II SA/Gd 1004/02

II SA/Gd 1004/02 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2005-04-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-04-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jacek Hyla /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Retyk
Mariola Jaroszewska
Symbol z opisem
6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.) Sędziowie : WSA Mariola Jaroszewska Asesor WSA Krzysztof Retyk Protokolant: Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 marca 2002r., nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Zarządu Miasta z 10 stycznia 2002 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 10 stycznia 2002 r. nr [...] Zarząd Miasta ustalił opłaty adiacenckie z tytułu wybudowania sieci gazowej w ulicy [...] dla R. R. w kwocie 200 złotych. W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż R. R. jest współwłaścicielem w 1/3 części nieruchomości o powierzchni 1 536 m2, położonej w W. przy ulicy [...] [...] i zapisanej w księdze wieczystej nr [...]. Organ wskazał, iż w marcu 1999 r. ulica została wyposażona w instalację gazową, w związku z czym wystąpił obowiązek partycypowania w kosztach budowy tego urządzenia. Wysokość opłaty adiacenckiej ustalona została w opracowanej przez biegłego opinii szacunkowej. Organ nadto wskazał, iż opłata ta może zostać rozłożona raty roczne płatne w okresie do 10 lat.
W odwołaniu R. R. podniósł, iż w myśl art. 145 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia urządzenia lub modernizacji, albo stworzenia warunków do podłączenia do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. W związku z tym wskazał, iż w jego przypadku 3 lata minęły w grudniu 2001 roku, bowiem instalacja gazowa została założona w czwartym kwartale 1998 r., a nie jak wskazał organ pierwszej instancji w marcu 1999 r. Nadto wskazał, iż zgodnie z art. 148 ust. 4 cytowanej ustawy, na poczet opłaty adiacenckiej zalicza się wartość świadczeń wniesionych przez właściciela w gotówce lub w naturze na rzecz budowy urządzenia infrastruktury technicznej. Świadczenie takie zostało przez niego poniesione, gdyż zapłacił za wykonaną usługę przyłączenia gazu do budynku, nie korzystając z żadnej dotacji. Odwołujący zarzucił, iż wniesione świadczenie nie zostało ujęte przy ustalaniu opłaty adiacenckiej.
Decyzją z dnia 7 marca 2002 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ, powołując się na treść art. 144 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podniósł, iż partycypowanie w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej przez wnoszenie opłat adiacenckich jest obligatoryjne i nie jest uzależnione od tego, czy osoba zobowiązana do wniesienia opłaty adiacenckiej bezpośrednio korzysta z tych urządzeń. Przesłanką, ustalenia obowiązku uiszczenia opłaty adiacenckiej, a także podstawą określenia jej wysokości jest wzrost wartości nieruchomości spowodowany wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej. Podstawą ustalenia wysokości opłaty, w myśl art. 146 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, jest uchwała Rady Gminy określająca jej stawki procentowe i - w niniejszej sprawie - stawka ta została ustalona na podstawie uchwały Rady Miejskiej z dnia 27 kwietnia 2001 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat adiacenckich - na poziomie 50 % różnicy wartości nieruchomości przed i po wybudowaniu tych urządzeń. Organ odwoławczy podkreślił, iż uprawniony rzeczoznawca określił wzrost wartości nieruchomości na kwotę 400 złotych dla R. R., a zatem wysokość obciążającej go opłaty adiacenckiej stanowi kwotę 200 złotych. Ponadto organ wskazał, iż błędne jest powoływanie się przez strony na treść art. 148 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż przyłączenie do sieci gazowej nie jest obligatoryjne, lecz związane z wyborem strony, która chce z gazociągu skorzystać. Nie jest więc uzasadnionym zaliczenie tych kosztów na poczet opłaty adiacenckiej. Nadto, organ podał, że z akt sprawy wynika, iż wybudowanie gazociągu wraz z przyłączami nastąpiło do dnia 29 marca 1999 r., tj. od dnia końcowego odbioru obiektu. W tej sytuacji za nieuzasadniony uznać należy zarzut, że nastąpiło przedawnienie prawa do ustalenia opłaty adiacenckiej.
W swej skardze R. R. stwierdził, iż w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji nie wyjaśniono, co należy rozumieć przez termin "stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do określonego urządzenia infrastruktury technicznej", a także kiedy zachodzi moment pozwalający organom ustalić opłatę adiacencką związaną z tym 'urządzeniem. Wskazując na treść art.148 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami skarżący podał, że poniesione koszty związane z doprowadzeniem gazu do budynku są świadczeniem na rzecz budowy poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej w rozumieniu tego przepisu i jako takie winny być zaliczone na poczet opłaty adiacenckiej. Nadto podał, iż w 1998 r. w ulicy wybudowano kanał gazowy bez odgałęzień, zaś on zlecił wykopanie przyłącza gazu do swojego budynku mieszkalnego, za którą to usługę zapłacili. W ocenie skarżącego, wykonanie przyłącza gazowego na koszt właściciela może być traktowane jako jego udział w budowie gazociągu. Wskazał, iż w chwili podejmowania decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej nie był już właścicielem przyłącza, gdyż zgodnie z obowiązującym prawem przekazał przyłącze nieodpłatnie w dniu 4 maja 1999 r. na rzecz A S.A. w W. O.Z. G. w B. Zdaniem skarżącego, uczestniczy on dwukrotnie w kosztach budowy gazociągu - raz w postaci opłat adiacenckich, zaś drugi raz - w postaci pokrycia kosztów budowy przyłącza. Skarżący, wołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2000 r. wskazał, że warunki do podłączenia nieruchomości do sieci gazowej nie zostały stworzone, gdyż brak jest podłączenia do budynku, które umożliwiłoby przyłączenie urządzeń gazowych zainstalowanych w budynku.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniach zaskarżonej decyzji.
Stosownie do przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zmianami) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 'Ze zmianami).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (DZ. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Kwestię uczestniczenia w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej regulują przepisy rozdziału 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., nr 46, poz. 543 ze zmianami), zwanej dalej ustawą. Zgodnie z treścią art. 143 ust. 1 ustawy, przepisy tego rozdziału stosuje się do nieruchomości bez względu na ich rodzaj i położenie, jeżeli urządzenia infrastruktury technicznej zostały wybudowane z udziałem środków Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, z wyłączeniem nieruchomości przeznaczonych w planie miejscowym na cele rolne i leśne. Przez budowę urządzeń infrastruktury technicznej rozumie się urządzenie albo modernizację drogi oraz wybudowanie pod ziemią, na ziemi albo nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych. W tak rozumianych kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej właściciele nieruchomości uczestniczą przez wnoszenie na rzecz gminy opłat adiacenckich (art. 144 ust. 1 ustawy). Zgodnie z treścią art. 145 ust. 1 i 2 ustawy, zarząd gminy może, w drodze decyzji, ustalić opłatę adiacencką każdorazowo po urządzeniu lub modernizacji drogi albo po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury techoicznj. Ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia urządzenia lub modernizacji drogi albo od stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. Ustalenie i wysokość tej opłaty zależą od wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego budową urządzeń infrastruktury technicznej (art. 146 ust. 1 ustawy). Z kolei, zgodnie z treścią art. 148 ust. 4 ustawy na poczet opłaty adiacenckiej zalicza się wartość świadczeń wniesionych przez właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, w gotówce lub w naturze, na rzecz budowy poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej.
W orzecznictwie ugruntował się już pogląd, wypracowany na tle spraw dotyczących podłączenia budynków do sieci kanalizacyjnej, ale mający na zasadzie analogii zastosowanej w niniejszym stanie faktycznym, że stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do odpowiedniego urządzenia infrastruktury technicznej, umożliwiających wymierzenie przez zarząd gminy opłaty adiacenckiej na podstawie art. 145 ust. 1 ustawy, to wykonanie tego urządzenia wraz z przyłączami (przykanalikami) do poszczególnych nieruchomości znajdujących się w zasięgu tego urządzenia (por. uchwała NSA z dnia 5 czerwca 2000r., sygn. OPK 4/00, opublikowana w ONSA 2000/4/143). Innymi słowy, odnosząc powyższy pogląd do budowy sieci gazowej oznacza to, że jednostkę samorządu terytorialnego obciążać powinny koszty nie tylko wybudowania samego rurociągu gazowego głównego ale także i przyłączy gazowych, które pozwolą na bezpośrednie podłączenie nieruchomości do tegoż rurociągu. Zatem stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do sieci gazowej polega na doprowadzeniu stosownego odgałęzienia od rurociągu głównego do zaworu położonego przy granicy nieruchomości nieruchomości. Jeśli część lub całość kosztów czynności służących doprowadzeniu instalacji do granicy nieruchomości poniósł jej właściciel to koszty te zgodnie z art. 148 ust. 4 ustawy powinny zostać zaliczone na poczet opłaty adiacenckiej.
Odnosząc się natomiast do zarzutu przedawnienia podnoszonego w skardze należy wskazać, że możliwość podłączenia nieruchomości do sieci gazowej powstaje niewątpliwie z chwilą formalnego zakończenia inwestycji, a zatem po dokonaniu wymaganych przepisami odbiorów. Skoro tak, to termin przedawnienia rozpoczął się w powołanej przez organ dacie uwidocznionej w protokole odbioru, a nie w dacie faktycznego zakończenia prac budowlanych przy budowie instalacji.
Ze złożonych przy odwołaniu od decyzji organu I instancji dokumentów, a w szczególności z rachunku uproszczonego nr [...] wynika, iż w dniu 22 października 1998r. współwłaściciel budynku przy ulicy [...] w W. A. R. zlecił wykonanie przyłącza gazu do tej nieruchomości. Za powyższą usługę, wykonaną w grudniu 1998 r., zapłacono kwotę 2049,20 zł. Odwołanie zostało złożone wspólnie przez wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, w tym skarżącego i wskazano w nim, że wszyscy oni ponieśli koszty budowy przyłącza gazowego, które znajdują potwierdzenie w powoływanym rachunku. Wyjaśnienia wymagało zatem to w jakim zakresie skarżący ewentualnie partycypował w omawianych kosztach i oraz to jaki był zakres wykonanych na zlecenie właścicieli robót. Gdyby bowiem okazało się, że przyłącze, o którym mowa w omawianym rachunku prowadzi do granic nieruchomości której współwłaścicielem jest skarżący i uczestniczyłby w kosztach jego budowy, to oczywiście zgodnie z art. 148 ust. 4 ustawy, świadczenie poniesione przez niego na ten cel powinno podlegać w całości zaliczeniu na poczet opłaty adiacenckiej. Gdyby natomiast uiszczona kwota stanowić miała także zapłatę za czynności dotyczące budowy sieci gazowej w obrębie nieruchomości, to zaliczeniu na poczet opłaty adiacenckiej podlegałaby jedynie ta część poniesionych kosztów, która związana jest z doprowadzeniem sieci do granic nieruchomości.
Słusznie argumentuje skarżący, że przyjęcie stanowiska, które w niniejszej sprawie zajęły organy administracji, prowadziłoby do sytuacji, w której właściciel nieruchomości dwukrotnie uczestniczyłby w kosztach budowy rurociągu gazowego: raz w postaci' pokrycia kosztów budowy przyłączy - wskutek wybudowania samego rurociągu, a drugi raz - w postaci opłat adiacenckich.
Rozstrzygające sprawę organy administracji naruszyły zatem przepisy postępowania - a konkretnie art. 7 i 77 k.p.a. w ten sposób, że nie ustaliły, czy i w jakim zakresie skarżący poniósł koszty budowy instalacji gazowej i czy ewentualnie współfinansowana przez niego inwestycja obejmuje także czynności, które zgodnie z powyższymi rozważaniami powinny zostać wykonane na koszt gminy.
Mając powyższe rozważania na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Na podstawie art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy administracji winny ustalając wysokość opłaty adiacenckiej ocenić, czy i w jakim zakresie skarżący poniósł koszty budowy instalacji gazowej i czy ewentualnie współfinansowana przez niego inwestycja obejmuje także czynności, które powinny zostać wykonane na koszt gminy. Wynik dokonanych ustaleń powinien zostać uwzględniony przy wymiarze opłaty adiacenckiej zgodnie z art. 148 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami.