II SA/Gd 1103/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gdańsku stwierdził bezskuteczność czynności Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków polegającej na odmowie wyłączenia budynku z wojewódzkiej ewidencji zabytków, uznając, że obiekt nie znajdował się w ewidencji z powodu braku karty ewidencyjnej.
Skarżący domagali się wyłączenia budynku z wojewódzkiej ewidencji zabytków, twierdząc, że nie posiada on cech zabytku i nie ma dla niego karty ewidencyjnej. Konserwator odmówił, powołując się na wcześniejsze wpisy i możliwość zagubienia karty. Sąd uznał, że skoro karta ewidencyjna nie istnieje, obiekt nie mógł być włączony do ewidencji, a czynność organu była bezskuteczna. Podkreślono, że brak karty oznacza brak podstaw do odmowy wyłączenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę spółki i osób fizycznych na czynność Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (PWKZ) odmawiającą wyłączenia budynku z wojewódzkiej ewidencji zabytków (wez). Skarżący argumentowali, że budynek nie posiada cech zabytku i nie ma dla niego karty ewidencyjnej. PWKZ odmówił, wskazując na wcześniejsze wpisy do ewidencji i możliwość zagubienia karty. Sąd, analizując przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz rozporządzenia wykonawczego, stwierdził, że podstawą włączenia do wez jest karta ewidencyjna. W tej sprawie bezspornym było, że taka karta nie istnieje. W związku z tym Sąd uznał, że obiekt nie znajdował się w wez, a czynność organu odmawiająca wyłączenia była bezskuteczna. Sąd podkreślił, że konsekwencje braku rzetelności pracowników organu nie mogą obciążać strony, a twierdzenia o zagubieniu karty są niezrozumiałe i nieistotne dla rozstrzygnięcia. Sąd zwrócił również uwagę na niezgodne z prawem prowadzenie przez PWKZ wykazu obiektów w wez na swojej stronie internetowej, który wprowadza obywateli w błąd. W konsekwencji Sąd stwierdził bezskuteczność czynności PWKZ i zasądził koszty postępowania na rzecz skarżących.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa wyłączenia obiektu z wojewódzkiej ewidencji zabytków, w sytuacji gdy nie istnieje dla niego karta ewidencyjna, jest czynnością bezskuteczną, ponieważ obiekt ten nie znajdował się w ewidencji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że podstawą włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków jest karta ewidencyjna. Skoro karta dla spornego budynku nie istniała, obiekt nie mógł być włączony do ewidencji, a zatem czynność organu odmawiająca jego wyłączenia była bezprzedmiotowa i bezskuteczna. Konsekwencje braku karty ewidencyjnej nie mogą obciążać strony.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (18)
Główne
u.o.o.z. art. 22 § ust. 2
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Wojewódzki konserwator zabytków prowadzi wojewódzką ewidencję zabytków w formie kart ewidencyjnych zabytków.
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem art. 14 § ust. 1
Włączenie karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji.
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem art. 16
Wyłączenie karty ewidencyjnej nieruchomości, która przestała być zabytkiem.
P.p.s.a. art. 3 § § 1 i 2 pkt 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, w tym skargi na czynności materialno-techniczne.
P.p.s.a. art. 146 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stwierdzenie bezskuteczności czynności.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt lit. a i c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie aktu lub stwierdzenie nieważności.
Pomocnicze
u.o.o.z. art. 3 § pkt. 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Definicja zabytku.
u.o.o.z. art. 7 § ust. 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Wykazy zabytków nieruchomych.
u.o.o.z. art. 21
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Cele wojewódzkiej ewidencji zabytków.
P.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
P.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
P.p.s.a. art. 209
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
Ustawa - Prawo o adwokaturze art. 16
Podstawa do ustalenia wynagrodzenia pełnomocnika.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada praworządności.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności.
Konstytucja RP art. 31 § ust 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności.
K.p.a.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Przepisy proceduralne, stosowane analogicznie.
Ustawa z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw art. 7
Wykazy zabytków nieruchomych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak karty ewidencyjnej dla budynku oznacza, że nie został on włączony do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Czynność organu odmawiająca wyłączenia obiektu, który nie znajduje się w ewidencji, jest bezskuteczna. Organ prowadzi wykaz obiektów na stronie internetowej niezgodnie z prawem, wprowadzając w błąd. Konsekwencje braku rzetelności organu nie mogą obciążać strony.
Godne uwagi sformułowania
co stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy co stanowi naruszenie przepisów procesowe mające istotny wpływ na wynik sprawy w istocie bezspornym jak i potwierdzonym dowodami z dokumentów było (...) że nie istnieje karta ewidencyjna dla budynku skoro brak jest karty ewidencyjnej obiektu zabytkowego to siłą rzeczy coś czego nie ma, nie może stanowić elementu zbioru Niezrozumiałe i bez znaczenia dla sprawy są twierdzenia PWKZ o zagubieniu karty ewidencyjnej. Konsekwencje braku rzetelności działania pracowników organu, w żadnym wypadku nie mogą powodować ujemnych skutków w prawach skarżących. stan taki jest niezgodny z prawem i wprowadza obywateli w błąd.
Skład orzekający
Katarzyna Krzysztofowicz
przewodniczący
Dariusz Kurkiewicz
sędzia
Jakub Chojnacki
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że brak karty ewidencyjnej uniemożliwia uznanie obiektu za wpisany do wojewódzkiej ewidencji zabytków oraz krytyka prowadzenia przez organy wykazu obiektów bez podstawy prawnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku karty ewidencyjnej i procedury wyłączenia z wojewódzkiej ewidencji zabytków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak błędy proceduralne i brak dokumentacji po stronie organu mogą prowadzić do absurdalnych sytuacji i jak sąd administracyjny może interweniować, chroniąc prawa obywateli. Podkreśla znaczenie formalnych wymogów w prawie ochrony zabytków.
“Zabytek bez dokumentów? Sąd stwierdza: nie istnieje w ewidencji!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gd 1103/23 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2024-05-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-12-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Dariusz Kurkiewicz Jakub Chojnacki /sprawozdawca/ Katarzyna Krzysztofowicz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6361 Rejestr zabytków Hasła tematyczne Zabytki Skarżony organ Generalny Konserwator Zabytków Treść wyniku Stwierdzono bezskuteczność czynności Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 840 art. 22 ust. 2 Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Jakub Chojnacki (spr.) Protokolant Starszy asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2024 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G., D. P. L., S. B. i M. K. na czynność Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku z dnia 24 lipca 2023 r., nr RD.5140.109.2023.KP w przedmiocie wyłączenia obiektu z wojewódzkiej ewidencji zabytków 1. stwierdza bezskuteczność czynności, 2. zasądza od Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku na rzecz skarżących "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G., D. P. L., S. B. i M. K. solidarnie kwotę 1657 (jeden tysiąc sześćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie 1. J. Spółka z o.o., Pan D. L., Pan S. B., Pan M. K. (dalej: skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na odmowę z 24 lipca 2023 r. Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku (dalej: PWKZ) wyłączenia z wojewódzkiej ewidencji zabytków (dalej: wez) budynku mieszkalnego położonego przy ul. C. [...] w G. 2. Zaskarżonej czynności dokonano w następującym stanie faktycznym i prawnym: 2. Skarżący wnioskiem z 12 grudnia 2023 r. zwrócili się do PWKZ o wyłączenie z wez nieruchomości położonej z w G. przy ul. C.[...]. We wniosku wskazano, że sporny budynek figuruje w wez pod nr [...] bez karty ewidencyjnej. Skarżący powołali się przy tym na informację ze strony internetowej PWKZ. Ponadto w obszernym uzasadnieniu wniosku podniesiono, że budynek przy ul. C.[...] w G. nie posiada cech zabytku. Na potwierdzenie swojego stanowiska, skarżący przedłożyli prywatne opinie specjalistów. 1. PWKZ pismem z 24 lipca 2023 r. odmówił wyłączenia budynku z wez. Organ stwierdził, że obiekt został włączony do ewidencji w konsekwencji przyjęcia Zarządzenia nr 21 PWKZ z 6 grudnia 2010 r. w sprawie wykazu zabytków nieruchomych z terenu województwa pomorskiego wyznaczonych przez Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Integralną częścią był wykaz zabytków nieruchomych z terenu województwa pomorskiego wskazanych przez Konserwatora Zabytków do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Wykaz opracowano w oparciu o art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 75, poz. 474). Na podstawie art. 6 ust. 1 wskazanej ustawy, w terminie 3 lat od wejścia w jej życie, ustawy wojewódzcy konserwatorzy zabytków byli zobowiązani do założenia wojewódzkiej ewidencji zabytków. Zabytki uwzględnione w wykazie zostały wyselekcjonowane przez inspektorów ochrony zabytków posiadających ekspercką wiedzę i doświadczenie w dziedzinie konserwatorstwa, zabytkoznawstwa i integralnie związanym z tymi dziedzinami procesem waloryzacji zabytków. Zatem początkowo wez powstawał w oparciu o wykazy zabytków nieruchomych z poszczególnych gmin, w tym Miasta G., w którym uwzględniono przedmiotowy budynek. PKWZ stwierdził również, że nie może wykluczyć, że karta ewidencyjna wcześniej istniała i z powodu nieznanych okoliczności zaginęła lub uległa zniszczeniu. Prawdopodobieństwo zaginięcia lub nieumyślnego zniszczenia karty ewidencyjnej jest tym wyższe, że w sprawie wyłączenia z wez zwracano się wcześniej czterokrotnie. Tym samym można zakładać, że inspektor ochrony zabytków prowadzący sprawy w tym zakresie, mógł wyjąć przedmiotową kartę ewidencyjną ze zbioru kart tworzących wez w celu skompletowania niezbędnych informacji i po zakończeniu rozpatrywania kolejnych wniosków o wyłączenie z wez, mógł nie odłożyć jej na miejsce, na skutek czego uległa ona zaginięciu lub zniszczeniu. Z uwagi na to, że osoba prowadząca sprawy w tym zakresie od lutego 2021 r. nie jest już pracownikiem WUOZ, PWKZ nie ma możliwości weryfikacji czy taka sytuacja miała miejsce i tym samym okoliczności te są przyczyną fizycznego braku przedmiotowej karty w zasobie kart wez. Wobec powyższego PWKZ zwrócił uwagę na brak podstaw faktycznych do jednoznacznego stwierdzenia przez wnioskodawcę, że dla budynku, nie została opracowana przed 2011 r. karta ewidencyjna zabytku architektury i budownictwa, ani karta ewidencyjna zabytku nieruchomego niewpisanego do rejestru. W dalszej części uzasadnienia organ odniósł się do merytorycznych argumentów barku podstawy do uznania, że budynek nie posiada cechy zabytku. 3. We wniesionej do Sądu skardze domagano się uchylenia zaskarżonego aktu, zobowiązania PWKZ do doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem poprzez wyłączenie z wez obiektu, który nie jest indywidualnie wpisany do rejestru zabytków i nie posiada cech zabytkowych oraz zasądzenia na kosztów postepowania, w tym 6 krotności stawki wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Ponadto skarżący wnieśli o dopuszczenie dowodu z pisma PWKZ z 8 maja 2023 r., na okoliczność nieistnienia karty ewidencyjnej budynku. 1. Zarzuty skargi były następujące: a) naruszenie art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2023 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, stanowiącego, że wojewódzki konserwator zabytków prowadzi wojewódzką ewidencję zabytków w formie kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się na terenie województwa – a nie w formie "wykazu" budynków bez ułożonych ww. kart jak wskazuje organ - co stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie art. 21 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez jego niezastosowanie i wskazywanie wykreowanych przez organ celów wojewódzkiej ewidencji zabytków w sposób sprzeczny z ww. normą, co narusza przepisy prawa materialnego; c) naruszenie art. 7 Konstytucji RP w związku z art. 22 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, poprzez odmówienie wyłączenia budynku z wojewódzkiej ewidencji zabytków, podczas gdy w tej ewidencji nie występują karta ewidencyjna przedmiotowej nieruchomości, przez co organ naruszył przepisy procesowe mające istotny wpływ na wynik sprawy; d) naruszenie art. 3 pkt. 1 o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji uznanie iż wskazany w zaskarżonej czynności obiekt jest zabytkiem w rozumieniu powołanego przepisu, w sytuacji gdy nie zostały spełnione przesłanki do uznania go za zabytek, która to samowola organu dodatkowo stanowi uchybienie zaskarżonego aktu w kontekście konstytucyjnej zasady proporcjonalności, a ponadto świadczy o tym, że organ w sposób nieuzasadniony przedkłada interes społeczny nad interes indywidualny, pomimo załączenia przez stronę opinii o braku zabytkowych cech spornego obiektu sporządzonych przez niekwestionowany autorytet w zakresie prawa ochrony zabytków - Pana prof. dra hab. Kamila Zeidlera oraz opinii konserwatorskiej Pana dra M. Kwapińskiego, pomimo potwierdzonego przez organ braku literatury dotyczącej spornego budynku, co stanów naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy; e) naruszenie § 14 i § 16 Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i odmowę wyłączenia w budynku z wojewódzkiej ewidencji zabytków podczas gdy: 1) cechy obiektu nie zostały zweryfikowane przed włączeniem do wojewódzkiej ewidencji zabytków, a ponadto obecnie budynek nie nosi ustawowych cech zabytku – ani interes społeczny, ani świadectwa minionej epoki, ani też inne poszczególne przesłanki ustawowe (wartość naukowa, artystyczna, historyczna) nie występują, 2) odmowa powinna dotyczyć odmowy wyłączenia karty ewidencyjnej, której organ nie ma, co stanowi naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy; f) naruszenie art. 64 ust. 1 i 2 oraz art. 21 ust. 1 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie, albowiem w ocenie skarżących utrzymywanie obiektu w ewidencji, w sposób nieuprawniony narusza ich prawo własności, co stanowi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy; g) naruszenie art. 31 ust 2 Konstytucji RP, naruszenie konstytucyjnej naruszenie zasad proporcjonalności, rzetelności i sprawności postępowania przed organem administracji publicznej poprzez nieproporcjonalne nakładania ograniczeń na właściciela obiektu poprzez wpis do wojewódzkiej ewidencji zabytków, co stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy. 4. Odpadając na skargę PWKZ wniósł o jej oddalenie. Organ m.in. powtórzył swoją argumentację dotyczącą ujęcia spornego budynku w ewidencji zabytków oraz jego zabytkowego charakteru. 5. Skarżący pismem z 3 stycznia 2024 r. wnieśli o dopuszczenie dowodu z pisma Narodowego Instytutu Dziedzictwa z 15 listopada 2023 r., na okoliczność braku istnienia karty ewidencyjnej budynku. 6. Sąd zważył, co następuje: 1. Skarga w swej istocie okazała się uzasadniona, pomimo że nie wszystkie jej zarzuty miały wpływ na jej uwzględnienie. 2. Zgodnie art. 3 § 1 i 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z ze zm. – dalej jako "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. 3. Przedmiotem skargi była odmowa usunięcia budynku z wez. W orzecznictwie wskazuje się zasadnie, że dopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego na czynność materialnotechniczną konserwatora zabytków polegającą na włączeniu do wojewódzkiej ewidencji zabytków zabytku nieruchomego (wyr. NSA z 09 listopada 2016r., sygn. akt II OSK 254/15, z 08 maja 2018r., sygn. akt II OSK 1926/17, z 29 listopada 2018r., sygn. akt II OSK 2225/18, dostępne www.orzeczenia.nas.gov.pl – dalej jako "CBOSA"). W wyroku z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt II OSK 96/15 (CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że organ prowadzący ewidencję zabytków nie jest w świetle ustawy zobowiązany do przeprowadzenia jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego w przedmiocie włączenia karty danego obiektu do ewidencji i w związku z tym nie wydaje żadnej decyzji administracyjnej. Działanie organu stanowi czynność o charakterze materialno-technicznym z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, która z mocy art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. objęta została kognicją sądów administracyjnych. Przyjąć zatem należy, że dopuszczalna jest także skarga do sądu administracyjnego w przedmiocie odmowy wyłączenia obiektu z wykazu zabytków nieruchomych. Odmowa ta stanowi bowiem akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., a nie jest aktem administracyjnym przybierającym postać decyzji, postanowienia bądź zarządzenia (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 16 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Po 258/21, CBOSA). 4. Zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2022 r. poz. 840 ze zm. - dalej jako "u.o.o.z."), Wojewódzki konserwator zabytków prowadzi wojewódzką ewidencję zabytków w formie kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się na terenie województwa. Sposób prowadzenia wez określony został w rozporządzeniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz. U. z 2021 r. poz. 56 - dalej jako "rozporządzenie"). Zgodnie z § 14 ust. 1 rozporządzenia, wojewódzki konserwator zabytków włącza kartę ewidencyjną zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków po sprawdzeniu, czy dane zawarte w karcie ewidencyjnej zabytku są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym, a także czy dokumentacja fotograficzna zabytku umożliwia jego identyfikację. Z kolei, stosowanie do § 16 rozporządzenia, kartę ewidencyjną nieruchomości lub rzeczy ruchomej, która przestała być zabytkiem, wyłącza się z krajowej i wojewódzkiej ewidencji zabytków oraz przechowuje w archiwum zakładowym Narodowego Instytutu Dziedzictwa oraz wojewódzkiego urzędu ochrony zabytków. Ze wskazanej regulacji wprost wynika, że włączenie zabytku do wez, polega na włączeniu karty ewidencyjnej obiektu. Ewidencja ta stanowi bowiem zbiór włączonych do niej kart ewidencyjnych. Skoro, jak już wyższej wskazano, ani przepisy u.o.o.z., ani przepisy rozporządzenia nie przewidują dla włączenia i włączenia karty ewidencyjnej formy decyzji administracyjnej ani postanowienia, to w konsekwencji brak jest wymogu prowadzenia postępowania w przedmiocie usunięcia obiektu nieruchomego z wez w trybie K.p.a. Brak sformalizowanego postępowania prowadzącego do odmowy wyłączenia zabytku z wez nie powoduje jednakże, że działanie organu w tym zakresie może być dowolne, a w szczególności naruszające prawo właściciela nieruchomości do czynnego w nim udziału, prawa do informacji czy ustalania stanu faktycznego w sposób wyczerpujący. Oznacza to że, PWKZ rozpatrujący wniosek o wyłączenie nieruchomości z wez, ma prawo i obowiązek w prowadzić postępowanie przy odpowiednim zastosowaniu analogicznych reguł, jak w postępowaniu jurysdykcyjnym na podstawie K.p.a. Nie powoduje to oczywiście, że postępowanie to powinno stać się równie sformalizowane (co stałoby sprzeczności z zapisami ustawy i rozporządzenia), jednakże powinno uwzględniać każdorazowo w okolicznościach danego postępowania, konieczność ochrony słusznego interesu strony, prawa do informacji, czy czynnego w nim udziału. 5. Przedkładając powyższe na realia przedmiotowej sprawy, w istocie bezspornym jak i potwierdzonym dowodami z dokumentów było (k. 33 akt, k. 62 akt), że nie istnieje karta ewidencyjna dla budynku położonego w G. przy ul. C.[...]. W konsekwencji uznać należało, że skoro brak jest karty ewidencyjnej obiektu zabytkowego to siłą rzeczy coś czego nie ma, nie może stanowić elementu zbioru – w tym przypadku zbioru kart ewidencyjnych stanowiących wez, co oznacza, że w dniu wydawania zaskarżonej czynności, nieruchomość nie znajdowała się w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Niezrozumiałe i bez znaczenia dla sprawy są twierdzenia PWKZ o zagubieniu karty ewidencyjnej. Konsekwencje braku rzetelności działania pracowników organu, w żadnym wypadku nie mogą powodować ujemnych skutków w prawach skarżących. Zaznaczyć należy, że podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. Wyrok NSA z 12 marca 2024 r., sygn. akt III OSK 4835/21, CBOSA). Zatem mając na względzie stan sprawy istniejący w dniu wydawania zaskarżonego aktu, postępowania należało uznać za bezprzedmiotowe i umorzyć (z uwagami z pkt 6.6 i 6.7 uzasadnienia), przy czym umorzenie nie przybiera w tym przypadku formy decyzji administracyjnej. Nie zmienia wyrażonej oceny powoływanie się przez PWKZ na wykaz zabytków nieruchomych z terenu województwa pomorskiego wskazanych przez PWKZ do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków (Zarządzenie PWKZ nr 21 z 6 grudnia 2010 r.). Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 75, poz. 474 ustawa weszła w życie w 5 maja 2010 r.), w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy wojewódzki konserwator zabytków przekaże wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) i staroście wykaz zabytków, o których mowa w art. 1 pkt 5 lit. b niniejszej ustawy (inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków) oraz wykaz zabytków nieruchomych wyznaczonych przez wojewódzkiego konserwatora zabytków do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Przedmiotowe wykazy (przy czym pierwszego z nich – wykazu innych zabytków nieruchomych ujętych w wez – brak) służyły min. wójtowi do stworzenia wprowadzonej przedmiotową regulacją gminnej ewidencji zabytków, a ich znaczenie prawne wygasało w momencie jej utworzenia (jak w niniejszej sprawie). Ponadto, nie można wnioskować tak jak PWKZ, że umieszczenie obiektu w wykazie zabytków nieruchomych przeznaczonych do ujęcia w wez oznacza, że obiekt ujęto w tej ewidencji. W realiach niniejszej sprawy nie było dowodów w postaci kart ewidencyjnych, na włączenie spornego budynku do wez, pomimo, że być może organ miał taki zamiar. 6. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, istotne znaczenie miała kwestia prowadzonych przez PWKZ wykazów. W obecnym stanie prawnym, jedynymi wykazami prowadzonymi na podstawie u.o.o.z., jest wykaz zabytków skradzionych (art. 23) oraz wykaz udzielonych dotacji (art. 82 ust. 3). Ustawodawca nie przewidział prowadzenia wykazu obiektów znajdujących się w wez. Jednakże jak wynika z treści wniosku skarżących oraz wiedzy posiadanej przez Sąd z urzędu, PWKZ na swojej stronie internetowej prezentuje następującą informację: "na podstawie art. 7 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. (Dz. U. nr 75 poz. 474), zmieniającej ustawę z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Gdańsku, informuje, że od dnia 06.12.2010 r. obowiązuje wykaz wojewódzkiej ewidencji zabytków." Pod informacją znajdują się "wyciągi z wykazu wojewódzkiej ewidencji zabytków". W jednym z znajdujących się na stronie PWKZ plików, znajduje się sporny budynek skarżących. W ocenie Sądu stan taki jest niezgodny z prawem i wprowadza obywateli w błąd. Jak wyżej wskazano, obecny stan prawny nie przewiduje prowadzenia wykazu obiektów nieruchomych znajdujących się w wez. Art. 7 ustawy zmieniającej, wskazywanej przez PWKZ jako podstawę prawną prowadzenia wykazu, z powodów opisanych powyżej nie może być za taką podstawę uznany. Jakikolwiek prowadzony przez PWKZ wykaz obiektów znajdujących się w wez ma charakter jedynie wewnętrzny, pomocniczy i techniczny. Informacje w nim zawarte nie mogą powodować żadnych skutków prawnych dla obywateli. W obecnym stan prawnym wiążące prawnie potwierdzenie znajdowania się bądź nieznajdywania się obiektu w wez, może nastąpić jedynie poprzez wydanie stosowanego zaświadczenia na podstawie art. 217 K.p.a. Sąd nie wyklucza przy tym, prowadzenia wykazu zabytków nieruchomych umieszczonych w wez w celach informacyjnych, jednakże wykaz taki musi zawierać jednoznaczną informację, co do charakteru, skutków prawnych umieszczenia w nim określonego obiektu oraz sposobu uzyskiwania wiążącej informacji w zakresie zawartości wez. W przedmiotowej sprawie takiej informacji brak. Przeciwnie, powoływanie się przez PWKZ na przepis ustawy sugeruje wiążący charakter umieszczenia obiektu w wykazie. Stan taki może wprowadzać w błąd zarówno obywateli jak i organy administracji (np. Wójta, Burmistrza, Prezydenta Miasta prowadzących gminną ewidencję zabytków). Z sytuacją taką mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdzie z wniosku skarżących o usunięcie obiektu z wez, wprost wynika, że umieszczenie stanowiącego ich własność budynku wywiedli oni z tego właśnie wykazu. W związku z tym zmuszeni zostali do wszczęcia bezprzedmiotowego w istocie postępowania administracyjnego. Jednocześnie PWKZ w toku postępowania nie wskazał na niewiążący charakter informacji. Zrobił do dopiero pełnomocnik organu na rozprawie. Domniemywać można jedynie, że przedmiotowy wykaz, w istniejącej na stronie internetowej formie wprowadza w błąd, także pracowników PWKZ. 7. Zdaniem Sądu, ograniczona formalizacja postępowania w przedmiocie usunięcia danego obiektu z ewidencji wez powoduje, że mając na uwadze słuszny interes strony, PWKZ usuwając obiekt z ewidencji lub stwierdzając bezprzedmiotowość postępowania ze względu na brak obiektu w wez, zobowiązany jest jednocześnie do usunięcia informacji o takim obiekcie ze wszystkich powadzonych przez siebie wykazów zawierających dane niezgodne ze stanem rzeczywistym, których treść skierowana jest na zewnątrz organu. Dopiero wykonanie tego obowiązku należałoby uznać za zakończenie postępowania w sprawie. Zaznaczyć należy, że w przypadku braku obiektu w wez, odpowiadając na wniosek strony o jego usunięcie, należy pisemnie poinformować ją o bezprzedmiotowości żądania, przyczynach takiego stanu rzeczy oraz o usunięciu obiektu z wykazów opisanych powyżej. 8. Wobec niemożności uznania figurowania, w dacie wydawania zaskarżonej czynności, spornego domu mieszkalnego w wez, brak było podstaw rozpoznania zarzutów skargi dotyczących zabytkowego charakteru nieruchomości. Okoliczności te mógłby mieć znaczenie, gdyby powodem odmowy usunięcia znajdującego się w wez obiektu, były właśnie argumenty natury merytorycznej. Było one oczywiści podnoszone w przedmiotowym postępowaniu, jednakże z uwagi na powyżej wskazane powody, nie mogły mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd na obecnym jej etapie. 7. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 146 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt lit. a i c P.p.s.a., stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. 8. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200, 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. w związku § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.) oraz art. 16 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2022 r. poz. 1184 ze zm.). Do kosztów zaliczono uiszczony od skargi wpis, opłatę skarbową od pełnomocnictwa oraz trzykrotność stawki minimalnej wynagrodzenia pełnomocnika. Sąd mając na uwadze niezbędny nakład pracy pełnomocnika skarżących, w tym obszerne uzasadnienie skargi uwzględnił częściowo wniosek o podwyższenie stawki minimalnej w wysokości 480 zł trzykrotnie. 9. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie (art. 153 P.p.s.a.). Ocena ta wynika wprost z niniejszego uzasadnienia wyroku. Zaznaczyć jednakże należy, że w judykaturze wyrażany jest pogląd, który Sąd rozpoznający sprawę podziela, że regulacja zawarta w art. 153 P.p.s.a. przestaje obowiązywać w przypadku istotnej zmiany stanu faktycznego. Trzeba bowiem podkreślić, że orzeczenia sądów administracyjnych są aktami stosowania prawa w indywidualnych sprawach. W związku z tym ocena prawna sądu zawsze dokonywana jest w kontekście konkretnych okoliczności faktycznych. Zmiana tego stanu faktycznego zatem może doprowadzić do dezaktualizacji oceny prawnej (por. np. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2021 r., sygn. akt I FSK 285/18, czy wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 14/21, CBOSA).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI