II SA/Łd 992/23

II SA/Łd 992/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-01-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Robert Adamczewski /przewodniczący/
Sławomir Wojciechowski
Tomasz Porczyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 806/24 - Wyrok NSA z 2025-04-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 901
art. 54 ust. 2, art. 55 ust. 1-2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Sentencja
Dnia 16 stycznia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie: Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) Protokolant Pomocnik sekretarza Dominika Jaśkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2024 roku sprawy ze skargi J. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 6 września 2023 roku nr SKO.4140.46.23 w przedmiocie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Ł. z dnia 10 lipca 2023 roku, znak: MGOPS.5026.512.2023; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu na rzecz skarżącego J. I. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 6 września 2023 r., nr SKO.4140.46.23 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 775) – dalej: k.p.a.; 54 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 901) – dalej: u.p.s.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Ł. z dnia 10 lipca 2023 r, znak MGOPS.5026.512.2023 o odmowie umieszczenia J.I. w Domu Pomocy Społecznej w S..
Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, iż o umieszczenie w powyższej placówce na pobyt stały skarżący wystąpił wnioskiem z dnia 4 stycznia 2023 r. Złożone żądanie strona motywowała pogarszającym się stanem jej zdrowia, wymagającym konieczności zapewnienia stałej, całodobowej opieki i pielęgnacji, której nie ma możliwości uzyskania w środowisku zamieszkania. Jednocześnie skarżący wnosił o umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej w S., powiat [...], prowadzonego przez Fundację S., z uwagi na fakt, iż jest [...] i tylko ta placówka, zdaniem strony jest w stanie zapewnić jej należytą opiekę.
W toku prowadzonego postępowania, w tym między innymi w oparciu o wyniki przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz przedłożoną przez skarżącego dokumentację medyczną ustalono, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną G. I. Skarżący legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym z uwagi na występujące schorzenia kardiologiczne, neurologiczne, zwyrodnienie kręgosłupa, kolan, cukrzycę, dna moczanowa. Skarżący ma problemy z poruszaniem, występuje u niego chwilowa utrata orientacji. Żona skarżącego jest osobą legitymująca się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym, poruszającą się na wózku inwalidzkim, wymagającą stałej opieki, którą stara się zapewnić skarżący. Wyżej wymieniona wystąpiła z wnioskiem o umieszczenie wraz z małżonkiem w domu Pomocy Społecznej w S.. Ustalono, że dochód skarżącego stanowi świadczenie emerytalne w wysokości 3.194,67 zł miesięcznie. Natomiast dochód małżonki skarżącego stanowi renta rodzinna wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym. Jak wynika z oświadczenia skarżącego posiada on dorosłego syna z poprzedniego małżeństwa, który nie utrzymuje z nim kontaktu i nie może liczyć na jakąkolwiek pomoc z jego strony. Ponadto, jak wynika ze złożonych przez stronę oświadczeń rezygnuje on z możliwości skorzystania z oferowanych przez organ form pomocy w postaci usług opiekuńczych i nie wyraża zgody na umieszczenie, w oferowanym przez organ pomocowy Domu Pomocy Społecznej w Z.. Zainteresowany jest jedynie umieszczeniem jej we wskazywanym we wniosku Domu Pomocy w S..
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 10 lipca 2023 r. Burmistrz Ł. odmówił umieszczenia J.I. w Domu Pomocy Społecznej w S.. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wskazał na podstawy prawne podjętego rozstrzygnięcia, w tym na art. 54 u.p.s. podkreślając, iż zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu osobę spełniającą warunki do umieszczenia w domu pomocy społecznej kieruje się do odpowiedniego typu domu pomocy, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby na umieszczenie w domu pomocy społecznej. Organ wskazał, iż skarżącemu zaproponowano umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej w Z., który jest placówka przeznaczoną dla osób przewlekle somatycznie chorych, potrzebujących całodobowej opieki. Powyższy dom nie ma również przeciwskazań, aby zamieszkała w nim osoba wyznania [...]. Organ podkreślił, jednocześnie, iż koszt miesięcznego utrzymania we wskazanej wyżej placówce jest znacznie niższy, o ponad tysiąc złotych niż w placówce w S., preferowanej przez skarżącego. Mając na uwadze określone ustawowo zasady ponoszenia kosztów pobytu w domu pomocy społecznej, brak chęci partycypacji w tych kosztach przez syna skarżącego, jak również ograniczone możliwości finansowe GOPS w Ł. na rok 2023, nie pozwalają na uwzględnienie żądania strony, co skutkowało koniecznością wydania decyzji odmownej.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucał naruszenie art. 54 ust. 2 u.p.s. poprzez nieuwzględnienie zawartej w tym przepisie klauzuli "innych okoliczności" uzasadniających umieszczenie w domu pomocy społecznej innym niż zlokalizowany jak najbliżej miejsca zamieszkania. Wskazał, że w jego przypadku ową inną okolicznością sprawy pozostaje kwestia wyznawanej wiary [...], a jedynie Dom Pomocy Społecznej w S. jest w stanie w pełni zapewnić warunki kultu wyznawanej przez niego religii. Strona podniosła nadto, iż Dom Pomocy w Z. nie jest w stanie zapewnić jej niezbędnych, z uwagi na jej stan zdrowia, warunków zakwaterowania i opieki. Odnosząc się do kwestii wyższych kosztów utrzymania we wskazanej przez siebie placówce, przewyższających możliwości finansowe organu pomocowego na rok 2023, skarżący wskazał na deklarowaną przez swoją małżonkę sprzedaż posiadanego mieszkania i częściowe pokrycie kosztów utrzymania swojego i swojego męża w Domu Pomocy Społecznej w S., przez określony okres. Z uwagi na powyższe, strona wnosiła o pozytywne rozpatrzenie jej wniosku.
Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia 6 września 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium, że zgodnie z art. 54 ust. 1 u.p.s. osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej (art. 54 ust. 2 ustawy). W szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy przesłanki skierowania do domu pomocy społecznej spełniają jednocześnie osoby pozostające w związku małżeńskim lub rodzic z pełnoletnim dzieckiem, osoby te można skierować do jednego domu pomocy społecznej pomimo zakwalifikowania każdej z tych osób do różnych typów domów pomocy społecznej (art. 54a u.p.s.). Kolegium podkreśliło, iż stosownie do art. 3 ust. 3 i ust. 4 u.p.s. rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy społecznej powinny być odpowiednej do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Dalej Kolegium wskazało, iż w rozpoznawanej sprawie, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego bezsporną pozostaje ta okoliczność, że skarżący spełnia łącznie wszystkie przesłanki z art. 54 ust. 1 u.p.s., niezbędne do umieszczenia w domu pomocy społecznej.
Sporną w sprawie pozostaje natomiast kwestia konkretnego domu pomocy społecznej, w którym miałaby przebywać strona skarżąca, a która w treści złożonego w dniu 4 stycznia 2023 r. wniosku, jak i w toku prowadzonego postępowania konsekwentnie wnosi o jej umieszczenie jedynie w domu Pomocy Społecznej w S.. Powyższe strona uzasadnia tym, że wskazywana placówka jako jedyna zapewnia odpowiednie warunki do wyznawania kultu - wiary [...], a nadto zapewnia optymalne warunki opieki i rehabilitacji, ze względu na schorzenia, na które cierpi skarżący. Jednocześnie, jak wynika ze złożonego oświadczenia, strona nie wyraża zgody na jej umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej w Z..
W tym zakresie organ odwoławczy wskazał, że mając na uwadze miesięczny koszt utrzymania w domu Pomocy Społecznej w S. (5.890 zł), miesięczny koszt utrzymania w proponowanym stronie Domu Pomocy Społecznej w Z. (4.715,21 zł), wysokość osiąganych przez skarżącego stałych miesięcznych dochodów (3.194,67 zł), jak również ustawowe zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej przez osobę w nim umieszczoną (70% uzyskiwanego dochodu), podziela argumentację organu I instancji, iż w tej sytuacji główny ciężar kosztów utrzymania skarżącego w domu pomocy społecznej może spaść na Gminę. Zdaniem Kolegium w świetle wskazanych wyżej okoliczności Burmistrz Ł. zasadnie odwołał się do możliwości finansowych organu pomocowego, gdyż umieszczenie strony w preferowanym domu pomocy społecznej generowałoby po stronie organu bardzo wysokie koszty. Tym bardziej, wobec faktu toczącego się równolegle postępowania w sprawie umieszczenia w tym samym domu pomocy społecznej małżonki skarżącego. Uznać zatem należy, że gotowość przyznania stronie miejsca w innym domu pomocy znajdowało umocowanie w art. 3 ust. 4 u.p.s. Brak zgody strony na umieszczenie jej w oferowanej placówce obligował organ do negatywnego rozpatrzenia zgłoszonego przez nią żądania.
Odnosząc się do argumentacji odwołania Kolegium wskazało, że proponowany stronie Dom Pomocy Społecznej w Z., stosownie do wymogu art. 55 u.p.s. świadczy usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne na poziomie obowiązującego standardu, w zakresie i formach wynikających z indywidualnych potrzeb osób w nim przebywających, z uwzględnieniem w szczególności wolności, intymności, godności i poczucia bezpieczeństwa mieszkańców domu oraz stopień ich fizycznej i psychicznej sprawności. Szczegółowe regulacje w zakresie obowiązujących w domach pomocy społecznych standardów określa rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 734). Zgodnie z § 2 dom funkcjonuje w sposób zapewniający właściwy zakres usług, zgodny ze standardami określonymi dla danego typu domu, w oparciu o indywidualne potrzeby mieszkańca domu. W celu określenia indywidualnych potrzeb mieszkańca domu oraz zakresu usług, o których mowa w ust. 1, dom powołuje zespoły terapeutyczno-opiekuńcze składające się w szczególności z pracowników domu, którzy bezpośrednio zajmują się wspieraniem mieszkańców. Do podstawowych zadań zespołów terapeutyczno-opiekuńczych należy opracowywanie indywidualnych planów wsparcia mieszkańców oraz wspólna realizacja tych planów z mieszkańcami. Indywidualny plan wsparcia powinien być przygotowany w terminie 6 miesięcy od dnia przyjęcia mieszkańca do domu, a w przypadku domu pomocy społecznej dla osób uzależnionych od alkoholu termin ten nie może być dłuższy niż 2 miesiące. Ponadto jak wynika z § 5 ust. 1 pkt 3 lit. c rozporządzenia dom, niezależnie od typu, świadczy usługi wspomagające, polegające na umożliwieniu zaspokojenia potrzeb religijnych i kulturalnych. Dom uznanie się za spełniający powyższe warunki, jeżeli znajdują się w nim pomieszczenie na miejsce kultu religijnego zgodne z wyznaniem mieszkańca domu, jeżeli nie ma on możliwości uczestniczenia w nabożeństwach poza domem (§ 6 pkt 2 lit. j rozporządzenia). Brak było zatem podstaw do uznania, iż potrzeby religijne strony nie będą zaspokojone w Domu Pomocy Społecznej w Z. i zachodzi konieczność skierowania strony do placówki, specjalizującej się w zapewnieniu opieki mieszkańcom należącym wyłącznie do jednego wyznania religijnego.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J.I., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucał naruszenie:
1. art. 32 oraz art. 53 ust. 1 i ust. 6 Konstytucji RP; art. 9 ust. 1 i ust. 2, art. 14 Konwencji Rzymskiej o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 r.; art. 10 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej stanowiącej załącznik do Traktatu Lizbońskiego z dnia 13 grudnia 2007 r. zmieniającego Traktat o Unii Europejskiej ii Traktat Ustanawiający Unię Europejską; art. 2 pkt 2 i pkt 6, art. 6 ust. 1, ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności, sumienia i wyznania - poprzez pominięcie, nie tylko pozytywnego ale i negatywnego aspektu (wolności) powyższych przepisów i odmowę umieszczenia skarżącego w Domu Pomocy Społecznej w S., prowadzonego przez Fundację S., który świadczy usługi opiekuńcze i specjalistyczne na rzecz osób przewlekle chorych i niepełnosprawnych, a nadto umożliwia mieszkańcom praktykowanie kultu religijnego [...], w sytuacji gdy proponowany stronie Dom Pomocy Społecznej w Z. nie zapewnia wymaganej przez skarżącego usług rehabilitacyjno - opiekuńczych, a nadto nastawiony jest na przyjmowanie pensjonariuszy innych wyznań chrześcijańskich (nieruchomość jest własnością Parafii [...]) i nie zapewnia w pełni warunków zgodnych z zasadami zgromadzenia [...];
2. art. 54 ust. 2 i ust. 2a oraz art. 55 u.p.s. poprzez błędną wykładnię pojęcia "okoliczności sprawy" i nie wzięcie pod uwagę, przy rozpatrywaniu wniosku skarżącego, jego sytuacji osobistej, wyznania, charakteru i usług Domów Pomocy Społecznej w S. i w Z.;
3. art. 7, art. 77 k.p.a. poprzez wadliwe i arbitralne ważenie interesu prywatnego skarżąceego z interesem społecznym, co miało wpływ na wadliwą, niezgodną z ładem konstytucyjnym wykładnię pojęcia "okoliczności sprawy" z art. 54 ust. 2 u.p.s. i przyjęcie, jako jedyne kryterium skierowania skarżącego do Domu Pomocy Społecznej w S. kryterium finansowego oraz nienależyte rozpatrzenie zgromadzonego materiału dowodowego;
4. art. 55 ust. 1 i ust. 2 u.p.s. poprzez uznanie, że dom Pomocy Społecznej w Z. pozwala na zaspokojenie wszystkich potrzeb strony, w tym wynikających z potrzeb religijnych i kulturalnych w sytuacji, gdy we wskazanej placówce brak jest pomieszczenia na miejsce kultu wyznawanego przez stronę, a jej stan zdrowia uniemożliwia uczestnictwo w nabożeństwach poza placówka, co w konsekwencji skutkować będzie pozbawieniem skarżącego jego konstytucyjnych uprawnień w powyższym zakresie.
Strona wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzająca ją decyzją organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, ze wskazaniem umieszczenia skarżącego w Domu Pomocy Społecznej w S.. Strona wnosiła nadto o zasądzenie kosztów postępowania oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W obszernym uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego argumentując zasadność podniesionych zarzutów koncentrował się na kwestiach wyznawanej przez stronę religii i wynikających z niej potrzeb oraz konstytucyjne gwarantowanych praw. Wskazywał jednocześnie na zły stan zdrowia skarżącego wywodząc końcowo, iż powyższe okoliczności, jak i podeszły wiek strony, bezspornie wskazują, że jedyną placówką mogąca zapewnić stronie niezbędną opiekę jest Dom Pomocy Społecznej w S..
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu wnosiło o jej oddalenie.
W dniu 16 stycznia 2024 r. obecny na rozprawie pełnomocnik skarżącego popierał wniesioną skargę, zawarte w niej wnioski i przedstawioną argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 258) - dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi J.I., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 6 września 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Ł. z dnia 10 lipca 2023 r., znak MGOPS.5026.512.2023 o odmowie umieszczenia skarżącego w Domu Pomocy Społecznej w S..
Podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 901) – dalej: u.p.s.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.).
Jedną z form świadczenia z pomocy społecznej o charakterze niepieniężnym jest pobyt i usługi w domu pomocy społecznej (art. 36 pkt 2 lit. o u.p.s.).
Zgodnie z art. 54 ust. 1 u.p.s. osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej (art. 54 ust.2 u.p.s.). W przypadku gdy przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie w domu pomocy społecznej danego typu zlokalizowanym najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej wynosi ponad 3 miesiące, osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się na jej wniosek do domu pomocy społecznej tego samego typu zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, w którym przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie jest krótszy niż 3 miesiące (art. 54 ust. 2a u.p.s.).
Stosownie do art. 54a ust. 1 u.p.s. w szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy przesłanki skierowania do domu pomocy społecznej spełniają jednocześnie osoby pozostające w związku małżeńskim lub rodzic z pełnoletnim dzieckiem, osoby te można skierować do jednego domu pomocy społecznej pomimo zakwalifikowania każdej z tych osób do różnych typów domów pomocy społecznej. Kierowanie do odpowiedniego domu pomocy społecznej w sytuacji, o której mowa w ust. 1, uwzględnia konieczność zapewnienia właściwej opieki osobie wymagającej bardziej specjalistycznych usług (art. 54a ust. 2ustawy). Przepisy ust. 1 i 2 mogą mieć zastosowanie również w przypadku, gdy jedna z osób jest już mieszkańcem domu pomocy społecznej (art. 54a ust. 3 u.p.s.).
Zgodnie zaś z art. 55 ust. 1 - 2 u.p.s. dom pomocy społecznej świadczy usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne na poziomie obowiązującego standardu, w zakresie i formach wynikających z indywidualnych potrzeb osób w nim przebywających, zwanych dalej "mieszkańcami domu". Organizacja domu pomocy społecznej, zakres i poziom usług świadczonych przez dom uwzględnia w szczególności wolność, intymność, godność i poczucie bezpieczeństwa mieszkańców domu oraz stopień ich fizycznej i psychicznej sprawności.
W rozpoznawanej sprawie bezsporną pomiędzy stronami postępowania pozostaje ta okoliczność, iż J.I. z uwagi na swój wiek, niepełnosprawność, jak również schorzenia, które uniemożliwiają samodzielne funkcjonowanie w życiu codziennym, spełnia ustawowe przesłanki do objęcia skarżącego przedmiotową formą pomocy w postaci umieszczenia w domu pomocy społecznej.
Sporną natomiast, pozostaje kwestia zasadności negatywnego rozpatrzenia żądania skarżącego, który występując wnioskiem z dnia 4 stycznia 2023 r. o umieszczenie w domu pomocy społecznej, wskazywał konkretną placówkę opiekuńczą - Dom Pomocy Społecznej w S. (powiat [...]), prowadzony przez Fundację S.. Dom ten, zdaniem skarżącego jako jedyny jest w stanie w pełni zapewnić należytą opiekę tak z uwagi na wyznawaną przez stronę wiarę [...], jak i z uwagi na jej pogarszający się stan zdrowia, który wymaga odpowiednich usług opiekuńczo – rehabilitacyjnych. Z tych też przyczyn skarżący nie wyraził zgody na umieszczenie go w proponowanym przez organ pomocowy w Domu Pomocy Społecznej w Z..
Odmawiając umieszczenia skarżącego w Domu Pomocy Społecznej w S., procedujące w sprawie organy obu instancji argumentowały, iż ograniczone możliwości finansowe organu pomocowego, jak i znaczna różnica pomiędzy kosztem miesięcznego utrzymania w oferowanym stronie Domu Pomocy Społecznej w Z. (zlokalizowanym jak najbliżej dotychczasowego miejsca zamieszkania skarżącego), a kosztem utrzymania we wnioskowanym przez stronę Domu Pomocy Społecznej w S., które to okoliczności pozostają istotne zarówno z uwagi na ustawowo określone zasady odpłatności w domu pomocy społecznej, uzyskiwane przez stronę dochody, jak i z uwagi na równoległe prowadzone postępowanie w sprawie umieszczenia w w/w placówce żony skarżącego – G.I., uniemożliwiają pozytywne rozpatrzenie żądania skarżącego.
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę objęte nią rozstrzygnięcie uznać należy za co najmniej przedwczesne.
Wskazać bowiem należy, iż z treści wydanych w sprawie przez organy obu instancji rozstrzygnięć wprost wynika, że jedyną przesłanką w oparciu o którą odmownie rozpatrzono wniosek skarżącego stanowi de facto przesłanka finansowa, która, co należy podkreślić nie stanowi ustawowego kryterium kierowania do domu pomocy społecznej.
Przy czym, co wymaga zaznaczenia Sąd nie neguje zasadności argumentacji organów, co do konieczności kierowania się, przyznając świadczenia z pomocy społecznej (w tym jej zakres, formę i rozmiar), każdorazowo konkretnymi okolicznościami uzasadniającymi udzielenie tej pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.), jak i możliwościami finansowymi pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, który to pogląd Sąd rozpoznający niniejszą skargę w pełni podziela, że organy są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanej pomocy z uwagi na ograniczone środki finansowe, które muszą rozdysponowywać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Organy pomocowe, dysponując ograniczoną pulą środków finansowych, mają obowiązek zapewnienia realizacji zadań nie tylko fakultatywnych, ale i obligatoryjnych, w czasie trwania całego roku budżetowego. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń. Organ pomocy społecznej nie ma obowiązku spełnienia w całości oczekiwań osób ubiegających się o pomoc. Musi bowiem kierować się nie tylko sytuacją materialną, rodzinną i zdrowotną świadczeniobiorcy, ale i własnymi możliwościami finansowymi. (por. wyrok NSA z 1 września 2023 r., I OSK 1677/22; wyrok WSA w Gliwicach z 9 listopada 2023 r., II SA/Gl 1086/23; wyrok WSA w Szczecinie z 26 października 2023 r., II SA/Sz 782/23; wyroki WSA w Łodzi z 28 czerwca 2023 r., II SA/Łd 162/23; z 12 lipca 2023 r., II SA/Łd 244/23; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Powyższe w ocenie Sądu uzasadnia odmowne rozpatrzenie żądania strony wnioskującej o umieszczenie jej w konkretnym, wskazanym przez nią domu pomocy społecznej w sytuacji, gdy możliwym jest zapewnienie jej opieki w innym domu pomocy społecznej (co do zasady wynikającej z art. 54 ust. 1 u.p.s. zlokalizowanym jak najbliżej miejsca zamieszkania), gwarantującym zapewnienie wszystkich niezbędnych potrzeb osoby kierowanej, przy jednoczesnym niższym miesięcznym kosztem pobytu.
Jednakże kwestia finansowa, pomimo swej istotności, nie może stanowić jedynej okoliczności determinującej podjęcie negatywnego rozstrzygnięcia w powyższym zakresie.
Wskazać bowiem należy, iż przywołany wyżej art. 54 ust. 2 u.p.s. ustanawia wyłączenie od wyrażonej w ust. 1 przywołanego przepisu zasady kierowania osoby wymagającej całodobowej opieki do domu pomocy społecznej odpowiedniego dla danej osoby kierowanej typu, położonego najbliżej jej miejsca zamieszkania. Otóż nie kieruje się osoby wymagającej całodobowej opieki do domu pomocy społecznej odpowiedniego dla niej typu, leżącego najbliżej miejsca zamieszkania, jeżeli wymagają tego okoliczności sprawy. Przy ocenie, jakie okoliczności sprawy mogą decydować o wyłączeniu powołanej zasady kierować należy się unormowaniem powołanego wcześniej art. 55 ust. 1 i 2 u.p.s. Wskazuje ono zakres usług świadczonych przez domy pomocy społecznej, stanowiąc jednocześnie, że zakres tych usług musi odpowiadać indywidualnym potrzebom osób w nich przebywających (ust. 1), ze szczególnym uwzględnieniem wolności, intymności, godności i poczucia bezpieczeństwa mieszkańców domu pomocy społecznej oraz stopnia ich fizycznej i psychicznej sprawności (ust. 2). Oznacza to, że organ pomocy społecznej dokonując wyboru domu pomocy społecznej, do którego skierowana ma być osoba wymagająca całodobowej opieki, zobowiązany jest brać pod uwagę nie tylko typ domu pomocy społecznej, czas oczekiwania na miejsce w tym domu i zakres świadczonych w nim usług, ale również jej indywidualne potrzeby. W sposób szczególny uwzględnić musi, który z domów pomocy społecznej w sposób najpełniejszy zapewni, zgodnie z jej indywidualnymi potrzebami wolność, w tym między innymi swobodę praktyk religijnych, intymność, godność i poczucie bezpieczeństwa. Inaczej mówiąc rozpoznanie wniosku o umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej, w tym także w konkretnie wskazanym przez osobę wnioskującą, obliguje organ pomocowy do dokładnego zbadania, a następnie wykazania w uzasadnieniu decyzji, okoliczności faktycznych, wskazanych w art. 55 ust. 1 i 2 u.p.s.
W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu ciążący na organach w powyższym zakresie obowiązek nie został wykonany w należyty sposób. Jak wynika bowiem z uzasadnienia podjętych w sprawie rozstrzygnięć procedujące w sprawie organy obu instancji, w zakresie podnoszonych przez skarżącego potrzeb, uzasadniających jego umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej w S., ograniczyły się jedynie do stwierdzenia, że proponowany stronie Dom Pomocy Społecznej w Z. jest placówką przeznaczoną dla osób przewlekle somatycznie chorych, wymagających całodobowej opieki, jak i brak jest jakichkolwiek przeciwskazań, aby zamieszkała w nim osoba wyznania [...]. Odwołując się do regulacji wydanego w oparciu o wynikające z art. 57 ust. 8 u.p.s. upoważnienie ustawowe, rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 734) przyjęły a priori, że skoro powołane rozporządzenie określa sposób funkcjonowania, jak i zakres świadczonych usług obowiązujące dla wszystkich domów społecznych (z uwzględnieniem specyfiki typów tych placówek), to oferowany skarżącemu Dom Pomocy Społecznej w Z. będzie dla strony odpowiednią placówką, gwarantującą realizację jego potrzeb zarówno religijnych (§ 5 ust. 1 pkt 3 lit. c, § 6 pkt 2 lit. j rozporządzenia), jak i opiekuńczo-rehabilitacyjnych stosownie do jej stanu zdrowia (§ 2 rozporządzenia).
Wskazać jednak należy, że zarówno z treści uzasadnienia podjętych w sprawie rozstrzygnięć, jak i z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych organu zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego nie wnika, czy w Z. znajduje się [...], w której skarżący mógłby praktykować wyznawaną przez siebie religię, a jeżeli tak, to czy z uwagi na swój stan zdrowia, miałby możliwość uczestniczenia w tych obrzędach. Brak jest również jakichkolwiek ustaleń, czy oferowany skarżącemu Dom Pomocy Społecznej w Z. jest w stanie zapewnić skarżącemu osobne pomieszczenie przeznaczone na miejsce kultu religijnego strony w przypadku, gdy nie mógłby uczestniczyć w nabożeństwach poza placówką opiekuńczą. Zaniechanie organów w powyższym zakresie uniemożliwia stwierdzenie, iż oferowana stronie palcówka spełnia przewidziane prawem wymagania, odnoszące się do gwarantowanych skarżącemu konstytucyjnie praw związanych z wolnością wyznawanej religii i zaspokajania potrzeb religijnych.
W sprawie, poza przywołanymi ogólnie wymogami jakie obowiązanych jest spełniać dom pomocy społecznej każdego typu, brak jest również jakiegokolwiek odniesienia się do stanowiska strony skarżącej, która konsekwentnie w toku postępowania administracyjnego kwestionuje argumentację organów, co do możliwości realizacji przez oferowany stronie Dom Pomocy Społecznej w Z. wymaganych przez skarżącego, z uwagi na jego stan zdrowia, odpowiednich usług opiekuńczo-rehabilitacyjnych.
Ponadto, co w sprawie istotne, z uwagi na fakt, iż z wnioskiem o umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej w S. wystąpiła jednocześnie małżonka skarżącego, która jak wynika z akt sprawy jest osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymagająca stałej opieki innej osoby, poruszającą się przy pomocy wózka inwalidzkiego, stosownie do treści przywołanego wcześniej art. 54a ust. 1-2 u.p.s., powyższe ustalenia winny zostać dokonane poprzez pryzmat potrzeb skarżącego, jaki potrzeb G.I., jako osoby wymagającej bardziej specjalistycznych usług.
Brak ustaleń w powyższym zakresie uniemożliwia na obecnym etapie postępowania bezsporne stwierdzenie, że oferowany skarżącemu Dom Pomocy Społecznej w Z. spełnia wszystkie przewidziane prawem warunki i zapewnia stronie realizację jej potrzeb, w tym religijnych, jak i opiekuńczo-rehabilitacyjnych. W konsekwencji kwestionowane skargą rozstrzygnięcie o odmowie umieszczenia skarżącego w Domu Pomocy Społecznej w S. uznać należy za przedwczesne.
Reasumując Sąd stwierdza, iż kwestionowana skargą decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Ł. z dnia 10 lipca 2023 r. podjęte zostały z naruszeniem prawa procesowego, to jest art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a., a w konsekwencji prawa materialnego, to jest art. 54 ust. 2 i art. 55 ust. 1-2 u.p.s., które to naruszenia obligowały Sąd do wyeliminowania powyższych decyzji z obrotu prawnego. Rozpatrując ponownie wniosek skarżącego organy administracji zobowiązane będą do dokładnego przeprowadzenia ustaleń faktycznych w zakresie możliwości zapewnienia stronie przez Dom Pomocy Społecznej w Z. warunków pobytu odpowiednich do jej stanu zdrowia, w szczególności z uwzględnieniem niezbędnych usług opiekuńczo-rehabilitacyjnych, jak i bytowych oraz potrzeb religijnych. Dopiero bezsporne przeprowadzenie ustaleń w powyższym zakresie umożliwi ocenę zasadności wniosku skarżącego, co do umieszczenia w Domu Pomocy Społecznej w S.. Wynik tych ustaleń, jak i odniesienie się do wszystkich argumentów i zarzutów strony, winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji odpowiadającemu wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.