Orzeczenie · 2026-05-13

II SA/Gd 109/26Uchylenie decyzji opłaty dom pomocy społecznej 10

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku

Miejsce

Gdańsk

Data

2026-05-13

NSAAdministracyjneWysokawsa

pomoc społecznadom pomocy społecznejopłata za pobytzobowiązani do opłatyalimentacjaobowiązki rodzinnewywiad środowiskowyzwolnienie z opłatyprawo administracyjne

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdyni w przedmiocie opłaty za pobyt babci skarżącej w domu pomocy społecznej. Sąd uchylił obie decyzje, uznając je za wydane z naruszeniem prawa materialnego i procesowego. Kluczowe zarzuty dotyczyły błędnej interpretacji art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w zakresie ustalania kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia opłat (sąd uznał, że obowiązek obciąża zstępnych w kolejności, a nie wszystkich równocześnie) oraz wadliwego sposobu naliczania opłaty poprzez jej matematyczny podział na liczbę zobowiązanych. Sąd podkreślił również, że organy nie umożliwiły skarżącej przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, co było niezbędne do prawidłowego ustalenia jej sytuacji finansowej oraz do rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłaty. Sąd wskazał, że brak zainteresowania pensjonariusza losem wnuczki może być uznany za rażące naruszenie obowiązków rodzinnych, a decyzja w sprawie zwolnienia z opłaty ma charakter uznaniowy, ale musi być poprzedzona zebraniem kompletnego materiału dowodowego. Sąd zwrócił uwagę na brak dowodów w aktach sprawy potwierdzających kluczowe okoliczności faktyczne i prawne, co stanowi naruszenie art. 80 KPA. Wskazano również na konieczność analizy zastosowania art. 96 ust. 1 pkt 2 u.p.s. w kontekście śmierci podopiecznej.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących kolejności zobowiązanych do ponoszenia opłat za pobyt w DPS, znaczenie wywiadu środowiskowego, kwalifikacja rażącego naruszenia obowiązków rodzinnych.

Ograniczenia stosowania

Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy społecznej i jej interpretacją w kontekście Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Zagadnienia prawne (4)

Czy obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej obciąża wszystkich zstępnych równocześnie, czy też w kolejności wynikającej z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej obciąża zstępnych w kolejności wynikającej z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a nie wszystkich równocześnie.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na wykładni systemowej i przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, wskazując, że obowiązek alimentacyjny obciąża bliższych stopniem zstępnych przed dalszymi, a obowiązek osoby zobowiązanej w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy osoba zobowiązana w bliższej kolejności nie jest w stanie uczynić zadość swojemu obowiązkowi.

Czy odmowa przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przez osobę zobowiązaną do ponoszenia opłaty za pobyt w DPS uzasadnia ustalenie opłaty w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania a opłatą wnoszoną przez mieszkańca, bez uwzględnienia sytuacji dochodowej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Odmowa przeprowadzenia wywiadu środowiskowego może uzasadniać ustalenie opłaty w wyższej wysokości, jednakże organy muszą wykazać, że taka odmowa faktycznie miała miejsce i nie było możliwości jej przeprowadzenia w uzgodnionym terminie.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że skarżąca wyraziła chęć przeprowadzenia wywiadu, ale propozycja terminu nie została przez organ rozpatrzona. Brak reakcji organu na propozycję skarżącej uniemożliwia stwierdzenie jej odmowy przeprowadzenia wywiadu.

Czy brak zainteresowania pensjonariusza losem wnuczki może być uznany za rażące naruszenie obowiązków rodzinnych, stanowiące podstawę do zwolnienia z opłaty za pobyt w DPS?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Brak jakiegokolwiek zainteresowania pensjonariusza losem wnuczki, prowadzący do zerwania więzi rodzinnych z przyczyn leżących po stronie pensjonariusza, może być kwalifikowany jako rażące naruszenie innych niż alimentacyjne obowiązków rodzinnych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy powinny umożliwić skarżącej wykazanie tej okoliczności i dopiero na tej podstawie orzekać o zwolnieniu z opłaty, podkreślając uznaniowy charakter decyzji w tym zakresie.

Czy organ administracji ma obowiązek przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przed wydaniem decyzji o zwolnieniu z opłaty za pobyt w DPS?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego jest obligatoryjne przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie zwolnienia z opłaty za pobyt w DPS.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że wywiad środowiskowy jest ustawowo określonym sposobem zbierania informacji i jest niezbędny do oceny sytuacji materialnej, osobistej i rodzinnej wnioskodawcy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono zaskarżoną decyzję SKO oraz decyzję Prezydenta Miasta Gdyni.

Przepisy (31)

Główne

u.p.s. art. 54 § ust. 1

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 60 § ust. 1 i 2

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 61 § ust. 1

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 61 § ust. 2f

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 64

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 107 § ust. 1

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 103 § ust. 2

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 96 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o pomocy społecznej

k.r.o. art. 128

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

k.r.o. art. 129 § § 1 i 2

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

k.r.o. art. 132

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt lit. a i c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.s. art. 61 § ust. 2d

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 61 § ust. 2e

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 61 § ust. 2f

Ustawa o pomocy społecznej

k.p.a. art. 7