II SA/Łd 993/07

II SA/Łd 993/07 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2007-12-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-11-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Barbara Rymaszewska /przewodniczący/
Renata Kubot-Szustowska
Sławomir Wojciechowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 443/08 - Wyrok NSA z 2009-03-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonego postanowienia na posiedzeniu niejawnym
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 156 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 21 grudnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Protokolant asystent sędziego Piotr Pietrasik po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2007 roku na rozprawie sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia stwierdzającego przymiot ostateczności aktu własności ziemi stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 4 lipca 2005 r. S. S. wystąpiła do Burmistrza [...] o wydanie prawomocnych aktów własności ziemi wydanych przez Naczelnika Miasta i Gminy w W. w dniu 10 marca 1981r. o numerach RLS.7010/368/383/81, RLS 7010/369/384/81, RLS 7010/373/388/81. W piśmie z 22 lipca 2005 r. wnioskodawczyni zażądała odnośnie wymienionych aktów własności przeprowadzenia postępowania określonego w art. 1, art. 5, art. 8, art. 12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250) oraz art. 37 ustawy z dnia 28 maja 1975r. (Dz. U. Nr 16, poz. 91). Wnioskodawczyni podniosła, iż na drugiej stronie aktów w pkt 5 uwag stwierdza się, iż z chwilą gdy akt własności ziemi stanie się ostateczny, należy go zaopatrzyć w klauzulę wykonalności. Zdaniem S. S. akt własności wydany w dniu 10 marca 1981r. stał się prawomocny z dniem 1 kwietnia 1981r.
W piśmie z dnia 10 sierpnia 2005r. S. S. ponownie wniosła o wydanie aktów własności ziemi z klauzulą wykonalności wskazując, iż są one niezbędne do założenia księgi wieczystej, nadto iż toczy się postępowanie w sprawie uregulowania wpisu do ewidencji gruntów i budynków. Wnioskodawczyni wskazała, iż została wezwana przez organ do dostarczenia prawomocnych aktów własności ziemi.
Postanowieniem z dnia [...]., [...] Burmistrz W. odmówił wydania zaświadczenia stwierdzającego, iż od decyzji - aktów własności ziemi nr RLS.7010/368/383/81, RLS.7010/369/384/81 i RLS.7010/373/388/81 wydanych przez Naczelnika Miasta i Gminy W. w dniu 10 marca 1981r., nie wpłynęły odwołania, a tym samym uzyskały one przymiot ostateczności.
W zażaleniu na powyższe postanowienie S. S. zarzuciła, że domagała się nadania klauzuli wykonalności w/w aktów własności ziemi, a nie wydania zaświadczenia, a ponadto, że brak w aktach sprawy aktu własności ziemi na nazwisko M. B., oraz że odwołanie składała tylko I. G. od swojego aktu własności ziemi, a nie od aktu własności RLS 7010/373/388/81 i pozostałych aktów.
Postanowieniem z dnia [...] r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę organowi l instancji do ponownego rozpatrzenia.
W dniu 12 lutego 2007r. Burmistrz W. skierował do Z. P., J. G., D. G.-K., A. B., Spółki akcyjnej A. w W., D. i M. M. zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego zawiadamiając o toczącym się postępowaniu wszczętym z wniosku S. S..
Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie oznaczonej sygn. akt II SA/Łd 180/06 odrzucił skargę S. S. na ww. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S..
W dniu 30 listopada 2006 r. Burmistrz W. na wniosek S. S. zawiesił postępowanie w sprawie dotyczącej aktów własności ziemi Nr RLS 7010/368/383/81 i RLS 7010/373/388/81. Postępowanie dalej toczyło się wyłącznie w odniesieniu do aktu własności ziemi Nr RLS 7010/369/384/81.
W dniu [...]. Burmistrz [...] działając na podstawie art. 219 k.p.a. wydał jako organ pierwszoinstancyjny postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o treści żądanej przez wnioskodawczynię tj. zaświadczenia stwierdzającego, iż od decyzji – aktu własności ziemi o nr RLS. 7010/369/384/81 wydanego przez Naczelnika Miasta i Gminy W. nie wniesiono odwołania, a tym samym zyskał on przymiot ostateczności. Postanowienie zostało skierowane do wnioskodawczyni oraz pozostałych podmiotów zawiadomionych o postępowaniu.
W zażaleniu na powyższe postanowienie S. S. zarzuciła, że jest ono krzywdzące, bo pomylono pojęcie jej własności z własnością I. G., nadto zarzuciła, iż nie przeanalizowano wszystkich dostępnych dokumentów.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...]r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 144, art. 217 § 1, § 2 pkt 2 i art. 218, art. 219 ustawy z dnia z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) uchyliło zaskarżone postanowienie w całości.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz następujące ustalenia faktyczne poczynione w sprawie i ich ocenę:
W latach 1974 - 1981 r. Naczelnik Powiatu w W. na wniosek spadkobierców P. P. prowadził postępowania dotyczące uregulowania stanu prawnego gospodarstwa rolnego o powierzchni około 10 ha położonego we wsi P. zapisane pod poz. 729 rejestru na nazwisko spadkobierców P. P. s. A.. P. P. zmarł 5 marca 1952 r. Zgodnie z rozporządzeniem testamentowym spadkobiercami po zmarłym na podstawie postanowienia sądowego z dnia 20 lutego 1955 r., sygn. akt Ns 771/52 byli syn P.P. oraz córki: S. P., H. P., W. P., I. G., E. S. i M. B.. W dniu 25 listopada 1965 r. zmarł syn P. P.. W wyniku prowadzonego postępowania wydano akty własności ziemi:
1) ON 451/1198/1072/74 z 27 lipca 1974 r. na H. P. co do powierzchni 0,8427 ha, Nr działki 2558,
2) ON 431/1320/1142/74 z dnia 30 lipca 1974 r. na areał 9,30 ha na rzecz M.B. (dz. 412, 600, 772, 410, 438, 620, 648,773),
3) Nr RLS 7010/368/383/81 z 10 marca 1981 r. na S. P. na areał 1,68 ha (działki nr 606, 607, 959, 992, 993),
4) Nr RLS 7010/370/385/81 z 10 marca 1981 r. na W. P., na areał 1,50 ha (działki nr 608, 609, 760, 994, 995),
5) Nr RLS 7010/371/371/386/81 z 10 marca 1981 r. na H. P. na areał 1,54 ha (działki Nr 610, 611, 761, 996, 997),
6) Nr RLS 7010/372/387/8 na I. G. na areał 1,73 ha, dotyczący działek nr 614, 615, 763, 1000 i 1001,
7) Nr RLS 7010/369/384/81 z 10 marca 1981 r. na S. S. na areał 1,66 ha, dotyczący działek nr 616, 617, 764, 1002 i 1003,
8) Nr RLS 7010/374/389/81 z 10 marca 1981 r. na H. P., S. P., W. P., S. S., M. B. i I. G. na areał 3,04 ha (działki nr 612, 613, 762/2, 998, 999),
9) Akt własności RLS 7010/373/388/81 z 10 marca 1981 r. uwłaszczający H. P., S. P., W. P. i S. S. na areał 0,30 ha nr działki 762/1 wraz z zabudowaniami.
Wydane decyzje, za wyjątkiem ON 1320/1142/74, obejmują stan posiadania na dzień wejścia w życie ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, tj. 4 listopada 1971 r., przed scaleniem gruntów wsi P., które nastąpiło po wejściu w życie ustawy uwłaszczeniowej.
Naczelnik Powiatu W. w dniu 27 lipca 1974 r. w sprawie ON. 451/1198/1072/74 aktem własności ziemi stwierdził, że H. P. c. P. stała się z mocy prawa właścicielem gruntu o powierzchni 0,6691 ha, oznaczonego w rejestrze pod poz. 729 - numerami działek 1676, 2078, 2558/9.
Postanowieniem z dnia 19 lutego 1975 r., znak: ON. 451/1198/1072/74 Naczelnik Powiatu z urzędu sprostował oczywistą omyłkę w powyższym akcie własności ziemi z 27 lipca 1974 r. w ten sposób, że zamiast działki Nr 2558/9 o pow. 0,6991 wpisał Nr 2558 o pow. 0,8427 ha. Na akcie i postanowieniu o sprostowaniu istnieje adnotacja o treści: "Klauzula wykonalności. Niniejsza decyzja jest ostateczna i podlega wykonaniu dnia 30 sierpnia 1974 r." i "18 marca 1975 r.".
W dniu 8 kwietnia 1975 r. S. S. odwołała się od powyższego aktu własności w sprawie 451/1198/1072/74. To odwołanie w dniu 10 lutego 1976 r. przy piśmie ON 451/126/76 zostało przesłane do Wojewódzkiej Komisji d/s Uwłaszczeń w K.. Wojewódzka Komisja zakwalifikowała odwołanie jako wniosek o wznowienie postępowania w sprawie ON 451/1198/1072/74 i przesłała do załatwienia sprawę przez Naczelnika Miasta i Gminy W. w dniu 26 kwietnia 1976 r. Naczelnik w dniu 2 lutego 1981 r. wszczął z urzędu postępowanie pod numerem ON 451/1198/1072/72/81 w sprawie uregulowania własności gospodarstwa rolnego o pow. 3,34 ha poz. rej. 104. Następnie to postępowanie uległo rozdzieleniu na dwa postępowania - pierwsze co do powierzchni 3,04 ha (działki Nr 612, 613, 762/2, 998, 999 obręb 104 otrzymało numer sprawy RLS 7010/374/389/81 (akt własności z 10 marca 1981 r.) i drugie co do areału 0,30 ha nr działki 762/1 obręb 104 otrzymało Nr RLS 7010/373/388/81 (akt własności z 10 marca 1981 r.).
Także w dniu 10 marca 1981 r. Naczelnik Miasta i Gminy w W. aktem własności ziemi Nr RLS.7010 372/387/81 uwłaszczył I. G. z d. P. nieruchomością o pow. 1,73 ha położoną w P., oznaczona Nr 614, 615, 763, 1000 i 1001. Wojewódzka Komisja d/s Uwłaszczeń w K. w dniu 8 kwietnia 1982 r., znak: [...] utrzymała w mocy powyższy akt własności Nr 372/387/81. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w Warszawie w dniu 27 października 1982 r., stwierdził nieważność powyższej decyzji Wojewódzkiej Komisji do spraw Uwłaszczeń w K. i sprawę przekazał do Sądu Wojewódzkiego w K. jako właściwemu, z uwagi na to, że ustawa z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych została z dniem 6 kwietnia 1982 r. uchylona, mocą ustawy z 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 81).
W dniu 21 marca 1983 r. Naczelnik Miasta i Gminy W. przesłał akta powyższej sprawy czyli RLS 372/387/81 do Sądu Rejonowego w K. celem dołączenia do sprawy l Ns 18/84 (dawne: l Ns 145/83). Postanowieniem z dnia 23 listopada 1982 r. Sąd Wojewódzki w K. zwrócił odwołanie I. G. od decyzji RLS 7010/372/387/81 do Naczelnika Miasta i Gminy W. celem rozpatrzenia wniosku I. G. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
W dniu 10 grudnia 1982 r. Naczelnik przesłał z powrotem akta sądowi celem rozpoznania sprawy zgodnie z art. 8 § 2 i 4 ustawy z 26 marca 1982 r., stwierdzając, że odwołanie zostało złożone w terminie (teczka 1 - 2).
Sąd Wojewódzki w K. w dniu 14 lutego 1983 r. ponownie zwrócił akta Naczelnikowi. Naczelnik w dniu 4 marca 1983 r. przywrócił termin I. G. do wniesienia odwołania od aktu własności ziemi RLS 7010/372/387/81.
Postanowieniem z 13 grudnia 1983 r. Sąd Wojewódzki w K. w sprawie l C 434/83 uchylił zaskarżony akt własności RLS 7010/372/387/81 i przekazał sprawę SR w K. do ponownego rozpatrzenia. Sąd Rejonowy w K. umorzył postępowanie w dniu 12 listopada 1990 r.
Organ odwoławczy uznał za niesporne, że tylko co do działki o pow. 1,73 ha, oznaczonej Nr 614, 615, 763, 1000 i 1001 toczyło się postępowanie sądowe i akt własności ziemi Nr RLS 7010/372/387/81 nie uprawomocnił się w toku postępowania administracyjnego. Natomiast w aktach brak jakichkolwiek dowodów, aby zostało wniesione odwołania od aktu własności ziemi RLS 7010/369/384/81 obejmującego działki 616, 617,764, 1002 i 1003.
Oryginały dokumentów dotyczące tego aktu własności ziemi jak i innych aktów zostały przekazane przez Naczelnika Miasta i Gminy w W. do Sądu Rejonowego w K. do sprawy l Ns 18/84 dotyczącej odwołania od aktu uwłaszczeniowego Nr RLS 7010/372/81.
Akt Własności Ziemi Nr RLS 7010/369/384/81 z 10 marca 1981 r. którego oryginał znajduje się w teczce 1 i 3 str. 79 i 85 stwierdza, że S. S. z domu S. c. M. i G. stała się z mocy samego prawa właścicielem nieruchomości o powierzchni 1,66 ha położonej w P., oznaczonej numerami działek 616, 617, 764, 1002 i 1003 poz. rej. 130 (k. 172). Akt własności oparty jest na załączonym protokole ustalenia stanu władania gruntami o pow. 1,66 ha, zawiadomieniu o wszczęciu postępowania, zaświadczeniu sołtysa z 20 lutego 1981 r., wypisie z rejestru gruntów na działki 616, 617, 764, 1002 i 1003, wniosku S. S. o uwłaszczenie, postanowieniu sądowym z 27 maja 1969 r. akta Ns. 110/69. Akt nr 369/384/81 został doręczony S.S.. W ocenie organu odwoławczego jest to więc pełna dokumentacja niezbędna do uwłaszczenia, wśród której brak jest jakiegokolwiek odwołania. Na akcie znajduje się adnotacja o otrzymaniu go przez S. S., PBN K. i Geodetę Miasta i Gminy W.. Organ stwierdził, że nie nastąpiło stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi nr 369/384/81 i nie wznowiono postępowania w celu uchylenia lub zmiany decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchylając rozstrzygnięcie organu I instancji stwierdziło, iż w sprawie jest bezsporne, po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania dowodowego (oryginały aktów), że akt własności ziemi nr RLS. 7010/369/384/81 jest ostateczny, gdyż nie wniesiono od niego odwołania, nie wznowiono postępowania w sprawie, nie stwierdzono jego nieważności i nie uchylono ani nie zmieniono go. Na każdym akcie własności ziemi wydanym na podstawie ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych figuruje pouczenie: "Akt Własności Ziemi, od którego nie wniesiono odwołania jest ostateczny i stanowi podstawę do ujawnienia nowego stanu własności w księdze wieczystej oraz w ewidencji gruntów". Zapis ten wynika z wyżej cytowanej ustawy.
Domniemanie mocy obowiązującej decyzji jeżeli brak dowodu na to, że wpłynęły od nich odwołania statuuje także art. 16 § 1 k.p.a., w którym zawarto definicję decyzji ostatecznej.
Organ odwoławczy podkreślił, iż organ l instancji ustalił, że nie wniesiono odwołania od decyzji RLS 369/984/81 i jest to ustalenie jest prawidłowe. Jednym z dowodów na to powyższe ustalenie są dokumenty z postępowania sądowego oraz pismo Naczelnika Miasta i Gminy W. z dnia 28 kwietnia 1981 r. skierowane do Wojewódzkiej Komisji d/s Uwłaszczeń w K., przekazujące odwołanie od decyzji z 10 marca 1981 r. RLS.7010/372/81, w którym Naczelnik jednocześnie wyjaśnił, że w dniu 10 marca 1981 r. wydał łącznie 7 aktów własności ziemi, w tym m.in. akt własności ziemi RLS 7010/369/384/81. Pismo to bezspornie wskazuje, że na dzień 28 kwietnia 1981 r. nie było odwołania od w/w aktu własności ziemi, co do którego wnioskodawczyni wniosła o zaświadczenie o jego ostateczności.
Powoływanie się przez organ l instancji na okoliczności merytoryczne będące podstawą wydania aktu własności ziemi, nr 369/384/81 w szczególności, że obejmuje on częściowo działki objęte aktem własności ziemi ON 431/1320/1142/74 wydanego na M. B. z uwzględnieniem scalenia przeprowadzonego po 4 listopada 1971 r. oraz, że działka nr 462, stanowiłeś część działki nr 764 na którą S. S. uzyskała orzeczenie sądowe - stanowi w ocenie organu odwoławczego niedopuszczalne obejście przepisu art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2001 r. Nr 57 poz. 603 z późn. zm.).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze stanęło na stanowisku, iż za pośrednictwem zaniechania czynności materialno - technicznej, jaką jest wydanie zaświadczenia w przedmiocie ostateczności aktu własności ziemi - organ administracji usiłuje naprawić rozstrzygnięcia merytoryczne w wydanych przed laty aktach własności ziemi.
Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że wydanie zaświadczenia o ostateczności danego aktu własności ziemi, nie oznacza zamknięcia drogi sądowej do dochodzenia roszczeń wynikających ze zmian własnościowych np. zasiedzenia, scalenia itp. zaistniałych po dniu 4 listopada 1971 r.
Zdaniem organu odwoławczego S. S. wykazała swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonego stanu prawnego i organ administracji obowiązany jest wydać zaświadczenie w oparciu o wszystkie dane znajdujące się w jego posiadaniu na podstawie art. 217 § 1 i § 2 i art. 218 k.p.a.
W ocenie organu odwoławczego w oparciu powyższe ustalenia należało uchylić postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia. Zdaniem organu odwoławczego organ l instancji winien wystawić zaświadczenie, że akt własności ziemi Nr RLS 7010/369/384/81 z dnia 10 marca 1981 r., wydany przez Naczelnika Miasta W. jest ostateczny.
Skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. wniosła Spółka Akcyjna A. z siedzibą w W. zarzucając:
1. naruszenie art. 4 ustawy z dnia 26 marca 1982r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. 82.11.81), poprzez uznanie, że Burmistrz jest zobowiązany do wydania zaświadczenia o ostateczności aktu własności ziemi z dnia "20 marca 1981r." nr RLS7010/369/384/81;
2. naruszenie art. 217 i 218 k.p.a. poprzez uznanie że organ zobowiązany jest do wydania zaświadczenia o ostateczności aktu własności ziemi;
3. art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991 r. poprzez wzruszanie decyzji – akt własności ziemi z dnia 30 lipca 1974 nr ON.431/1320/1142/74;
4. art. 7 i 77 k.p.a. poprzez zaniechanie rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.
Mając na uwadze podniesione zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie skarżonego postanowienia w całości, alternatywnie o stwierdzenie nieważności "decyzji" ze względu na fakt, iż naruszenie powołanych wyżej przepisów ma charakter rażący oraz naruszenie przepisów o właściwości.
Uzasadniając poszczególne zarzuty skarżąca Spółka podała następujące argumenty.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 4 ustawy z dmą 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, podniesiono, iż wniosek S. S. nie mieści się w kompetencji ani organów administracyjnych obu instancji i nie powinien być rozpatrywany w trybie postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych "Uchyla się ustawę z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91), z tym że pozostaje w mocy nabyta na jej podstawie własność nieruchomości oraz związane z tym nabyciem skutki prawne określone w art. 5, 6 i 8-11 tej ustawy. Rozpoznawanie spraw o stwierdzenie nabycia na podstawie tej ustawy własności nieruchomości przez posiadacza samoistnego oraz o odroczenie terminu zapłaty należności z tytułu nabycia własności tych nieruchomości przekazuje się sądom.
Po wystawieniu aktu własności ziemni nr RLS 7010/369/384/81 nie stwierdzono jego ostateczności przez właściwy organ administracji (w dacie wydania organem właściwym był Naczelnik Miasta i Gminy w W. właściwego Urzędu Rejonowego). W konkluzji strona skarżąca stwierdziła, iż organy administracji publicznej, nie są więc uprawnione do wydania zaświadczenia o ostateczności aktu własności ziemi ponieważ przepis szczególny przekazuje to do właściwości Sądów. Nie stosuje się, więc przepisów postępowania administracyjnego w tym również przepisów o wydawaniu zaświadczeń.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 217 i 218 k.p.a. strona skarżąca podniosła, iż organ II instancji błędnie pominął okoliczności podniesione przez organ l instancji dotyczące sprzeczności stanu prawnego określonego w akcie własności ziemni nr RLS 7010/369/384/81.
Zgodnie z ustaleniami organu l instancji, skarżący jest użytkownikiem wieczystym gruntu na działce o numerze 792, położonego we wsi P..
Część wskazanej dziatki objęta była działką nr 1003 (wg numeracji przed scaleniem z 1972 r.), która została wymieniona w akcie własności ziemi nr RLS 7010/369/384/81.
Organ II instancji blednie zdaniem skarżącej Spółki stwierdził, iż organ l instancji bezzasadnie wziął pod uwagę, okoliczności związane z pokrywaniem się dziatek wskazanych w akcie własności nr ON.431/1320/1142/74 oraz RLS 7010/369/384/81. Wskazać, należy iż wydanie zaświadczenia o ostateczności, aktu własności ziemni nr RLS 7010/369/384/81 mogłoby nastąpić tylko w przypadku, kiedy stan prawny w nim potwierdzony nie budził by wątpliwości. W obecnym stanie gdy jako właściciel części gruntu objętego działką o numerze 1003 w Księdze Wieczystej widnieje Skarb Państwa, a użytkownikiem wieczystym jest skarżący, wydanie zaświadczenia oznaczało faktycznie potwierdzanie uprawnień właścicielskich wnioskodawczyni, co stałoby w sprzeczności z prawem uprawnieniami Skarbu Państwa i użytkownika wieczystego. Zdaniem skarżącego, taki stan faktyczny uniemożliwia wydanie zaświadczenia o ostateczności aktu własności ziemni nr RLS 7010/369/384/81. Zgodnie z art. 218 § 1 w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu".
Ponieważ z dokumentacji organu l instancji wynika jednoznaczna sprzeczność nie ostatecznego aktu własności ziemni nr RLS 7010/369/384/81 z ostatecznym aktem własności ziemi ON.431/1320/1142/74, organ l instancji jest zobowiązany do odmowy wydania zaświadczenia o ostateczności aktu własności nr RLS 7010/369/384/81. W ocenie skarżącego powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie.
Zdaniem strony skarżącej zaskarżone postanowienie narusza również wynikającą z przepisów art. 217 i 218 k.p.a. istotę zaświadczenia, które jako czynność techniczna nie może rozstrzygać w indywidualnych sprawach i wywoływać skutki prawno-kształtujące.
Organ administracji publicznej wydający zaświadczenie obowiązany jest potwierdzać fakty, wynikające z posiadanych przez ten organ danych. Zaświadczenie więc ze swej istoty jest czynności potwierdzającą istnienie określonego stanu prawnego oraz faktycznego. Zważyć jednocześnie należy, iż zaświadczeni chociaż jest czynnością materialno-techniczną, nie zwalnia organu od uwzględnienia okoliczności znanych organowi z urzędu a wpływających na treść zaświadczenia i potwierdzonego w nim stanu prawnego i faktycznego.
Istotą zaświadczenia, jest potwierdzanie stanu faktycznego i prawnego. Organ l instancji mógłby więc w przedmiotowej sprawie jedynie potwierdzić fakt wydania aktu własności ziemni oraz nie wniesieniu odwołania od tego aktu, ale nie mógł potwierdzić stanu ostateczności decyzji. Potwierdzenie ostateczności aktu własności ziemni nr RLS 7010/369/384/81 w drodze zaświadczenia, wywoływać będzie określone skutki materialnoprawne, w tym będzie rodziło uprawnienia po stronie wnioskodawcy. Wydania takich aktów powinno być dokonywane w drodze rozstrzygnięć merytorycznych w formie decyzji lub postanowieni, nie zaś w postaci wydania zaświadczenia.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 63 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi skarbu państwa strona skarżąca wskazała, iż wydanie zaświadczenia zgodnie z wnioskiem wnioskodawcy, będzie prowadziło do podważenia stanu prawnego, stworzonego ostateczną decyzją z dnia 30 lipca 1974 r. nr ON.431/1320/1142/74, przez co naruszenie art. 63 ust. 1 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi skarbu państwa. Ustawodawca jednoznacznie, wyłączył możliwość podważania ostatecznych decyzji wydanych w oparciu o przepisy ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Przyjęcie stanowiska organu, prowadzić będzie do faktycznego podważenia tej ostatecznej decyzji z dnia 30 lipca 1974 r. nr ON.431/1320/1142/74, przez co naruszenia art. 63 ustawy o gospodarce nieruchomościami rolnymi skarbu państwa.
Podkreślono, iż wydanie decyzji, ani innego merytorycznego postanowienia nie jest możliwe ze względu na wyłączenie możliwości prowadzenia postępowań w tym zakresie, z mocy art. 63 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami skarbu państwa. Stanowisko takie, potwierdził również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 grudnia 1992 r. sygn. akt II SA 1726/92, publ. ONSA 1994/2/49 stwierdzając, iż " obowiązujące od dnia 1 stycznia 1992 r. przepisy art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464) oznaczają zakaz prowadzenia jakichkolwiek postępowań administracyjnych w sprawach uprzednio unormowanych ustawą z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250), na podstawie której wydane byty decyzje zwane aktami własności ziemi." Działania podejmowane przez wnioskodawczynię stoją zdaniem strony skarżącej w oczywistej sprzeczności z art. 63 powołanej ustawy oraz ugruntowanym stanowiskiem wyrażonym orzecznictwa.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 7, 77 oraz 218 § 2 k.p.a. strona skarżąca wskazała, że polega on na uznaniu, iż organ l instancji nie powinien powoływać się na okoliczności merytoryczne związane z wydaniem aktu własności ziemni nr RLS 7010/369/384/81 wydanego S. S., oraz aktu własności ziemi wydanego M. B.. Postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia jest wprawdzie postępowaniem uproszczonym, ale stosować należy przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w zakresie prowadzenia i oceny dowodów.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie skargi, powołując się na motywy przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn niż podniesione w jej treści.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego.
Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd dopatrzył się uchybienia, które musiało skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
Przepis art. 138 K.p.a. przewiduje określone formy rozstrzygnięć możliwe do zastosowania przez organ odwoławczy, zawierając w tym zakresie zamknięty katalog.
Przepis ten stanowi:
"Art. 138. § 1. Organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:
1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo
2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo
3) umarza postępowanie odwoławcze.
§ 2. Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Rozstrzygniecie organu odwoławczego nie mieści się w dyspozycji przywołanego przepisu. Powyższe prowadzi do wniosku, iż podjęte zostało bez podstawy prawnej, a więc z rażącym naruszeniem art. 156 . § 1. pkt. 2 K.p.a.
(por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lipca 2006 roku, sygn. VII SA/Wa 1399/05 – LEX Nr 243791 , w którego tezie Sąd wyraził następujący pogląd " Art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie zawęża rażącego naruszenia prawa, o jakim mowa w tym przepisie, do uregulowań materialnoprawnych i nie wyklucza przypisania decyzji wady nieważności w przypadku ujawnienia rażącego naruszenia przepisów proceduralnych, jeżeli naruszenie to pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy".
Do rażącego naruszenia prawa może dojść na skutek naruszenia przepisów prawa materialnego, prawa procesowego jak i przepisów prawa ustrojowo - kompetencyjnego. Tak więc naruszenie to jest rozumiane bardzo szeroko.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia.
Z uwagi natomiast na charakter prawny rozstrzygnięcia (nie ma przymiotu wykonalności), nie znaleziono podstaw do orzekania w przedmiocie jego wykonania, w trybie art.152 p.p.s.a.
T.N.