II SA/GD 1079/24

II SA/Gd 1079/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-05-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-10-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jolanta Górska
Justyna Dudek-Sienkiewicz
Krzysztof Kaszubowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
III OSK 1599/25 - Postanowienie NSA z 2025-10-07
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 425
art. 12 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz Protokolant Specjalista Kinga Czernis po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi M. H.-Z. na zarządzenie pokontrolne Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska Delegatura w Słupsku z dnia 23 sierpnia 2024 r., nr 78/2024 w przedmiocie nieprawidłowości w zakresie przestrzegania przepisów ochrony środowiska oddala skargę.
Uzasadnienie
M. H. (dalej jako: "kontrolowana", "strona", "skarżąca") zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarządzenie pokontrolne Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Gdańsku Delegatura w Słupsku (dalej: "organ", "PWIOŚ") z dnia 23 sierpnia 2024 r. w przedmiocie przestrzegania przepisów ochrony środowiska.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Przedmiotowym zarządzeniem z dnia 23 sierpnia 2024 r. skierowanym do M. H. organ zarządził: 1) działalność w zakresie wytwarzania odpadów w miejscu prowadzenia działalności pod adresem: [...], prowadzić po dokonaniu wpisu do rejestru - Bazy Danych o Produktach i Opakowaniach oraz o Gospodarce Odpadami (BDO) prowadzonego przez marszałka województwa; 2) zlecać wykonanie obowiązku gospodarowania wytworzonymi odpadami uprawnionym podmiotom, tj. posiadającym uregulowany stan formalnoprawny w zakresie gospodarowania odpadami.
Jako termin realizacji powyższych nakazów organ wskazał dzień otrzymania zarządzenia. Dzień 31 października 2024 r. wyznaczono natomiast jako ostatni dzień terminu przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń.
W uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia organ wskazał, że na podstawie ustaleń kontroli przeprowadzonej w okresie od 12 czerwca 2024 r. do 16 lipca 2024 r. przez inspektorów Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Gdańsku Delegatura w Słupsku u kontrolowanej w miejscu prowadzonej działalności stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przestrzegania przepisów ochrony środowiska. W związku z powyższym Kierownik Delegatury WIOŚ w Słupsku, działając z upoważnienia Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, zarządził w punktach 1-2 ich usunięcie.
W odniesieniu do nałożonego w punkcie 1) obowiązku organ wyjaśnił, że kontrolowana, jako wytwórca odpadów o kodzie 02 01 82 - Zwierzęta padłe i ubite z konieczności, zobowiązana jest do prowadzenia ewidencji odpadów i podlega obowiązkowi wpisu do rejestru - Bazy Danych o Produktach i Opakowaniach oraz Gospodarce Odpadami (BDO), zgodnie z art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 ze zm.; dalej jako: "ustawa o odpadach"). Wytwarzane odpady o wskazanym kodzie są przekazywane do zagospodarowania z użyciem kompostowania. W toku kontroli zweryfikowano informacje zawarte w BDO i stwierdzono, że kontrolowana wytwarza odpady o kodzie 02 01 82 bez wpisu do działu XII BDO. Powyższe odpady wytwarzane przez kontrolowaną nie zostały włączone do wykazu odpadów ujętych w rozporządzeniu Ministra Klimatu z dnia 23 grudnia 2019 r. w sprawie rodzajów odpadów i ilości odpadów, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów (Dz. U. z 2019 r. poz. 2531). Dodatkowo organ zauważył, że zwierzęta padłe wykorzystywane w procesie kompostowania, należy traktować jako odpady, gdyż nie podlegają one wyłączeniu spod przepisów ustawy o odpadach (art. 2 pkt 9 ustawy o odpadach). Zatem - zgodnie z przepisem art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e oraz art. 50 ust. 2 i 3 ustawy o odpadach – kontrolowana, jako wytwórca odpadów obowiązany do prowadzenia ewidencji odpadów, była zobligowana uzyskać wpis w rejestrze przed rozpoczęciem działalności, składając stosowny wniosek. Brak wpisu w przedmiotowym rejestrze stanowi naruszenie przepisów art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e oraz art. 50 ust. 2 i 3 ustawy o odpadach.
W odniesieniu do obowiązku nałożonego w punkcie 2) organ wskazał, że na terenie fermy drobiu pod adresem [...] kontrolowana wytwarza odpady o kodzie 02 01 82 - Zwierzęta padłe i ubite z konieczności. Odpady te przekazała do zagospodarowania we własnej kompostowni, która znajduje się w innym miejscu prowadzenia działalności, tj. pod adresem [...]. Prowadzona działalność zarejestrowana jest pod nazwą: [...]. Kontrolowana posiada zezwolenie na przetwarzanie odpadów w procesie R3 i R12, udzielone decyzją z dnia 3 sierpnia 2023 r., które nie obejmuje odpadów o kodzie 02 01 82. Odpady zostały zatem przekazane do nieuprawnionego podmiotu. Obowiązek przekazywania odpadów uprawnionym podmiotom wynika z art. 27 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy o odpadach, zgodnie z którym wytwórca odpadów lub inny posiadacz odpadów może zlecić wykonanie obowiązku gospodarowania odpadami wyłącznie podmiotom, które posiadają: zezwolenie na zbieranie odpadów lub zezwolenie na przetwarzanie odpadów (pkt 1), wpis do rejestru w zakresie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5 - chyba że działalność taka nie wymaga uzyskania decyzji lub wpisu do rejestru (pkt 3).
Organ wskazał, że wszystkie powyższe naruszenia zostały stwierdzone w protokole kontroli nr SLU 224/2024, którego podpisania kontrolowana odmówiła. W piśmie z dnia 23 lipca 2024 r. strona złożyła stanowisko do protokołu kontroli. Uznając, że stanowisko to nie wskazało na żadne nowe okoliczności organ, w piśmie z dnia 20 sierpnia 2024 r., podtrzymał ustalenia zawarte w protokole kontroli.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika zawodowego, wniosła o uchylenie zarządzenia pokontrolnego z dnia 23 sierpnia 2024 r. w całości, a także o zasądzenie od organu zwrotu kosztów sądowych wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianym.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie przepisu art. 1 w zw. z art. 2 ust 1 pkt 1 lit. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 425; dalej jako: "u.i.o.ś.") poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i prowadzenie kontroli u skarżącej w zakresie prowadzenia hodowli drobiu, a także błędne skierowanie zarządzenia pokontrolnego, jak i protokołu kontroli do przedsiębiorcy, a nie do rolnika rolnego, którym jest skarżąca. M. H. podkreśliła, że w związku z posiadaniem mniej niż 75 ha gruntów rolnych nie podlega ona obowiązkowi wpisu do rejestru BDO.
Zarzuciła ponadto naruszenie przepisu art. 1 w zw. z art. 2 ust 1 pkt 1 lit. 1 u.i.o.ś. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i prowadzenie kontroli w zakresie gospodarowania odpadami zgodnie z postanowieniami przepisów ustawy o odpadach, podczas gdy produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego wytworzone w ramach hodowli drobiu przez skarżącą, nie stanowią odpadów zgodnie z art. 2 pkt 10 ustawy o odpadach w zw. z postanowieniami Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określające przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (dalej jako: "Rozporządzenie 1069/2009").
Dodatkowo podniosła zarzut naruszenia art. 12 ust 1 pkt 1 i ust. 2 u.i.o.ś. poprzez ich zastosowanie w niniejszej sprawie, podczas gdy organ nie posiadał uprawnienia do wydania zarządzenia pokontrolnego w niniejszej sprawie z uwagi na fakt, że wbrew ustaleniom kontroli skarżąca nie wytwarza w ramach hodowli drobiu odpadów o kodach 02 01 82, a jedynie wytwarza produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego kategorii 2 i 3 pochodzące z jej działalności rolniczej i będące następnie unieszkodliwiane zgodnie z Rozporządzeniem 1069/2009.
Skarżąca podniosła także zarzut naruszenia art. 2 ust 6 pkt a i c, ust. 9 i 10 ustawy o odpadach poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że biomasa, jak i uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego w postaci zwłok zwierząt, które poniosły śmierć w sposób inny niż ubój i unieszkodliwionych zgodnie z Rozporządzeniem 1069/2009, stanowią odpady, do których gospodarowania wymagana jest decyzja starosty na przetwarzanie tych odpadów. W jej ocenie biomasa i uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego unieszkodliwiane są zgodnie z Rozporządzeniem 1069/2009 i nie stanowią odpadów w rozumieniu ustawy o odpadach, a ich przetwarzanie jest możliwe na podstawie posiadanej decyzji wydanej przez Inspekcję Weterynaryjną.
Zdaniem skarżącej zaskarżone rozstrzygnięcie narusza również art. 27 ust 1 i 2 ustawy o odpadach poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że skarżąca wytwarza odpady, podczas gdy w ramach prowadzonej działalności rolniczej powstają wyłącznie produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego i produkty pochodne, które są neutralizowane zgodnie z Rozporządzeniem 1069/2009, a co za tym idzie nie stanowią one odpadów w rozumieniu art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach. Tym samym nie jest wymagane zlecenie gospodarowania nimi podmiotom uprawnionym w rozumieniu przepisów ustawy o odpadach, a wyłącznie podmiotowi uprawnionemu zgodnie z postanowieniami Rozporządzenia 1069/2009.
Wskazała także na naruszenie art. 41 ust 1 ustawy o odpadach poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i ustalenie, że przetwarzanie ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego zgodnie z decyzją Inspekcji Weterynaryjnej, stanowi odpad do którego zbierania i przetwarzania wymagane jest zezwolenie, podczas gdy uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego nie stanowią odpadu w rozumieniu ustawy o odpadach.
W jej ocenie w sprawie doszło także do naruszenia art. 51 ust 2 pkt 5 w zw. z art. 50 ust 1 pkt 5 lit e) ustawy o odpadach poprzez ich niezastosowanie. Prawidłowo ustalony stan faktyczny wskazuje, że skarżąca będąca rolnikiem posiadającym poniżej 75 ha gruntów ornych nie podlega wpisowi do rejestru BDO, a co więcej, wbrew ustaleniom organu produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego nie stanowią odpadu w rozumieniu przepisów ustawy o odpadach. W konsekwencji nie znajduje zastosowania przepis art. 50 ustawy o odpadach do przetwarzania ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego przetwarzanych zgodnie z decyzją Powiatowego Lekarza Weterynarii w Słupsku z dnia 23 marca 2021 r. numer 9/2021 zmienionej decyzją z dnia 22 września 2023 r. numer 104/2023.
W ocenie skarżącej w sprawie doszło także do naruszenia art. 3, 4, 9, 10, 13, 14, 21, 32 Rozporządzenia 1069/2009 poprzez ich niezastosowanie. Do produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego oraz produktów pochodnych, przepisy te powinny mieć zastosowanie zamiast przepisów ustawy o odpadach, z uwagi na fakt, że kontrahenci skarżącej przekazują produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego jak i produkty pochodne pod nadzorem weterynaryjnym, a nie odpady w rozumieniu ustawy o odpadach.
Końcowo wskazała na nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego poprzez uznanie, że produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego kategorii 2 i 3 stanowią odpady w rozumieniu przepisów ustawy o odpadach, podczas gdy art. 2 pkt 6 i 10 ustawy o odpadach wyłącza stosowanie przepisów tej ustawy do produktów podlegających przepisom Rozporządzenia 1069/2009. W konsekwencji doprowadziło to do naruszenia przepisów art. 7 i 77 k.p.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego.
M. H. wniosła także o przeprowadzenie dowodu z decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w Słupsku z dnia 23 marca 2021 r. numer 9/2021 zmienionej decyzją z dnia 22 września 2023 r. numer 104/2023 zezwalającej na przetwarzanie ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego na podstawie przepisów Rozporządzenia 1069/2009, a nie na podstawie przepisów ustawy o odpadach.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia 12 listopada 2024 r. skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z pisma Starosty Lęborskiego z dnia 31 października 2024 r. na okoliczność prawidłowego wykonywania przez nią działalności zgodnie z posiadanym zezwoleniem i braku gospodarowania odpadami wskazanymi przez organ w kwestionowanym zarządzeniu pokontrolnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Przedmiotem kontroli legalności działania administracji publicznej w niniejszej sprawie jest opisane na wstępie zarządzenie pokontrolne wydane przez Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Gdańsku delegatura w Słupsku (dalej jako: "PWIOŚ").
Podstawę materialną wydania tego aktu stanowił art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 425 ze zm.; dalej jako: "u.i.o.ś."). Zgodnie z tym przepisem na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne skierowane do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej. Zgodnie natomiast z art. 12 ust. 2 u.i.o.ś kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowana osoba fizyczna, w terminie wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym, mają obowiązek poinformowania wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń. Stosownie do art. 31a ust. 1 pkt 1 i 2 u.i.o.ś. niepoinformowanie w wyznaczonym terminie organu Inspekcji Ochrony Środowiska o zakresie wykonania zarządzeń pokontrolnych lub poinformowanie niezgodnie z prawdą organu Inspekcji Ochrony Środowiska o wykonaniu zarządzeń pokontrolnych, stanowi wykroczenie zagrożone karą aresztu, ograniczenia wolności lub grzywny.
Istota zarządzenia pokontrolnego polega na wskazaniu adresatowi nieprawidłowości w zakresie nałożonych na niego obowiązków. Z tego względu w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że zakres kontroli sądowej nie jest taki sam, jak w przypadku kontroli decyzji lub postanowienia wydanych w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym (zob. wyrok NSA z 9 maja 2023 r., III OSK 2163/21).
Zarządzenie pokontrolne nie stanowi sankcji administracyjnej, ponieważ nie nakłada dodatkowych obowiązków, lecz stanowi tylko "przypomnienie" o obowiązkach, które wynikają z przepisów - w tym przypadku Prawa ochrony środowiska - regulujących działalność danego przedsiębiorcy. Na podstawie tak zakreślonych ram prawnych kontroli legalności zarządzenia pokontrolnego stwierdzić należy, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do badania legalności ustaleń faktycznych ujętych w protokole kontroli. W takiej sytuacji, przedmiotem kontroli nie byłoby bowiem zarządzenie pokontrolne, ale dokument w postaci protokołu kontroli. Z tego względu do wydawania zarządzeń pokontrolnych nie stosuje się przepisów z ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej jako: "k.p.a."). Zarządzenie pokontrolne, w przeciwieństwie do decyzji wymierzającej karę za naruszenie wymagań ochrony środowiska, ma formę sygnalizacyjną i adresat takiego zarządzenia w zakreślonym terminie jest zobowiązany do wyjaśnienia jakie działania w związku z tym zarządzeniem podjął.
Charakter prawny zarządzenia pokontrolnego powoduje, że Sąd rozpoznając skargę dokonuje badania w zakresie sprawdzenie czy: (1) kontrola została przeprowadzona przez właściwy, powołany do tego organ, (2) treść zarządzenia koresponduje z ustaleniami poczynionym w protokole kontroli oraz (3) treść zarządzenia pokontrolnego znajduje oparcie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa.
W realiach rozpoznawanej sprawy kontrola została przeprowadzona przez organ do tego uprawniony (Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska - zob. art. 2 ust. 1 u.i.o.ś.), co nie jest przedmiotem sporu.
Nie budzi też zastrzeżeń treść zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, która koresponduje z ustaleniami poczynionym w protokole kontroli, a ponadto treść tego zarządzenia znajduje oparcie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa.
Wbrew zarzutom skargi, zaakceptować należy zarządzenie pokontrolne w pełnym zakresie. Zasadnie bowiem organ administracji przyjął, że skarżąca prowadzi działalność w zakresie wytwarzania odpadów z czym wiąże się obowiązek dokonania wpisu do rejestru – Bazy Danych o Produktach i Opakowaniach oraz o Gospodarce Odpadami (BDO), a także obowiązek zlecenia wykonania gospodarowania wytworzonymi odpadami uprawnionym do tego podmiotom.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1587 ze zm.; dalej jako: "ustawa") określa ona środki służące ochronie środowiska, życia i zdrowia ludzi zapobiegające i zmniejszające negatywny wpływ na środowisko oraz zdrowie ludzi wynikający z wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi oraz ograniczające ogólne skutki użytkowania zasobów i poprawiające efektywność takiego użytkowania. Zgodnie z definicją odpadów, zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy, przez odpady należy rozumieć każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. W art. 2 ustawy zawarto wyłączenia stosowania tej ustawy. I tak nie stosuje się jej m. in.: do produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, w tym produktów przetworzonych, objętych Rozporządzeniem 1069/2009, z wyjątkiem tych, które są odpadami przewidzianymi do składowania na składowisku odpadów albo do przekształcania termicznego lub do wykorzystania w zakładzie produkującym biogaz lub w kompostowni, zgodnie z tym rozporządzeniem (art. 2 pkt 9), a także do zwłok zwierząt, które poniosły śmierć w inny sposób niż przez ubój, w tym zwierząt uśmierconych w celu wyeliminowania chorób epizootycznych, i które są unieszkodliwiane zgodnie z Rozporządzeniem 1069/2009 (art. 2 pkt 10).
Z powyższych regulacji wynika, że uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego nie są odpadami w rozumieniu art. 2 pkt 9-10 ustawy o odpadach i w konsekwencji nie nadaje im się kodów odpadów według rozporządzenia Ministra Klimatu z 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 poz. 10), chyba że są przeznaczone do składowania na składowisku odpadów albo do przekształcania termicznego lub do wykorzystania w zakładzie produkującym biogaz lub w kompostowni, zgodnie z Rozporządzeniem 1069/2009.
Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 3 pkt 1 Rozporządzenia 1069/2009 uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego oznaczają całe zwierzęta martwe lub ich części, produkty pochodzenia zwierzęcego lub inne produkty otrzymane ze zwierząt nieprzeznaczone do spożycia przez ludzi, w tym komórki jajowe, zarodki i nasienie. Klasyfikuje się je w trzech kategoriach odzwierciedlających poziom ryzyka, jakie stanowią dla ludzi i zwierząt (art. 7 ww. rozporządzenia).
Do kategorii 1 zalicza się zwierzęta zakażone lub podejrzane o zakażenie TSE, materiał szczególnego ryzyka (SRM), zwierzęta domowe, egzotyczne z cyrków i ogrodów zoologicznych, zwierzęta laboratoryjne, osady z oczyszczalni zakładów przetwarzających materiały SRM lub zakładów pozyskujących SRM, produkty zwierzęce zawierające substancje zabronione. Do kategorii 2 zalicza się treść przewodu pokarmowego ssaków, osad zakładów przetwarzających lub pozyskujących materiał kategorii 2 i 3, produkty zawierające niedopuszczalne pozostałości (hormony, leki, kokcydiostatyki), inne uboczne produkty zwierzęce nie wymienione w kategorii 1 i 3, w tym zwłoki zwierząt gospodarskich (art. 9 lit. f) tiret (i) Rozporządzenia 1069/2009). Do kategorii 3 zalicza się uboczne produkty pochodzące od zwierząt uznanych za zdatne do spożycia, środki spożywcze pochodzenia zwierzęcego nie zagrażające zdrowiu zwierząt i ludzi, wycofane środki spożywcze pochodzenia zwierzęcego.
Rozporządzenie przewiduje m. in. kompostowanie materiału kategorii 2 w następstwie przetworzenia w drodze sterylizacji ciśnieniowej i trwałego oznaczenia materiału wynikowego (art. 13 lit. e pkt i ww. rozporządzenia).
W ustawie o odpadach wyraźnie rozróżniono uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego i zwłoki zwierząt, które poniosły śmierć w sposób inny niż ubój, dopuszczając, że w niektórych przypadkach uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego mogą podlegać regulacjom ustawy o odpadach jako odpady – m. in. w przypadku ich kompostowania, co w tej sprawie ma miejsce.
Z uwagi na powyższe, Sąd podzielił stanowisko PWIOŚ, że z treści wskazanych wyżej przepisów wynika, iż produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego podlegają reżimowi prawnemu ustawy o odpadach w sytuacji, w której mogą zostać zakwalifikowane jako odpad, a więc gdy są przewidziane do składowania na składowisku odpadów albo do przekształcania termicznego lub do wykorzystania w zakładzie produkującym biogaz lub w kompostowni.
W tym miejscu zaznaczyć należy, że zdaniem Sądu, w ustalonym stanie faktycznym nie może budzić wątpliwości, iż zwłoki padłych zwierząt podlegały kompostowaniu (protokół oględzin miejsca – załącznik nr 4 do protokołu kontroli SLU 224/2024; dokumentacja fotograficzna z oględzin przeprowadzonych w dniu 12 czerwca 2024 r.; protokół przesłuchania W. Z.; decyzja Starosty Lęborskiego z 3 sierpnia 2023 r. o zezwoleniu na przetwarzanie odpadów dla przedsięwzięcia "Kompostowania odpadów [...]" pod adresem [...] na wniosek: M. H. (w aktach administracyjnych).
Tym samym nie ma w sprawie zastosowania wyłączenie z art. 2 ust. 9 ustawy o odpadach. Z przepisu tego bowiem wprost wynika, że ustawa o odpadach ma zastosowanie do tych produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego objętych Rozporządzeniem 1069/2009, które są przewidziane do wykorzystania m. in. w kompostowni, zgodnie z tym rozporządzeniem. Skoro zatem skarżąca w ramach swojej działalności kompostuje zwłoki padłych zwierząt, to oprócz decyzji Inspekcji Weterynaryjnej zatwierdzającej tego rodzaju działalność, powinna uzyskać również zezwolenie na przetwarzanie odpadów o kodzie 02 01 08, zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach.
Nie ma w sprawie również zastosowania wyłącznie na podstawie art. 2 pkt 10 ustawy o odpadach. Zgodnie z tym przepisem, ustawy nie stosuje się do zwłok zwierząt, które poniosły śmierć w inny sposób niż przez ubój, w tym zwierząt uśmierconych w celu wyeliminowania chorób epizootycznych, i które są unieszkodliwiane zgodnie z Rozporządzeniem 1069/2009. Przepis ten jednak nie dotyczy zwłok zwierząt przekazanych do odzysku, nie jest to bowiem unieszkodliwianie zgodnie z Rozporządzeniem 1069/2009. Kompostowanie zaś to właśnie jeden ze sposobów odzysku odpadów (art. 18 ust. 4 ustawy o odpadach).
Zdaniem Sądu, nie ma także zastosowania wyłączenie przewidziane w art. 2 pkt 6 ustawy o odpadach. Zgodnie z tym przepisem, ustawy nie stosuje się do biomasy w postaci: a) odchodów podlegających przepisom rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (Dz. Urz. UE L 300 z 14.11.2009, str. 1, ze zm.); b) słomy; c) innych, niebędących niebezpiecznymi, naturalnych substancji pochodzących z produkcji rolniczej lub leśnej - wykorzystywanej w rolnictwie, leśnictwie lub do produkcji energii z takiej biomasy za pomocą procesów lub metod, które nie są szkodliwe dla środowiska ani nie stanowią zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi.
PWIOŚ w sposób bezsporny ustalił, że skarżąca wytwarza odpady o kodzie 02 01 82 zwierzęta padłe i ubite z konieczności, które są przekazywane do zagospodarowania we własnej kompostowni w innym miejscu prowadzonej działalności ([...]). Zezwolenie na przetwarzanie odpadów prowadzonej w ramach zarejestrowanej pod tym adresem działalności gospodarczej dotyczy odpadów w procesie R3 i R12 nie obejmuje jednak odpadów o kodzie 02 01 82. Trafnie PIWOŚ uznał, że w tym przypadku odpady zostały przekazane do nieuprawnionego podmiotu. Z przepisów ustawy o odpadach wynika, że jeżeli wytwórca odpadów nie jest podmiotem uprawnionym do gospodarowania nimi może zlecić wykonanie tego obowiązku uprawnionym podmiotom (zob. art. 27 ust. 2 ustawy o odpadach). Skoro w przedmiotowej sprawie M. H. nie była podmiotem uprawnionym do gospodarowania wytworzonymi przez siebie odpadami o kodzie 02 01 82 to zasadnie organ administracji nałożył obowiązek określony w punkcie 2 zarządzenia pokontrolnego.
Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia art. 51 ust. 2 pkt 5 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e) ustawy o odpadach poprzez ich niezastosowanie. Zwolnienie, na które powołuje się skarżąca obejmuje wytwórców odpadów będących rolnikami gospodarującymi na powierzchni użytków rolnych poniżej 75 ha, o ile nie podlegają wpisowi do rejestru na podstawie ust. 1 tego przepisu. Jak ustalił PIWOŚ, a co nie zostało podważone przez skarżącą, M. H. jest zarejestrowana w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej jako przedsiębiorca: M. H., miejsce siedziby: ul. W., dodatkowe miejsca wykonywania działalności gospodarczej: O. i O. Pod adresem O. prowadzony jest chów drobiu. Prowadzona przez skarżącą działalność ma charakter działalności gospodarczej, a zwolnienie z obowiązku wpisu do BDO odnosi się do rolników niebędących przedsiębiorcami. Tym samym, nie mogło mieć zastosowania w sprawie.
Zaskarżone zarządzenie pokontrolne wydane zostało zgodnie z prawem, a w trakcie dokonywania kontroli jego legalności Sąd nie doparzył się powodów uzasadniających jego uchylenie.
W piśmie z dnia 12 listopada 2024 r. M. H. wniosła o przeprowadzenie dowodu z pisma Starosty Lęborskiego z dnia 31 października 2024 r. na okoliczność prawidłowego wykonywania działalności przez skarżącą, zgodnie z posiadanym zezwoleniem. Z treści tego pisma wynika, że w dniu 30 października 2024 r. przeprowadzono oględziny terenu działki położonej w O. podczas której stwierdzono, że nie ma tam żadnych odpadów, a nieprawidłowości dotyczące magazynowania oraz przetwarzania odpadów niezgodnie z posiadanym zezwoleniem zostały usunięte.
W ocenie Sądu przywołane okoliczności nie mają wpływu na wynik sprawy, a przeprowadzenia dowodu z treści pisma jest zbędne. Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia bierze pod uwagę jedynie okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jego wydania (por. wyrok NSA z 14 maja 2025 r., III FSK 173/24). Sąd ocenia legalność działania organu administracji na podstawie stanu faktycznego i stanu prawnego obowiązującego w momencie podejmowania zaskarżonego aktu (czynności). Okoliczności, które miały miejsce po wydaniu zaskarżonego aktu (dokonaniu czynności) nie mają, co do zasady, znaczenia dla oceny jego zgodności z prawem. Zasada ta dotyczy wszystkich form działania organów administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 P.p.s.a., w tym także zarządzeń pokontrolnych. Z tego względu stan nieruchomości w październiku 2024 r. (tego dotyczyć miał dowód, którego przeprowadzenia domagała się skarżąca) nie ma znaczenia dla oceny prawidłowości zarządzenia pokontrolnego wydanego w sierpniu 2024 r. na podstawie ustaleń kontroli przeprowadzonej w okresie czerwiec – lipiec 2024 r.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (https://orzeczenia.nsa.gov.pl).