II SA/Gd 1056/24

II SA/Gd 1056/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-03-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz
Jakub Chojnacki /sprawozdawca/
Krzysztof Kaszubowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6161 Lasy oraz zalesianie gruntów rolnych
Hasła tematyczne
Gospodarka gruntami
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 82
art. 12a pkt 1
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Jakub Chojnacki (spr.) Protokolant Specjalista Kinga Czernis po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi P. M. i M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 5 sierpnia 2024 r., nr SKO Gd/6169/23 w przedmiocie zezwolenia na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej oraz ustalenia opłaty rocznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Tczewskiego z dnia 23 października 2023 r., nr WR.6124.173.2023; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku solidarnie na rzecz skarżących P. M. i M. M. kwotę 106 (sto sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Skarga Państwa P. i M. M. (dalej: Skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej: SKO, Kolegium, organ drugiej instancji) z 5 sierpnia 2024 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty Tczewskiego z 23 października 2023 r. wydanej w przedmiocie opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej została wniesiona w następującym stanie sprawy:
Starosta Tczewski decyzją z 29 czerwca 2021 r. zezwolił na trwałe wyłączenie z produkcji rolniczej 489 m2 gruntów klasy RIIIa z działki nr [...] położonej w miejscowości D., obręb D., gmina T. z przeznaczeniem pod budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na terenie ww. działki. W w/w decyzji Inwestor został zwolniony z obowiązku uiszczania należności i opłat rocznych za wyłączenie gruntów o powierzchni 489 m2, gdyż wyłączenie następowało pod jednorodzinne budownictwo mieszkaniowe.
W dniu 24 listopada 2022 r. w Ewidencji Gruntów i Budynków Starostwa Powiatowego w Tczewie wprowadzono zmianę w danych ewidencyjnych przedmiotowej działki, z której wynika, że z przedmiotowej działki wyłączono z produkcji rolniczej 789 m2 gruntów klasy RIIIa.
Organ pierwszej instancji zawiadomieniem doręczonym w dniu 28 września 2023 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wyłączenia gruntów bez decyzji zezwalającej na takie wyłączenie oraz wyznaczył termin oględzin przedmiotowej działki na dzień 10 października 2023 r.
Z treści protokołu z 10 października 2023 r. z oględzin przedmiotowej działki przeprowadzonej w obecności Pana M. M. wynika, że: działka nie jest użytkowana rolniczo, znajduje się na niej budynek mieszkalny w stanie zamkniętym, teren jest niegrodzony, nieutwardzony, znajdują się na nim urządzenia rekreacyjne (huśtawki), w sąsiedztwie pola uprawne, termin wyłączenia gruntu z produkcji rolniczej 28 grudnia 2021 r. Do protokołu załączono zdjęcia przedmiotowej działki.
W oświadczeniu z 18 października 2023 r. Skarżący wskazali, że utrata rolniczego charakteru nastąpiła jedynie w stosunku do gruntów, na których znajduje się budynek wraz z drogami dojazdowymi i infrastrukturą techniczną. Ponadto oświadczyli, iż poza zakresem wyłączenia wynikającego z decyzji Starosty Tczewskiego z 29 czerwca 2021 r. nie planują, nie realizują oraz nie zamierzają wykorzystywać nieruchomości na cele budowlane, co wynika z pozwolenia na budowę wskazanego budynku, określonego w decyzji z 25 sierpnia 2021 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę.
W decyzji z 23 października 2023 r. Starosta: 1) stwierdził faktyczne wyłączenie z produkcji rolnej gruntów klasy RIIIa o powierzchni 300 m2 na terenie działki nr [...] położonej w miejscowości D., gmina T. bez decyzji zezwalającej na takie wyłączenie z przeznaczeniem pod budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego; 2) zezwolił P. i M. małż. M. na trwałe wyłączenie z produkcji rolniczej 300 m2 gruntów rolnych klasy RIIIa z działki [...] położonej w miejscowości D., gmina T. z przeznaczeniem pod budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla obszaru na terenie wsi Dąbrówka, gmina Tczew, oznaczonego nr 8.1 uchwalonego Uchwałą Rady Gminy Tczew Nr XXXV/534/05 z dnia 16 listopada 2005 r. (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2006 r. Nr 24 poz.481) zmienionego Uchwała Rady Gminy Tczew Nr XXIV/232/2008 z dnia 10 grudnia 2008 r. (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2009 r. Nr 511 poz. 995) oraz Uchwałą Rady Gminy Tczew Nr XV/91/2012 z dnia 7 marca 2012 r. (Dz. Urz. Woj. Pom. Z 2012 r. Poz. 2322); 3) ustalił opłatę roczną z tytułu trwałego wyłączenia z produkcji rolniczej 789 m2 gruntów klasy RIIIa w wysokości 10% jednorazowej należności niepomniejszonej o wartość gruntu podlegającego wyłączeniu z produkcji rolniczej w wysokości 2.625,66 zł, płatną przez 10 lat począwszy od roku 2024 do 2033; 4) odstąpiono od nałożenia jednorazowej należności z uwagi na fakt, że wartość gruntu w dniu faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji rolniczej obliczona zgodnie z wyceną rzeczoznawcy majątkowego jest wyższa od należności obliczonej na podstawie art. 12 ust.6 i 7 ustawy. Wskazano, iż stałe opłaty roczne ustalone w pkt 3 decyzji należy uiszczać w terminie do 30 czerwca każdego roku na podany w decyzji numer konto rachunku bankowego.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że według zapisu art. 12a pkt 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 82 ze zm., dalej jako: "u.o.g.r.l.") "obowiązek uiszczenia należności i opłat rocznych, nie dotyczy wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej na cele budownictwa mieszkaniowego do 0,05 ha w przypadku budynku jednorodzinnego". W wyniku realizacji inwestycji powstał budynek mieszkalny jednorodzinny, w wyniku której wyłączeniu podlega obszar przekraczający powierzchnię 500 m2 (789 m2) w związku z powyższym zachodzi konieczność uiszczenia należności i opłat za cały wyłączony z produkcji rolniczej teren. Organ powołał się na wyrok Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 sierpnia 1989 roku, wydanym w sprawie o sygnaturze akt SA/Wr 1168/88 (ONSA 1989, nr 2, poz. 78) który to stwierdzał, że w sprawach o wyłączenie gruntów z produkcji rolnej dane z ewidencji gruntów są wiążące co do rolniczego charakteru określonych gruntów. Od decyzji tej Skarżący złożyli odwołanie.
SKO decyzją z 5 sierpnia 2024 r. utrzymało w mocy decyzję Starosty Tczewskiego.
W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji wskazał, że zgodnie z art. 12 ust. 1 osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji, jest obowiązana uiścić należność i opłaty roczne. Obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. Przy czym stosownie do treści art. 12a pkt 1 cyt. ustawy, obowiązek uiszczenia należności i opłat rocznych, nie dotyczy wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej na cele budownictwa mieszkaniowego do 0.05 ha w przypadku budynku jednorodzinnego. Zatem obowiązek uiszczenia należności i opłat nie dotyczy sytuacji, w której wyłączony z produkcji rolniczej lub leśnej grunt, nieprzekraczający wskazanej w przepisie powierzchni, przeznaczony jest na cele budownictwa mieszkaniowego.
Kolegium podało, że konsekwencje niezgodnego z prawem wyłączenia gruntów z użytkowania rolniczego, określone zostały w przepisach art. 28 ust. 1 i 2 u.o.g.r.l., przewidujących sankcje za samowolne wyłączenie gruntu z produkcji. Przepis art. 28 ust. 1 u.o.g.r.l. stanowi, w razie stwierdzenia, iż grunty zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami niniejszej ustawy, sprawcy wyłączenia ustala się opłatę w wysokości dwukrotnej należności. W przepisie art. 28 ust. 2 u.o.g.r.l. określa się zaś, że w razie stwierdzenia, iż grunty przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze lub nieleśne zostały wyłączone z produkcji bez decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 1 i 2, decyzję taką wydaje się z urzędu, podwyższając jednocześnie wysokość należności o 10%.
Dalej organ wskazał, że art. 28 u.o.g.r.l. znajduje się rozdziale 7, zatytułowanym "Kontrola wykonania przepisów ustawy". Przepis ten wprowadza sankcje za naruszenie przepisów tej ustawy, w zależności od rodzaju naruszenia. I tak ust. 1 art. 28, przewiduje sankcję za niezgodnie z przepisami u.o.g.r.l. wyłączenie z produkcji gruntów, określonych w omawianej ustawie. Sankcję tą stanowi opłata w wysokości dwukrotnej należności, którą zgodnie z definicją z art. 4 pkt 12 u.o.g.r.l., jest jednorazowa opłata z tytułu trwałego wyłączenia gruntów z produkcji. Z kolei pojęcie "wyłączenia z produkcji" zdefiniowane zostało w art. 4 pkt 11 u.o.g.r.l. i oznacza rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowania gruntów. Stosownie do treści ww. art. 11 ust. 1 u.o.g.r.l., wyłączenie z produkcji szczegółowo określonych w tym przepisie gruntów rolnych i leśnych, może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalających na takie wyłączenie. Decyzję taką wydaje się na wniosek. Zatem faktyczne wyłączenie gruntów z użytkowania rolniczego, wcześniejsze niż ostateczna decyzja zezwalająca na takie działanie wydana na podstawie art. 11 ust. 1 u.o.g.r.l., narusza przepisy u.o.g.r.l.
Na koniec Kolegium wskazało, że właściciele działki nr [...] otrzymali zgodę na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej o powierzchni 489 m2 klasy Rllla. Tymczasem z powierzchni gruntów o klasie Rllla wyłączono bez zgody organu również grunt o powierzchni 300 m2. Organ pierwszej instancji ustalił, iż grunt ten nie jest użytkowany rolniczo, a zatem w świetle przepisu art. 4 pkt 11 ustawy nastąpiło wyłączenie gruntu z produkcji. Skoro grunt o powierzchni 300 m2 został wyłączony z produkcji rolnej bez decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 1 i 2 u.o.g.r.l., to w świetle przepisu art. 28 ust. 2 u.o.g.r.l., zasadnym jest wydanie z urzędu decyzji o wyłączeniu z produkcji użytków rolnych podwyższającej jednocześnie wysokość należności o 10 %. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dokonano szczegółowych obliczeń wysokości opłaty rocznej zgodnie z obowiązującymi przepisami. SKO stwierdziło, że Starosta zgodnie z prawem orzekł z urzędu o zezwoleniu na wyłączenie gruntów rolnych z produkcji oraz o ustaleniu opłaty rocznej w wysokości 2.625,66 zł płatnej przez okres 10 lat począwszy od roku 2024 do 2033.
Na powyższą decyzję Skarżący złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:
- art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na rozstrzygnięciu w decyzji nakładającej na stronę obowiązek opłaty z tytułu trwałego wyłączenia gruntu rolnego, pomimo braku zagospodarowania całej działki świadczącego o trwałym wyłączeniu gruntu rolnego w związku z kontynuowaną budową) i złożonemu przez stronę w dniu 18 października 2023 r. oświadczeniu, w którym stwierdzili że poza zakresem wyłączenia wynikającego z powołanej w pkt. 1 decyzji Starosty Tczewskiego z 29 czerwca 2021r. nie planują, nie realizują oraz nie zamierzają wykorzystywać nieruchomości na cele budowlane, co świadczy o braku wyjaśnienia stanu faktycznego lub przedwczesnym stwierdzeniu trwałości wyłączenia na cele budowlane gruntu rolnego;
- art. 7a Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na rozstrzygnięcie w decyzji nakładającej na stronę obowiązku opłaty z tytułu trwałego wyłączenia gruntu rolnego pomimo wątpliwości co do treści normy prawnej oraz braku decyzji dotyczącej wyłączenia z produkcji użytków rolnych wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego i organicznego, zaliczonych do klas I, II, III, Ilia, Illb, a także gruntów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt. 2 - 10 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych w odniesieniu do części działki o powierzchni 300 m2 zlokalizowanych na działce nr [...] położonej w miejscowości D., obręb D., gmina T. na etapie poprzedzającym udzielenie pozwolenia na budowę i wynikających stąd wątpliwości co do korzystania z części działki, które to wątpliwości powinny być rozstrzygane na korzyść strony;
- art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na wydaniu decyzji o trwałym wyłączeniu gruntu rolnego w trakcie budowy domu mieszkalnego i w trakcie zagospodarowania całej nieruchomości, które poprzez brak wzniesienia jakiejkolwiek budowli na części działki nie objętej wydanym pozwoleniem na budowę nie świadczy o trwałym wyłączeniu gruntu rolnego, co podważa zaufanie do władzy publicznej.
Mając na uwadze powyższe Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, rozpatrzenie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalanie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga podlegała uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 82 ze zm. – dalej jako "u.o.g.r.i.l."), ustawa reguluje zasady ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji i poprawiania wartości użytkowej gruntów (art. 1). Gruntami rolnymi, w rozumieniu tej ustawy, są m.in. grunty określone w ewidencji gruntów jako użytki rolne (art. 2 ust. 1 pkt 2).
Powołana ustawa reguluje także kwestie związane ze zmianą użytkowania gruntów rolnych definiując w art. 4 pkt 11, że przez wyłączenie gruntów z produkcji rozumie się rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów, przy czym nie uważa się za wyłączenie z produkcji gruntów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 3, jeżeli przerwa w rolniczym użytkowaniu tych obiektów jest spowodowana zmianą kierunków produkcji rolniczej i trwa nie dłużej niż 5 lat.
Wyłączenie z produkcji użytków rolnych wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego i organicznego, zaliczonych do klas I, II, III, IIIa, IIIb, oraz użytków rolnych klas IV, IVa, IVb, V i VI wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego, a także gruntów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2-10, oraz gruntów leśnych, przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne - może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalających na takie wyłączenie (art. 11 ust. 1 u.o.g.r.i.l.).
W razie stwierdzenia, że grunty przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze lub nieleśne zostały wyłączone z produkcji bez decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 1 i 2, decyzję taką wydaje się z urzędu, podwyższając jednocześnie wysokość należności o 10% (art. 28 ust. 2 u.o.g..r.i.l.).
Jak słusznie wskazuje się w orzecznictwie i doktrynie, wyłączenie gruntów z produkcji jest czynnością faktyczną i oznacza rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowania gruntów. Warunek ten nie jest spełniony przez samo zaniechanie prowadzenia na nieruchomości działalności rolniczej, a jego realizacja polega na podjęciu działań sprowadzających się do rozpoczęcia innego niż rolnicze lub leśne użytkowania gruntów. Podkreśla się też, że wyłączeniu z produkcji podlega "(...) nie cała nieruchomość, a tylko ta jej część, na której nastąpić ma rozpoczęcie innego niż rolnicze użytkowania gruntów" (por. m.in. uchw. NSA z 3 lutego 1997 r., OPS 13/96, ONSA 1997, Nr 3, s. 105 oraz wyr. WSA w Gdańsku z 9 maja 2008 r.,
II SA/GD 732/07, J. Bieluk, D. Łobos-Kotowska, Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Komentarz, Warszawa 2015).
W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną było to, czy przy ustalaniu opłaty rocznej za wyłączenie gruntów rolnych klasy RIIIa i RIVb na działce nr [...], położonej w miejscowości D., gmina T., stanowiącej własność skarżących, należało przyjąć jako powierzchnię wyłączenia całą działkę (pow. 789 m2), czy też – jak wskazują Skarżący – tylko tę jej część, która faktycznie nie jest przez nich użytkowana rolniczo, lecz na cele budowlane, zgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę. Podstawą ustaleń organów co do powierzchni wyłączenia były zapisy zawarte w ewidencji gruntów i budynków, natomiast Skarżący podnoszą, że te dane nie są prawidłowe, gdyż trwałe wyłączenie z produkcji rolnej nie dotyczy całości działki, a jedynie tej jej powierzchni, która została przeznaczona na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z drogami dojazdowymi i infrastrukturą techniczną (pow. 496 m2).
Rozstrzygając ten spór należy zauważyć, że co do zasady dla zaliczenia danego gruntu do użytków rolnych są dane z ewidencji gruntów. Zgodnie z regulacją ustawową, grunt jest użytkiem rolnym, jeżeli tak został określony w ewidencji gruntów. Decyduje więc nie faktyczne wykorzystywanie gruntów, ale ich klasyfikacja w ewidencji (podobnie w ramach regulacji dotyczących ochrony gruntów rolnych i leśnych – zob. wyr. NSA z 25 sierpnia 1989 r., SA/WR 1168/88, ONSA 1989, Nr 2, poz. 78: "w sprawach o wyłączenie gruntów rolnych z produkcji rolnej (...) dane wynikające z ewidencji gruntów są wiążącym miernikiem oceny zarówno co do rolniczego charakteru określonych gruntów, jak i co do bonitacyjnej klasy gleby, ustalonej na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 4 czerwca 1956 r. w sprawie klasyfikacji gruntów (Dz. U. Nr 19 poz. 97 ze zm.)"; zob. też K. Małysa, Ustalanie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla gruntów rolnych, ST 2003, Nr 11, s. 24: "pojęcie użytków rolnych ma charakter formalny, a zatem grunt jest wtedy użytkiem rolnym, gdy jako taki figuruje w ewidencji gruntów"). Podobnie grunt wykorzystywany rolniczo, a niebędący użytkiem rolnym, np. grunt zaliczony do zurbanizowanych terenów niezabudowanych, nie będzie podlegał przepisom ustawy, ponieważ dane w ewidencji gruntów na to nie wskazują. Z drugiej strony, grunt położony w granicach miasta i mający w ewidencji zapis: użytki rolne – będzie podlegał przepisom u.o.g.r.i.l., mimo iż nie jest, a nawet nie może być – np. z powodu znacznego zanieczyszczenia powietrza w pobliżu ciągów komunikacyjnych – wykorzystywany rolniczo (zob. J. Bieluk, D. Łobos-Kotowska, Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Komentarz, Warszawa 2015).
Słusznie zatem w realiach niniejszej sprawy organy obu instancji wskazały, że co do rolniczego charakteru gruntów wiążące są dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Błędnie jednakże dokonały zastosowania wskazanej normy prawnej. Po pierwsze, skoro wyłączenie gruntu z produkcji jest czynnością faktyczną, to o ewentualnym wyłączeniu nie mogą przesądzać dane z rejestru gruntów. Dane te są wiążące jedynie dla ustalenia, że określony grunt jest gruntem rolnym, ale nie odwrotnie. Po drugie, z akt sprawy Starosty wynika, że w dniu 16 listopada 2022 r. wprowadzono do ewidencji gruntów i budynków zmianę w postaci zmiany użytku działki nr [...], na podstawie inwentaryzacji powykonawczej budynku. W załączniku nr 1 do tego zawiadomienia wskazano, że dotychczas działka nr [...] składała się z gruntów ornych klasy RIIIa o powierzchni 789 m2 i gruntów ornych klasy RIVb o powierzchni 115 m2 (łącznie 904 m2), zaś po zmianie składa się z terenów mieszkaniowych B o powierzchni 904 m2. Także z informacji z rejestru gruntów z 21 września 2023 r. wynika, że działka nr [...] o powierzchni 904 m2 jest działką o rodzaju użytku B. Oznacza to, że w dniu wszczęcia przez Starostę postępowania w przedmiocie wyłączenia części działki nr [...] z produkcji rolnej bez wymaganego zezwolenia (27 września 2023 r.), działka ta w całości nie była już gruntem rolnym w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 u.o.g.r.i.l. Nie miały do niej zatem zastosowania przepisy tejże ustawy. Postępowanie w takim stanie faktycznym i prawnym należałoby uznać za bezprzedmiotowe.
Jednakże, ze względu na prawnie chronioną wartość, jaką jest ochrona gruntów rolnych i leśnych, przed stwierdzaniem bezprzedmiotowości postępowania – biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy, Starosta powinien rozważyć zasadność dokonania aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z art. 24 ust. 2a pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1752 ze zm.), informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji: 1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: a) przepisów prawa, b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, c) materiałów zasobu, d) wykrycia błędnych informacji. Ani działania inwestora, ani właściwych organów administracji publicznej nie powinny powodować faktycznego wyłączania gruntów z produkcji z rolnej, poza reżimem u.o.g.r.i.l.
Nie można bowiem pomijać, jak podnosili to skarżący w skardze, że decyzją Starosty z 29 czerwca 2021 r. uzyskali oni zezwolenie na wyłączenie z produkcji rolnej gruntów klasy RIIIa o powierzchni 489 m2 z działki nr [...] z przeznaczeniem pod budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, a tymczasem z ewidencji gruntów wynika, iż cała działka utraciła status gruntu rolnego. Co więcej, z zawiadomienia o wprowadzeniu zmian gruntowych wynika, że podstawą wprowadzonej zmiany był operat pomiarowy. Powstaje zatem uzasadniona wątpliwość, czy wobec uzyskania zezwolenia na wyłączenie gruntu z produkcji rolnej jedynie dla części działki, zmiana w ewidencji gruntów prowadząca do utraty charakteru rolnego całej działki była prawidłowa. Wątpliwość tę uzasadnia także wyraźne oświadczenie Skarżących, że poza zakresem wyłączenia wynikającego z pozwolenia na budowę, nie planują, nie realizują oraz nie zamierzają wykorzystywać nieruchomości (pozostałej jej części – przypis Sądu) na cele budowlane. Skarżący na rozprawie oświadczyli również, że uzyskali pozwolenia na budowę jedynie dla części działki objętej uzyskanym uprzednio zezwoleniem na wyłączenie gruntu z produkcji rolnej.
Okoliczności powyższe zostały przez organy pominięte, pomimo że Starosta jako organ właściwy do ochrony gruntów rolnych powinien był podjąć działania niezbędne do weryfikacji prawidłowości dokonanych zmian w ewidencji gruntów i w zależności od dokonanych ustaleń powinien również podjąć starania prowadzące do tego, aby zapisy w ewidencji były zgodne ze stanem faktycznym i prawnym. Zaznaczyć przy tym należy, że w przypadku powzięcia wątpliwości, że dokonana zmiana w ewidencji jest wynikiem wadliwego działania innego organu administracji np. polegającego na wydaniu wadliwej podstawy zmiany w przedmiotowej ewidencji, to obowiązkiem Starosty jest zwrócić się do właściwego organu o weryfikację takiego rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie, mając na uwadze stanowisko Skarżących w pierwszej kolejności należy wyjaśnić jaki był zakres pozwolenia na budowę dla działki nr [...] oraz czy zakres ten był zgodny zarówno z operatem pomiarowym będącym podstawą zmiany w ewidencji gruntów, jak i z zakresem decyzji Starosty Tczewskiego z 29 czerwca 2021 r. zezwalającej na trwałe wyłączenie z produkcji rolnej obszaru 489 m2 spornej nieruchomości.
Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), uchylił decyzje organów obu instancji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 202 § 2
i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od Kolegium solidarnie na rzecz Skarżących zwrot kwotę 106 zł, tytułem wpisu od skargi, ustalonego zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 535).
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W niniejszej sprawie Starosta zobowiązany będzie w szczególności do przeanalizowania zasadności podjęcia kroków do weryfikacji prawidłowości zmiany w ewidencji gruntów i budynków użytku rolniczego na budowlany, w stosunku do całości działki nr [...]. W zależności od poczynionych ustaleń, organ pierwszej instancji bądź umorzy postępowanie w przedmiocie wyłączenia części działki nr [...] z produkcji rolnej, bądź w przypadku aktualizacji w ewidencji gruntów przeznaczenia części działki [...] na użytek rolny, przeprowadzi stosowne postępowanie wyjaśniające, czy doszło do faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji rolnej i w tym zakresie wyda stosowne rozstrzygnięcie. Kolegium natomiast rozpoznając ewentualnie sprawę jako organ drugiej instancji, w szczególności zweryfikuje prawidłowość wykonania powyższych wskazań.