II SA/Łd 990/23

II SA/Łd 990/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-01-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka
Jarosław Czerw /przewodniczący/
Marcin Olejniczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 807/24 - Wyrok NSA z 2025-04-03
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Sentencja
Dnia 18 stycznia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Czerw Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek - Krzywicka Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 stycznia 2024 roku sprawy ze skargi R.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 28 sierpnia 2023 r. nr SKO.4114.462.2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy B. z dnia 18 lipca 2023 r., znak GOPS.5211.51.2023; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz skarżącego R. Z. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, decyzją z 28 sierpnia 2023 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B. z 18 lipca 2023 r., która odmówiono R.Z. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytuł opieki nad żoną.
W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że wnioskodawca 30 czerwca 2023 r. wniósł o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. We wniosku między innymi oświadczył, że: ma [...] lat, sprawuje opiekę nad żoną M. Z. lat [...], którą poślubił [...] 2023 r., nie jest nigdzie zatrudniony i nie wykonuje innej pracy zarobkowej, nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej, nie ma ustalonego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna itp., jest rolnikiem, który zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego od [...] 2023 r. – wydzierżawił grunty rolne nieodpłatnie innej osobie i nie pobiera żadnych korzyści z tytułu dzierżawy. Z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] czerwca 2023 r. wynika, że M.Z. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przyznanym na stałe, a niepełnosprawność istnieje od urodzenia. M.Z. jest zdolna do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej. Jak oświadczył wnioskodawca, żona nie jest osobą leżącą, nie wymaga wymiany pieluchomajtek oraz smarowania kremami przeciw odleżynom. Z wywiadu środowiskowego wynika, że wnioskodawca sprawuje opiekę nad żoną, która "wymaga pomocy w zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych, przygotowuje posiłki, kontroluje sytuację podczas ich spożywania (problemy z przełykaniem płynów, napoje pije przez słomkę), ubiera żonę, konieczna jest asekuracja żony przy chodzeniu, ponieważ ma problemy w utrzymaniu równowagi, a przykurcz dłoni uniemożliwia chodzenie przy balkoniku. W warunkach domowych wspólnie prowadzą ćwiczenia rozluźniające dziennie to zajmuje około godziny. Od września 2023 r. żona wnioskodawcy chciałaby rozpocząć naukę w Szkole Policealnej, a wnioskodawca jest gotowy wspierać żonę, dowozić na zajęcia w weekendy i pomagać we wszystkich czynnościach".
W ocenie Kolegium, w świetle art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2023 r., poz. 390 ze zm. - u.ś.r.) strona ma prawo ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad współmałżonkiem, skoro w myśl przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży na niej obowiązek alimentacyjny. Z akt sprawy nie wynika, też by strona legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Jednakże, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w niniejszej sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a wykonywaną opieką nad żoną. Wnioskodawca będąc w wieku produkcyjnym przed zawarciem małżeństwa [...] 2023 r. był nieaktywny zawodowo. Zrezygnował z prowadzenia gospodarstwa rolnego [...] 2023 r. i według oświadczenia oddał grunty rolne w nieodpłatną dzierżawę. Zdaniem organu niepodejmowanie przez stronę zatrudnienia nie miało i nie ma bezpośredniego i ścisłego związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nadto po zawarciu związku małżeńskiego wnioskodawca pomaga żonie regularnie, ale tylko przez niewielką część doby. Poza tym w orzeczeniu o niepełnosprawności wprost wskazano, że M.Z. jest zdolna do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej, a z wywiadu środowiskowego, że od września 2023 r. chciałaby rozpocząć naukę w szkole policealnej. Zdaniem organu "strona nie wykonuje przy żonie czynności wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych, gdyż z materiału dowodowego w sprawie nie wynika, żeby żona strony była osobą leżącą, wymagała leczenia odleżyn, ran, pielęgnacji przetok czy stomii, karmienia przez sondę, używała cewnika, używania pampersów. Pomoc strony zasadniczo sprowadza się wykonywania zwykłych czynności dnia co dziennego, jakie wykonuje się w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie ich członkowie pracują".
Zdaniem Kolegium z ustaleń poczynionych w sprawie bezspornie wynika, że zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez stronę nad niepełnosprawną żoną jest do pogodzenia z równoczesnym podjęciem pracy choćby w niepełnym wymiarze czasu. Świadczona pomoc żonie nie uniemożliwia stronie podjęcia zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy lub innej pracy zarobkowej lub też prowadzenia gospodarstwa rolnego, a tylko opieka nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uniemożliwiająca pracę jest przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tym bardziej, że żona strony może pracować w warunkach pracy chronionej. Tym samym stronie nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją przez stronę zatrudnienia a wykonywaną przez nią opieką nad żoną.
W skardze R.Z. zarzucił naruszenie:
- art. 17 ust. 1 pkt 4, w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r i niezasadne uznanie, że nie jest uprawniony do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zakres opieki jakiej wymaga podopieczna nie wyklucza podjęcia przez niego zatrudnienia i nie ma związku między rezygnacją przez niego z zatrudnienia, a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną małżonką;
- art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80, w zw. z art. 107 3 k.p.a., przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, wbrew treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, że niepełnosprawna M.Z., pomimo stwierdzonej niezdolności do samodzielnej egzystencji nie wymaga stałej opieki małżonka, który nie musi rezygnować z zatrudnienia.
W konsekwencji wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zwrot kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 – p.p.s.a.), stanowiącym, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w realiach rozpatrywanej sprawy. W tym trybie rozpoznanie sprawy następuje na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Podstawę materialnoprawną prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.).
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest występowanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącego, a sprawowaną przez niego opieką nad żoną, jako jednej z przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. uprawniających do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Jak wynika z ustaleń organów skarżący sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawną żoną, która jest osobą wymagającą konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Podczas wywiadu ustalono, że żona skarżącego urodziła się z [...] porażeniem [...], a choroba powoduje u niej podwyższoną spastynność, dłonie są przykurczone w pięści, chód jest niesymetryczny a przy poruszaniu się konieczna jest asekuracja drugiej osoby. Osoba niepełnosprawna jest bardzo wrażliwa na bodźce zewnętrzne, jest nerwowa, reaguje lękiem na odgłosy wiatru czy burzy. Wymaga pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych począwszy od robienia zakupów na higienie osobistej skończywszy. Jest pod stałą opieką poradni rehabilitacyjnej, korzysta z masaży i zabiegów, mających na celu rozluźnienie przykurczonych mięśni i tkanek. Skarżący opiekuje się żoną, i z tego powodu zrezygnował z pracy. Wcześniej opiekę nad żoną skarżącego sprawowała jej matka, ale od momentu ślubu opiekę sprawuje skarżący, który z żoną mieszka i prowadzi gospodarstwo domowe. Zdaniem pracownika socjalnego żona skarżącego wymaga stałej opieki lub pomocy innej osoby ze względu na znacznie ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji. Skarżący, według pracownika socjalnego sprawuje całodobową opiekę nad żoną, która wymaga pomocy nawet przy spożywaniu posiłków (ma problemy z połykaniem, pije przez słomkę), ubieraniu się, czy chodzeniu (problemy z równowagą, przykurcz dłoni uniemożliwia korzystanie z tzw. "balkonika"). Skarżący wykonuje z żoną także ćwiczenia rozluźniające, około godziny dziennie, nadto jest bardzo zaangażowany w rehabilitację żony prowadzoną w placówkach medycznych. Ustalenia dokonane podczas wywiadu środowiskowego korespondują z zakresem opieki nad żoną, odzwierciedlonym przez skarżącego w piśmie z 21 czerwca 2023 r. Skarżący nie pracuje, nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej, nie ma ustalonego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna itp., jest rolnikiem, który zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego od [...] 2023 r. – wydzierżawił grunty rolne nieodpłatnie innej osobie i nie pobiera żadnych korzyści z tytułu dzierżawy.
Powyższe ustalenia doprowadziły jednak Kolegium do stanowiska, że niepodejmowanie przez skarżącego zatrudnienia nie miało bezpośredniego i ścisłego związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nadto po zawarciu związku małżeńskiego skarżący wprawdzie pomaga żonie regularnie, ale tylko przez niewielką część doby, a zona skarżącego jest zdolna do pracy w warunkach pracy chronionej i chciałaby rozpocząć naukę w szkole policealnej. Zdaniem organu pomoc strony zasadniczo sprowadza się wykonywania zwykłych czynności dnia co dziennego, jakie wykonuje się w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie ich członkowie pracują. W konsekwencji odmówiono skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia, powołując się na fakt, że w ocenie organu zakres i charakter sprawowanej opieki nad żoną nie uniemożliwia skarżącemu podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Inaczej mówiąc opieka nad żoną nie stanowi przeszkody dla podjęcia przez stronę pracy.
Stanowska tego sąd nie aprobuje.
Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe zrekompensowanie opiekunowi strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Opieka ta musi odpowiadać potrzebom osoby niepełnosprawnej, określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności. Treść orzeczenia o niepełnosprawności jest dla organów orzekających w sprawie wiążąca, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Natomiast do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się oświadczenie pielęgnacyjne znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania świadczenia i czy faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności. Dla ustalenia, czy w danym przypadku sprawowana opieka nad osobą niepełnosprawną spełnia wymogi z art. 17 ust. 1 u.ś.r., zasadnicze znaczenie ma jej faktyczne sprawowanie w zestawieniu z treścią orzeczenia o niepełnosprawności osoby, której dotyczy opieka (por. stanowisko wyrażone w wyrokach NSA z 7 maja 2019 r., I OSK 3946/18; z 12 lutego 2020 r.; I OSK 516/19; z 27 kwietnia 2022 r. I OSK 1334/21 - orzeczenia.nsa.gov.pl).
Nadto przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. w przypadku osoby wymagającej opieki, która legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji nie można wyprowadzić imperatywu sprawowania opieki w odpowiednim zakresie jako przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Legitymowanie się przez osobę pozostającą pod opieką innej osoby, która występuje o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, orzeczeniem, z którego wynika konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oznacza, że osoba niepełnosprawna wymaga w codziennym funkcjonowaniu takiego rodzaju wsparcia ze stron innych osób. Konsekwentnie zatem, wykonywanie codziennych czynności pomocy i opieki względem takiej osoby w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności może stanowić przyczynę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Ustawodawca wykluczył przy tym możliwość wywodzenia braku związku przyczynowo-skutkowego z faktu, że osoba o orzeczonym znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczonej konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, nie wymaga opieki ze względu na stopień swojej samodzielności. Przypomnieć też należy, że organy pomocowe nie posiadają kompetencji do kwestionowania zakresu i czasookresu czynności opiekuńczych w toku postępowania wyjaśniającego, pomimo wyraźnego i jednoznacznego zapisu orzeczenia o niepełnosprawności.
Poza trym, "sprawowanie opieki" zgodne z wymogami danego orzeczenia lekarskiego, nawet jeżeli z uwagi na stan zdrowia (sprawności organizmu) i potrzeby osoby niepełnosprawnej wymaga wykonywania opieki lub pomocy w sposób stały, nie musi polegać na wykonywaniu czynności opiekuńczych lub pomocowych ‘stale przez cały dzień". Prawidłowa wykładnia przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. prowadzi do wniosku, że stała opieka to taka która jest trwała, a długotrwała - rozciągnięta w czasie. Warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała, w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka" (zob. wyroki NSA: z 7 maja 2019 r., I OSK 3946/18; z 2 lutego 2022 r., I OSK 997/21; z 12 października 2021 r., I OSK 493/21). Nie można także sztywno określić czynności dokonywanych w ramach opieki nad osobą niepełnosprawną. Potrzeba ich wykonania może się zmieniać, a nawet może być trudne do przewidzenia jakie czynności będą niezbędne danego dnia do wykonania, ponieważ stan zdrowia i kondycja osoby chorej może się zmieniać. Podkreślić bowiem trzeba, że istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale przede wszystkim zaspokojenie normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Nie oznacza to jednak zawsze i w każdej sytuacji konieczności całodobowego przebywania z taką osobą (wyroki: WSA w Rzeszowie z 3 lipca 2019 r., II SA/Rz 535/19, WSA w Łodzi z 29 czerwca 2022 r., II SA/Łd 137/22, z 8 czerwca 2022 r., II SA/Łd 212/22 i II SA/Łd 200/22, z 7 lipca 2022 r., II SA/Łd 214/22).
Wobec tego sąd stwierdza, w oparciu o przedłożone akta administracyjne, zwłaszcza złożone do nich orzeczenie lekarskie, że żona skarżącego wymaga stałej, długotrwałej opieki i pomocy innych osób. Oczywistym w świetle treści tego orzeczenia jest to, że żona skarżącego nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji i wymaga stałej pomocy w wykonywaniu czynności dnia codziennego. Z niekwestionowanych przez organ ustaleń wynika, że to skarżący wykonuje przy żonie wszystkie czynności w zakresie opieki, a zatem bezsprzecznie zakres sprawowanej opieki ma charakter słały i długotrwały w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zakres sprawowanej przez skarżącego opieki ma charakter całkowity i jest indywidualnie dostosowany do schorzenia żony, a więc potrzeb indywidualnych osoby niepełnosprawnej. Sprawowania opieki w odpowiednim zakresie może być okolicznością badaną przy ocenie spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jednakże owa "odpowiedniość" ("adekwatność") do potrzeb osoby niepełnosprawnej odnoszona jest zasadniczo do wskazań wynikających z orzeczenia o niepełnosprawności. Konsekwentnie zatem, wykonywanie codziennych czynności pomocy i opieki względem takiej osoby w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności może stawić przyczynę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zatem zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącego wobec niepełnosprawnej żony wyczerpuje ustawową przesłankę sprawowania opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Nieuprawnione są także uwagi organu odwoławczego, odwołujące się do dotychczasowej aktywności zawodowej skarżącego, sugerujące w istocie, iż skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia, bowiem wcześniej nie podejmowała zatrudnienia. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych wyraźnie wskazuje się, iż przesłanką świadczenia pielęgnacyjnego jest niepozostawanie w zatrudnieniu osoby zdolnej do pracy, bez względu na okoliczności tego stanu rzeczy (zob. wyroki NSA: z 2 lipca 2008 r., I OSK 1364/07; z 24 października 2008 r., I OSK 1758/07; z 23 listopada 2021 r., I OSK 786/21). Z tego też powodu organ pomocowy nie ma prawa ustalać przyczyn braku zatrudnienia osoby ubiegającej się oświadczenie pielęgnacyjne. Organ jest jedynie zobowiązany do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Opieka ta musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a więc powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły.
Przeprowadzone w toku niniejszego postępowania dowody wyraźnie wskazują, iż niepodejmowanie przez skarżącego zatrudnienia ma ścisły związek z opieką sprawowaną nad żoną. Zakres czasowy tej opieki, a także pozostawanie skarżącego w dyspozycji niepełnosprawnej żony wskazują, iż nieuprawniona jest teza o możliwości podjęcia przez skarżącego zatrudnienia, które byłoby do pogodzenia ze sprawowaną opieką. Podkreślić przy tym należy, że w aktach sprawy znajduje się pismo Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. z 13 czerwca 2023 r. z którego wynika, że żona skarżącego, przed ślubem pobierała do 31 maja 2023 r. świadczenie pielęgnacyjne. Skoro zatem do 31 maja 2023 r. żona skarżącego spełniała kryteria do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, czyli stan jej zdrowia powodował konieczność sprawowania stałej i długotrwałej opieki, a organ w niniejszym postępowaniu nie wykazał by stan zdrowia niepełnosprawnej uległ takiej poprawie, by mogła samodzielnie funkcjonować trudno zrozumieć stanowisko organu, że tylko ze względu na chęć podjęcia przez żonę skarżącego edukacji i możliwość podjęcia zatrudnienia w warunkach pracy chronionej nie wymaga już ona stałej i długotrwałej opieki. Poczynione przez Kolegium ustalenia w tym zakresie, pozostają w jawnej sprzeczności z wcześniej poczynionymi ustaleniami organu pomocowego w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy nie wskazał przy tym jakie okoliczności stanu faktycznego poza osobą sprawującą opiekę (wcześniej matka, obecnie mąż) i chęcią zatrudnienia i edukacji w warunkach sprzyjających osobie niepełnosprawnej uległy zmianie i jaki miały wpływ na podjęcie rozstrzygnięcia w zakresie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Okoliczności takie nie wynikają także z akt sprawy. Niewielki odstęp czasu pomiędzy końcem okresu na który było wcześniej przyznane sporne świadczenie, a złożeniem wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego poddaje w wątpliwość ustalenia organu, co do tego, że skarżący nie świadczy względem żony stałej i długotrwałej opieki, warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Wyraźnego podkreślenia wymaga, że skarżący od 7 czerwca 2023 r. nie podejmował zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej właśnie z uwagi na to, że sprawował opiekę nad żoną. Skoro dopiero od momentu zawarcia związku małżeńskiego z osobą niepełnosprawną mógł wystąpić z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia, jego wcześniejsze pozostawanie bez zatrudnienia pozostaje bez większego wpływu na spełnienie ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Zaznaczenia wymaga, że świadczenie pielęgnacyjne przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia wystąpi on o to świadczenie.
Mając na uwadze dokonane powyższe ustalenia sąd stwierdził, że organy nie rozważyły wszystkich istotnych kwestii i nie dokonały należytej analizy i oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, czym naruszyły art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji naruszone zostały przepisy art. 107 § 3 k.p.a. i art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Z tego względu sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, o czym orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.