II SA/Łd 967/22

II SA/Łd 967/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-02-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Piotr Mikołajczyk /przewodniczący/
Sławomir Wojciechowski /sprawozdawca/
Tomasz Porczyński
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1359
art. 128, art. 129, art. 132
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).
Dz.U. 2022 poz 615
art. 3 pkt 21, art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 1a, art. 17a ust. 1b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 1 par 1 i 2, art. 134 par. 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 9 lutego 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Asesor WSA Tomasz Porczyński Protokolant st. asystent sędziego Nina Krzemieniewska-Oleszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2023 roku sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 10 października 2022 roku nr SKO.4141.459.22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. ał
Uzasadnienie
Decyzją z 10 października 2022 r., nr SKO.4141.459.22, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 735), powoływanej jako "k.p.a." w związku z art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.) – powoływanej jako: "u.ś.r." – utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy Wierzchlas przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wierzchlesie z 6 września 2022 r., nr GOPS.ŚP.524.199.2002, odmawiającą przyznania K. B. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawną babką E. R.
Kolegium w pierwszej kolejności przytoczyło ustalenia organu I instancji, a następnie wskazało motywy rozstrzygnięcia tegoż organu, z których wynikało, że K. B. nie spełnia przesłanek określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną babką E. R., ponieważ w załączonej dokumentacji brak jest daty powstania niepełnosprawności E. R. Nie można zatem przyjąć, iż powstała ona przed ukończeniem przez E. R. 25 roku życia.
Ponadto K. B. jest wnuczką E. R., a więc jest z nią spokrewniona w linii prostej w drugim stopniu. Jednak w pierwszym stopniu spokrewnieni z E.R. są jej synowie G. R. i P. R. oraz córka B. M. Zatem, stosownie do treści art. 129 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, osoby spokrewnione z nią w stopniu pierwszym winny zapewnić opiekę chorej matce.
Dalej Kolegium wskazało, iż w odwołaniu od decyzji organu I instancji K. B. podniosła, że jest jedyną osobą, która może zapewnić prawidłową opiekę swojej babce. B. M. od około 10 lat przebywa w Niemczech i nie interesuje się losem swojej rodziny, zaś zamieszkujący wspólnie ze swoją matką G. R. i P. R. nadużywają alkoholu, nie są wiec w stanie zapewnić matce należytej opieki.
W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ pierwszej instancji błędnie uznał, iż niepełnosprawność babki skarżącej nie powstała w terminie wskazanym przez ustawodawcę. Organ II instancji podkreślił, że organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję w oparciu o art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, podczas gdy przepis ten został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 roku, sygn. akt K 38/13 w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Trybunał nie skorzystał przy tym z przysługującej mu możliwości odroczenia utraty mocy obowiązującej art. 17 ust. 1b u.ś.r, zatem skutek derogacyjny nastąpił w dniu publikacji orzeczenia w Dzienniku Ustaw, co miało miejsce w dniu 23 października 2014 roku. Dlatego też oparcie przez organ I instancji w niniejszej sprawie decyzji odmownej w sprawie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad jej niepełnosprawną w stopniu znacznym babką na przesłance wieku powstania niepełnosprawności stanowiło naruszenie prawa materialnego, którego postać (wadliwe ustalenie zakresu i treści obowiązywania podstawy materialnoprawnej sprawy) bezpośrednio wpłynęła na treść wydanego rozstrzygnięcia.
Niezależnie od tego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze zbadało, czy skarżąca mieści się w kręgu podmiotów wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium, powołując się na przepisy art. 128, art. 129 i art. 132 k.r.i.o. wskazało, że uprawnienia do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego wiążą się ściśle z obowiązkiem alimentacyjnym, który polega na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania i ciąży na krewnych w linii prostej oraz rodzeństwie. Obowiązek alimentacyjny obciąża jednak zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem, zaś obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy ta osoba nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Organ II instancji podkreślił, że E. R. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu art. 3 pkt 21 u.ś.r. Jak jednak ustalono, babka skarżącej ma troje dzieci: B. M., P. R. i G. R. Córka osoby wymagającej opieki przebywa za granicą, nie interesuje się losem swojej rodziny, nie uczestniczy w opiece nad matką. Wspólnie zamieszkujący z E. R. jej synowie nie są w stanie zapewnić matce należytej opieki, są uzależnieni od alkoholu. G. R. nie legitymuje się jednak orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, natomiast w przypadku P. R. i B. M. okoliczność ta nie została bezspornie ustalona.
Dlatego też Kolegium uznało, że w przypadku skarżącej występuje negatywna przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r., uniemożliwiająca uwzględnienie jej wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, skoro co najmniej jedno z dzieci osoby wymagającej opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wprawdzie skarżąca sprawuje faktyczną opiekę nad swoją niepełnosprawną babką, jednak warunkiem przyznania świadczenia jest spełnienie wszystkich przesłanek określonych przez ustawodawcę, czego w przypadku skarżącej stwierdzić nie można. Osoby zobowiązane do alimentacji w dalszej kolejności mają bowiem prawo do świadczenia, tylko gdy nie ma osób spokrewnionych w pierwszym stopniu. Zaś osobom, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, nie może być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli są inne osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, chyba że osoby te legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Kolegium nie dopatrzyło się zatem podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnuczce na niepełnosprawną babkę, gdy są dzieci osoby wymagającej opieki, które nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła K. B., zaskarżając ją w całości. W uzasadnieniu wskazała, że dzieci jej babci E. R. są osobami nieodpowiedzialnymi, nie przejmują się losem swojej matki, a wręcz oczekują, żeby to ona pomagała im. Córka E. R. B. M. zamieszkuje i pracuje zagranicą i wskazała, że to wnuczka (skarżąca) powinna opiekować się babcią. Wraz z E. R. zamieszkują jej synowie – G. R., który jest osobą niepełnosprawną i nadużywająca alkoholu oraz P. R., który nadużywa alkoholu, wykazuje również zachowania agresywne wobec swojej matki, oczekuje jej śmierci. Został on w dniu 30 września 2022 roku oskarżony o znęcanie się psychiczne i fizyczne nad matką i bratem. Skarżąca podkreśliła, że chciała zabrać babcię do swojego domu, lecz E. R. nie chce zostawić dorobku swojego życia. K. B. jednak zapewnia swojej babci opiekę, zmienia jej opatrunki, umawia i zawozi na wizyty lekarskie, zabiera do siebie na obiad, jeśli tylko babcia wyrazi taką chęć. Skarżąca deklaruje przy tym chęć dalszego opiekowania się swoją babcią, wiedząc przy tym, z czym ta opieka się wiąże. Jednocześnie gdyby skarżąca podjęła pracę, musiałaby zrezygnować z opieki nad babcią, dlatego pieniądze ze świadczenia pielęgnacyjnego znacząco ułatwiłyby opiekę. W konkluzji wniosła o pozytywne rozpatrzenie swojej skargi.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia w skrócie jako "p.p.s.a", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji w ramach wyżej wskazanego zakresu kognicji sądów administracyjnych wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada przepisom obowiązującego prawa i brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
W kontrolowanej sprawie organ I instancji uznał, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad babką E. R. z uwagi na to, że nie zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r., bowiem nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Ponadto, organ I instancji stwierdził, że E. R. posiada troje dorosłych dzieci, zaś w toku postępowania nie wykazano, iż legitymują się one orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu, po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium stwierdziło jednak, że przyjęta przez organ I instancji interpretacja art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest nieprawidłowa. W ocenie Kolegium nie można odmówić prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko dlatego, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała później niż przyjmuje to art. 17 ust. 1b ustawy, gdyż kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, a zatem oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania powyższego świadczenia winny być dokonane z pominięciem tego kryterium. Sąd podziela stanowisko Kolegium w tym zakresie. W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz.U. z 2014 r., poz. 1443) orzeczono, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.
W rezultacie, jak prawidłowo wywiodło Kolegium, organ I instancji nie mógł odmówić przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu niespełnienia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu prawa ze swej istoty, tworzy nowy stan prawny od chwili wejścia wyroku w życie, a więc od momentu opublikowania orzeczenia w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, chyba że wydając wyrok Trybunał Konstytucyjny skorzysta z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP możliwości wydłużenia mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów. Wyrok w sprawie o sygn. K 38/13 wszedł w życie w dniu 24 października 2013 r., zaś Trybunał Konstytucyjny w odniesieniu do art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie skorzystał z tej możliwości. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.
Zasadniczą przyczyną odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a jednocześnie kwestią sporną w niniejszej sprawie, jest zatem posiadanie przez E. R. krewnych spokrewnionych z nią w pierwszym stopniu, podczas gdy skarżąca jest z nią spokrewniona w stopniu drugim – jest bowiem jej wnuczką.
Na wstępie tej części rozważań należy podkreślić, iż świadczenie pielęgnacyjne jest obok zasiłku pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego jednym ze świadczeń opiekuńczych, zaliczanych do świadczeń rodzinnych (art. 2 pkt 2 u.ś.r.). Przesłanki materialnoprawne przyznania świadczenia zostały uregulowane w art. 17 u.ś.r.
Stosownie do art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Stosownie do art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W tym miejscu konieczne jest wyjaśnienie, iż z powołanych przepisów wynika, że aby uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, zarówno osoba wymagająca opieki, jak również osoba sprawująca opiekę muszą spełnić określone przez ustawodawcę wymogi. Oznacza to, że do przyznania wnioskowanego świadczenia nie wystarczy tylko sam fakt sprawowania opieki nad schorowanym członkiem rodziny. Mając na uwadze wskazane wyżej unormowania i ustalony przez organy administracji stan faktyczny, zgodzić się należy ze stanowiskiem Kolegium, że w niniejszej sprawie zostały spełnione dwie pozytywne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a mianowicie z wnioskiem wystąpiła wnuczka osoby wymagającej opieki, stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a osoba, nad którą ma być sprawowana opieka legitymuje się orzeczeniem Komisji Lekarskiej KRUS z dnia 17 maja 2022 r., stwierdzającym trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji, co jest w sprawie bezsporne. Podkreślić jednak należy, iż K. B., pomimo bycia krewną E. R. w linii prostej, nie jest spokrewniona z nią w stopniu pierwszym, a więc jest objęta dyspozycją art. 17 ust. 1a u.ś.r. Zatem do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad babcią, konieczne jest łączne spełnienie warunków wymienionych w tym przepisie. Dlatego też, w ocenie Sądu, na aprobatę zasługuje stanowisko organu II instancji, że zaistniała negatywna przesłanka wykluczająca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a mianowicie okoliczność, wedle której osoba wymagająca opieki posiada krewnych spokrewnionych z nią w pierwszym stopniu, które nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Powyższe stanowisko zostało jednoznacznie potwierdzone w Uchwale NSA z dnia 14 listopada 2022 r., w sprawie o sygn. I OPS 2/22, w której stwierdzono m.in., iż "warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm., dalej: u.ś.r.) osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.)". W uzasadnieniu wskazanej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż z punktu widzenia języka, kryterium legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jakim ustawodawca posłużył się w art. 17 ust. 1a nie jest wyrażeniem nieostrym czy wieloznacznym. Pod względem językowym przepis nie budzi zatem wątpliwości. Ustawodawca posłużył się określeniem należącym do języka prawnego, legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oznacza legitymowanie się orzeczeniem wydanym przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności w przewidzianym przez prawo trybie lub orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS zrównanym z takim orzeczeniem właściwego zespołu. Legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest zatem faktem instytucjonalnym. Rozbieżność w orzecznictwie i wątpliwości interpretacyjne nie dotyczą rozumienia tekstu prawnego, spowodowanego jego niejednoznacznością, ale kwestii odstąpienia od jednoznacznego brzmienia przepisów i stosowania ich z pominięciem warunków wprost w nim wyrażonych, czyli z pominięciem fragmentu przepisu, który musiałby zostać uznany nie tyle za zbędny, co za niedopuszczalny, rażąco naruszający Konstytucję RP, prowadzący do sprzeczności z chronionymi przez nią wartościami. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał przy tym, iż w kwestii kolejności dostępu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca nie odsyła do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a ustawa zawiera własną regulację, która nie jest aktualnie w pełni koherentna z modelem przyjętym w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Nie świadczy to bynajmniej o braku spójności systemowej, koherencja taka nie jest wszak konieczna – brak jest odesłania do stosowania przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w szerszym zakresie, a przedmiot regulacji obu aktów prawnych jest różny. Wskazując na osoby zobowiązane do alimentacji względem osoby wymagającej opieki, ustawa w szczególności nie wymaga, aby ich obowiązek alimentacyjny pod postacią obowiązku dostarczania środków utrzymania się zrealizował.
Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest w żadnym zakresie uzależnione również od sytuacji materialnej osoby niepełnosprawnej wymagającej opieki. Kwestie te nie są badane w postępowaniu, nie ma zatem podstaw, aby na wykładnię przepisów regulujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miały oddziaływać przesłanki z art. 132 k.r.o., regulujące kolejność realizowania się obowiązku alimentacyjnego. W kwestii kryteriów i przesłanek przyznania świadczenia ustawa o świadczeniach rodzinnych ma charakter autonomiczny i brak podstaw do przyjmowania, że art. 17 ust. 1a u.ś.r. powinien być interpretowany z uwzględnieniem art. 132 k.r.o. i wskazanych w nim przesłanek, odnoszących się do braku możliwości lub nadmiernych trudności w zadośćuczynieniu obowiązkom alimentacyjnym.
Podkreślić należy przy tym, iż stanowisko zajęte w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych, co wynika z treści art. 269 § 1 p.p.s.a., który to przepis nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wprawdzie K. B. wskazuje, iż to ona faktycznie sprawuje opiekę nad swoją niepełnosprawną w stopniu znacznym babcią, bowiem jej synowie oraz córka nie są w stanie zapewnić swojej matce właściwej opieki. Jak jednak wskazano powyżej, rzeczywiste niewypełnianie obowiązku opieki przez krewnych pierwszego stopnia nie jest przesłanką ustawową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dalszym krewnym osoby wymagającej opieki. Naczelny Sąd Administracyjny niejednokrotnie podnosił również, iż decyzja w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest ani decyzją uznaniową, ani też wydawaną w oparciu o tzw. zasady współżycia społecznego, lecz jest decyzją ściśle uzależnioną od konkretnej regulacji prawnomaterialnej (zob. Wyrok NSA z 4.03.2022 r., I OSK 1657/21, LEX nr 3344175; Wyrok NSA z 22.10.2021 r., I OSK 712/21, LEX nr 3309615). Jakkolwiek celem unormowań art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r. jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi, to jednak dalszym krewnym świadczenie to przysługuje wyłącznie wtedy gdy osoba zobowiązana w pierwszej kolejności nie jest w stanie, z powodu obiektywnie istniejących przeszkód, uczynić zadość swojemu obowiązkowi opieki nad osobą niepełnosprawną. Stan faktyczny niniejszej sprawy nie wypełnia dyspozycji tak zrekonstruowanej normy prawnej.
W toku niniejszej sprawy skarżąca nie wykazała bowiem, aby dzieci E. R. legitymowały się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dopiero zaś taka okoliczność, w świetle przesłanek ustawowych oraz stanowiska przedstawionego we wskazanej powyżej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowiłaby obiektywną przeszkodę w sprawowaniu opieki nad babcią wnioskodawczyni przez jej najbliższych krewnych.
Reasumując stwierdzić należy, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy brak jest podstaw do przyznania skarżącej, jako dalszej krewnej E. R., wymagającej opieki wnioskowanego przez nią świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż w sprawie nie wykazano, że zobowiązane w pierwszej kolejności dzieci babki skarżącej legitymują się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
ES