II SA/Gd 1031/22

II SA/Gd 1031/22 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-06-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Diana Trzcińska
Justyna Dudek-Sienkiewicz /sprawozdawca/
Katarzyna Krzysztofowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 2378/23 - Wyrok NSA z 2024-10-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 930
art. 8
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 15 września 2022 r. nr SKO.420.71.2022 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji dotyczących świadczeń z pomocy społecznej w wyniku wznowienia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Skarga L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 15 września 2022 r. nr SKO.420.71.2022 wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Decyzją z dnia 27 maja 2021 r. nr SKO.420.56.2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku uchyliło decyzję wydaną przez Burmistrza Czerska z dnia 12 kwietnia 2021 r. nr SPSiWR.5101.II.000039.2021 w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego z tytułu niepełnosprawności od 1 marca 2021 r. do 30 kwietnia 2021 r. Kolegium uznało, że organ I instancji ustalając dochód skarżącego, którego wysokość wpływa na wysokość przyznanego zasiłku, błędnie do dochodu tego wliczył kwotę 361,28 zł stanowiącą całościowy miesięczny dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,1730 ha przeliczeniowego, stanowiącego współwłasność małżeńską L. K. i jego żony M. K. Kolegium wskazało, że jak wynika z ustaleń faktycznych, M. K. nie zamieszkuje z L. K., nie jest zatem członkiem rodziny skarżącego w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej, w związku z czym do dochodu L. K. należy wliczyć jedynie połowę dochodu z gospodarstwa rolnego.
Powołując się na powyższą decyzję, pismem z dnia 30 grudnia 2021 r. L. K. zwrócił się do Burmistrza Czerska o cyt.: "wznowienie postępowań decyzji przyznawania zasiłków na moje składane kolejne wnioski począwszy od 2017 r. i prawidłowe ich rozpatrzenie".
Postanowieniem z dnia 14 lipca 2022 r. Burmistrz Czerska na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021r., poz. 735), dalej "k.p.a.", wznowił postępowanie w sprawach zakończonych następującymi ostatecznymi decyzjami:
nr SPSiWR.5011.1.000040.2017 z dnia 13 kwietnia 2017 r. w przedmiocie przyznania skarżącemu zasiłku okresowego,
nr SPSiWR.5012.1.000041.2017 z dnia 13 kwietnia 2017 r. w przedmiocie przyznania skarżącemu zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia,
nr SPSiWR.5012.I.000093.2017 z dnia 25 sierpnia 2017 r. w przedmiocie przyznania skarżącemu zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia,
nr SPSiWR.5010.1.000097.2017 z dnia 5 września 2017 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania zasiłku stałego,
nr SPSiWR.5010.1.000020.2018 z dnia 24 stycznia 2018 r. w przedmiocie przyznania skarżącemu zasiłku stałego od dnia 1 stycznia 2018 r. do dnia 31 grudnia 2018 r.,
nr SPSiWR.5011.11.000027.2018 z dnia 22 lutego 2018 r. w przedmiocie przyznania skarżącemu zasiłku okresowego z powodu niepełnosprawności od dnia 1 lutego 2018 r. do dnia 31 marca 2018 r.,
nr SPSiWR.5011.11.000051.2018 z dnia 14 maja 2018 r. w przedmiocie przyznania skarżącemu zasiłku okresowego z powodu niepełnosprawności od kwietnia 2018 r. do maja 2018 r.,
nr SPSiWR.5018.II.000122.2018 z dnia 5 października 2018 r. w przedmiocie przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zakup żywności za wrzesień 2018 r.;
nr SPSiWR.5023.11.000145.2018 z dnia 5 października 2018 r. w przedmiocie przyznania skarżącemu pomocy w formie posiłku,
nr SPSiWR.5012.II.000123.2018 z dnia 5 października 2018 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu zasiłku celowego;
nr SPSiWR.5023.II.000042.2019 z dnia 12 marca 2019 r. w przedmiocie przyznania pomocy w formie posiłku;
nr SPSiWR.5025.II.000068.2019 z dnia 27 czerwca 2019 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu zasiłku stałego;
nr SPSiWR.5012.11.000069.2019 z dnia 27 czerwca 2019 r. w przedmiocie przyznania skarżącemu zasiłku celowego;
nr SPSiWR.5012.II.000070.2019 z dnia 27 czerwca 2019 r. w przedmiocie przyznania skarżącemu zasiłku celowego;
nr SPSiWR.5010.II.000079.2019 z dnia 26 lipca 2019 r. w przedmiocie przyznania skarżącemu zasiłku stałego od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 30 kwietnia 2022 r.;
nr SPSiWR.5010.II.000081.2019 z dnia 26 lipca 2019 r. w przedmiocie uznania zasiłku stałego za okres od 1 kwietnia 2018 r. do 31 lipca 2018 r. za świadczenie nienależnie pobrane;
nr SPSiWR.5010.11.000094.2019 z dnia 4 września 2019 r. w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranego zasiłku stałego za okres od 1 kwietnia 2018 r. do 31 lipca 2018 r.;
nr SPSiWR.5023.11.000095.2019 z dnia 03 września 2019 r. w przedmiocie w przyznania pomocy w formie posiłku;
nr SPSiWR.5023.II.000018.2020 z dnia 23 marca 2020 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w formie opłacenia posiłku w szkole dla syna;
nr SPSiWR.5010.11.000019.2020 z dnia 23 marca 2020 r. w przedmiocie uchylenia decyzji z dnia 26 lipca 2019 r. nr SPSiWR.5010.II.000079.2019 ustalającej prawo do zasiłku stałego;
nr SPSiWR.5010.II.000023.2020 z dnia 21 kwietnia 2020 r. w przedmiocie uznania zasiłku stałego za okres od 1 września 2019 r. do 31 marca 2020 r. za świadczenie nienależnie pobrane;
nr SPSiWR.5010.II.000048.2020 z dnia 12 czerwca 2020 r. w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranego zasiłku stałego za okres od 1 września 2019 r. do 31 marca 2020 r.;
nr SPSiWR.5010.II.000044.2020 z dnia 22 czerwca 2020 r. w przedmiocie przyznania skarżącemu zasiłku stałego od dnia 1 kwietnia do dnia 30 kwietnia 2020 r.;
nr SPSiWR.5018.11.000045.2020 z dnia 22 czerwca 2020 r. w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu";
nr SPSiWR.5012.11.000042.2020 z dnia 22 czerwca 2020 r. w przedmiocie przyznania skarżącemu zasiłku celowego;
nr SPSiWR.5011.11.000043.2020 z dnia 22 czerwca 2020 r. w przedmiocie przyznania skarżącemu zasiłku okresowego za okres od 1 kwietnia do 30 kwietnia 2020 r. ;
nr SPSiWR.5102.11.000041.2021 z dnia 12 kwietnia 2021 r. w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu";
nr SPSiWR.5102.11.000052.2021 z dnia 1 lipca 2021 r. w przedmiocie przyznania skarżącemu zasiłku celowego.
Następnie decyzją z dnia 5 sierpnia 2022 r. wydaną na podstawie art. 8 ust. 3 i art. 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm.), dalej zwanej u.p.s. oraz art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Burmistrz Czerska odmówił uchylenia ww. decyzji wskazując, że jednostkowa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie może być podstawą do wznowienia postępowania w innych sprawach, które przeszły również kontrolę instancyjną. Sposób wyliczenia dochodu skarżącego w kwestionowanych 28 decyzjach był wielokrotnie uzasadniany i poddawany kontroli instancyjnej z której jednoznacznie wynikało, że jest prawidłowy. Brak jest zatem jakichkolwiek nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, które uzasadniałyby wznowienie ww. postępowań.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, opisaną na wstępie decyzją utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. Kolegium wskazało, że uchylenie decyzji ostatecznej z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. uwarunkowane jest łącznym wystąpieniem czterech warunków:
ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy;
okoliczności faktyczne lub dowody są nowe;
okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej;
okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję.
Z powołanego przepisu wynika, że samoistną podstawę wznowienia stanowi ujawnienie nowych okoliczności faktycznych; nie może to dotyczyć sytuacji, w której takie okoliczności faktyczne są wyprowadzane z odmiennej oceny dowodów znanych organowi wydającemu decyzję pierwotną. Za "nową okoliczność" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie może być uznana inna od dokonanej przez organ w pierwotnym postępowaniu ocena znanych wówczas temu organowi okoliczności i dowodów, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów, a tylko odmienna ocena tego samego stanu faktycznego .
W realiach rozpoznawanej sprawy, L. K. domagał się wznowienia postępowania w zakresie dwudziestu ośmiu postępowań zakończonych wydaniem prawomocnych decyzji. Powoływał się przy tym na ujawnienie nowych okoliczności związanych z jego dochodem ustalanym na potrzeby tych postępowań. Kwestionował jednocześnie sposób ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego w oparciu o fikcyjny wskaźnik dochodu z 1 ha przeliczeniowego. Wskazywał, że w sprawie zakończonej wydaniem decyzji nr SKO.420.56.2021 z dnia 27 maja 2021 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku uznało, że skarżący nie prowadzi gospodarstwa domowego wraz z byłą żoną, która pozostaje obok niego współwłaścicielem gospodarstwa rolnego. W konsekwencji do dochodu L. K. zaliczono jedynie połowę zryczałtowanego dochodu z rzeczonego gospodarstwa rolnego, odpowiadającą wartości jego udziału w nim. Skarżący stwierdził, że przysługujący mu udział w prawie własności gospodarstwa rolnego w wysokości 1/2 odpowiada powierzchni mniejszej niż 1 ha. W świetle zaś przepisów ustawy o pomocy społecznej dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego, nie uwzględnia się w ramach dochodu. Skarżący sugerował, że z powyższych względów, we wszystkich przywołanych wyżej sprawach, jego dochód winien zostać ustalony z pominięciem dochodu z gospodarstwa rolnego.
Zdaniem Kolegium skarżący nie powołał się na żadne nowe okoliczności, istniejące w dacie orzekania, które nie były znane organom wydającym przywołane wyżej prawomocne decyzje. Wskazał natomiast na odmienną ocenę okoliczności faktycznych stanowiących podstawę ustalenia dochodu jego rodziny w przywołanych sprawach. Tymczasem odmienna ocena dowodów znanych organowi wydającemu prawomocną decyzję, nie może być podstawą do jej uchylenia w wyniku wznowienia postępowania.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący zarzucił powyższej decyzji:
naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 3 pkt 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, gdzie naruszenie wskazanego przepisu przez organ I instancji podczas ponownego badania merytorycznie akt poszczególnych postępowań powinno skutkować wyeliminowaniem wadliwych decyzji z obrotu prawnego;
naruszenie przepisów postępowania w postaci obrazy art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., "co do decyzji wskazanych w skardze o wznowienie dot. ostatecznych decyzji CUS w Czersku i nie stwierdzenie nieważności postępowania, gdzie miało miejsca rażące naruszenie prawa materialnego w postaci naruszenia wykładni art. 6 i art. 8 ustawy o pomocy społecznej, których błędna interpretacja powinna skutkować wzruszeniem opisanych w skardze o wznowienie decyzji";
naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i nieuchylenie decyzji ostatecznych podczas gdy skarżący wskazał na wyjście na jaw nowych okoliczności, które istniały na dzień wydania poszczególnych decyzji, nie były znane organowi oraz miały wpływ na określenie kryterium dochodowego;
naruszenie art. 7, art. 77, art. 81a k.p.a. poprzez:
a) uznanie, że okoliczność iż skarżący nie jest jedynym właścicielem gospodarstwa rolnego była znana organowi w czasie wydawania poszczególnych decyzji podczas gdy organ ten liczył dochód przeliczeniowy z hektara jako wyłączny dochód skarżącego pomijając jego małżonkę jako współwłaściciela,
b) usprawiedliwienie błędnego zapatrywania organu I instancji, że w sytuacji gdy skarżącemu przysługuje udział wynoszący ½ w gospodarstwie rolnym przekraczającym minimalnie ponad 1 ha powierzchni to należy wyliczyć fikcyjny przychód z ha przeliczeniowego, podczas gdy jeśli przełożyć ten udział na powierzchnię to przysługujący skarżącemu areał nie może być uznany za gospodarstwo rolne, gdyż jego powierzchnia jest zbyt mała.
Mając powyższe na względzie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z decyzją ją poprzedzającą. Skarżący wniósł o wskazanie wytycznych organowi merytorycznie właściwemu do rozpoznania sprawy w zakresie konieczności ponownego przeanalizowania każdej ze spraw objętych skargą o wznowienie postępowania i nakazanie rozstrzygnięcia po ponownym przeliczeniu kryterium dochodowego bez ujmowania teoretycznych dochodów wynikających z ha przeliczeniowego oraz wypłatę należnych świadczeń wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dat wydania poszczególnych decyzji.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że organ I instancji błędnie uznał, że cały dochód z gospodarstwa rolnego przypada na skarżącego, mimo że był on w trakcie rozwodu z żoną, która się wyprowadziła ze wspólnego domu. Działka na której skarżący mieszka jest wyłącznie formalnie gospodarstwem rolnym wg ustawy, gdyż przekracza 1 ha powierzchni, jednakże nie jest na niej prowadzona produkcja roślinna ani zwierzęca, a tym samym faktyczne dochody nie są uzyskiwane. Ustawodawca do określenia dochodowości z gospodarstwa rolnego posłużył się swoistą fikcją, określając przeciętny dochód przeliczeniowy z ha ziemi rolnej, co wpłynęło w sposób znaczący na zawyżenie kryterium dochodowego w poszczególnych postępowaniach. Na powyższą okoliczność zwróciło uwagę Kolegium w decyzji z dnia 27 maja 2021 r. nr SKO.420.56.2021, która ma charakter orzeczenia wstępnego. Analogicznie wypowiedziało się też Kolegium w decyzji z dnia 23 marca 2022r. nr SKO.420.11.2022, w której stwierdziło, że gospodarstwo przysługuje obojgu współwłaścicielom i dochód powinien być liczony co do przysługującego udziału, a z uwagi na fakt, że powierzchnia przeliczeniowa spada poniżej 1 ha w wyniku takiego podziału to fikcyjny dochód w ogóle nie jest obecnie liczony w wydawanych decyzjach. Ponadto kryterium dochodowe ustala się przy uwzględnieniu rzeczywiście osiąganych dochodów (bierze się również pod uwagę "dochód utracony") i powoływanie się na ryczałtowe, fikcyjne dochody, które przynosi gospodarstwo rolne świadczy o tym, że organ I Instancji błędnie wydał decyzje, które były objęte wznowieniem.
Skarżący zarzucił, że Kolegium nie przeanalizowało stanów faktycznych w poszczególnych sprawach objętych wznowieniem i nie pochyliło się nad weryfikacją w jaki sposób ustalenie prawidłowego stanu faktycznego wpłynęłoby na przyznanie skarżącemu poszczególnych świadczeń bądź ich wysokość.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje.
Skarga nie mogła zostać uwzględniona.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania.
Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja nie jest dotknięta wadami podniesionymi w skardze, jak również innymi, które sąd administracyjny jest zobowiązany uwzględniać z urzędu jako niezwiązany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2023., poz. 259 ze zm., dalej "p.p.s.a."), a które to wady przemawiałyby za wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego.
Skarżący pismem z dnia 30 grudnia 2021 r. wystąpił o wznowienie wszystkich postępowań w sprawach jego wniosków o przyznanie świadczeń z zakresu pomocy społecznej, począwszy od 2017 r. Burmistrz Czerska postanowieniem z dnia 14 lipca 2022 r. wznowił postępowania w 28 sprawach zakończonych ostatecznymi decyzjami. Decyzje te dotyczyły wniosków skarżącego o świadczenia z zakresu pomocy społecznej - zasiłki stałe, okresowe, celowe, na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu". Pierwszy znajdujący się w przedłożonych Sądowi aktach sprawy wniosek złożony został w dniu 12 grudnia 2016 r. i dotyczył przyznania zasiłku na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Procedując w sprawie tego wniosku przeprowadzono w dniu 10 stycznia 2017 r. wywiad środowiskowy, w którym wskazano, że skarżący uzyskuje dochód w rozumieniu art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 930), zwanej dalej u.p.s., z gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,1730 ha. Takie stwierdzenie ponawiano w kolejnych wywiadach środowiskowych i taki też dochód uwzględniany był w kolejnych decyzjach.
Jak wynika z art. 8 u.p.s., jednym z warunków przyznania świadczeń z pomocy społecznej jest spełnienie kryterium dochodowego. Zgodnie z ust. 9 tego przepisu, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w określonej wysokości. Zasada ta nie podlegała zmianom mimo kolejnych nowelizacji ustawy, zmianie podlegała natomiast wysokość tego ryczałtu.
Burmistrz Czerska rozstrzygając w sprawach kolejnych wniosków skarżącego o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej uwzględniał w dochodzie skarżącego na podstawie ww. przepisu ryczałtowy dochód z gospodarstwa rolnego, stosując odpowiednią stawkę i mnożąc ją przez powierzchnię gospodarstwa rolnego tj. 1,1730 ha. Jednocześnie z akt na podstawie których wydawane były decyzje wynikało, że skarżący jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego wraz z żoną. Taka informacja zawarta została już w wywiadzie środowiskowym 10 stycznia 2017 r. Z kolei o tym, że nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego, mowa jest już w wywiadzie środowiskowym z dnia 30 marca 2017 r. – wskazano w nim, że skarżący wraz z żoną są współwłaścicielami nieruchomości w której zamieszkują prowadząc jednak osobne gospodarstwa domowe. W kolejnych wywiadach środowiskowych przeprowadzanych w związku z kolejnymi wnioskami składanymi przez skarżącego wskazywano na ryczałtowy dochód skarżącego z gospodarstwa rolnego z 1,1730 ha przeliczeniowego, odnotowując jednocześnie zmiany w sytuacji rodzinnej skarżącego polegające na wyprowadzce żony ze wspólnego domu i prowadzeniu gospodarstwa domowego wspólnie z synem.
W aktach sprawy znajduje się nadto m.in. decyzja z dnia 1 lutego 2016 r. w sprawie wymiaru podatku rolnego za 2016 rok skierowana do L. K. i M. K., z której również wynika informacja o współwłasności gospodarstwa rolnego. Decyzję tę organ I instancji wymieniał w piśmie z dnia 8 lutego 2017 r. jako załączoną do akt sprawy przekazywanych Kolegium wraz z odwołaniem wniesionym przez skarżącego od decyzji tego organu z dnia 12 stycznia 2017 r. nr SPSiWR.5011.I.00003.2017. Również w odwołaniu z dnia 10 września 2018 r. od decyzji nr SPSiWR.5010.II.000083.2018 skarżący powołując się na znajdującą się "w aktach MGOPS" decyzję w sprawie wymiaru podatku rolnego podnosił, że wliczanie do jego dochodu "100 procent kwoty z hektarów przeliczeniowych" nie powinno mieć miejsca, co wskazuje, że kwestia ta była już wówczas podnoszona.
Z powyższych dokumentów wynika, że fakt, iż skarżący jest wraz z żoną współwłaścicielem gospodarstwa rolnego i nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego, był organowi znany. Dysponując tymi informacjami rozpatrując kolejne wnioski skarżącego uwzględniano w jego dochodzie dochód ryczałtowy z gospodarstwa rolnego liczony od 1,1730 ha. Tak samo Burmistrz Czerska postąpił wydając decyzję z dnia 12 kwietnia 2021 r. nr SPSiWR.5101.II.000039.2021, przyznając skarżącemu zasiłek okresowy z powodu niepełnosprawności za okres od dnia 1 marca 2021 r. do 30 kwietnia 2021 r. w kwocie 97,82 zł miesięcznie. W przypadku zasiłku okresowego dochód w rodzinie ma wpływ nie tylko na samo nabycie prawa do tego świadczenia ale również na wysokość przyznawanego zasiłku, bowiem stanowi ona różnicę między kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny (art. 38 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 u.p.s.). Decyzja powyższa została uchylona w administracyjnym toku instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku decyzją z dnia 27 maja 2021 r. nr SKO.420.56.2021. Kolegium dokonało wykładni art. 8 ust. 9 u.p.s. w świetle art. 6 pkt 14 u.p.s., który stanowi, że pod pojęciem rodziny należy rozumieć osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Wskazując na fakt, że L. K. jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego wraz z żoną, która nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego, zdaniem Kolegium do dochodu skarżącego należy wliczyć połowę ryczałtu, o którym mowa w art. 8 ust. 9 u.p.s.
Wbrew stanowisku skarżącego, zgodzić należy się z organami w tej sprawie, że powyższa decyzja Kolegium nie stanowi przesłanki wznowienia postępowania w innych sprawach, w których organ orzekając w sprawach wniosków skarżącego o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej doliczał do jego dochodu pełną kwotę, o której mowa w art. 8 ust. 9 u.p.s., mnożąc ją przez 1,1730 ha.
W pierwszym rzędzie wskazać należy, że art. 16 k.p.a. wyraża zasadę trwałości decyzji administracyjnych. W konsekwencji uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Przepisy dotyczące przywołanych instytucji mają charakter szczególnej i zupełnej regulacji prawnej, która tylko w drodze wyjątku i w ściśle określonych przypadkach pozwala na wzruszenie decyzji ostatecznej i jako takie nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Taka sytuacja w sprawie nie miała miejsca.
Uchylenie ostatecznej decyzji z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, wymaga łącznego wystąpienia trzech przesłanek. Po pierwsze, ujawnione istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub dowody są nowe; drugą przesłanką jest wymóg istnienia ""nowych okoliczności faktycznych" i "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej, zaś trzecią przesłanką jest to, że "nowe okoliczności faktyczne" i "nowe dowody", nie były znane organowi, który wydał decyzję (por. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 1961/15). W braku jednej z wymienionych cech tych okoliczności czy dowodów nie można uznać, by zaistniała przesłanka do wznowienia określona we wskazanym przepisie.
Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych judykatura rozumie obiektywnie istniejące elementy rzeczywistości, zdarzenia faktyczne, które miały miejsce przed wydaniem decyzji ostatecznej, a ujawnione zostały po jej wydaniu (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2015 r., II FSK 2701/13, wyrok NSA z 1 listopada 2013 r., II FSK 2675/12). Okoliczność, że skarżący jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego wraz z żoną oraz że nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego, była znana organom orzekającym w sprawach wniosków skarżącego (o czym była mowa wyżej), nie może być zatem uznana za "nową" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W wyroku z 27 września 2006 r., II OSK 1128/05, NSA wskazał, iż "błędna ocena okoliczności faktycznej nie jest tym samym co brak wiedzy o tej okoliczności. Dlatego też odmienna, a nawet błędna ocena dowodu, który istniał i był znany organowi nie może stanowić uzasadnienia wznowienia postępowania w trybie pkt 5 art. 145 § 1 k.p.a.". W tym samym wyroku NSA zwrócił też uwagę, iż "fakt nierzetelnej analizy akt sprawy ujawnionej po wydaniu decyzji ostatecznej nie oznacza, że okoliczność wadliwie ustalona a wynikająca z posiadanego przez organ materiału dowodowego nie może być traktowana jako nieznana pozwalającej na wznowienie postępowania administracyjnego w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.". Błędna ocena okoliczności faktycznej nie jest zatem tym samym, co brak wiedzy o tej okoliczności.
Za nowy dowód lub okoliczność w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie może być uznana inna od dokonanej przez organ w pierwotnym postępowaniu ocena znanych wówczas temu organowi dowodów i faktów, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów, a tylko odmienna ocena tego samego stanu faktycznego. Tego rodzaju ocena nie należy do sfery ustaleń faktycznych, lecz jest kwestią subsumpcji stanu faktycznego pod określoną normę prawną (wyrok NSA z dnia 13 marca 2014 r., II OSK 2541/12, wyrok NSA z 1 lutego 2012 r., II OSK 2154/10).
W ugruntowanej już linii orzecznictwa sądów administracyjnych wskazuje się, że inna wykładnia przepisu prawnego, zarówno dokonana przez organ stosujący prawo, jak i ustalona w judykaturze nie jest przesłanką wznowienia postępowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 29/97, z dnia 13 lipca 1994 r., sygn. akt III SA 1800/93, publ. ONSA 3/1995, poz. 114 i z dnia 7 września 1982 r., sygn. akt SA/Kr 588/82, publ. ONSA 2/1982, poz. 83).
Mając powyższe na uwadze należy uznać, że słusznie organy uznały, że odmienna wykładnia przepisów prawa, na którą powołuje się skarżący zaprezentowana we wskazanej wyżej decyzji Kolegium nie stanowi przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. do zmiany decyzji w postępowaniu o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją. Innymi słowy - błędna czy też inna wykładnia przepisów prawnych nie może stanowić przesłanki wznowienia, gdyż nie jest to ani okoliczność faktyczna ani nowy dowód w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Podobnie jak dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego sprawy pod względem prawnym.
Sąd dostrzega przy tym mankamenty uzasadnień zaskarżonych decyzji (naruszenie art. 107 § 3 k.p.a.) polegające na zbiorczym potraktowaniu 28 spraw i braku indywidualizacji podstaw wznowienia postępowania w odniesieniu do każdej z nich, a nie w każdej z nich wszak kryterium dochodowe odgrywało jakąkolwiek rolę. Można przykładowo wskazać na decyzję nr SPSiWR.5010.II.000048.2020 z dnia 12 czerwca 2020 r. w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranego zasiłku stałego za okres od 1 września 2019 r. do 31 marca 2020 r., która w podstawie prawnej nie zawierała art. 8 ust. 9 u.p.s. Tymczasem ewentualnemu wznowieniu podlega konkretne postępowanie w konkretnej jednostkowej sprawie administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną – i do takiego też postępowania musi być zrelatywizowane podejmowane rozstrzygnięcie. Niemniej jednak Sąd uznał, że uchylenie zaskarżonej decyzji z tego powodu byłoby wyrazem nadmiernego formalizmu. Analizując bowiem każdą z 28 ostatecznych decyzji należy dojść do wniosku, że wskazane przez skarżącego okoliczności nie miały charakteru "nowych", co zbędnym czyniło badanie również i tego, czy są istotne dla sprawy (tj. czy ich uwzględnienie spowodowałoby inne rozstrzygnięcie sprawy). W tej sytuacji owo zbiorcze potraktowanie wniosku skarżącego w okolicznościach tej sprawy nie miało wpływu na jej wynik.
Końcowo, odnosząc się do zarzutów skargi Sąd wskazuje, że wniosek skarżącego z dnia 30 grudnia 2021 r. zawierał jednoznaczne żądanie wznowienia postępowań, stąd też organ prawidłowo procedował w trybie art. 145 i nast. k.p.a., zgodnie z żądaniem strony zawartym w złożonym podaniu. Organ nie miał podstaw do potraktowania tego pisma jako wniosku o stwierdzenie nieważności przedmiotowych decyzji. Oczywistym przy tym jest, że w konkretnym postępowaniu administracyjnym organ administracji może procedować tylko w jednym trybie nadzwyczajnym. Skoro skarżący wyraźnie domagał się wznowienia postępowania, a nie żądał stwierdzenia nieważności decyzji, to organowi nie sposób zarzucić naruszenia prawa w rozpoznaniu sprawy we wskazanym we wniosku trybie, tj. w trybie wznowieniowym.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia. Stwierdzone uchybienie art. 107 § 3 k.p.a. mogłoby skutkować uchyleniem decyzji tylko wówczas, gdyby mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.), a takiego wpływu Sąd nie stwierdził z podanych wyżej przyczyn.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).