II SA/Gd 1124/23

II SA/Gd 1124/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jolanta Górska /przewodniczący/
Justyna Dudek-Sienkiewicz /sprawozdawca/
Małgorzata Gorzeń
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 124 ust. 1, ust. 4, 129 ust. 5 pkt 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2024 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 12 października 2023 r. nr NSP-VIII.7581.1.78.2023.PG w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
R. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 12 października 2023 r., nr NSP-VIII.7581.1.78.2023.PG, w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Starosta Starogardzki decyzją z dnia 8 września 2017 r. ograniczył sposób korzystania z należącej do J. M. działki nr [...] obręb [...], gmina [...], poprzez udzielenie E. S. A. z siedzibą w Gdańsku zezwolenia na założenie i
przeprowadzenie na części tej działki przewodów i urządzeń służących do przesyłu energii elektrycznej, poprzez ułożenie w ziemi na głębokości 1,0 m kabla nn-0,4 kV o długości 2,9 m wraz z ustanowieniem strefy kontrolowanej.
R. M. pismem z dnia 14 czerwca 2019 r. wniósł do Starosty Starogardzkiego o ustalenie odszkodowania za straty oraz zmniejszenie wartości nieruchomości - działek nr [...], [...], [...] i [...]. W dniu 17 marca 2020 r. do Starosty Starogardzkiego wpłynęło pismo R. M. "o ustalenie odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości zezwoleniem Naczelnika Gminy Zblewo z dnia 15.01.1976 r." Pismo doprecyzowuje żądanie wnioskodawcy zawarte w pkt. II wniosku z dnia 14 czerwca 2019 r.
Starosta Starogardzki wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, decyzją z dnia 3 marca 2023 r. umorzył postępowanie z wniosku R. M. z dnia 14 czerwca 2019 r., uzupełnionego pismem z dnia 12 marca 2020 r.
Organ wyjaśnił, że budowa przewodów i urządzeń do przesyłu energii elektrycznej wskazanych w pkt II wniosku z dnia 14 czerwca 2019 r. miała miejsce w latach 60-tych i 70-tych XX wieku. Materię związaną z ograniczaniem prawa własności w związku z przeprowadzaniem inwestycji liniowych regulował wówczas art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Z kolei zgodnie z aktualnie obowiązującym art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej. Szczególna forma wywłaszczenia uregulowana w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. została zastosowana w tym przypadku w 1976 r. - zezwolenie Naczelnika Gminy Zblewo z dnia 15.01.1976 r., natomiast ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 u.g.n. nastąpiło w 2017 r. - decyzja Starosty Starogardzkiego z dnia 08.09.2017 r., kiedy R. M. nie był jeszcze właścicielem nieruchomości objętych wnioskiem. Oznacza to, że nie był on osobą wywłaszczoną w rozumieniu art. 128 ust. 1 u.g.n. Organ podkreślił również, że R. M. nie nabył własności nieruchomości w drodze sukcesji uniwersalnej, lecz w drodze sukcesji syngularnej, tj. w drodze zawarcia umowy darowizny. Organ wyjaśnił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że wierzytelność o zapłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość przysługuje wyłącznie wywłaszczonemu właścicielowi lub też jego następcom prawnym pod tytułem ogólnym. Przejście uprawnienia do uzyskania odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości może więc być dokonane wyłącznie w drodze sukcesji uniwersalnej, w wyniku której na nabywcę przechodzi ogół praw i obowiązków zbywcy, w tym prawo do uzyskania odszkodowania za wywłaszczenie.
Starosta z tego powodu uznał, że postępowanie jest bezprzedmiotowe i jako takie powinno być umorzone.
Wojewoda Pomorski rozpoznając odwołanie R. M. decyzją z dnia 12 października 2023 r., nr NSP-VIII.7581.1.78.2023.PG, utrzymał w mocy decyzję Starosty Starogardzkiego z dnia 3 marca 2023 r. Wojewoda Pomorski w pełni podzielił stanowisko wyrażone przez Starostę, że R. M. nie jest uprawniony do ubiegania się o odszkodowanie za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...], [...], [...], [...] w obrębie [...], gmina [...], w związku z posadowieniem na niej urządzeń służących do dystrybucji i przesyłania energii elektrycznej, na podstawie decyzji Starosty z dnia 8 września 2017 r. oraz zezwolenia Naczelnika Gminy Zblewo z dnia 15 stycznia 1976 r., nie był on bowiem wówczas ich właścicielem. Nabycie prawa własności nastąpiło na podstawie ugody w przedmiocie uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, umowy darowizny oraz umowy ustanowienia służebności osobistej z dnia 28 grudnia 2017 r. nr rep A. [...]. Wojewoda powołał się na uchwałę
składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2021 r. sygn. akt I OPS 1/20, który, jak wskazano, opowiedział się za dominującym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, że roszczenie o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nie jest skuteczne względem każdego właściciela nieruchomości, bowiem nie ma charakteru roszczenia obciążającego nieruchomość i niedopuszczalne jest domaganie się odszkodowania przez każdego z kolejnych nabywców nieruchomości. Na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. uprawnionymi do odszkodowania są jedynie osoby wywłaszczone oraz ich sukcesorzy pod tytułem uniwersalnym, a nie singularnym.
R. M. nie był właścicielem nieruchomości w dniu wydania zezwolenia/decyzji wywłaszczającej przedmiotowe działki, a prawo własności nieruchomości nabył w drodze umowy cywilnoprawnej (aktu darowizny), a nie w drodze dziedziczenia, nie przysługuje mu więc w konsekwencji prawo do ubiegania się o odszkodowanie z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości we wnioskowanym zakresie. Zatem w sprawie wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania o charakterze podmiotowym ze względu na złożenie wniosku o odszkodowanie przez podmiot nieuprawniony do jego otrzymania.
R. M. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 12 października 2023 r. w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, wnosząc o jej uchylenie, zarzucił organowi naruszenie:
1/ art. 128 ust. 1 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 129 ust. 1 i 5 w zw. z art. 130 tej ustawy poprzez ich błędną interpretację i uznanie, że skarżący nie jest uprawniony do dochodzenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, pomimo że nieruchomość została nabyta przez skarżącego od rodziców - matki skarżącego, w drodze umowy darowizny, co umożliwia skarżącemu dochodzenie odszkodowania, ponieważ roszczenie to nie było wcześniej dochodzone przez poprzedniego właściciela nieruchomości, a uprawnienie to, wbrew twierdzeniom organu, nie jest ograniczone do sukcesji generalnej;
2/ art. 105 § 1 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy roszczenia skarżącego są w pełni uzasadnione i wymagają wydania w sprawie decyzji przyznającej skarżącemu odszkodowanie;
3/ art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie swobodnej oceny dowodów oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jak również brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i ustalenia wysokości należnego skarżącemu wynagrodzenia, w tym sporządzenia w sprawie operatu szacunkowego uwzględniającego wszystkie roszczenia skarżącego, pomimo prowadzonego przez ponad 4 lata postępowania administracyjnego.
Zdaniem skarżącego z uwagi na nabycie przez niego własności nieruchomości poprzez zawarcie umowy darowizny z J. i B. M., w której ustanowiona została na rzecz darczyńców służebność mieszkania oraz w związku z tym, że skarżący jest spadkobiercą darczyńców, nabyłby on i tak tę nieruchomość w drodze sukcesji uniwersalnej, zatem jest oczywiste, że przysługuje mu prawo dochodzenia odszkodowania wynikającego z art. 128 § 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Ponadto jak wynika z treści decyzji organ, pomimo postępowania prowadzonego od 14 czerwca 2019 roku, nie poczynił ustaleń w zakresie należnego skarżącemu odszkodowania poprzez przeprowadzenie dowodów w postaci sporządzenia operatu szacunkowego co do wartości ustanowionej na nieruchomości skarżącego służebności. Organ niekonsekwentnie zlecił sporządzenie operatu szacunkowego co do części z roszczeń skarżącego, bowiem operat ten, w przypadku niezasadności roszczeń skarżącego nie powinien w ogóle zostać sporządzony.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Natomiast w przypadku gdy skarga nie jest zasadna w oparciu o art. 151 p.p.s.a. sąd skargę oddala.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Po zbadaniu sprawy w przedstawionych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody Pomorskiego z 12 października 2023 r. nr NSP-VIII.7581.1.78.2023.PG utrzymująca w mocy decyzję Starosty Starogardzkiego z 3 marca 2023 r. nr GG-V.683V9V2019 umarzająca postępowanie z wniosku R. M. o ustalenie odszkodowania za straty i zmniejszenie wartości nieruchomości – działek nr [...], [...], [...] i [...], dla których Sąd Rejonowy w Starogardzie Gdańskim prowadzi księgę wieczystą nr [...].
Zasadniczą przesłanką tego rozstrzygnięcia było uznanie, że podmiotem posiadającym legitymację czynną procesową do wystąpienia z roszczeniem o ustalenie odszkodowania jest tylko i wyłącznie osoba, w stosunku do której nastąpiło ograniczenie prawa korzystania z nieruchomości, a nie każdy późniejszy właściciel nieruchomości, który nabył i korzystał z nieruchomości w stanie, w jakim znajdowała się ona już po ograniczeniu prawa do korzystania z niej. To twierdzenie wypływa ze stanowiska organu, że przeniesienie prawa własności nieruchomości stanowi rodzaj sukcesji pod tytułem szczególnym i powoduje przeniesienie praw i obowiązków związanych z prawem własności nieruchomości, ale tylko w sferze cywilnoprawnej, nie dotyczy to zaś sfery publicznoprawnej i istniejących w jej ramach uprawnień i obowiązków.
W sprawie nie był przedmiotem sporu fakt, że skarżący nie był właścicielem przedmiotowych działek ani w latach 70-80 tych ubiegłego wieku, kiedy wydawane były decyzje na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, ani w dniu 8 września 2017 r., kiedy Starosta Starogardzki wydał decyzję na podstawie art. 124 u.g.n. Właścicielką nieruchomości w dacie wydawania tej ostatniej decyzji była matka skarżącego J. M. , która własność tę nabyła na podstawie umowy przekazania gospodarstwa rolnego z dnia 20 stycznia 1987 r. Skarżący prawo własności natomiast nabył na podstawie umowy darowizny i umowy ustanowienia służebności osobistej zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 28 grudnia 2017 r. Rep. A numer [...] – a zatem już po wydaniu decyzji, na skutek których doszło do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.
Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa art. 129 ust. 5 u.g.n. znajduje zastosowanie zarówno do sytuacji pozbawienia praw do nieruchomości na skutek wywłaszczenia, jak i ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, o których mowa w art. 120 i art. 124-126 u.g.n., a odszkodowanie, o jakim w nim mowa wynikać może zarówno z przepisu art. 128 ust. 1 u.g.n. w sytuacji pozbawienia prawa, jak i z art. 128 ust. 4 u.g.n. w razie jego ograniczenia. Ponadto bezsporne jest także, że art. 129 ust. 5 u.g.n. ma zastosowanie także do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie tej ustawy. Do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64) należy więc stosować przepisy u.g.n. (np. wyrok NSA z dnia 11 października 2018 r., sygn. akt I OSK 2899/16 i przywołane tam orzecznictwo).
Problematyka legitymacji do wniesienia wniosku o ustalenie odszkodowania za ograniczenie praw do nieruchomości przez właściciela, który nabył ją po dacie takiego ograniczenia w drodze umowy, została jednoznacznie przesądzona przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 22 lutego 2021 r. (sygn. akt I OPS 1/20). Jak stwierdził NSA, zagadnieniem spornym w orzecznictwie sądów administracyjnych było "wskazanie kręgu podmiotów na rzecz których może być ustalone odszkodowanie w związku ze szczególnym trybem wywłaszczenia polegającym na ograniczeniu prawa własności nieruchomości (użytkowania wieczystego) w wyniku czasowego jej zajęcia na podstawie decyzji administracyjnej w celu wybudowania liniowych urządzeń infrastruktury technicznej." W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że "odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, nie może być ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. na rzecz nabywcy nieruchomości w drodze umowy zawartej po dniu czasowego zajęcia tej nieruchomości w trybie określonym w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.".
Jako argumenty przemawiające za przedstawioną wykładnią NSA wskazał przede wszystkim na podobieństwo między regulacją wywłaszczenia polegającego na odjęciu prawa własności do nieruchomości oraz jego ograniczeniu, wyrażenia określające osoby uprawnione do otrzymania odszkodowania w ustawach szczególnych ("dotychczasowi właściciele lub użytkownicy wieczyści", a więc osoby, których praw bezpośrednio dotyczy skutek wywłaszczenia), tożsamy sposób określenia osoby uprawnionej do otrzymania odszkodowania niezależnie od momentu ustalenia odszkodowania (czyli niezależnie, czy wyraz znajduje to w samej decyzji wywłaszczeniowej czy też w odrębnym postępowaniu) oraz brak szczególnej regulacji dotyczącej następstwa prawnego. Wspomniane względy stanowiły podstawę do przyjęcia, że osobą uprawnioną do złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania jest właściciel nieruchomości z momentu ingerencji w prawo własności (ograniczenia sposobu korzystania z) nieruchomości.
W związku ze wskazaną konstatacją zauważona została wątpliwość, czy uprawnienie to może być przeniesione na inną osobę w drodze czynności cywilnoprawnej, a więc następstwa, które ma charakter następstwa pod tytułem szczególnym. Na tak postawione pytanie NSA odpowiedział negatywnie, podkreślając różnice objawiające się pomiędzy sukcesją uniwersalną a syngularną oraz ich konstytucyjne i administracyjnoprawne konsekwencje. NSA wskazał, że "nabywca (...) nieruchomości w drodze czynności cywilnoprawnej nabywa ją już w takim stanie prawnym, jaki wynika z dokonanego ograniczenia prawa własności", a więc skutek uprzednio wydanej decyzji w postaci ograniczenia prawa nie powoduje ograniczenia praw nabywcy. Z uwagi na powyższe oraz literalną wykładnię art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Naczelny Sąd Administracyjny zajął więc stanowisko, że jeżeli osoba, która była właścicielem nieruchomości w dniu wydania zezwolenia na jej czasowe zajęcie, nie złożyła wniosku o ustalenie odszkodowania, to nie jest to sytuacja objęta hipotezą art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż nie mamy do czynienia z "nieustaleniem odszkodowania", jako działaniem krzywdzącym właściciela, ale z brakiem wymaganej w art. 36 ust. 1 ustawy z 1958 r. inicjatywy strony potencjalnie zainteresowanej w takim ustaleniu, co spowodowało niezależną od organu przyczynę braku ustalenia wysokości tej rekompensaty. Zastosowanie znajdzie tu zasada volenti not fit iniuria.
Z przedstawioną przez NSA oceną prawną zagadnienia dotyczącego podmiotu uprawnionego do żądania ustalenia odszkodowania za ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości należy się zgodzić. Powyższe powoduje, że roszczenie o zapłatę odszkodowania za ograniczenie prawa rzeczowego nie przechodzi na nabywcę własności takiej nieruchomości i nie przysługuje każdoczesnemu właścicielowi nieruchomości (zob. również wyrok NSA z dnia 3 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1235/15). Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1326/19, skutek decyzji zezwalającej na realizację gazociągu czy linii energetycznej, a tym samym ograniczającej prawo własności nieruchomości, przez którą gazociąg miał przebiegać, nastąpił w czasie wydania tej decyzji, a tym samym należy go odnieść do podmiotu, któremu przysługiwało owe prawo w czasie wydania tej decyzji. Obowiązek zapłaty odszkodowania wiąże się zatem ściśle z uszczerbkiem majątkowym w postaci ograniczenia prawa rzeczowego do nieruchomości. Uszczerbek ten ponosi podmiot legitymujący się tytułem do nieruchomości w momencie dokonywania ograniczenia prawa rzeczowego. Późniejsi nabywcy takiej nieruchomości uzyskują prawo rzeczowe już ograniczone orzeczonym wywłaszczeniem, a tym samym dokonane wcześniej wywłaszczenie nie wyrządza szkody w ich prawach majątkowych. Roszczenie o zapłatę odszkodowania nie ma charakteru roszczenia obciążającego nieruchomość. Prawo do odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania nie jest prawem związanym z prawem rzeczowym do nieruchomości. Roszczenie tego rodzaju ma charakter prawa samoistnego, niezwiązanego z prawem własności nieruchomości i mogącego być osobnym przedmiotem obrotu. Innymi słowy, nie jest tak, że sprzedaż np. prawa własności nieruchomości osobie trzeciej powoduje, że osoba ta dysponuje prawem do żądania odszkodowania za doznane w przeszłości przez sprzedawcę wywłaszczenie (ograniczenie sposobu korzystania).
Tym samym prawidłowe jest stanowisko organów, że zgodnie z przepisami u.g.n. osobą uprawnioną do żądania odszkodowania za wywłaszczenie, w tym również za szczególną jego postać, o której mowa w art. 124 u.g.n. i art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., jest "osoba wywłaszczona" - czyli podmiot będący właścicielem nieruchomości w dacie dokonywania jej wywłaszczenia ("poprzedni właściciel"). Zgodnie z definicją zawartą w art. 4 pkt 4 u.g.n., gdy mowa o poprzednim właścicielu należy przez to rozumieć osobę, która została pozbawiona prawa własności nieruchomości wskutek jej wywłaszczenia albo przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego na podstawie innych tytułów. W orzecznictwie ustalono przy tym, że na zasadach ogólnych, na mocy sukcesji uniwersalnej, uprawnionym do zgłoszenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczenie jest także następca prawny osobny wywłaszczonej, a więc przede wszystkim spadkobierca poprzedniego właściciela będącego osobą fizyczną. Przy czym spadkobiercą jest osoba, która nabyła spadek w chwili jego otwarcia, a nie osoba, która znajduje się w kręgu osób uprawnionych do spadku jeszcze za życia spadkodawcy.
Jak wynika z akt sprawy skarżący nie jest osobą, której ograniczono sposób korzystania z nieruchomości oraz nie jest następcą prawnym w drodze sukcesji uniwersalnej (zob. uchwała NSA z dnia 22 lutego 2021 r. sygn. akt I OPS 1/20).
Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. oznacza brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy. Wiąże się to z brakiem któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, co skutkuje tym, że nie można załatwić sprawy przez jej rozstrzygnięcie co do istoty. Zachodzi ona zatem w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego nie mamy do czynienia ze sprawą administracyjną mogącą być przedmiotem postępowania (por. wyrok NSA z 6 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 818/20). Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia m.in. w przypadku braku legitymacji czynnej wnioskodawcy (por. wyrok NSA z 30. września 2020 r., sygn. akt II OSK 1430/20), co zgodnie z wyrażonym w wyżej wskazanej uchwale NSA poglądem ma miejsce w niniejszej sprawie. W związku z tym stwierdzić należy, że organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił kwestię legitymacji wnioskodawcy i umorzył postępowanie administracyjne na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Wobec tego organ drugiej instancji utrzymując w mocy wydaną przez starostę decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., uczynił to zgodnie z obowiązującym prawem.
Sąd badając przeprowadzone przez organy obu instancji postępowanie administracyjne nie dopatrzył się także zarzucanego im przez skarżącego niepodjęcia wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, braku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego czy nieprawidłowej oceny materiału dowodowego. Organy zgromadziły wszystkie niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy dowody i następnie prawidłowo je oceniły. Zebranie pełnego materiału dowodowego jest niewątpliwie obowiązkiem organu, ale obowiązek ten nie ma charakteru absolutnego w tym znaczeniu, że organ nie jest zobowiązany do poszukiwania, niejako w zastępstwie strony, dowodów mających potwierdzić korzystne dla tej strony okoliczności. To na stronie postępowania administracyjnego ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, na podstawie których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Jako bezzasadne uznać więc należy zarzuty skargi naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie dopatrując się jakiegokolwiek naruszenia prawa, oddalił wniesioną w sprawie skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.