II SA/Gd 1108/24

II SA/Gd 1108/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący/
Diana Trzcińska
Justyna Dudek-Sienkiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1087
art. 418
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 marca 2025 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 19 sierpnia 2024 r., nr GD.RUZ.4219.14.2023.3.IG w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Dyrektora Zarządu Zlewni w Toruniu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 15 marca 2023 r., nr GD.ZUZ.5.4213.4.2022.WK; 2. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz J. B. kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
J. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Gdańsku
z 19 sierpnia 2024 r., którym utrzymano postanowienie Dyrektora Zarządu Zlewni w Toruniu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 15 marca 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego.
Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Pismem z 15 grudnia 2022 r. skarżący J. B. zwrócił się do organu pierwszej instancji o wszczęcie postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego wydanego decyzją ostateczną Dyrektora Zarządu Zlewni w Toruniu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 15 lutego 2021 r., znak: GD.ZUZ.5.4210.392.2020.WK, na szczególne korzystanie z wód na cele gospodarcze inne niż działalność rolnicza, obejmujących użytkowanie wód znajdujących się w rowach, urządzeniach wodnych należących do hydrowęzła C. S.A., polegających na wykorzystaniu ich w celach przemysłowych do hydrotransportu surowca, przy produkcji suszu cykorii na dz. ew. nr [..]-[..] obręb [..], gmina G., powiat i. oraz dz. ew. nr [..]-[..] obręb [..], gmina G., powiat i. We wniosku wskazywano na możliwość nierealizowania przez Spółkę obowiązków wynikających z ww. decyzji, tj. nienależyte użytkowanie urządzeń wodnych, nierealizowanie obowiązków wobec osób narażonych na szkody oraz nierealizowanie przedsięwzięć ograniczających negatywne oddziaływania na środowisko, ustalonych w pozwoleniu wodnoprawnym.
Postanowieniem z 15 marca 2023 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Toruniu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r., poz. 572), dalej jako k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania we wnioskowanej sprawie.
W uzasadnieniu stwierdzono, że wnioskodawca nie wykazał w przedłożonych wyjaśnieniach i dokumentach wpływu korzystania z wód na potrzeby działalności gospodarczej, innej niż działalność rolnicza, obejmujących użytkowanie wód znajdujących się w rowach, urządzeniach wodnych należących do hydrowęzła Spółki polegających na wykorzystaniu ich w celach przemysłowych do hydrotransportu surowca, przy produkcji suszu cykorii w okresie od 1 września do 15 grudnia (od 25 do 60 dni w roku), na odprowadzanie wód z systemu urządzeń zakładu przez groble na dz. ew. nr [..] obręb [..], gm. G., powiat i., a w konsekwencji na zatruwanie pastwisk i łąk tej działki, w sąsiedztwie tych odstojników. Działka wnioskodawcy o nr ew. [..], obręb [..] nie znajduje się w zasięgu ww. szczególnego korzystania z wód, a zatem nie można uznać, by wnioskodawca był stroną w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym.
Ponadto, jak przewiduje art. 418 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2024 r. poz. 1087 ze zm.), dalej "Prawo wodne", stwierdzenie wygaśnięcia, cofnięcie lub ograniczenie pozwolenia wodnoprawnego następuje, w drodze decyzji, wydanej z urzędu lub na wniosek. Aby można było cofnąć pozwolenie wodnoprawne na podstawie tego przepisu, konieczne jest, aby nienależycie użytkowano urządzenia wodne, nie realizowano obowiązków wobec osób narażonych na szkody oraz nie realizowano przedsięwzięć ograniczających negatywne oddziaływania na środowisko, ustalonych w pozwoleniu wodnoprawnym. W analizowanym przypadku nie zostały spełnione przesłanki konieczne do cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego wobec braku substratu - przedmiotu wniosku - ze względu, na który można byłoby cofnąć pozwolenie wodnoprawne oraz brak przesłanek do cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego, w drodze decyzji, wydanej z urzędu. Zakład przedłożył stosowne wyjaśnienia dokumentując w ten sposób realizację obowiązków nałożonych w drodze decyzji wydanej przez tutejszy organ. Tym samym, art. 418 Prawa wodnego w niniejszym przypadku nie może mieć zastosowania.
Wnosząc zażalenie od tego postanowienia J. B. przedłożył:
opinię pn.: "Analiza wpływu gospodarki wodno-ściekowej Spółki na podtapianie i zalewanie gruntów rolnych (działki nr [..]-[..] obręb W. i działki [..]- i [..] obręb W. o powierzchni 30ha) od czasu wykonania przez Spółkę zbiorników osadnikowych do obecnej chwili" opr. przez F. T., S., dnia 26.03.2023 r.;
ekspertyzę w sprawie stanu wody na gruntach dz. o nr ew. [..]-[..] obręb W. oraz [..] obręb W., opr. przez inż. J.C., I., listopad 2022 - styczeń 2023 r.;
zdjęcie ścieków w rowie melioracyjnym PMla 23.03.2023 r. - poza okresem kampanii;
zdjęcie ścieków przesiąkniętych z odstojnika do wykopu w czasie badań 23.03.2023 r.;
zdjęcie ścieków na pastwisku na działce nr [..] przy odstojnikach z dnia 19.09.2022 r.;
zdjęcie ścieków w kanale J. obok odstojników 19.09.2022 r.;
zdjęcie ścieków płynących w kanale J. 3 km od zakładu 29.01.2023 r.;
zdjęcie ścieków płynących w kanale J. 4 km od zakładu w P. 29.01.2023 r.
Pismem z 4 kwietnia 2023 r. skarżący uzupełnił zażalenie przekazując wyniki badań ścieków (nr 591/2023, 1657/2022) z wykopu odkrywki kontrolnej przy nasypie oddzielającym nieoczyszczone ścieki w odstojniku nr [..] na działce nr [..] zakładu Spółki od pastwiska na działce nr [..] stanowiącej własność skarżącego.
Po rozpoznaniu zażalenia Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Gdańsku postanowieniem z 19 sierpnia 2024 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu podkreślono, że zgodnie z art. 401 ust. 1 Prawa wodnego stroną postępowania w sprawach dotyczących pozwoleń wodnoprawnych jest wnioskodawca oraz podmioty, na które będzie oddziaływać zamierzone korzystanie z wód, lub podmioty znajdujące się w zasięgu oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń wodnych. Podczas wydawania kwestionowanego pozwolenia wodnoprawnego właściciel działki nr [..] obręb [..], gmina G. (J. B.) nie został uznany na stronę postępowania. Organ podkreślił zaś, że sam fakt przylegania działki do terenu, który został objęty pozwoleniem wodnoprawnym nie przesądza o uznaniu jej właściciela za stronę postępowania o udzielenie tego pozwolenia. Istotne znaczenie ma bowiem ocena wpływu udzielonego pozwolenia wodnoprawnego zakładowi C. S.A. na grunty skarżącego.
Z przedstawionych analiz, opinii i załączników wynika, że grunt nalężący do skarżącego (działka nr [..], obręb W., gmina G.) jest gruntem słabo przepuszczalnym. Działka należąca do skarżącego w większości stanowi mokradła. Dołączone zdjęcia zarówno w opiniach, jak i w załącznikach do niniejszego zażalenia są niewystarczającym dowodem, gdyż widoczne rozlewiska na działce skarżącego mogą być naturalnym zjawiskiem występującym po obfitych opadach deszczu, jak i w okresie roztopów wiosennych, które powodują okresowe podtopienia tego terenu. Wykonane przez skarżącego zagłębienie pod groblą zabezpieczającą przedostawanie się wód zgromadzonych w odstojnikach z terenu należącego do zakładu C. S.A. zawsze będzie powodowało jego napełnienie. Organ zaznaczył, że poziom zwierciadła wody gruntowej, jak również podtopienia uzależnione są od warunków pogodowych, pory roku oraz warunków gruntowo wodnych. Zatem warunki atmosferyczne (ponadnormatywne opady deszczu), jak i budowa geologiczna terenu należącego do skarżącego w ocenie organu odwoławczego nie stanowi dowodu, że zakład C. S.A. powoduje zalewanie jego działki. W ocenie organu odwoławczego skarżący nie przedstawił wystarczających dowodów, że grunty należące do niego są w zasięgu oddziaływania.
Odnosząc się do przedłożonych materiałów Dyrektor stwierdził, że sprawozdania z badań nr 1657/2022 z dnia 26 września 2022 r. są także niewystarczającym dowodem, brak bowiem dowodu konkretnej lokalizacji pobrania próbek. Wątpliwości budzi fakt, że w sprawozdaniu z badań nr 591/2023 nie wskazano daty pobrania próbek (istnieje jedynie data dostarczenia próbek do laboratorium, tj. 27.03.2023 r.). W obu sprawozdaniach przedmiot oraz obiekt badań, jak i kto dokonał poboru próbek zostały podane przez zleceniodawcę, tj. J. B. Co prawda badania wykonano w akredytowanym laboratorium, jednakże aby były one wiarygodne próbki winny zostać pobrane przez osobę, która posiada akredytację do poboru prób.
Mając to na uwadze organ odwoławczy uznał, że w niniejszym przypadku żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną tego postępowania, przy czym organ szczegółowo badał zasięg oddziaływania zamierzonego korzystania z wód, tj. które grunty są w zasięgu oddziaływania i uznał, że działka nr [..] obręb W., gmina G. należąca do wnioskodawcy nie znajduje się w zasięgu tego oddziaływania.
Końcowo zauważono, że w rozstrzygnięciu organ pierwszej instancji dokonał ustaleń zmierzających do merytorycznego rozstrzygnięcia żądania wnioskodawcy tymczasem organ - bez formalnego wszczęcia postępowania - nie może dokonywać ustaleń zmierzających do merytorycznego rozpoznania "sprawy". Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania należy do rozstrzygnięć o charakterze formalnym, tamującym merytoryczne załatwienie sprawy. Niemniej jednak rozstrzygnięcie zawarte w sentencji zaskarżonego postanowienia odpowiada przepisom prawa.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając:
naruszenie art. 61 § 1 i art. 61a k.p.a., poprzez odmowę wszczęcia postępowania z uwagi na nieuznanie skarżącego za stronę postępowania,
naruszenie art. 401 § 1 Prawa wodnego, poprzez uznanie, że zamierzone korzystanie z wód nie oddziałuje na działkę skarżącego, pomimo iż z licznych opinii złożonych do akt sprawy wynika jednoznacznie, że jest ona systematycznie zalewana przez Spółkę,
rażący błąd w ustaleniach faktycznych poprzez pominięcie faktu, że groble wybudowane przez Spółkę znajdują się częściowo na działce skarżącego oraz że według opinii naukowców z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, opinii dr.hab.inż. Z. M., opinii Politechniki Warszawskiej jednoznacznie wynika, że korzystanie z wód przez Spółkę negatywnie oddziałuje na działkę, której skarżący jest właścicielem.
W uzasadnieniu podkreślono, że stanowisko organów nieuznające skarżącego za stronę postępowania jest błędne i narusza prawo, a rozstrzygnięcia zapadły na skutek błędów w ustaleniach faktycznych.
Wyjaśniono, że skarżący nie został uznany za stronę postępowania w sprawie pozwolenia wodnoprawnego, gdyż na etapie wydawania decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym organ nie analizował lokalizacji urządzeń wodnych służących de facto do odprowadzania i oczyszczania ścieków w ramach wydanej decyzji na szczególne korzystanie z wód na potrzeby Spółki. Nie wzięto także pod uwagę szkodliwego oddziaływania stworzonego systemu gromadzenia ścieków, o czym organ wiedział, gdyż był o tym wielokrotnie informowany przed wydaniem decyzji. W postępowaniu dotyczącym udzielenia pozwolenia wodnoprawnego żaden z rolników, których grunty są zalewane przez Spółkę nie został uznany za stronę i dlatego decyzja stała się ostateczna.
W dalszej części uzasadnienia skarżący przytoczył ustalenia zawarte w przedkładanych przez niego opiniach i ekspertyzach. Stwierdził też, że operat wodnoprawny z września 2020 r., załączony do wniosku o pozwolenie wodnoprawne dla Spółki, nie przedstawia rzetelnie zasięgu oddziaływania na przyległe grunty, czym wprowadzono w błąd organ rozpatrujący wniosek przy ustalaniu stron postępowania. Nieprawdą jest w szczególności, że korzystanie z wód będzie tylko z wód napełnianych wodami opadowymi i roztopowymi należącymi do Spółki, ponieważ do hydrowęzła odprowadzane są - wlotami melioracyjnym - wody drenarskie z systemów odwadniających nie tylko przyległe grunty, a grunty odległe prawie o 1000m od rowu. Również w ramach usługi wodnej gromadzone i wykorzystywane są przez Zakład wody pochodzące z gminnej kanalizacji deszczowej z terenów zabudowanych i zurbanizowanych, które wprowadzane są do "układu zamkniętego". Nieprawdą jest, że urządzenia wodne służące do gromadzenia wód na potrzeby Zakładu są jego własnością, ponieważ obwałowanie spiętrzonych wód zlokalizowane jest nie tylko na gruntach Spółki. W części graficznej załączonej do operatu widać, że na 4 odcinkach na długości około 400 m obwałowanie zlokalizowane jest poza granicami Zakładu na działkach nr [..]-[..]. Punkty graniczne i przebieg granicy jest pod lustrem wody czy ścieków, co zostało wskazane na mapach zasadniczych w skali 1:500 z dnia 26.04.2024 r. Załącznik nr 1.
Wobec tego bezsporne jest, że skarżący powinien być stroną postępowania na podstawie art. 127 ust. 7 pkt 4 i 5 Prawa wodnego, podobnie jak pozostali właściciele istniejących urządzeń wodnych i władający gruntami rolnymi znajdującymi się w zasięgu oddziaływania oraz jako właściciele wód z urządzeń melioracyjnych odprowadzanych w ramach usługi wodnej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi podniesiono, że organ rozpoznając sprawę zapoznał się z załączonymi przez skarżącego dowodami i wziął je pod uwagę przy wydawaniu rozstrzygnięcia. Jednakże, przedstawione wnioski dowodowe nie wnoszą nic nowego w sprawie, a przede wszystkim nie wskazują, jakoby skarżący miał zyskać status strony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej p.p.s.a.– zwanej dalej p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Rozpoznając niniejszą skargę Sąd doszedł do przekonania, że zarówno postanowienie organu odwoławczego, jak i pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu, który uzasadnia ich uchylenie.
Przedmiotem sądowej kontroli jest postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku, utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Zarządu Zlewni w Toruniu, wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., odmawiające skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku o cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego z dnia 15 lutego 2021 r. udzielonego C. Spółce Akcyjnej.
Istotą sporu jaki powstał w niniejszej sprawie jest to, czy skarżącemu przysługuje w sprawie dotyczącej cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego status strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. i art. 401 ust. 1 Prawa wodnego oraz czy organy orzekające w sprawie zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania administracyjnego. Innymi słowy, czy skarżący posiada interes prawny w sprawie administracyjnej dotyczącej cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego wydanego innemu podmiotowi.
Jak stanowi art. 418 Prawa wodnego, stwierdzenie wygaśnięcia, cofnięcie lub ograniczenie pozwolenia wodnoprawnego następuje, w drodze decyzji, wydanej z urzędu lub na wniosek. Niewątpliwie skarżący nie był stroną postępowania dotyczącego wydania pozwolenia wodnoprawnego, jednakże nie jest to przeszkoda do złożenia wniosku o cofnięcia takiego pozwolenia. Należy podkreślić, że przepis art. 401 Prawa wodnego stanowi kto może być stroną postępowania w sprawie o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, natomiast nie przewiduje rozszerzenia zastosowania tego unormowania na przypadki innych postępowań unormowanych w tej ustawie, w tym postępowania o cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego. Norma ww. art. 401 Prawa wodnego, jako przepis szczególny w stosunku do art. 28 k.p.a. nie powinna być interpretowana rozszerzająco (exceptiones non sunt extendendae). A zatem krąg stron postępowania w sprawie o cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego winien być ustalony na podstawie art. 28 k.p.a. w połączeniu z przepisem art. 401 Prawa wodnego (a nie na jego podstawie), który winien stanowić istotną wskazówkę interpretacyjną jakiej kategorii podmiotów interesów prawnych może dotyczyć postępowanie w sprawie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego oraz z jakich zdarzeń prawnych może wynikać interes prawny (zob. wyrok NSA z 11 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2689/13). Również w wyroku z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 1363/16 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w sprawie o cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego przepis art. 28 k.p.a. wykładać należy w łączności z przepisami materialnoprawnymi regulującymi istotę, charakter, specyfikę i szczególne uwarunkowania prawne instytucji pozwoleń wodnoprawnych oraz z uwzględnieniem treści konkretnego indywidualnego aktu administracyjnego (cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego), jego następstw i skutków prawnych.
Zgodnie z art. 401 ust. 1 Prawa wodnego, stroną postępowania w sprawach dotyczących pozwoleń wodnoprawnych jest wnioskodawca oraz podmioty, na które będzie oddziaływać zamierzone korzystanie z wód, lub podmioty znajdujące się w zasięgu oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń wodnych. Dlatego też należyte ustalenie zasięgu oddziaływania inwestycji jest istotne, bo ma znaczenie przy poprawnym ustalaniu kręgu stron postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 października 2020 r., sygn. akt II OSK 2593/20). Z reguły zasięg oddziaływania przedstawiony w operacie wodnoprawnym (art. 409 ust. 1 pkt 2 lit. d oraz art. 409 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo wodne) wpływa na określenie przez organ stron postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 13 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 934/23). Nie oznacza to jednak, że okoliczności odnoszące się do oddziaływania inwestycji objętej pozwoleniem wodnoprawnym na inne niż wnioskodawca podmioty nie mogą być wykazane innymi dowodami, ani że nie jest możliwe podważenie twierdzeń operatu wodnoprawnego, co będzie mieć wpływ na ustalenie kręgu stron postępowania w sprawie o udzielenie cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego.
Podkreślić też trzeba, że w orzecznictwie uznaje się, iż dla przyjęcia spełnienia przesłanki pozostawania nieruchomości w zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji, nie jest konieczne ustalenie, że planowane nadsypanie terenu faktycznie, realnie i bezpośrednio będzie oddziaływać na daną nieruchomość, bowiem wystarczające jest ustalenie, że planowane prace mogą choćby pośrednio oddziaływać na daną nieruchomość sąsiednią lub jej część (por. wyroki: WSA w Rzeszowie z 8 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 673/18; WSA w Białymstoku
z 1 października 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 512/20). W ocenie Sądu takie winno być rozumienie "oddziaływania", o jakim mowa w art. 401 ust. 1 Prawa wodnego. W procesie inwestycyjnym konieczne jest bowiem zapewnienie poszanowania występujących w zasięgu oddziaływania inwestycji uzasadnionych interesów osób trzecich, które można wywieść również z przepisów Kodeksu cywilnego regulujących zakres wykonywania prawa własności i które gwarantują właścicielowi nieruchomości sąsiedniej prawo do korzystania z niej zgodnie z przeznaczeniem, jak stanowi art. 140 Kodeksu cywilnego (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z 9 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 269/21).
W niniejszej sprawie natomiast organy oparły się wyłącznie na ustaleniach operatu wodnoprawnego i na tej podstawie badały legitymację wnioskową skarżącego, zupełnie pomijając dowody przedkładane przez stronę. Z dowodów tych zaś, zdaniem Sądu, wynika, że działka skarżącego znajduje się w zasięgu oddziaływania inwestycji Spółki, w związku z którą udzielono pozwolenia wodnoprawnego z 15 lutego 2021 r. Z przedłożonych przez stronę opinii i ekspertyz wynika, że inwestycja Spółki objęta pozwoleniem wodnoprawnym oddziałuje na działkę skarżącego, a co więcej – niektóre jej elementy są posadowione na tej działce. Jak wskazano w opinii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego z maja 2021 r., systematycznie podnoszące się zwierciadło wody w rowach i kwaterach na działce [..] powoduje pogorszenie negatywnego oddziaływania na stosunki wodne działek nr [..]-[..], wynikającego z braku możliwości odprowadzenia wody z rowów [..] i [..], a także przez przecięcie linii spływu powierzchniowego do rowów melioracyjnych. Następuje przesiąkanie wody przez groble, a nawet podczas przeprowadzonej wizji terenowej stwierdzono przelewanie się jej przez koronę. Z uwagi na powyższe w opinii jednoznacznie stwierdzono, że podtapianie działek nr [..]-[..] jest głównie związane z działalnością zakładu C. S.A. i nie da się tego wytłumaczyć zmieniającymi się warunkami atmosferycznymi. Także w opinii sądowej dr hab. inż. Z. M. z lipca 2022 r. stwierdzono podczas lustracji terenu w dniu 13 lipca 2022 r. na wysokości rowu [..], na odcinku bez umocnienia workami z piaskiem najniższe fragmenty korony nasypu z rowu [..] na działkę nr [..] do rozlewiska w obniżeniu rowu [..]. Odpływ wody ze zlewni rowów [..] i [..] [...] w kierunku północnym do obniżenia terenowego (działka nr [..]) [...]. Dalej, w analizie Politechniki Warszawskiej z czerwca 2022 r. ustalono, że w warunkach maksymalnego napełnienia układu strumień wody filtrującej z odstojnika rozpływa się w kierunku północnym (a więc w kierunku działki skarżącego – przypis Sądu) oraz południowym. Układ krzywej depresji wskazuje na możliwość wysiąków w północnej części poletek ociekowych oraz na całym odcinku linii terenu pomiędzy odstojnikiem i Kanałem J.
Treść ww. opinii i analiz, zdaniem Sądu, poddaje w wątpliwość stwierdzenie operatu wodnoprawnego z września 2020 r. sporządzonego na potrzeby pozwolenia wodnoprawnego Spółki, że inwestycja nie oddziałuje na tereny sąsiednie. Stanowią one kontrdowód wobec dowodu, na którym oparły się organy uznając, że skarżący nie posiada legitymacji wnioskowej do wszczęcia postępowania o cofnięcie tego pozwolenia wodnoprawnego. Dlatego też dokumenty te powinny zostać przez organy wnikliwie zbadane, a wszelkie zarzuty wobec nich winny mieć oparcie w materiale dowodowym. Tymczasem organ kwestionując przedłożone przez stronę opinie, analizy i fotografie jego działki stwierdza m.in., że rozlewiska na działce skarżącego mogą być naturalnym zjawiskiem występującym po obfitych opadach deszczu, jak i w okresie roztopów wiosennych, które powodują okresowe podtopienia tego terenu. Tymczasem, jak już wskazano, w opinii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego stwierdzono, że podtapianie m.in. działki nr [..] jest głównie związane z działalnością Zakładu i nie da się tego wytłumaczyć zmieniającymi się warunkami atmosferycznymi. Zatem stanowisko organu sprzeczne jest z opinią wykonaną przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia do oceny zjawisk związanych z melioracją i gospodarką wodną. Subiektywne przekonanie organu, niepoparte odpowiednim materiałem dowodowym, nie może natomiast stanowić podstawy do podważenia dowodów przedkładanych przez stronę. Każdy bowiem dokument, czy to wykonywany na zlecenie organu orzekającego, czy składany przez stronę, musi zostać w sprawie wnikliwie zbadany i poddany ocenie zgodnie z wymogami art. 80 k.p.a. Takich zaś działań zabrakło w rozważanym wypadku.
Co więcej, organ nie odniósł się w ogóle do kwestii lokalizacji nasypu oddzielającego odstojniki Spółki od łąk i pastwisk na działce nr [..], a więc działce stanowiącej własność skarżącego. Ta okoliczność – lokalizacja części inwestycji Spółki na działce skarżącego – tym bardziej wskazuje na istnienie po jego stronie interesu prawnego i powinna być szczegółowo zbadana przy ocenie legitymacji wnioskowej.
Istotne jest również to, że ww. dowody nie zostały sporządzone li tylko na zlecenie skarżącego, lecz także innych podmiotów, w tym innych organów, jak np. [..] I., Gminę G. Powyższe świadczy o tym, że nie tylko skarżący miał wątpliwości co do oddziaływania inwestycji, ale również sama Gmina, na terenie której znajdują się grunty objęte pozwoleniem wodnoprawnym. Tym bardziej więc konieczne było dokonanie starannej oceny tych dowodów.
W związku z tym, stanowisko organów, że skarżącemu nie przysługiwał w sprawie pozwolenia wodnoprawnego status strony i wobec tego nie może on wnioskować o jego cofnięcie na podstawie art. 418 Prawa wodnego, jest wynikiem zbyt pobieżnej oceny dowodów. Wskazane wyżej wątpliwości i okoliczności powinny zostać bowiem wyjaśnione, zaś organ swoje stanowisko powinien oprzeć na dowodach, a nie subiektywnym przekonaniu. Nie było też zasadne odwoływanie się wyłącznie do ustaleń operatu wodnoprawnego z września 2020 r. jako jednoznacznie wskazującego na brak przymiotu strony przez skarżącego, bowiem okoliczność ta może być obalona i do tego dążył skarżący za pomocą przedkładanych dowodów, niepoddanych jednak należytej ocenie przez organy.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola wykazała, że zaskarżone postanowienia zostały wydane z istotnym naruszeniem przepisów procesowych. Rozstrzygnięcia nie zostały poprzedzone wyjaśnieniem wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla sprawy (art. 7 i art. 77 k.p.a.), w szczególności organy nie poddały należytej ocenie dowodów przedkładanych przez stronę, kwestionując je bez oparcia swojego stanowiska na innych dowodach, co wskazuje na dowolność tej oceny (art. 80 k.p.a.). W konsekwencji organy dopuściły się naruszenia art. 61a § 1 k.p.a., albowiem okoliczności niniejszej sprawie nie wskazywały jednoznacznie, by oczywistym było, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu przez nią zainicjowanym, o cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego z 15 lutego 2021 r.
W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zarówno zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie organu pierwszej instancji.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz skarżącego zwrot kwoty 300 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi.
Sąd orzekł w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są na stornie www.orzeczenia.nsa.gov.pl.