II SA/Gd 1020/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Wojewody Pomorskiego, uznając, że organ odwoławczy nieprawidłowo zastosował przepis o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, zamiast rozstrzygnąć ją merytorycznie.
Sprawa dotyczyła wniosku o odszkodowanie za nieruchomość przejętą pod drogę w 1995 roku. Organy administracji dwukrotnie umarzały postępowanie, uznając, że właściciele zrzekli się odszkodowania. Wojewoda Pomorski uchylił decyzję Starosty do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenia proceduralne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał jednak, że Wojewoda nieprawidłowo zastosował przepis o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, gdyż miał możliwość rozstrzygnięcia jej merytorycznie po uzupełnieniu postępowania dowodowego.
Sprawa dotyczyła wniosku o ustalenie odszkodowania za działkę nr [...] przejętą pod drogę przez Gminę Wejherowo na podstawie decyzji Wójta Gminy z 1995 r. Decyzja ta zawierała zapis o przejściu własności działki na gminę bez odszkodowania, a na jej marginesie znajdowało się oświadczenie właścicieli o zgodzie i braku woli odwołania. Organy administracji, począwszy od Starosty, dwukrotnie umarzały postępowanie, uznając, że doszło do cywilnoprawnego zrzeczenia się odszkodowania. Wojewoda Pomorski uchylił decyzję Starosty do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę dalszych ustaleń faktycznych i zarzucając naruszenie przepisów postępowania. Gmina Wejherowo wniosła sprzeciw od decyzji Wojewody, zarzucając naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględnił sprzeciw, uchylając decyzję Wojewody. Sąd uznał, że Wojewoda nieprawidłowo zastosował przepis o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, gdyż miał możliwość uzupełnienia postępowania dowodowego i rozstrzygnięcia sprawy merytorycznie. Sąd podkreślił, że wcześniejsze orzeczenie Sądu (II SA/Gd 59/20) wiążąco stwierdziło, iż treść decyzji podziałowej i adnotacje na niej nie potwierdzają zrzeczenia się odszkodowania. Wobec tego, Wojewoda powinien był albo sam uzupełnić postępowanie, albo zlecić to Staroście, a następnie wydać decyzję merytoryczną. Sąd zasądził od Wojewody na rzecz Gminy koszty postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Organ odwoławczy nieprawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ miał możliwość uzupełnienia postępowania dowodowego i rozstrzygnięcia sprawy merytorycznie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że Wojewoda Pomorski, zamiast uchylać decyzję Starosty i przekazywać sprawę do ponownego rozpoznania, powinien był sam uzupełnić materiał dowodowy (korzystając z art. 136 § 1 k.p.a.) i wydać decyzję merytoryczną, zwłaszcza że wcześniejsze orzeczenie Sądu wskazało na brak dowodów zrzeczenia się odszkodowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
k.p.a. art. 138 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. art. 138 § 2
Pomocnicze
k.p.a. art. 136 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe.
p.p.s.a. art. 64a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, strona może wnieść sprzeciw.
p.p.s.a. art. 64e
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznając sprzeciw, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji z art. 138 § 2 k.p.a., nie rozstrzyga o materialnych prawach i obowiązkach stron.
p.p.s.a. art. 151a § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia sprzeciw i uchyla zaskarżoną decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania.
u.g.n. art. 129 § 5
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Przepis dotyczący możliwości wydania decyzji o odszkodowaniu.
k.p.a. art. 81a
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania.
k.p.a. art. 12 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada szybkości postępowania.
Dz.U. 2021 poz 735
Tekst jednolity Kodeksu postępowania administracyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy nieprawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ miał możliwość uzupełnienia postępowania dowodowego i rozstrzygnięcia sprawy merytorycznie.
Odrzucone argumenty
Argumenty Gminy Wejherowo dotyczące prawidłowości decyzji Starosty i interpretacji oświadczeń właścicieli.
Godne uwagi sformułowania
Sąd uznał, że Wojewoda nieprawidłowo zastosował przepis o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, gdyż miał możliwość uzupełnienia postępowania dowodowego i rozstrzygnięcia sprawy merytorycznie. Treść decyzji podziałowej i adnotacji na niej nie potwierdza, że wnioskodawcy zrzekli się odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną na rzecz gminy.
Skład orzekający
Magdalena Dobek-Rak
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja stosowania art. 138 § 2 k.p.a. przez organy odwoławcze, zwłaszcza w kontekście możliwości uzupełnienia postępowania dowodowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej, gdzie organ odwoławczy błędnie uchyla decyzję zamiast ją merytorycznie rozpoznać lub uzupełnić postępowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów proceduralnych przez organy administracji i sądy, a także jak skomplikowane mogą być spory o odszkodowanie za nieruchomości przejęte wiele lat temu.
“Sąd uchyla decyzję Wojewody: czy organ odwoławczy mógł uniknąć przekazania sprawy do ponownego rozpoznania?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gd 1020/23 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2024-01-08 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-11-14 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Magdalena Dobek-Rak /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 735 art. 138 par. 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak po rozpoznaniu w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 stycznia 2024 r. sprawy ze sprzeciwu G. W. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 13 października 2023 r., nr NSP-VIII.7581.1.95.2022.IK w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej G.W. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Gmina Wejherowo wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku sprzeciw od decyzji Wojewody Pomorskiego z 13 października 2023 r., nr NSP-VIII.7581.1.95.2022.IK, mocą której uchylono do ponownego rozpoznania decyzję Starosty Wejherowskiego z 31 marca 2022 r., nr GN.683.3.3.dg.2018.IP, w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania za pozbawienie prawa własności nieruchomości wydzielonej pod drogę, na podstawie decyzji o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości. Przedmiotowa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Na wniosek D. i B. W. oraz L. W. decyzją Wójta Gminy Wejherowo z dnia 30 maja 1995 r., nr RG.6011/49/95, zatwierdzono podział działki nr [...] położonej w Bolszewie, gmina Wejherowo. W wyniku decyzji wydzielono m.in. działkę nr [...] (obecnie działka nr [...], położona w Gościcinie) z przeznaczeniem pod drogę, a w pkt 2 stwierdzono, że po uprawomocnieniu się decyzji działka nr [...] – droga o powierzchni 0,1974 ha – przechodzi na własność Gminy Wejherowo – bez odszkodowania. Pismem z dnia 15 stycznia 2018 r. L. W. oraz B. W. wnieśli do Starosty Wejherowskiego o ustalenie odszkodowania za pozbawienie prawa własności działki drogowej nr [...]. Pełnomocnik wnioskodawców wyjaśnił, że skierowane do Wójta Gminy Wejherowo dnia 26 października 2017 r. zaproszenie do negocjacji, pozostało bez odpowiedzi. W toku postępowania Gmina Wejherowo w pismach z dnia 17 kwietnia 2018 r. i z dnia 29 maja 2018 r. przedstawiła swoje stanowisko wskazując, że roszczenie odszkodowawcze przedawnia się z upływem 10 lat od dnia, w którym stało się wymagalne. Według gminy w niniejszej sprawie doszło między stronami do uzgodnienia na drodze cywilnoprawnej kwestii odszkodowania poprzez zrzeczenie się wynagrodzenia przez uprawnionych, co stanowiło podstawę do umorzenia postępowania w sprawie o odszkodowanie jako bezprzedmiotowego. Starosta Wejherowski, wykonujący zadania z zakresu administracji publicznej, postanowieniem z dnia 29 maja 2018 r. odmówił wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. Rozpoznając zażalenie postanowieniem z dnia 2 stycznia 2019 r. Wojewoda Pomorski uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji wskazując, że w dniu 11 stycznia 2018 r. zmarła L. W., po której spadek nabyli Z. K. (w 1/2) oraz B. W. (w 1/2). W konsekwencji Starosta winien wziąć pod uwagę, że wniosek został złożony przez dwóch z trzech byłych współwłaścicieli, a więc rozstrzygnięcie powinno dotyczyć jedynie ich udziałów. Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu decyzją z dnia 11 czerwca 2019 r. Starosta Wejherowski, wykonujący zadania z zakresu administracji publicznej, orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za działkę nr [..]. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że po śmierci L. W. – współwłaścicielki działki nr [...] w dacie podziału, spadek po niej nabyli Z. K. i B. W. W oparciu o informację z rejestru mieszkańców ustalono również, że pomiędzy D. i B. małżonkami W. ustała wspólność majątkowa małżeńska, a zatem wniosek o odszkodowanie odnosi się do B. W. w udziale ½ części oraz do Z. K. w udziale ¼ części. Starosta wskazał, że w decyzji podziałowej z 1995 r. znajduje się stwierdzenie: "działka nr [...] – droga o powierzchni 0,1974 ha przechodzi na własność Gminy Wejherowo bez odszkodowania". Ponadto, na decyzji znajduje się oświadczenie wnioskodawców o treści: "Jesteśmy zgodni co do danej decyzji, nie będziemy się odwoływali", obok zaś jest odręcznie napisana data – 1.06.95 r. i miejscowość – Wejherowo. Z powyższego Starosta wywiódł, że w niniejszej sprawie odszkodowanie zostało ustalone w trybie cywilnoprawnym, a wnioskodawcy przekazali nieodpłatnie przedmiotową działką na rzecz gminy zrzekając się tym samym wierzytelności przyszłej. Starosta uznał bowiem, że oświadczenie wnioskodawców złożone na decyzji zatwierdzającej podział stanowiło wyraz uzgodnienia kwestii odszkodowania poprzez nieodpłatne przekazanie działki, do którego doszło pomiędzy nimi a organem. W tej sytuacji Starosta stwierdził, że postępowanie w sprawie odszkodowania należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli B. W. i Z. K. kwestionując ją w całości oraz wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W piśmie z dnia 9 września 2019 r. pełnomocnik skarżących wystąpił z wnioskiem o przeprowadzenie dowodu z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 30 sierpnia 2019 r. na okoliczność, że decyzja Wójta Gminy Wejherowo z dnia 30 maja 1995 r., nr RG-6011/49/95 jest w części nieważna, a to w zakresie orzeczenia o przejściu na własność Gminy Wejherowo nieruchomości gruntowej – działki nr [...] bez odszkodowania (pkt 2 decyzji). Decyzją z dnia 27 listopada 2019 r. Wojewoda Pomorski utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ potwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że podział przedmiotowej nieruchomości w 1995 r. doprowadził do wydzielenia działki pod ulicę a własność tej działki przeszła na Gminę Wejherowo, co stanowiłoby podstawę do wszczęcia przedmiotowego postępowania. Organ odwoławczy podkreślił jednakże, że żadna ze stron nie zakwestionowała przed sądem powszechnym ważności czynności prawnej, jaką było zrzeczenie się przez wnioskodawców odszkodowania, zatem Wojewoda był zobligowany do uwzględnienia skutków prawnych tego oświadczenia mających znaczenie dla niniejszego postępowania. Organ odwoławczy zauważył, że zrzeczenie się z pewnością nastąpiło przed wydaniem decyzji podziałowej, ponieważ znalazło ono odzwierciedlenie w jej treści, a z projektu można było odczytać, że przedmiotowa działka zostanie przeznaczona pod drogę. Dodatkowo, byli współwłaściciele po zapoznaniu się z decyzją złożyli oświadczenie, że akceptują jej treść i nie będą składać odwołania. Powołując się na orzecznictwo sądowe Wojewoda uznał za trafny pogląd, że skuteczne zrzeczenie się odszkodowania jest możliwe przed dniem, w którym decyzja podziałowa staje się ostateczna, nawet przed dniem wydania decyzji podziałowej. Wojewoda podkreślił, iż rolą organów administracji publicznej nie jest wchodzenie w kompetencje sądów powszechnych i wyjaśnianie okoliczności zrzeczenia się, lecz jedynie sprawdzenie, czy zrzeczenie takie miało miejsce. A zatem w świetle ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997 r., która ma zastosowanie do stanów sprzed jej wejścia w życie, brak jest podstaw do ustalenia odszkodowania w niniejszej sprawie wobec oświadczenia wówczas współwłaścicieli działki o zrzeczeniu się odszkodowania. Odnosząc się do wniosku dowodowego pełnomocnika odwołujących organ wyjaśnił, że z dostępnych mu informacji wynika, iż od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 sierpnia 2019 r. wniesiono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a zatem w obiegu prawnym nadal funkcjonuje decyzja Wójta Gminy z dnia 30 maja 1995 r. w takiej formie, w jakiej stała się ostateczna w dniu 1 czerwca 1995 r. Rozpoznając skargę na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 6 maja 2020 r., II SA/Gd 59/20, uchylił decyzje organów obu instancji. Sąd uznał bowiem, że w sprawie doszło do przedwczesnego rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania w sprawie odszkodowania, albowiem organy nie ustaliły najistotniejszej dla wszczęcia i procedowania w tej sprawie okoliczności, a mianowicie czy pomiędzy współwłaścicielami a organem doszło do uzgodnienia kwestii odszkodowania przy zastosowaniu regulacji właściwych stosunkom cywilnym. Zdaniem Sądu, stanowisko organów obu instancji było nieprawidłowe i stanowiło wynik naruszenia przepisów postępowania administracyjnego dotyczącego gromadzenia dowodów oraz ich oceny, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, doprowadzając do wadliwego zastosowania art. 105 § 1 k.p.a. Biorąc zaś pod uwagę zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony, określoną w art. 81a k.p.a., Sąd nie mógł zaakceptować poczynionych przez organy w niniejszej sprawie ustaleń opartych wyłącznie na niepotwierdzonych dowodami przypuszczeniach. Sąd, odnosząc się do potraktowania przez organy treści pkt 2 decyzji podziałowej jako następczego potwierdzenia przyjęcia przez organ oświadczenia współwłaścicieli o zrzeczeniu się prawa do odszkodowania, które miało zostać złożone przed jej wydaniem, stwierdził, że w aktach nie zgromadzono żadnych dowodów, które potwierdzałyby złożenie przez wnioskodawców oświadczenia o zrzeczeniu się odszkodowania za przejętą nieruchomość, a domniemanie faktyczne w tym zakresie to za mało. Zdaniem Sądu, oświadczenie wnioskodawców odnotowane na decyzji podziałowej obejmujące akceptację tego rozstrzygnięcia i deklarację o nieodwoływaniu się od tej decyzji nie może być uznane za oświadczenie woli dotyczące zrzeczenia się prawa do odszkodowania. Sąd wyraźnie wskazał, że oświadczenie wnioskodawców wyraża wyłącznie akceptację treści decyzji oraz brak woli składania odwołania i odnosi się tylko do kwestii procesowych, których skutki nie rozciągają się na sferę czynności materialnoprawnych i nie wykraczają poza granice postępowania. W tych okolicznościach nieuprawnione jest wnioskowanie, że ogólnie wyrażana akceptacja decyzji jako aktu administracyjnego stanowi oświadczenie dotyczące zrzeczenia się prawa do odszkodowania. Interpretując oświadczenie o akceptacji decyzji należy zważyć, że zasadnicza prawnokształtująca treść decyzji podziałowej została zawarta w pkt 1 stanowiącym o zatwierdzeniu projektu podziału, a pkt 2 decyzji zawiera tylko zapisy o charakterze informacyjnym nie wprowadzającym żadnych zmian w sferze prawnej adresatów, a co wyłącznie potwierdzające zdarzenia relewantne prawnie, które miały miejsce wcześniej. Sąd wskazał, że nawet gdyby do zrzeczenia doszło to treść decyzji podziałowej nie mogłaby posłużyć do oceny oświadczenia wnioskodawców w tym zakresie, albowiem decyzja administracyjna wydana po doręczeniu oświadczenia woli nie należy do okoliczności, które w świetle Kodeksu cywilnego wpływałyby w determinujący sposób na ocenę prawną tego oświadczenia i jego skutki. W konsekwencji, Sąd zobowiązał organy do powtórzenia postępowania wyjaśniającego w kierunku wykazania, czy doszło pomiędzy współwłaścicielami dzielonej działki a organem do uzgodnienia kwestii odszkodowania za przejętą działkę drogową, które eliminowałoby możliwość ustalenia odszkodowania w odpowiedzi na wniosek skarżących. W tym kontekście Sąd zauważył, że w sytuacji, gdy przepisy nie stawiają wymagań formalnych dotyczących umowy zwolnienia z długu i możliwe jest zawarcie jej także ustnie, organ winien był rozważyć możliwość skorzystania z przesłuchania świadków, w tym pracowników organu, bądź z przesłuchania stron. Dopiero odpowiednio zgromadzony materiał dowodowy pozwalałby na dokonanie prawidłowych ustaleń faktycznych, w tym usunięcie stwierdzonych wątpliwości, względnie zastosowanie regulacji z art. 81a k.p.a. Sąd zwrócił przy tym uwagę na potrzebę posługiwania się aktualną numeracją ewidencyjną działki drogowej, albowiem z akt sprawy wynika, że działka nr [...] wskutek zmian ewidencyjnych otrzymała numer [...], czemu żaden z orzekających organów nie dał wyrazu w decyzjach. Ponownie rozpoznając sprawę Starosta przeprowadził dowody z przesłuchania świadków. W pierwszej kolejności, na wniosek Wójta Gminy Wejherowo, przesłuchano ówczesną kierownik Referatu Gospodarki Nieruchomościami i Ochrony Środowiska, która zajmowała się gospodarką nieruchomościami w Gminie Wejherowo. Świadek zeznała, że w badanym okresie nie zajmowała się zagadnieniami odszkodowań, "wszelkie kwestie związane z przejmowaniem gruntów pod drogi, a co za tym idzie odszkodowaniami, zrzeczeniami się odszkodowań, prowadzone były w Referacie Budownictwa. Sprawy te były rozpatrywane na etapie projektów podziałów". Zatwierdzaniem podziałów nieruchomości zajmował się zaś geodeta gminny. Kolejno, zgodnie z wnioskiem Wójta Gminy Wejherowo, przesłuchano ówczesnego Wójta Gminy Wejherowo, który wydał decyzję o zatwierdzeniu projektu podziału w 1995 r. Świadek zeznał, że nie pamięta konkretnie tej sprawy, jednakże "do wszystkich wnioskodawców kierowane były prośby, ustne bądź pisemne, odnośnie przekazania gruntu przeznaczonego pod drogę, nieodpłatnie". Świadek wyjaśnił, że "w wyniku podziału gruntów wzrastała znacznie wartość działek przeznaczonych pod zabudowę, natomiast Gmina przejmując drogi zobowiązana była utrzymywać je, mieszkaniec dodatkowo nie płacił już podatku za przekazane grunty". Zauważył ponadto, że mieszkańcy byli zainteresowani przekazaniem gruntu pod drogi, gdyż dzięki temu nowowydzielone działki miały bezpośredni dostęp do drogi publicznej, co powodowało większe zainteresowanie ewentualnych nabywców. Świadek wskazał, że nie pamięta, aby osobiście rozmawiał z ówczesnymi właścicielami nieruchomości na temat odszkodowania, jednakże jego zdaniem, "skoro taki jest zapis w decyzji, nie kwestionowany przez wnioskodawców podziału, którzy na decyzji napisali "jesteśmy zgodni co do danej decyzji, nie będziemy się odwoływali", to do takich uzgodnień doszło. Decyzja stała się ostateczna, strony nie wniosły odwołania". Następnie, również na wniosek Wójta Gminy Wejherowo, przesłuchano w charakterze świadka ówczesną geodetę gminnego, która uczestniczyła w procedurze zatwierdzania projektów podziałów nieruchomości, akceptowała je i przygotowywała treść decyzji. Z zeznań świadka wynika, że nie uczestniczyła ona w rozmowach dotyczących odszkodowania, nie pamięta tej konkretnej sprawy. Jak wskazała, "na wniosek właściciela, po złożeniu projektu podziału przez geodetę, zwracano się o opinię kierownika działu budownictwa, a następnie sporządzało się decyzję, którą podpisywał Wójt. Odszkodowanie (...) ustalane był przez pracowników obrotu nieruchomościami w porozumieniu z Wójtem". Wyjaśniając dalej przebieg procedury świadek zeznała: "do mnie docierał wniosek z projektem podziału oraz ustaleniami kwestii ewentualnego przejęcia drogi przez Gminę bez odszkodowania. Z wnioskodawcami widziałam się dopiero, kiedy przychodzili po odbiór decyzji, której nie kwestionowali. W tamtych czasach grunt pod drogę nie był cenny, zasadniczą wartość dla właścicieli miały wydzielone działki. Ludzie dzielili działki, żeby je sprzedać albo żeby ich dzieci mogły wybudować dom, więc droga, która była wydzielona była im do tego niezbędna bo podnosiła wartość wydzielonych działek, a sama w sobie nie miała wartości nominalnej, a jedynie wartość użytkową dla wydzielonych działek". Po wyczerpaniu środków dowodowych Starosta, zgodnie z art. 86 k.p.a., wezwał na przesłuchanie stronę – B. W., który w dniu zatwierdzania podziału był współwłaścicielem gruntu, który przeszedł na własność Gminy Wejherowo, a tym samym był stroną postępowania podziałowego. B. W. nie został jednak przesłuchany, gdyż korespondencja kilkukrotnie kierowana zarówno do pełnomocnika, jak i bezpośrednio do wezwanego nie była podejmowana przez adresatów. Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu decyzją z dnia 31 marca 2022 r. Starosta Wejherowski, wykonujący zadania z zakresu administracji publicznej, orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania na rzecz B. W. syna L. i E. w udziale 1/2 części oraz Z.K. córki L. i E. w udziale 1/4 części, za pozbawienie prawa własności działki nr [...] położonej w Bolszewie (obecnie działka nr [...] w Gościcinie) gmina Wejherowo, która została wydzielona pod drogę na podstawie decyzji Wójta Gminy Wejherowo nr RG.6011/49/95 z 30 maja 1995 r. o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] (dla której Sąd Rejonowy w Wejherowie Wydział Ksiąg Wieczystych prowadził księgę wieczystą KW [...]). Zdaniem Starosty, w realiach niniejszej sprawy doszło do załatwienia kwestii odszkodowania w trybie cywilnoprawnym. Jak wskazano, w latach 90-tych praktyką były bowiem uzgodnienia ustne, a w interesie podmiotu publicznoprawnego było, aby właściciele gruntów zgodzili się na przekazanie dróg bez odszkodowania. Natomiast właścicielowi zależało na wydzieleniu działek budowlanych, które zamierzał sprzedać. Warunkiem koniecznym było zapewnienie dojazdu do nich. W ocenie Starosty, okoliczności niniejszej sprawy wskazują na to, że wnioskodawcy poświęcili część swoich gruntów, gdyż zasadniczą wartość miały wydzielone działki budowlane, które właściciele przeznaczyli do zbycia. Z tego względu nie odwoływali się od decyzji, w której zapisano, że działka wydzielona pod drogę "przechodzi na własność Gminy Wejherowo - bez odszkodowania". Starosta nie ma wątpliwości, że rozmowy w tym zakresie musiały mieć miejsce. Strony, nie bez powodu, przez ponad 20 lat nie kwestionowały takiego stanu rzeczy. Zgromadzony materiał dowodowy łączy się w całość i wskazuje na załatwienie sprawy w trybie cywilnoprawnym. Starosta Wejherowski, kierując się doświadczeniem wynikającym z analizy akt ogromnej ilości spraw o odszkodowania za nieruchomości przejęte na rzecz podmiotów publicznoprawnych w latach 90-tych ubiegłego wieku, zwrócił uwagę, że ustalając stan faktyczny, należy mieć na uwadze, że w tamtym czasie nie istniały jeszcze standardy dokumentowania przeprowadzonych uzgodnień. Przybierały one formy o dużym zróżnicowaniu formalnym, jednak skutecznie potwierdzających czynności prawne. Jedną z nich było zamieszczanie wyniku uzgodnień w postaci zrzeczenia się w treści decyzji, jak to miało miejsce również w przedmiotowej sprawie, gdzie zapisano, że działka stanowiąca drogę "przechodzi na własność Gminy Wejherowo - bez odszkodowania". Zdaniem organu I instancji, zebrany materiał dowodowy wskazuje, że doszło do zrzeczenia się odszkodowania za działki wydzielone pod drogi przed wydaniem decyzji zatwierdzającej podział. Natomiast badanie okoliczności, w jakich doszło do zrzeczenia się odszkodowania nie jest rolą organów administracji publicznej, Starosta powinien jedynie wykazać, że takie zrzeczenie miało miejsce, co też uczyniono w toku przeprowadzania dowodów. Rozpoznając odwołanie wniesione przez Z. K., decyzją z 13 października 2023 r. Wojewoda Pomorski uchylił wyżej opisaną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji wskazując, że w niniejszej sprawie, na podstawie zgromadzonych przez Starostę dowodów, nie można stwierdzić jednoznacznie, że doszło pomiędzy stronami do uzgodnienia wysokości odszkodowania za przedmiotową nieruchomość (zrzeczenie się odszkodowania), co wykluczałoby możliwość jego ustalenia w postępowaniu administracyjnym. W pierwszej kolejności, w odniesieniu do treści decyzji podziałowej z 30 maja 1995 r. Wojewoda wskazał, iż oprócz rozstrzygnięcia w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości, Wójt orzekł nią również, w przedmiocie praw i obowiązków, co do których przepisy prawa nie dawały organom administracyjnym podstawy do władczego działania w formie decyzji administracyjnej, tj. w przedmiocie przejścia własności bez odszkodowania. Zdaniem organu odwoławczego, żaden przepis nie dawał podstawy do orzekania o przejściu prawa własności na określony podmiot, a tym bardziej do orzekania o przejściu własności bez odszkodowania w decyzji zatwierdzającej podział. Ponadto, osoby przesłuchane w charakterze świadków stwierdziły, że nie pamiętają rozmów w zakresie odszkodowanie lub nie mają wiedzy na ten temat. Natomiast zeznania R. L. i B. W. wykluczają się w kwestii tego, kto przeprowadzał rokowania w sprawie odszkodowania. Tym samym, w ocenie Wojewody, argumentacji Starosty nie można uznać za wystarczającą, aby umorzyć postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odszkodowania, tym bardziej, iż w aktach sprawy przesłanych przez Starostę wraz z odwołaniem, brak jest innych dokumentów świadczących, iż w wyniku uzgodnień stron doszło do zrzeczenia się odszkodowania za ww. działkę. Wojewoda wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji zobowiązany będzie wziąć pod uwagę rozważania organu odwoławczego oraz dokonać wnikliwego ustalenia stanu faktycznego. Jeżeli tak przeprowadzone postępowanie nie ujawni, że pomiędzy B. W. i Z. K. a Wójtem Gminy Wejherowo, doszło do uzgodnienia kwestii odszkodowania, przy zastosowaniu regulacji właściwych stosunkom cywilnym i nie będzie żadnego przekonywającego dowodu na te okoliczności, organ stosownie do art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami będzie miał możliwość wydania decyzji o odszkodowaniu na rzecz wnioskodawców. W sprzeciwie od powyższej decyzji Gmina Wejherowo zarzuciła naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. polegające na: 1. niezgodnym ze stanem faktycznym i prawnym w tej sprawie przyjęciem przez organ odwoławczy, że decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości, w wyniku którego powstała działka nr [...], będąca drogą dojazdową dla działek powstałych w wyniku podziału, nie mogła zawierać innych rozstrzygnięć poza podziałem, gdyż przepisy prawa nie dawały organom administracyjnym podstawy do władczego działania w formie decyzji administracyjnej, tj. w przedmiocie przejścia własności bez odszkodowania, w sytuacji, gdy w stosunku do przedmiotowej decyzji toczyło się postępowanie administracyjne o stwierdzenie nieważności pkt 2 decyzji i zakończyło się odmiennym, ostatecznym rozstrzygnięciem; 2. przyjęciu, wbrew materiałowi dowodowemu zebranemu w sprawie, że nie ma dowodów na uznanie, iż miały miejsce ustalenia cywilnoprawne między stronami dotyczące odszkodowania, gdy tymczasem na samej decyzji, w której znalazł się zapis o nieodpłatnym przejęciu drogi, zgodnie z wolą właścicieli, współwłaściciele oświadczyli, że zgadzają się z treścią decyzji i nie wniosą od niej odwołania, co świadczy, że potwierdzili tym samym, iż strony wcześniej ustnie uzgodniły kwestię odszkodowania (przed wydaniem decyzji) i doszły do porozumienia w tej mierze. Mając powyższe na uwadze Gmina Wejherowo wniosła o uchylenie decyzji i rozstrzygnięcie sprawy, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto, wniesiono o uwzględnienie dowodów, które nie były wcześniej przedstawiane, gdyż dopiero w kwestionowanej decyzji organ podniósł twierdzenia, z którymi sprzeciwiająca się nie zgadza, więc strona nie wiedziała, iż konieczne będzie ich przedstawienie w celu zaprzeczenia interpretacji organu odwoławczego. Gmina Wejherowo wniosła zatem o przeprowadzenie dowodu z ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 9 czerwca 2021 r., nr SKO Gd/691/21, odmawiającej stwierdzenia nieważności pkt. 2 decyzji Wójta Gminy Wejherowo z dnia 30 maja 1995 r., a także informacji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w sprawie o nr SKO Gd/691/21 z dnia 4 kwietnia 2023 r., że decyzja Wójta Gminy Wejherowo z dnia 30 maja 1995 r. nie została zaskarżona za pośrednictwem tego organu. Zdaniem Gminy Wejherowo, organ I instancji prawidłowo i wyczerpująco zebrał i ocenił stan faktyczny oraz wyciągnął właściwe wnioski, a w związku z tym nie naruszył przepisów postępowania. Jak wskazano, zgromadzony materiał dowodowy należy oceniać całościowo, co oznacza, że brak współpracy strony w korelacji z zeznaniem ówczesnego wójta gminy i geodetki gminy, która stwierdziła, że działki drogowe nie stanowiły dla właścicieli wartości, a jedynie miały stanowić zapewnienie dojazdu dla wydzielonych działek mieszkaniowych i podnosiły wartość tych działek, należy interpretować jako potwierdzenie woli właścicieli rezygnacji z odszkodowania. Zdaniem Gminy, organ II instancji pominął przy tym kwestię braku współpracy samej strony – B. W., który jako bezpośredni uczestnik postępowania podziałowego mógłby najwięcej wnieść do sprawy, ale nie był tym zainteresowany, czym potwierdził zgodność jego intencji z treścią pkt 2 decyzji podziałowej, w wyniku której powstała przedmiotowa droga. Wobec zaś upływu wielu lat od wydania przedmiotowej decyzji podziałowej nie ma już innych świadków, których zeznania pozwoliłyby na dokonanie innych ustaleń faktycznych w tej sprawie. Odnosząc się do stanowiska Wojewody Pomorskiego, że decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości, w wyniku którego powstała działka nr [...], nie mogła zawierać innych rozstrzygnięć poza podziałem, gdyż przepisy prawa nie dawały organom administracyjnym podstawy do władczego działania w formie decyzji administracyjnej, tj. w przedmiocie przejścia własności bez odszkodowania, Gmina Wejherowo, powołując się na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, odmawiającą stwierdzenia nieważności pkt 2 decyzji Wójta Gminy Wejherowo z 30 maja 1995 r. wskazała, że ww. decyzja, z funkcjonującym w obrocie prawnym zapisem pkt 2 o nieodpłatnym przejściu prawa własności wydzielonej drogi, posiada walor informacyjny. Tym samym, organ II instancji winien tak właśnie go traktować i dokonać interpretacji tego zapisu w kontekście całości zeznań świadków oraz pisemnego oświadczenia właścicieli na decyzji. W odpowiedzi na sprzeciw Wojewoda Pomorski wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw podlega uwzględnieniu, choć nie z przyczyn w nim wskazanych. Sądowej kontroli legalności poddano w niniejszej sprawie decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 13 października 2023 r., mocą której uchylono do ponownego rozpoznania decyzję Starosty Wejherowskiego z dnia 31 marca 2022 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania na rzecz B. W. i Z. K. za pozbawienie prawa własności działki nr [...], która została wydzielona pod drogę publiczną na podstawie decyzji Wójta gminy Wejherowo z dnia 30 maja 1995 r. o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W myśl art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zauważyć należy, że w sprawie zainicjowanej sprzeciwem istotne znaczenie ma zakres kontroli decyzji wydanej w trybie art. 138 § 2 k.p.a., określony w art. 64e p.p.s.a., z którego wynika, że rozpoznając sprzeciw, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., a nie rozstrzyga o materialnych prawach i obowiązkach stron. Tym niemniej, w świetle art. 138 § 2 k.p.a. konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, należy oceniać przez pryzmat przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie. Jeśli zakres postępowania wyjaśniającego determinują przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, kwestie materialnoprawne nie mogą być przez sąd administracyjny w ogóle zignorowane. W przeciwnym bowiem wypadku instytucja sprzeciwu, która ma na celu przyspieszenie całego postępowania, traci swoje znaczenie. Oznacza to, że art. 64e p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., ale czyni to w świetle przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie (zob. wyroki NSA z 13 lutego 2019 r., II OSK 132/19, z 26 listopada 2019 r., II OSK 3311/19 i z 19 lutego 2021 r., II OSK 286/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednakże należy podkreślić, że o ile skarga – w myśl art. 134 p.p.s.a. i art. 145 p.p.s.a. – otwiera postępowanie sądowoadministracyjne prowadzące do kontroli legalności decyzji administracyjnej pod kątem prawidłowego zastosowania przez organ przepisów prawa materialnego oraz norm o charakterze proceduralnym, o tyle art. 64e p.p.s.a. wyraźnie kontrolę sądową zawęża tylko do oceny przesłanek warunkujących wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Tym samym więc w postępowaniu sądowoadministracyjnym wywołanym wniesieniem sprzeciwu nie podlegają weryfikacji zarzuty dotyczące zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego oraz przepisów procesowych – w zakresie wiążącym się z merytorycznym rozpoznaniem przedmiotowej sprawy administracyjnej. Szersza kontrola sądowa, mająca wpływ na prawa i obowiązki stron w danej sprawie, jest bowiem możliwa dopiero w postępowaniu ze skargi na decyzję ostateczną, kończącą postępowanie administracyjne, w którym zagwarantowane jest prawo do sądu dla wszystkich stron uczestniczących w danym postępowaniu administracyjnym oraz zrealizowana jest pełna dwuinstancyjność postępowania sądowego (por. wyrok NSA z 9 listopada 2021 r., II OSK 2311/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd administracyjny w ramach kontroli zgodności z prawem rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. ocenia, czy organ odwoławczy winien był podjąć merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, czy też zaszła konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego w takim zakresie, który z uwagi na obowiązek zachowania dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.) oraz wyjaśnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), uzasadniał przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a jednocześnie w postępowaniu przed organem I instancji doszło do takich uchybień natury proceduralnej, które spowodowały, że zakres okoliczności pozostałych do wyjaśnienia ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję kasacyjną doszedł do wniosku, że wydano ją z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a., albowiem w uwarunkowaniach faktycznych i prawnych sprawy organ odwoławczy miał kompetencje do tego, aby sprawę rozstrzygnąć merytorycznie po ewentualnym przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w trybie i na zasadach art. 136 § 1 k.p.a. Organ odwoławczy co do zasady, a wynika to z treści art. 138 § 1 k.p.a., jest organem merytorycznie rozstrzygającym sprawę. Odstępstwem od tej zasady jest, wynikające z art. 138 § 2 k.p.a., uprawnienie organu odwoławczego do wydania decyzji kasacyjnej. Konstrukcja prawna decyzji kasacyjnej podejmowanej na podstawie wskazanego przepisu opiera się na dwóch kumulatywnych przesłankach, a mianowicie: wydaniu decyzji I instancji z naruszeniem przepisów postępowania, czyli przepisów kodeksowych lub przepisów o postępowaniu zawartych w ustawach szczególnych, oraz uznaniu przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wobec tego samo naruszenie przepisów postępowania przez organ I instancji, chociaż jest konieczną przesłanką uchylenia decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą do podjęcia przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Zakończenie postępowania odwoławczego wydaniem tego typu decyzji wymaga bowiem dodatkowo stwierdzenia, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Chodzi więc o sytuację, w której zasada dwuinstancyjności postępowania wyłącza przeprowadzenie postępowania dowodowego, którego zakres obejmuje okoliczności mające istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego nie może być jednak rozumiana w ten sposób, że wszystkie istotne dowody powinny zostać przeprowadzone w postępowaniu przed organem I instancji, a rolą organu odwoławczego jest tylko dokonanie kontroli rozstrzygnięcia organu I instancji. Zasady tej nie można również interpretować w ten sposób, że każdy dowód w sprawie musi być przeprowadzony i oceniony zarówno przez organ I, jak i II instancji. Konkluzja taka nie tylko, że byłaby sprzeczna z zasadą szybkości postępowania administracyjnego (art. 12 § 1 k.p.a.), ale i byłaby nie do pogodzenia z art. 136 § 1 k.p.a. Konieczność przeprowadzenia dowodu, uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania lub uzupełnienia rozstrzygnięcia mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego i wyłącza dopuszczalność kasacji decyzji (zob. wyrok NSA z 21 czerwca 1999 r., IV SA 1606/96, wyrok NSA z 17 października 1996 r., I SA/Po 234/96, wyrok NSA z 30 września 1999 r., IV SA 1591/97). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że Starosta orzekając, związany oceną prawną oraz wskazaniami tutejszego Sądu sformułowanymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 maja 2020 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 59/20, przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe odbierając zeznania od świadków w osobach Wójta Gminy Wejherowo, który wydał decyzję o zatwierdzeniu projektu podziału z dnia 30 maja 1995 r., oraz geodety gminnego, którzy wyjaśnili, że nie pamiętają tej konkretniej sprawy podziału ani kwestii odszkodowania z nią związanej, ale z towarzyszącej wszystkim podziałom procedury wynikało, że do wszystkich wnioskodawców były kierowane prośby o przekazanie gruntu przeznaczonego pod drogę nieodpłatnie. Starosta, pomimo starań, nie przeprowadził dowodu z przesłuchania wnioskodawcy B. W. ze względu na brak odbioru korespondencji przez niego. Na podstawie tak zgromadzonego materiału dowodowego, skonfrontowanego z treścią decyzji podziałowej, w której wskazano, że "działka przeszła na własność Gminy – bez odszkodowania" z umieszczonymi na niej adnotacjami wnioskodawców: "Jesteśmy zgodni co do danej decyzji, nie będziemy się odwoływali" opatrzonymi datą i ich podpisami, Starosta uznał, że doszło do zrzeczenia się w cywilnoprawnej formie odszkodowania przez wnioskodawców, co stoi na przeszkodzie pozytywnemu rozpoznaniu ich wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną w trybie administracyjnoprawnym. W tych okolicznościach Wojewoda Pomorski rozpoznając odwołanie skarżących uwzględnił ich zarzuty odnośnie stwierdzenia, że kwestia odszkodowania została z wnioskodawcami uregulowana na drodze cywilnoprawnej poprzez fakt, że doszło do zrzeczenia się przez nich odszkodowania. Organ odwoławczy uznał, że stwierdzenie, że doszło do zrzeczenia się przez wnioskodawców odszkodowania w oparciu o treści sentencji decyzji oraz adnotacji na niej umieszczonych, jest niewiarygodne. Również zeznania świadków, którzy nie posiadali wiedzy odnośnie konkretnych okoliczności przedmiotowego podziału, nie mogły posłużyć do kategorycznych ustaleń, że do zrzeczenia doszło. Wojewoda przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Staroście polecił mu dokonanie wnikliwych ustaleń stanu faktycznego. O ile co do zasady, należy zgodzić się ze stanowiskiem Wojewody, że decyzja Starosty ze względów procesowych nie jest prawidłowa, albowiem zeznania świadków pozyskane w sprawie nie mogły zaświadczyć w sposób niewątpliwy, że doszło do złożenia przez wnioskodawców oświadczenia o zrzeczeniu się odszkodowania, a wywodzeniu twierdzeń o zrzeczeniu się odszkodowania z treści decyzji podziałowej oraz poczynionych na niej adnotacji przeciwstawił się Sąd w wiążącym wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 59/20, o tyle Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podzielił wyrażonej w decyzji kasacyjnej Wojewody potrzeby uchylenia decyzji Starosty z dnia 31 marca 2022 r i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Konieczność taka powstaje bowiem wyłącznie wówczas, gdy ze względu na naruszenia prawa procesowego do rozpoznania pozostał taki zakres sprawy, który ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zdaniem Sądu natomiast, biorąc pod uwagę wytyczne sformułowane w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 59/20, okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy wymagały wyłącznie uzupełnienia materiału dowodowego, do czego uprawnionym jest organ odwoławczy w świetle dyspozycji art. 136 § 1 k.p.a. i co daje podstawy do podjęcia przez ten organ rozstrzygnięcia merytorycznego z katalogu określonego w art. 138 § 1 k.p.a. Tutejszy Sąd we wskazanym wyżej wyroku w sposób wiążący wypowiedział się odnośnie tego, że treść decyzji podziałowej i adnotacji na niej poczynionych nie potwierdza, że wnioskodawcy zrzekli się odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną na rzecz gminy. W tej sytuacji Sąd polecił przeprowadzić postępowanie dowodowe z możliwością skorzystania ze wszelkich środków dowodowych. Skoro zaś ze zgromadzonych zeznań świadków nie wynika w sposób niewątpliwy, że wnioskodawcy zrzekli się odszkodowania za przejętą nieruchomość, a poszukiwania dokumentów odnoszących się do tej okoliczności nie dały rezultatu, to zadaniem organu odwoławczego było w pierwszej kolejności uzupełnienie materiału dowodowego, jeśli stwierdziłby, że istnieją jeszcze źródła dowodowe, które mogłyby dostarczyć informacji istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, i załatwienie jej decyzją o treści określonej w art. 138 k.p.a. adekwatnie do wyników postępowania wyjaśniającego. Z uzasadnienia decyzji kasacyjnej wynika, że organ odwoławczy nie przesądził merytorycznego sposobu rozstrzygnięcia sprawy, w tym nie wskazał, że ziściły się przesłanki przyznania odszkodowania, co uzasadniałoby wydanie decyzji kasacyjnej i załatwienie sprawy przez organ I instancji ze względu na konieczność oszacowania wartości nieruchomości, stanowiącej kluczową przesłankę ustalenia wysokości odszkodowania. Wówczas nie byłoby możliwości zastosowania przez Wojewodę przepisu art. 136 § 1 k.p.a. Jednak z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Wojewoda w uzasadnieniu decyzji wyraził bowiem potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego. Polecił organowi I instancji "dokonać wnikliwego ustalenia stanu faktycznego" ponad to, co zostało już wyrażone w uzasadnieniu decyzji Starosty i dopiero wówczas, na podstawie wyników tak przeprowadzonego postępowania, ustalić, czy pomiędzy wnioskodawcami a Wójtem Gminy doszło do uzgodnienia kwestii odszkodowania. Z tego wynika, że Wojewoda dostrzegając braki w zgromadzonym materiale dowodowym i możliwości jego uzupełnienia, scedował przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego na organ I instancji w sposób nieprawidłowy zwalniając się z realizacji ustawowych obowiązków spoczywających na nim z mocy art. 136 § 1 k.p.a., a ujawnione okoliczności faktyczne sprawy nie wskazują na przeszkody, które uniemożliwiłyby mu zastosowanie powyższego przepisu. Gdy organ odwoławczy dysponuje prawną możliwością przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, wydanie decyzji kasacyjnej stanowi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, braki w postępowaniu dowodowym nie mogą stanowić podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. w sytuacji, gdy organ odwoławczy ma możliwość skorzystania z art. 136 § 1 k.p.a. Tym samym, zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. poprzedzone być powinno wykazaniem, że ewentualne postępowanie dowodowe przeprowadzone w oparciu o przepis art. 136 § 1 k.p.a. będzie niewystarczające (por. wyrok NSA z 9 maja 2023 r., I OSK 489/23, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W kwestionowanej decyzji Wojewoda nie uzasadnił w żaden sposób, dlaczego nie przeprowadził uzupełniającego postępowania dowodowego we własnym zakresie, względnie dlaczego nie zlecił przeprowadzenia tego postępowania organowi I instancji na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. W istocie zatem sformułowany w sprzeciwie zarzut naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. okazał się skuteczny, bowiem stanowisko organu odwoławczego co do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania nie mogło zostać uznane za prawidłowe, choć nie z przyczyn wskazanych przez skarżącą Gminę. Z uwagi na wskazane wyżej istotne naruszenie przepisu art. 138 § 2 k.p.a. Sąd uwzględnił sprzeciw i uchylił zaskarżoną decyzję w całości na podstawie art. 151a § 1 zd. 1 p.p.s.a. Pozostałe materialnoprawne i procesowe zarzuty sprzeciwu nie miały wpływu na ocenę legalności decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., a Sąd nie mógł się ustosunkować do kwestii materialnoprawnych nimi objętych, albowiem nie dopuszcza tego przepis art. 64e p.p.s.a. ograniczając sądową kontrolę legalności decyzji kasacyjnej wyłącznie do oceny istnienia przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Rozpoznanie takich zarzutów skarżącej będzie możliwe dopiero w sprawie ze skargi na decyzję ostateczną merytorycznie załatwiającą wniosek o odszkodowanie, wydaną w następstwie przedmiotowego wyroku. Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy zastosuje się do oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania wynikających z uzasadnienia niniejszego wyroku i rozpozna sprawę w jej całokształcie. Podkreślić przy tym należy, że przedmiotem rozważań Sądu w niniejszej sprawie uczyniono kwestie materialnoprawne tylko w takim zakresie, w jakim było to niezbędne dla oceny legalności zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej Gminy Wejherowo kwotę 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na którą składa się wpis sądowy od sprzeciwu oraz wynagrodzenie pełnomocnika ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935). Sąd rozpoznał sprzeciw na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 64d § 1 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI