego doręczenia skarżącym decyzji organu I instancji. Zatem PINB wysłał skarżącemu decyzję z dnia 12 grudnia 2023 r. poprzez platformę ePUAP, a skarżący – dochowując 14-dniowego terminu – wniósł odwołanie z dnia 4 lipca 2024 r., w wyniku rozpoznania którego WINB uchylił zaskarżoną decyzję PINB o sprzeciwie z uwagi na jej wydanie po upływie ustawowego terminu do wniesienia sprzeciwu.
Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd organu odwoławczego, bowiem z art. 30 ust. 6a P.b. expressis verbis wynika, kiedy termin do wniesienia sprzeciwu jest dochowany. W przypadku doręczeń elektronicznych będzie to dzień wystawienia dowodu wysłania, o którym mowa w art. 40 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych. Przy czym zgodnie z przepisem przejściowym zawartym w art. 147 ust. 3 tej ustawy doręczenie korespondencji nadanej przez podmiot publiczny posiadający elektroniczną skrzynkę podawczą w ePUAP do osoby fizycznej lub podmiotu niebędącego podmiotem publicznym, o których mowa w ust. 2, stanowiącej odpowiedź na podanie albo wniosek złożone w ramach usługi udostępnionej w ePUAP, jest równoważne w skutkach prawnych z doręczeniem przy wykorzystaniu publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego. Wobec tego, doręczając skarżącemu decyzję z dnia 12 grudnia 2023 r. przy piśmie z dnia 19 czerwca 2024 r., które skarżący odebrał w dniu 21 czerwca 2024 r. (vide: k. nr 5 i 6 akt organu I instancji) decyzja o sprzeciwie PINB nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Zatem pomimo, iż decyzja o sprzeciwie co do zasady podlega kontroli instancyjnej, a także kontroli sądowej, nie ma to jednak żadnego wpływu na bieg ustawowego terminu do jej wydania (zob. A. Kosicki [w:] Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany, red. A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski, LEX/el. 2024, art. 30 i przytoczone tam orzecznictwo). Słusznie zatem organ odwoławczy pozbawił decyzję PINB mocy prawnej i umorzył postępowanie zapoczątkowane zawiadomieniem skarżących z dnia 1 grudnia 2023 r.
W konsekwencji, nie można zgodzić się ze skarżącymi, że skoro 14-dniowy termin na wniesienie sprzeciwu minął, to ich zgłoszenie z dnia 1 grudnia 2023 r. jest skuteczne i umożliwia skarżącym legalne użytkowanie przedmiotowego budynku usługowego. Podkreślić bowiem należy, że obowiązek wynikający z art. 55 ust. 1 P.b. nie wygasł, a więc skarżący nadal nie mogą użytkować przedmiotowego budynku.
Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. zgodnie z wnioskiem skarżących zawartym w skardze oraz wobec braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez organ.