II SA/Gd 1063/24

II SA/Gd 1063/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Diana Trzcińska
Jakub Chojnacki
Jolanta Górska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 marca 2025 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 7 sierpnia 2024 r., nr SKO Gd/1889/24 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję a także poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Kwidzyna z dnia 7 grudnia 2023 r., nr MOPS.ŚR.601.1466B.1.2023; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej M. M. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Skarga M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 7 sierpnia 2024 r., nr SKO Gd/1889/24, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
W dniu 8 listopada 2023 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką – A. K. (urodzoną w dniu 11 marca 1945 r.), legitymującą się wydanym na stałe orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 16 września 2022 r., ze wskazaniem, że wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Burmistrz Miasta Kwidzyna decyzją z dnia 7 grudnia 2023 r., nr MOPS.ŚR.601.1466B.1.2023, wydaną na podstawie art. 17 ust. 1 i 1b a także art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia.
Uzasadniając wydaną decyzję, organ wskazał, że przyznanie wnioskowanego świadczenia nie jest możliwe albowiem nie został przeprowadzony wywiad środowiskowy ponieważ matka skarżącej przebywa w S. na rehabilitacji i nieznany jest czas jej powrotu do domu. Tym samym, nie można na ten moment stwierdzić czy zakres sprawowanej opieki jest wystarczający i czy opieka sprawowana przez skarżącą stanowi czynności, które powodują konieczność rezygnacji z zatrudnienia. Przy czym, w ocenie organu, przebywanie chorej na rehabilitacji w innej miejscowości wyklucza sprawowanie osobistej i ciągłej opieki przez członka rodziny. Nadto, w momencie wydawania orzeczenia o niepełnosprawności matka skarżącej miała 77 lat a tym samym niepełnosprawność jej nie powstała do ukończenia przez nią 25 roku życia.
Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 7 sierpnia 2024 r., wydaną na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 323), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadniając wydaną decyzję, Kolegium wskazało na wstępie, że przyczyny odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia, wbrew stanowisku organu I instancji, nie mógł stanowić art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, albowiem Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, stwierdził niezgodność z Konstytucją tego przepisu w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Z uwagi na powyższe wiek w momencie powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie może stanowić przesłanki negatywnej przyznania świadczenia.
Nadto, w ocenie Kolegium, brak było również podstaw do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Fakt, że matka skarżącej przebywa w S. na rehabilitacji, nie mógł stanowić okoliczności uniemożliwiającej przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w rozumieniu tego przepisu.
Jednakże, zdaniem Kolegium, brak możliwości przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego z uwagi na nieobecność matki skarżącej w miejscu zamieszkania, uniemożliwia ustalenie występowania związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją z pracy zarobkowej bądź jej niepodejmowaniem przez skarżącą a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad matką. Przy tym, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że przebywanie chorej w innej miejscowości na rehabilitacji uniemożliwia sprawowania osobistej opieki przez skarżącą.
We wniesionej do Sądu skardze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji tj. art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą.
W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 7 sierpnia 2024 r., jak i poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Miasta Kwidzyna z dnia 7 grudnia 2023 r. wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku zaskarżoną decyzją z dnia 7 sierpnia 2024 r. utrzymało w mocy, wydaną na wniosek skarżącej 8 listopada 2023 r., decyzję Burmistrza Miasta Kwidzyna z dnia 7 grudnia 2023 r. o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.) - zwanej dalej u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r., która w art. 17 ust. 1 stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zgodnie bowiem z treścią art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.
Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika zaś, że o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skutecznie ubiegać się może jedynie osoba określona w punktach od 1 do 4 tego przepisu, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną (legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji) w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.
Przy tym, niewątpliwie przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Jednakże, jak słusznie wskazało Kolegium, przepis ten winien być, interpretowany z uwzględnieniem wiążącego, w myśl art. 190 Konstytucji RP, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, z którego wynika, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała po ukończeniu 18 roku życia, przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez wskazanej przesłanki. Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają zatem obowiązek procedować w oparciu o przepisy u.ś.r. z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.
Tym samym, w każdej sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego istotna jest ocena, czy zakres i rozmiar sprawowanej przez wnioskodawcę opieki nad osobą niepełnosprawną wypełnia ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie tego uprawnienia, a więc, czy istnieje związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy zakresem sprawowanej opieki a niemożnością podjęcia z zatrudnienia. Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Jednakże, to do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności (zob. NSA w wyroku z dnia 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1867/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zarówno organy, jak i sądy, nie są uprawnione w niniejszym postępowaniu do kwestionowania orzeczenia o niepełnosprawności. Przy czym, samo posiadanie orzeczenia nie przesądza o tym, że opiekun osoby legitymującej się takim orzeczeniem, sprawuje opiekę, która uprawnia do przyjęcia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy a sprawowaniem opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. Istnienie tego związku podlega bowiem ocenie w każdej indywidualnej sprawie.
Skarżąca, jako córka, niewątpliwie jest osobą uprawnioną do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w związku z opieką nad matką. Nadto, w sprawie niesporne jest, że matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym na stałe przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Malborku w dniu 16 września 2022 r. ze wskazaniem, że wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Jednakże, w ocenie Sądu, dokonana w okolicznościach niniejszej sprawy przez orzekające w sprawie organy ocena, że nie zachodzi związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaniem przez nią opieki nad matką – budzi wątpliwości co do jej zasadności, w świetle przedstawionej przez organy argumentacji.
Orzekające w sprawie organy uznały bowiem, że nie zachodzi związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawną matką albowiem, jak wynika z pisma Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kwidzynie z dnia 7 grudnia 2023 r., nie było możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ponieważ matka skarżącej od 30 listopada 2023 r. przebywała na rehabilitacji w S. a skarżąca nie wiedziała dokładanie jak długo rehabilitacja ta będzie trwała. W ocenie organów, przebywanie chorej na rehabilitacji w innej miejscowości wyklucza sprawowanie osobistej i ciągłej opieki przez członka rodziny.
W ocenie Sądu, powyższa ocena w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jest przedwczesna i nie zasługuje na akceptację.
Niewątpliwie bowiem, opieka nad chorym bliskim, w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., musi spełniać przede wszystkim cechę stałości lub długotrwałości. Niniejsze wyklucza zatem sprawowanie czynności opiekuńczych sporadycznie, nie oznacza to jednak stricte opieki całodobowej (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć przy tym należy, że artykuł 17 ust. 1 u.ś.r. nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 215/22, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Warunku "stałej" opieki, nie można bowiem rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki. Cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, że w art. 17 ust. 1 ustawy chodzi o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego - udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy. Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi natomiast oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, 24 godziny na dobę (zob. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1867/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu, nie można uznać aby niesprawowanie opieki przez osobę domagającą się przyznania świadczenia z powodu jednorazowego i krótkoterminowego wyjazdu osoby wymagającej opieki na rehabilitację, wykluczało samo w sobie sprawowanie opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Krótkotrwały wyjazd osoby niepełnosprawnej na rehabilitację nie może niweczyć sprawowania opieki w jej całokształcie. Z natury samej niepełnosprawności i komplikacji chorobowych z tym związanych wynika wręcz potrzeba czasowego przebywania osób niepełnoprawnych poza miejscem zamieszkania, tj. sanatoria, szpitale itp. Nadto, potrzeba korzystania przez matkę skarżącej z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej i organizacje pozarządowe, wynika z orzeczenia o niepełnosprawności matki skarżącej z dnia 16 września 2022 r.
Tym samym, samo ustalenie, że w dacie, w której zgłoszono się do skarżącej w celu ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego matka skarżącej przebywała na rehabilitacji, nie mogło stanowić podstawy do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Nadal bowiem zasadne było ustalenie zakresu i charakteru czynności jakie skarżąca wykonuje co do zasady, na co dzień, w związku z opieką nad matką i czy czynności te uniemożliwiają jej podjęcie zatrudnienia.
Niewątpliwie przy tym zakres i wymiar sprawowanej nad niepełnosprawną osobą opieki ustalany jest podczas rodzinnego wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego na podstawie art. 23 ust. 4aa u.ś.r., zgodnie z którym jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się lub pobierającej świadczenie pielęgnacyjne wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1, organ właściwy oraz wojewoda mogą zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych - do dyrektora centrum usług społecznych, o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901 ze zm.), w celu weryfikacji tych wątpliwości. Tym samym, wywiad środowiskowy jest podstawowym narzędziem w zakresie ustalenia czy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne spełnia warunki, o których mowa w art. 17 u.ś.r., w szczególności, czy konieczny zakres sprawowanej opieki uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia, bądź zmusza do rezygnacji z pracy zarobkowej.
Zgodnie zaś z treścią § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz.U. z 2021 r., poz. 893) wywiad przeprowadza się z osobą lub rodziną w miejscu zamieszkania lub pobytu, w dniach roboczych, w godzinach pracy podmiotu uprawnionego, albo w innym terminie uzgodnionym z osobą lub rodziną, za zgodą kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej. Przy tym, zgodnie z treścią § 7 ust. 3 tego rozporządzenia w przypadku przeprowadzania wywiadu w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 107 ust. 1a pkt 1 i 2 ustawy, wywiad przeprowadza się z osobą deklarującą sprawowanie faktycznej opieki nad osobą, na którą ubiega się lub pobiera świadczenie, w miejscu sprawowania tej opieki, w obecności osoby, nad którą jest sprawowana faktyczna opieka.
Jednakże, jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym na tle powołanej regulacji, organ powinien tak wyznaczyć datę przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony, aby umożliwić jej jego przeprowadzenie (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z 21 lutego 2023 r. sygn. akt IV SA/Wr 314/22). Jednocześnie oczywiście nie można oczekiwać, że pracownicy socjalni będą do skutku podejmować próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w sytuacji, gdyby np. przez kilka miesięcy strona skutecznie uchylała się od wykonania tej czynności, stwarzając jedynie pozory współpracy z organem (zob. wyrok NSA z 10 grudnia 2021 r. sygn. akt I OSK 826/21).
Dlatego też, jednorazowy kontakt organu ze skarżącą w celu ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i nie może świadczyć o uniemożliwieniu przez skarżącą przeprowadzenia tego wywiadu w rozumieniu art. 28 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym organ właściwy lub wojewoda odmawiają przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba ubiegająca się o to świadczenie uniemożliwi przeprowadzenie wywiadu, o którym mowa w art. 23 ust. 4aa, lub nie udzieli podczas tego wywiadu wyjaśnień co do okoliczności objętych wywiadem. W zakresie przedmiotowym regulacji z art. 28 ust. 1 u.ś.r. mieszczą się sytuacje wyraźnej odmowy przeprowadzenia wywiadu przez podmiot ubiegający się o świadczenie a także zachowania, które w okolicznościach faktycznych danej sprawy mogą być odczytane jako utrudnienie lub uniemożliwienie przeprowadzenia takiego wywiadu. W tym obszarze znajdą się zatem takie sytuacje, w których podmiot ubiegający się oświadczenie w bezzasadny sposób lekceważy kierowane do niego wezwania, nie podejmuje próby kontaktu z organem pomimo kierowanych do niego próśb. Jeżeli strona swoim zachowaniem skutecznie uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu, a żadne okoliczności nie uzasadniają takiego zachowania, to stan taki jest wyrazem braku współdziałania w rozwiązaniu swojej trudnej sytuacji (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 848/23, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka zaś sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie.
Wskazać przy tym należy, że zgodnie z treścią § 7 ust. 2 w przypadku konieczności przeprowadzenia wywiadu z osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, nad którą jest sprawowana opieka, wywiad przeprowadza się w obecności opiekuna tej osoby i w miejscu jej przebywania a zgodnie z § 2 ust. 2 powołanego rozporządzenia w przypadku konieczności przeprowadzenia wywiadu z osobą przebywającą w podmiocie udzielającym stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych, w rozumieniu ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2021 r. poz. 711), wywiad może przeprowadzić pracownik socjalny zatrudniony w tym podmiocie - na wniosek kierownika podmiotu uprawnionego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia.
Z uwagi na powyższe, zdaniem Sądu, kontrolowane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Zgodnie bowiem z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie przy tym do treści art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W świetle zaś art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Nie może być przy tym uznana za zgodną z prawem decyzja administracyjna wydana bez wyjaśnienia okoliczności faktycznych objętych hipotezą przepisów mających w sprawie zastosowanie (zob. wyrok NSA z dnia 23 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1241/20, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Niewyjaśnienie lub niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy może prowadzić do wydania wadliwej decyzji. Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych (zob. wyrok NSA z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 251/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uwzględnił skargę i uchylił zarówno zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 7 sierpnia 2024 r., jak i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Kwidzyna z dnia 7 grudnia 2023 r.
Rozpoznając ponownie sprawę, orzekające w sprawie organy, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a., przeprowadzą postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem przedstawionej powyżej oceny.
O kosztach postępowania Sąd orzekł zaś na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od Kolegium na rzecz skarżącej kwotę 480 zł, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym, zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 p.p.s.a., wobec wniosku skarżącej i braku sprzeciwu organu.