II SA/Gd 1145/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2024-06-26
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlanarozbiórkalegalizacja budowydecyzja administracyjnanadzór budowlanypostanowienie o wstrzymaniu budowynieprzedłożenie dokumentacjispecustawa COVID-19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę spółki na decyzję o rozbiórce budynku, uznając, że spółka nie przedłożyła wymaganej dokumentacji legalizacyjnej po wstrzymaniu budowy.

Spółka M. z o.o. sp. k. zaskarżyła decyzję o nakazie rozbiórki budynku, argumentując m.in. wadliwe zastosowanie przepisów Prawa budowlanego w kontekście specustawy COVID-19. Sąd uznał jednak, że kwestia prawidłowości postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych była już przedmiotem odrębnego postępowania sądowego i nie mogła być badana w niniejszej sprawie. Ponieważ spółka nie przedłożyła wymaganej dokumentacji do legalizacji po wstrzymaniu budowy, sąd oddalił skargę.

Spółka M. z o.o. sp. k. wniosła skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PWINB) utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) nakazującą rozbiórkę budynku oznaczonego literą "H". Budynek ten został wzniesiony bez wymaganego pozwolenia na budowę, co skutkowało wydaniem postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. Spółka złożyła wniosek o legalizację, jednak nie przedłożyła wymaganej dokumentacji, w tym zaświadczenia o zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego, projektu zagospodarowania działki, projektu architektoniczno-budowlanego oraz projektu technicznego. PINB, po bezskutecznym wezwaniu do uzupełnienia dokumentacji, wydał decyzję nakazującą rozbiórkę. PWINB utrzymał tę decyzję w mocy, wskazując na brak przedłożenia wymaganych dokumentów legalizacyjnych. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące naruszenia zasady praworządności, bezpodstawnego przyjęcia, że kwestia pozwolenia na budowę została wyjaśniona, oraz wadliwego zastosowania przepisów Prawa budowlanego, sugerując, że inwestycja była prowadzona na podstawie specustawy COVID-19. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że kwestia prawidłowości postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych była już przedmiotem odrębnego postępowania sądowego i nie mogła być badana w niniejszej sprawie. Sąd podkreślił, że postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych pozostawało w obrocie prawnym jako ostateczne, a wniesienie skargi kasacyjnej nie wstrzymało jego wykonania. Wobec nieprzedłożenia przez spółkę wymaganej dokumentacji do legalizacji, PINB był zobowiązany do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd nie może badać prawidłowości postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych w postępowaniu dotyczącym nakazu rozbiórki, jeśli postanowienie to było już przedmiotem odrębnego postępowania sądowego, które jest w toku lub zostało prawomocnie osądzone.

Uzasadnienie

Ustawodawca przewidział możliwość sądowej kontroli postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych jeszcze przed wydaniem decyzji o rozbiórce, poprzez zażalenie i skargę. Jednakże, postępowanie sądowo-administracyjne jest dwuinstancyjne i wyklucza orzekanie w sprawie, która jest w toku lub została już prawomocnie osądzona między tymi samymi stronami. Wniesienie skargi kasacyjnej od wyroku WSA oddalającego skargę na postanowienie o wstrzymaniu budowy oznacza, że kwestia ta jest przedmiotem innej sprawy sądowej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

p.b. art. 48 § ust. 1 i 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Dotyczy wstrzymania budowy obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.

p.b. art. 49e

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Określa przypadki, w których organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi.

Pomocnicze

p.b. art. 48a § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Określa termin na złożenie wniosku o legalizację po doręczeniu postanowienia o wstrzymaniu budowy.

p.b. art. 48b § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Nakłada obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w określonym terminie i wymienia te dokumenty.

p.b. art. 49 § ust. 1a i 1b

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Dotyczy postanowienia o obowiązku usunięcia nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych i możliwości złożenia zażalenia.

ustawa o pomocy Ukrainie art. 12a

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

Użyty przez skarżącą do zwrócenia się o opinię do PINB.

u-Covid-19 art. 2 § ust. 2

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Wspomniany przez skarżącą jako podstawa wyłączenia stosowania Prawa budowlanego.

u-Covid-19 art. 12 § ust. 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Wspomniany przez skarżącą jako przepis wyłączający stosowanie Prawa budowlanego, ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz ustawy o ochronie zabytków.

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy stosowania przez sąd przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga.

P.p.s.a. art. 61 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wniesienie do Sądu skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.

P.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skarga jest niedopuszczalna, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona.

K.p.a. art. 16

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych było ostateczne i pozostawało w obrocie prawnym. Kwestia prawidłowości postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych była przedmiotem odrębnego postępowania sądowego. Skarżąca nie przedłożyła wymaganej dokumentacji do legalizacji budowy pomimo wezwań organu. Organ był związany ostatecznym postanowieniem o wstrzymaniu robót budowlanych i zobowiązany do kontynuowania postępowania w przedmiocie rozbiórki.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 6 K.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP przez naruszenie zasady praworządności. Naruszenie art. 8 § 1 K.p.a. przez złamanie zasady zaufania obywatela do władzy publicznej. Bezpodstawne przyjęcie, że kwestia konieczności uzyskania pozwolenia na budowę została wyjaśniona. Bezpodstawne zastosowanie przepisów Prawa budowlanego (art. 48 w zw. z art. 49e) w sytuacji, gdy inwestycja prowadzona była na podstawie specustawy COVID-19. Zignorowanie treści art. 12 ust. 1 u-Covid-19 wyłączającego zastosowanie Prawa budowlanego.

Godne uwagi sformułowania

Postępowanie sądowo-administracyjne jest dwuinstancyjne, co oznacza prawo do rozpoznania sprawy przed sądami dwóch instancji, jednocześnie wyklucza orzekanie w sprawie, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona (art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). Wniesienie do Sądu skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności (art. 61 § 1 P.p.s.a.). Wydawanie decyzji w tym trybie stanowi jedynie konsekwencję zaistnienia okoliczności wskazanych w pkt 1 – 6 tego przepisu [art. 49e p.b.].

Skład orzekający

Jolanta Górska

przewodniczący

Jakub Chojnacki

sprawozdawca

Diana Trzcińska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących rozbiórki samowoli budowlanej, w szczególności w kontekście postępowania sądowo-administracyjnego i trwałości postanowień o wstrzymaniu robót budowlanych."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji, w której kwestia prawidłowości postanowienia o wstrzymaniu budowy była już przedmiotem odrębnego postępowania sądowego. Argumentacja dotycząca specustawy COVID-19 nie została merytorycznie rozstrzygnięta przez sąd w tym postępowaniu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje konsekwencje braku przedłożenia wymaganej dokumentacji w postępowaniu legalizacyjnym po wstrzymaniu budowy. Pokazuje również, jak sądy administracyjne podchodzą do kwestii wielokrotnej kontroli tych samych zagadnień prawnych.

Nieprzedłożenie dokumentów legalizacyjnych po wstrzymaniu budowy to prosta droga do nakazu rozbiórki.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 1145/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-06-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Diana Trzcińska
Jakub Chojnacki /sprawozdawca/
Jolanta Górska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 2577/24 - Wyrok NSA z 2025-04-23
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 48 ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Jakub Chojnacki (spr.) Protokolant Specjalista Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2024 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi M. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej w B. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 20 października 2023 r., nr WOP.7721.198.2022.JS w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
M. Sp. z o.o. sp. k. (dalej: skarżąca, spółka) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej: PWINB) z 20 października 2023 r., utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie puckim (dalej jako: PINB) z 10 października 2022 r., nr PINB-7141/21h/2021/PO nakazującą skarżącej rozbiórkę budynku o wymiarach 5 m x 7 m (oznaczonego jako "H" na mapie będącej załącznikiem do decyzji), usytuowanego na działce nr [...], w obrębie ewidencyjnym M., w gminie K.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
PWINB postanowieniem z 29 września 2021 r. wstrzymał M. Spółce z o.o. sp.k. prowadzenie robót budowlanych przy budowie budynku murowanego oznaczonego literą H oraz poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację budynku w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej.
Skarżąca pismem z 5 listopada 2021 r. wniosła o legalizację budynku.
PINB postanowieniem z 14 grudnia 2021 r. nałożył na skarżącą obowiązek przedłożenia do dnia 30 czerwca 2022 r. m.in. zaświadczenia właściwego organu o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego.
Skarżąca zwróciła się do PINB pismem z 6 czerwca 2022 r. o wydanie opinii w trybie art. 12a ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. poz. 583 ze zm.) na temat wymagań dotyczących nośności i stateczności konstrukcji oraz bezpieczeństwa budynków zrealizowanych na działce [...]. Do wniosku dołączono dziesięć projektów architektoniczno-budowlanych, dziesięć protokołów badań odbiorczych instalacji elektrycznej, dziesięć opinii wyników oględzin – ekspertyz urządzeń grzewczo kominowych, protokół odbiory technicznego przyłącza kanalizacji.
Organ, postanowieniem z 8 lipca 2022 r., nałożył na skarżącą Spółkę obowiązek usunięcia nieścisłości w złożonej dokumentacji poprzez przedłożenie do 31 sierpnia 2022 r. zaświadczenia o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego, trzech egzemplarzy projektu zagospodarowania działki oraz projektu architektoniczno-budowlanego, a także oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i dwóch egzemplarzy projektu technicznego.
PINB decyzją z 10 października 2022 r. nakazał skarżącej rozbiórkę dwukondygnacyjnego budynku murowanego trwale związanego z gruntem - posadowionego na fundamencie betonowym - z dachem dwuspadowym krytym blachą o wymiarach 5 m x 7 m (oznaczonego literą H na mapie będącej załącznikiem do decyzji) usytuowanego na terenie działki nr [...], obręb ewidencyjny M., gmina K. – z powodu niewypełnienia obowiązku nałożonego postanowieniem z dnia 8 lipca 2022 r.
PWINB rozpoznając odwołanie skarżącej, decyzją z 20 października 2023 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ wyjaśnił, że inwestorem przedmiotowego budynku jest M. Spółka z o.o. sp.k. Organ ustalił też, że Wójt Gminy Kosakowo wydał postanowienie z 6 grudnia 2022 r. o odmowie wydania zaświadczenia dla budynku "H" z powodu niezgodności wzniesionej inwestycji z zapisami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżąca złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku zażalenie na to postanowienie, w związku z czym Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zawiesił postępowanie odwoławcze dotyczące decyzji rozbiórkowej, które następnie zostało podjęte po uzyskaniu informacji o utrzymaniu przez Kolegium w mocy postanowienia Wójta Gminy Kosakowo z 6 grudnia 2022 r.
Organ odwoławczy zgodził się z PINB, że inwestor nie przedłożył wymaganej dokumentacji legalizacyjnej - nie przedłożył projektu zagospodarowania działki, oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz projektu technicznego, zaświadczenia o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego. Decyzja organu pierwszej instancji powinna być zatem utrzymana w mocy.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu wyjaśniono, że zagadnieniem wstępnym jest tylko taka kwestia, która uniemożliwia wydanie rozstrzygnięcia w danej sprawie, a taka sytuacja w sprawie nie zachodzi. Organ pierwszej instancji wydał decyzję, ponieważ inwestor nie wypełnił nałożonego obowiązku w postaci przedłożenia dokumentacji legalizacyjnej przedmiotowego budynku, o czym wprost mówi art. 49e Prawa budowlanego. Stanowisko swoje wyjaśnił w wydanej w sprawie decyzji, która – w ocenie PWINB – została prawidłowo uzasadniona.
Organ wyjaśnił też, że kwestia konieczności uzyskania pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku została już wyjaśniona w postanowieniu własnym z 28 września 2021 r., co potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 5 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 686/21.
Wskazano również, że PINB prowadził postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy, o których mowa w rozdziale 5b Prawa budowlanego, a nie w przedmiocie legalizacji i wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie na wniosek inwestora. Zgodnie z art. 53a ww. ustawy, postępowania uregulowane w rozdziale 5a wszczyna się z urzędu.
M. Sp. z o.o. sp. k. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję PWINB z 20 października 2023 r., zarzuciła organowi:
Naruszenie art. 6 K.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP przez naruszenie zasady praworządności i naruszenie zasady oparcia działań organów władzy publicznej na podstawie przepisów i w granicach prawa, w sposób nie gwarantujący respektowania chronionych konstytucyjnie praw i wolności obywatelskich oraz art. 8 § 1 K.p.a. przez złamanie zasady zaufania obywatela do władzy publicznej, która w postępowaniu nie zrealizowała zasady proporcjonalności oraz bezstronności;
Bezpodstawne przyjęcie, że kwestia konieczności uzyskania pozwolenia na budowę budynku została już wyjaśniona przez organ w treści postanowienia z 29 września 2021 r., podczas gdy orzeczenie to nie przesądza w obecnym postępowaniu o legalności decyzji wydanej na podstawie art. 49e pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nadto orzeczenie to nie ma waloru prawomocności, a w związku z tym postępowanie administracyjne prowadzone jest bez podstaw prawnych;
Bezpodstawne zastosowanie przepisów Prawa budowlanego, tj. art. 48 w zw. z art. 49e w sytuacji, w której nie zachodziły podstawy do zastosowania ustawy Prawo budowlane. W tym zakresie zarzucono wadliwe zastosowanie przepisu art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowalnego w postępowaniu legalizacyjnym, w którym przepis ten nie znajdował zastosowania oraz art. 49e pkt 4 Prawa budowlanego w wyniku błędnego ustalenia, że doszło do samowoli budowlanej, o której mowa w art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy, podczas gdy do samowoli budowlanej dojść może w przypadku zaistnienia podstaw do stosowania przepisów Prawa budowlanego, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, skoro inwestycja prowadzona była na podstawie ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020, poz. 374, powoływanej dalej jako: "u-Covid-19" lub "specustawa Covidova"), wyłączającej zastosowanie prawa budowlanego do inwestycji służących przeciwdziałaniu COVID-19 - w rozumieniu przyjętym w treści art. 2 ust. 2 uCovid-19, zmienionym przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 568) zmieniającej ww. ustawę z dniem 31 marca 2020 r.;
Zignorowanie treści art. 12 ust. 1 u-Covid-19, który wyłączał zastosowanie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz aktów planistycznych, o których mowa w tej ustawie, ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a w przypadku konieczności poszerzenia bazy do udzielania świadczeń zdrowotnych, także przepisów wydanych na podstawie art. 22 ust. 3, 4 i 4a ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej i wydanie decyzji w oparciu o art. 49e pkt 4 Prawa budowlanego w okresie obowiązywania u-Covid-19 wobec inwestycji, która została zgłoszona organowi architektoniczno-budowlanemu i której realizacja odbywała się w czasie obowiązywania tej ustawy oraz w związku z przeciwdziałaniem Covid-19, w rozumieniu przyjętym w ówczesnym brzmieniu art. 2 ust. 2 u-Covid-19. W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz o umorzenie postępowania w sprawie, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Na rozprawie w dniu 26 czerwca 2024 r. Prokurator Prokuratury Regionalnej w Gdańsku wniósł o oddalenie skargi wskazując, że postanowienie o wstrzymaniu jest ostateczne i nie zostało wydane żadne zabezpieczenie dotyczące tego aktu.
Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie z regulacją Rozdziału 5a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm. – dalej jako "p.b."), organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (art. 48 ust. 1 p.b.). Na postanowienie o wstrzymaniu budowy przysługuje zażalenie (art. 48 ust. 4 p.b.). W terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1 p.b.). W przypadku złożenia wniosku o legalizację organ nadzoru budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia doręczenia tego postanowienia (art. 48b ust. 1 p.b.). W przypadku budowy wymagającej decyzji o pozwoleniu na budowę lub w przypadku budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-3, do dokumentów legalizacyjnych należą: 1) zaświadczenie wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami: obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego lub uchwał w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej lub towarzyszącej; dokumenty, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4, (projekt zagospodarowania działki lub terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany, oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane) oraz dwa egzemplarze projektu technicznego (art. 48b ust. 2 p.b.). W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych w zakresie, o którym mowa w ust. 1, organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o obowiązku usunięcia tych nieprawidłowości w wyznaczonym terminie. Na postanowienie przysługuje zażalenie (art. 49 ust. 1a i ust. 1b p.b.). Organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku: 1) niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie; 2) wycofania wniosku o legalizację; 3) nieprzedłożenia, w wyznaczonym terminie, dokumentów legalizacyjnych; 4) niewykonania, w wyznaczonym terminie, postanowienia o usunięciu nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych; 5) nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej w wyznaczonym terminie; 6) kontynuowania budowy pomimo postanowienia o wstrzymaniu budowy (art. 49e p.b.)
Regulacja art. 49e p.b. zobowiązuje organy nadzoru budowlanego do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego, w przypadku wystąpienia którejkolwiek z okoliczności w tym przepisie wskazanych.
W przedmiotowej sprawie wobec złożenia przez skarżącą wniosku o legalizację spornego budynku, PINB nakazał przedłożenie dokumentów legalizacyjnych w postaci: zaświadczenia o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego, trzech egzemplarzy projektu zagospodarowania działki oraz projektu architektoniczno-budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami, których obowiązek dołączenia wynika z przepisów odrębnych ustaw lub kopiami tych opinii, uzgodnień, pozwoleń i innych dokumentów, oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, dwóch egzemplarze projektu technicznego. PINB zakreślił ponad półroczny termin wykonania obowiązku (do 30 czerwca 2022 r.)
Następnie skarżąca Spółka zwróciła się do PINB z wnioskiem o wydanie opinii w trybie art. 12a ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. poz. 583 ze zm.). Do wniosku dołączono dziesięć projektów architektoniczno-budowlanych, dziesięć protokołów badań odbiorczych instalacji elektrycznej, dziesięć opinii wyników oględzin – ekspertyz urządzeń grzewczo kominowych, protokół odbiory technicznego przyłącza kanalizacji.
PINB wydając skarżącej opinię negatywną, uznał jednocześnie że przedłożone przez skarżącą Spółkę dokumenty, w świetle postępowania legalizacyjnego wymagają uśnięcia nieprawidłowości i dlatego też postanowieniem z 8 lipca 2022 r. wezwał skarżącą do ich usunięcia poprzez przedłożenie wskazanej w postanowieniu dokumentacji.
Skarżąca Spółka nie przedłożyła żądanej przez organ dokumentacji. Domagała się natomiast zawieszenia prowadzonego postępowania, z powodu zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowienia PWINB z 29 września 2021 r. o wstrzymaniu robót budowlanych. PINB nie uwzględnił wniosku skarżącej, wskazując na brak przesłanki uzasadniającej zawieszenie postępowania.
W konsekwencji, wobec nieusunięcia przez skarżącą nieprawidłowości w przedłożonej dokumentacji, PINB zobowiązany był do orzeczenia nakazu rozbiórki.
Punktem spornym przedmiotowej sprawy była w istocie kwestionowana przez skarżącą prawidłowość wydania przez PWINB postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych na podstawie art. 48 ust. 1 i 3 p.b. Argumenty skargi z jednej strony dotyczą polemiki prawnej dotyczącej podstaw do wydania tegoż postanowienia, a z drugiej strony skarżąca wskazuje, że nie jest ono prawomocne, ponieważ złożono do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 5 maja 2022 r., oddalający skargę spółki na przedmiotowe postanowienie. Wyjaśnić zatem należy, że niewątpliwie postanowienie o wstrzymaniu budowy wydane na podstawie art. 48 p.b. jest rozstrzygnięciem wydawanym w granicach sprawy administracyjnej dotyczącej samowoli budowlanej. Zatem jako takie podlega kontroli Sądu, ponieważ Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - dalej jako "P.p.s.a."). Zauważyć jednakże należy, że w postępowaniu administracyjnym dotyczącym samowoli budowlanej ustawodawca przewidział możliwość sądowej kontroli postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, jeszcze przed wydaniem decyzji w przedmiocie rozbiórki. Na postanowienie to bowiem służy zażalenie, a w konserwacji skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i dalej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Oznacza to, że przesłanki wydania postanowienia o wstrzymaniu prowadzenie robót budowlanych mogą być badane bądź w ramach kontroli tego postanowienia samoistnie, bądź w ramach kontroli postępowania zakończonego decyzją nakazującej rozbiórkę. Wybór w tym zakresie należy do adresata rozstrzygnięcia. Nie oznacza to jednak możliwości dwukrotnej kontroli przedmiotowego postanowienia w tej samej instancji sądowej. Postępowanie sądowo-administracyjne jest dwuinstancyjne, co oznacza prawo do rozpoznania sprawy przed sądami dwóch instancji, jednocześnie wyklucza orzekanie w sprawie, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona (art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. – skarga w takim przypadku jest niedopuszczalna).
Postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych z 29 września 2021 r. zostało przez skarżącą spółkę zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który wyrokiem z 5 maja 2022 r. oddalił skargę. Skarżąca spółka wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ani dacie wydania nakazu rozbiórki, ani w dacie orzekania w niniejszej sprawie przez Sąd, orzeczenie Sądu Naczelnego jeszcze nie zapadło. Oznacza to, że kwestia prawidłowości wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych jest przedmiotem sprawy toczącej się już przed Sądem, ale w innym postępowaniu niż obecne. Dlatego też w niniejszym postępowaniu Sąd nie może dokonywać kontroli tego postanowienia. A to właśnie przy wydawaniu postanowienia na podstawie art. 48 ust. 1 p.b., organ rozstrzyga o przesłankach zastosowania przepisów prawa budowlanego stwierdzając fakt i rodzaj samowoli budowlanej. Z tego powodu w ramach obecnego postępowania Sąd nie mógł odnieść się do zarzutów dotyczących nieprawidłowości zastosowania prawa budowlanego z uwagi na treść art. 12 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374), gdyż kwestia ta podlega ocenie sądów rozpoznających skargę na postanowienie z 29 września 2021 r. Jednocześnie, nie jest to zagadnienie wstępne, za które może być uznana wyłącznie kwestia, która jest niezbędna do wydania rozstrzygnięcia w danej sprawie. Taka zaś sytuacja w sprawie nie zachodzi, jako że zapadło ostateczne postanowienie o wstrzymaniu prowadzenia robót, co też prawidłowo stwierdził organ w zaskarżonej decyzji.
W sprawie istotne znaczenie ma bowiem fakt, że na dzień wydawania decyzji o nakazie rozbiórki postanowienie o wstrzymaniu robót budowalnych pozostawało w obrocie prawnym jako postanowienie ostateczne (zastosowanie ma tutaj zasada trwałości z art. 16 K.p.a.). Wniesienie do Sądu skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności (art. 61 § 1 P.p.s.a.). Skarżąca nie uzyskała też wstrzymania wykonania tego postanowienia na okres postępowania sądowego. W takim faktycznym i prawnym stanie sprawy, organ zobowiązany był kontynuować postępowanie w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego, będąc związany wskazanym postanowieniem. Skarżąca złożyła wymagany prawem wniosek o legalizację spornego budynku, jednakże wobec niedostarczenia niezbędnej do legalizacji dokumentacji, określonej przez PINB w postanowieniu z 8 lipca 2022 r., PINB zobowiązany był do wydania decyzji na podstawie art. 49e p.b. nakazującej rozbiórkę przedmiotowego budynku. Wydawanie decyzji w tym trybie stanowi jedynie konsekwencję zaistnienia okoliczności wskazanych w pkt 1 – 6 tego przepisu.
W związku z tym, że skarżąca nie wypełniła obowiązków określonych postanowieniem PINB z 8 lipca 2022 r., czego zresztą nie kwestionuje w skardze, organ ten zobowiązany był nakazać rozbiórkę spornego obiektu budowlanego.
Mając powyższe na względzie, Sad na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI