II SA/Gd 110/03

II SA/Gd 110/03 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2005-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-01-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jolanta Górska /przewodniczący/
Mariola Jaroszewska
Tamara Dziełakowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska, Sędziowie Sędzia WSA Tamara Dziełakowska (spr.), Sędzia WSA Mariola Jaroszewska, Protokolant Marta Went, po rozpoznaniu w dniu 26 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. W. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 21 grudnia 2002 r., nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 30 września 2002 r., nr [...], po ponownym rozpatrzeniu, Prezydent Miasta [...], odmówił J. K. wydania pozwolenia na użytkowanie samowolnie wybudowanej szklarni na działce przy ul. [...] w [...]. Decyzję wydano na podstawie art. 59 ust 5 ustawy z dnia 7 lica 1994 roku – Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126 ze zm.), § 12 ust. 4 i 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w sprawie warunków technicznych jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 1995 r., nr 10, poz. 46 ze zm.) oraz art. 104 K.p.a.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu 18 marca 2002 roku, w wyniku złożonego zawiadomienia przez S. W., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...] przeprowadził wizję lokalną na terenie działki nr [...] przy ul. [....] w [...]. Na podstawie oględzin stwierdzono, iż na przedmiotowej działce znajduje się obiekt budowlany – szklarnia o wymiarach 7,30 m x 3,20 m o konstrukcji stalowej, o dachu dwuspadowym wraz ze ścianami bocznymi wypełnionymi szkłem. Obiekt posadowiony jest na fundamencie betonowym o szerokości 14 cm. Szklarnię wybudowano w odległości 0,6 m od granicy z działką nr [...] na ul. [...], w odległości 0,4 m od granicy nr [...] na ul. [...], oraz w odległości 0,75 m od granicy z działką Gminy Miejskiej [...]. Z oświadczenia właścicielki wynika, że nie posiadała ona zgłoszenia ani pozwolenia na budowę.
W dniu 30 kwietnia 2002 roku J. K. wnosiła o wydanie decyzji pozwalającej jej na użytkowanie obiektu budowlanego. Organ wskazał, że we wniosku podano, iż zrealizowanie przedmiotowego obiektu nie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę, czy też zgłoszenia w trybie zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 6 oraz art. 30 Prawa budowlanego. Natomiast w piśmie z dnia 4 lipca 2002 r. odwołująca powołuje się na art. 29 ust. 1 pkt 1 a Prawa budowlanego, który stanowi, iż pozwolenia na budowę nie wymaga budowa parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m² przy rozpiętości nie większej niż 4,80 m.
W opinii organu pierwszej instancji dyskusji niepodlegał fakt, iż wybudowanie przedmiotowego obiektu wymagało pozwolenia na budowę, którego inwestor nie posiadał. Obiekt ten ponadto spełniał kryteria, jakie wymagane są dla budynku, zgodnie z definicją określoną w art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego.
Następnie organ wyjaśnił, iż obiekty budowlane wykonane po 1 stycznia 1995 roku bez pozwolenia na budowę i upływie pięciu lat od dnia zakończenia budowy, mają możliwość uzyskania pozwolenia na użytkowanie, czyli zalegalizowania samowoli budowlanej. Taki obiekt musi, jednakże spełniać określone przesłanki z art. 59 ust. 1, art. 57 ust. 1-4, art. 58 Prawa budowlanego oraz warunki określone przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w sprawie warunków technicznych jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Organ wskazał, iż na podstawie zebranego materiału dowodowego w sprawie, stwierdzono, iż przedmiotowy obiekt narusza przesłanki § 12 ust. 4 wymienionego wyżej rozporządzenia, bowiem stanowi on, że wszelki budynki powinny być usytuowane w stosunku do granicy działki w odległości co najmniej 4 m dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi, 3 m dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą bez otworów. Przepisy dopuszczają także usytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy, ale w odległości nie mniejszej niż 1,5 m od tej granicy.
Ponadto organ wskazał, iż zgodnie z planem miejscowym zagospodarowania przestrzennego działka nr [...], obręb 13 położona przy ul. [...] w [...], znajduje się na terenach zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej. Nie można zatem zastosować do przedmiotowego obiektu przepisów art. 29 ust. pkt 1a, czy art. 29 ust. 6 Prawa budowlanego.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J. K. żądając uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Prezydenta Miasta [...].
W uzasadnieniu wskazano, iż organ przestrzegając zasady art. 7 K.p.a., powinien był uwzględnić słuszny interes stron, czyli pozytywnie rozstrzygnąć wniosek tej strony, która wykaże w toku postępowania, iż budowa przy granicy z nieruchomością sąsiednią nie narusza zasad współżycia społecznego i nie zakłóca korzystania z niej ponad przeciętna miarę, wynikającą ze społeczno – gospodarczego przeznaczenia nieruchomości, a ponadto nie utrudni zabudowy działki sąsiedniej. W związku z powyższy, w opinii odwołującej się, organ powinien był, na podstawie art. 9 rozporządzenia, na które się powołał, wystąpić do właściwego ministra o upoważnienie do odstępstwa od przepisów techniczno budowlanych, o których mowa w art. 7 rozporządzenia. W ocenie J. K. nie ma w przepisach ustaw, w tym ustawie Prawo budowlane, czy Kodeksie cywilnym, zakazu budowy obiektów budowlanych na granicy nieruchomości. Odwołująca się uważa, że na tle przepisów kodeksu cywilnego, dotyczącego tak zwanego prawa sąsiedzkiego, szczególnie zaś art. 143 określającego przestrzenne granice własności nieruchomości gruntowych, można stwierdzić, że możliwe jest usytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy. Odwołująca się wywodzi, że o tym, iż taka budowa nie jest zakazana świadczy w szczególności art. 151 k.c. normujący sytuację, w której bez winy umyślnej inwestora przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczono granice sąsiedniego gruntu. J. K. dodaje, że sąsiedzi uprzednio wyrazili zgodę na przedmiotowa inwestycję.
Nadto przytacza art. 9 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, wskazując, iż z kompetencja wynikająca z tego przepisu przynależy do organu pierwszej instancji z racji swojej specyfiki, ale można jednocześnie sądzić, iż tego typu incydentalna kwestia będzie zawsze weryfikowana w toku postępowania odwoławczego od decyzji "definitywnej", bowiem brak jest przepisów wykluczających możliwość wdrożenia trybu odstąpienia przez organ odwoławczy.
Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia 21 grudnia 2002 roku, nr [...], uchylił zaskarżoną decyzje i udzielił J. K. pozwolenia na użytkowanie szklarni na działce nr [...] przy ul. [...] w [....]. Decyzję wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., art. 59 ust. 1 w związku z art. 49 ust. 1 art. 55 ust 2 pkt 1, art. 58 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż uznał na podstawie opinii Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydanej na wniosek Wojewody [...] w niniejszej sprawie przedmiotową szklarnią za obiekt małej architektury, którego wykonanie nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, lecz dokonania zgłoszenia.
Wojewoda [...] na podstawie art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego postanowił wydać pozwolenie na użytkowanie szklarni wzniesionej bez wymaganego przepisami prawa pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, bowiem od zakończenia budowy szklarni upłynęło 5 lat, a istnienie obiektu nie narusza przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Podgrodzie". Poza tym na podstawie przeprowadzonego postępowania ustalono, iż obiekt został wybudowany zgodnie z przepisami techniczno – budowlanymi przy użyciu wyrobów dopuszczonych do stosowania.
Nadto organ odstąpił od nałożenia obowiązku zawiadomienia, zgodnie z art. 56 Prawa budowlanego, organów Inspekcji Ochrony Środowiska, Inspekcji Sanitarnej, państwowej Inspekcji Pracy, Państwowej Straży Pożarnej o zakończeniu budowy obiektu budowlanego i zamiarze przystąpienia do jego użytkowania, ponieważ obiekt ten nie posiada żadnych instalacji i jego użytkowanie w żadnym stopniu nie zagraża środowisku, a także odstąpił od obowiązku dołączenia do wniosku o pozwolenie na użytkowanie (na mocy art. 58 Prawa budowlanego) inwentaryzacji powykonawczej i ekspertyzy technicznej zgodnie z opinią Głównego Inspektora Budowlanego, ponieważ uznał za wystarczające ustalenia dokonane w trakcie wizji lokalnych.
Następnie, podsumowując, organ wyjaśnił, iż stosownie do art. 55 ust. 2 pkt 1 oraz art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego nie można nakazać rozbiórki, o której mowa w art. 48, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części, a jego istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Na właścicielu spoczywa wówczas obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego.
Skargę na powyższą decyzję wniósł S. W., w której podnosi, iż pismo Zastępcy Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 grudnia 2002 r., w sprawie ustalenia, czy szklarnia stanowi obiekt małej architektury, nie stanowi oficjalnej wykładni prawa i nie jest wiążące dla organów administracji orzekających w sprawach indywidualnych. Ponadto wskazuje, że to nie Wojewoda [...] powinien zakwalifikować przedmiotową szklarnię do kategorii obiektu małej architektury, a właściwy organ nadzoru budowlanego. Zauważa także, że ów obiekt wbrew uzasadnieniu przedmiotowej decyzji posiada instalacje, takie jak system grzewczy, co potwierdza znajdujący się na dachu szklarni komin.
Poza tym obiekt ten narusza zasady współżycia społecznego w opinii skarżącego, bowiem spaliny i dym z instalacji grzewczej opalanej "czym się da" jest dla niego uciążliwe, do tego dochodzi zimą zsuwający się z dachu szklarni śnieg łamiący krzewy w jego ogródku oraz odłamki szkła spadające na teren działki. Nadto skarżący zaprzecza jakoby wyraził zgodę na przedmiotowa inwestycję oraz zarzuca organom brak poinformowania go przeprowadzonej w niniejszej sprawie wizji lokalnej i spisanym podczas niej protokole. Brak możliwości zapoznania się z protokołem uniemożliwił mu ustosunkowanie się do jego treści.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje faktyczna i prawna przedstawiona w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Na wstępie należy zaznaczyć, iż w myśl przepisów art. 97 § 1 z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1296) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa.
Zadaniem Sądu za niewłaściwe należy uznać stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że przedmiotowa szklarnia jest obiektem małej architektury. Zgodnie z art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego obiektem budowlanym jest : a) budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, b) budowla stanowiąca całość techniczno użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami i c) obiekt małej architektury. Stosownie do art. 3 pkt 2 tej ustawy budynek to obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.
Natomiast zgodnie z art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego przez obiekt małej architektury, który wymaga zgłoszenia - należy rozumieć niewielkie obiekty, a w szczególności:
a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury,
b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej,
c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki,
Kryterium rozgraniczającym pojęcie budowli i obiektu małej architektury jest rozmiar obiektu budowlanego oraz standard techniczny tego obiektu. W orzecznictwie przyjęto, że obiektem małej architektury jest: pergola ogrodowa (wyrok NSA z dnia 7 lutego 2002 r., II SA/Lu 1246/00, niepublikowany), altana przykrywająca śmietnik (wyrok NSA z dnia 29 listopada 2001 r., II SA/Kr 1858/98, niepublikowany) i trzepak (wyrok NSA zdnia 11 grudnia 2002 r. SA/Rz 2035/00, niepublikowany). Za obiekt małej architektury nie uznano w orzecznictwie gołębnika (wyrok NSA z dnia 22.04.1999, IV SA 1830/96, Lex nr 47183).
Zdaniem Sądu przedmiotowa szklarnia nie może być uznana za obiekt małej architektury. Z treści protokołów sporządzonych w dniu 18 marca 2002 r. przez PINB w [...] oraz w dniu 19 grudnia 2002r. przez osoby upoważnione przez Wojewodę [...], wynika, iż przedmiotowa szklarnia, znajdująca się na posesji przy ul [...] w [...], to obiekt o konstrukcji stalowej, wypełnionej szkłem, posadowiony na fundamencie betonowym o szerokości 14 – 15 cm. PINB w [...]u uściślił, iż jest to obiekt o wymiarach 7,30 m x 3,20 m o konstrukcji stalowej, o ścianach wypełnionych szkłem i o dachu dwuspadowym. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie jednoznacznie wynika, iż przedmiotowy obiekt spełnia przesłanki art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, ze względu na swoją kubaturę, konstrukcje, czy związanie z gruntem.
Naruszenie przez organ drugiej instancji przepisu art. 3 ustawy Prawo budowlane przez wadliwe zakwalifikowanie obiektu miało wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy bowiem organ ten odstąpił od badania prawidłowości usytuowania budynku (szklarni) w stosunku do działek sąsiednich z punktu widzenia przepisów techniczno – budowlanych.
Zgodnie z art. 48 Prawa budowlanego właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Stosownie zaś do przepisu art. 49 ust. 1 w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, nie można nakazać rozbiórki, o której mowa w art. 48, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części, a jego istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Na właścicielu spoczywa wówczas obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Obowiązujący w dacie wydania decyzji w niniejszej sprawie przepis art. 58 Prawa budowlanego nakładał na właściciela – w odniesieniu do obiektów, o których mowa w art. 49 ust. 1 – obowiązek dołączenia do wniosku o pozwolenie na użytkowanie inwentaryzacji powykonawczej i ekspertyzy technicznej potwierdzającej przydatność obiektu do użytkowania oraz oświadczeń, o których mowa w art. 57 ust. 3 tj. zgodnie z tym przepisem, oświadczeń braku sprzeciwu lub uwag ze strony organów wymienionych w art. 56. W niniejszej sprawie wniosek właścicieli szklarni nie spełnia powyższych wymogów a organy nie zobowiązały wnioskodawczyni do przedłożenia stosownej dokumentacji wskazanej w przepisach. Należy wskazać, iż przy udzieleniu pozwolenia na użytkowanie chodzi o sprawdzenie, czy zrealizowana samowolnie inwestycja spełnia wymagania prawa. Wymagania te należy rozumieć szeroko, nie ograniczając ich do zdatności do użytkowania jedynie z wagina potrzeby inwestora, ale także interes osób trzecich, wymagania ochrony środowiska, przepisy sanitarne itd. (por. wyrok NSA z 23.07.1999 r., IV SA 1149/97, Lex nr 47807). W celu właśnie. In. Kontroli inwestycji pod kątem tych wymagań ustawodawca nałożył na właścicieli obiektu ubiegającego się o legalizację samowoli obowiązek przedłożenia stosownej dokumentacji oraz oświadczeń właściwych organów.
W świetle wyżej wskazanych przepisów za niezasadne należy uznać stanowisko organu drugiej instancji odstąpienia od obowiązku dołączenia do wniosku o pozwolenie na użytkowanie inwentaryzacji powykonawczej i ekspertyzy technicznej. Przepis art. 58 i ustalenia dokonane w trakcie wizji nie dawały żadnych podstaw prawnych do odstąpienia od powyższego obowiązku wynikającego właśnie z treści art. 58. Również w świetle zarzutów wskazanych w skardze, iż przedmiotowy obiekt wyposażony jest w instalację grzewczą, brak było podstaw do odstąpienia przez organ od obowiązku przedłożenia przez właściciela obiektu oświadczeń organów wskazanych w przepisie art. 56, zwłaszcza Państwowej Straży Pożarnej. Z uwagi natomiast na nieprawidłowe przyjęcie, iż szklarnia stanowi obiekt małej architektury organ drugiej instancji niezasadnie odstąpił od badania warunków wskazanych w przepisach techniczno – budowlanych dotyczących budynków i nie rozważał ani zgodności wykonania budynku z tymi przepisami ani argumentów w tym przedmiocie wskazanych w odwołaniu.
Wobec powyższego uznając, iż zaskarżona decyzja narusza wskazane wyżej przepisy Prawa budowlanego Sąd na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.
Stosowanie do art. 152 w/w ustawy Sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana.