II SA/Łd 953/03

II SA/Łd 953/03 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2004-08-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-06-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Irena Krzemieniewska /sprawozdawca/
Janusz Furmanek /przewodniczący/
Małgorzata Łuczyńska
Symbol z opisem
619  Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Dnia 18 sierpnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie: Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), p.o. Sędziego WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant referent Stażysta Jarosław Szkudlarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2004 roku przy udziale sprawy ze skargi M. P. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiej Policji w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej upomnienia 1/ uchyla zaskarżoną decyzję, 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.
Uzasadnienie
3 II S.A./Łd 953/03
UZASADNIENIE
Orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] Komendant Wojewódzki Policji w Ł. działając na podstawie § l pkt 3 w związku z § 32 ust l i 4 pkt l Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 roku w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. Nr 4 z 1998 roku, poz. 14) po rozpatrzeniu odwołania M. P. - Referenta Zespołu ds. Kryminalnych Posterunku Policji w W. Komendy Powiatowej w U. od orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w P. z dnia [...] nr [...] o wymierzeniu kary dyscyplinarnej upomnienia - utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, iż M. P. w okresie od 2 stycznia do 4 marca 2003 roku prowadząc postępowanie przygotowawcze [...] nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku niezwłocznego przekazania dowodów rzeczowych do magazynu dowodów rzeczowych i co najmniej jeden z nich w postaci zabezpieczonej końcówki gumowego węża przechowywał w pomieszczeniach Posterunku Policji w W. , w których wykonywane były czynności służbowe i do których miały dostęp inne osoby.
Orzeczeniem o ukaraniu Nr [...] z dnia [...] Komendant Powiatowy Policji w [...] działając na podstawie § 24 ust. 1 pkt 2 w związku z § 24 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 roku w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. Nr 4, poz. 14 z 1998 roku) oraz art. 134 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. Nr 7 z 2002r. poz.58 ze zm.) – orzekł o wymierzeniu M. P. to czemu kary dyscyplinarnej upomnienia.
Od powyższego orzeczenia M. P. wniósł odwołanie do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. , w którym podniósł między innymi, że w specyficznych sytuacjach dozwolone jest przechowywanie dowodów rzeczowych w pomieszczeniach, gdzie przechowuje się akta prowadzonych postępowań. Wyjaśnił, iż z taką sytuacją w specyficznej strukturze tego posterunku miał do czynienia do chwili, kiedy zabezpieczone ślady zostaną uznane za dowody rzeczowe oraz przy przekazywaniu dowodów rzeczowych przez Kierownika Posterunku Policji w W. do magazynu depozytowego w KP Uniejów. Ponadto M. P. stwierdził, iż jego postępowanie było prawidłowe, a sposób, w jaki przechowywał dowody nie spowodowały jego utraty, zaginięcia lub zniszczenia.
Rozpoznając sprawę organ odwoławczy stwierdził, że bezpośrednią przyczyną powstania sytuacji związanej z rzekomym brakiem dowodów rzeczowych był niewłaściwy sposób postępowania z tymi dowodami rzeczowymi od samego początku tj. od momentu ich ujawnienia na miejscu zdarzenia - poprzez brak dokumentowania wszelkich ich przemieszczeń pomiędzy funkcjonariuszami będącymi ich dysponentami. Począwszy od niewłaściwego sporządzenia protokołu oględzin, gdzie w rubryce "przedmioty i ślady ujawnione" brak jest jakiegokolwiek zapisu o znalezionych przedmiotach i śladach. W protokole "opis czynności wykonanych przez specjalistę" technika kryminalistyki asp. szt. S. W. w rubryce "sposób zabezpieczenia" dokonano błędnego zapisu o treści " przekazano prowadzącemu postępowanie przygotowawcze", mimo że faktycznie brak jest potwierdzenia przyjęcia tych przedmiotów i śladów przez M. P. . Kolejne uchybienia to brak ścisłej rejestracji przekazywanych przedmiotów i śladów do Sekretariatu Komendanta Powiatowego Policji w P. . Nie odnotowano również faktu przekazania zabezpieczonych przedmiotów i śladów przez Sekretariat KPP do KP w U. Nieprawidłowością było także dokonanie przez Komendanta Komisariatu w U. - rejestracji dowodów rzeczowych w księdze dowodów rzeczowych bez faktycznego zapoznania się z nimi, co ujawniłoby już wtedy brak zabezpieczonych przedmiotów i śladów. Niewątpliwie wskazane nieprawidłowości w stosowaniu przez funkcjonariuszy procedury postępowania z dowodami rzeczowymi zarówno w KPP P. , KP U. , Posterunku Policji w W. przyczyniły się do powstania błędów również po stronie obwinionego tj. naruszenia pkt 34 wytycznych nr [...] Komendanta Głównego Policji.
Na powyższe orzeczenie M. P. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego .
W uzasadnieniu stwierdził, iż przedmiotowe dowody rzeczowe faktycznie zostały zdane na sekretariat KPP w P. przez asp. S. W. , z tego miejsca zostały zabrane przez nadkom. T. B. , w celu dostarczenia do KPP w U. , który jednak wychodząc z nimi z nieustalonych przyczyn pozostawił je na dyżurce oficera dyżurnego KPP w P. , o czym później zapomniał, co spowodowało, że dowody te leżały w tym pomieszczeniu przez okres kilku dni. Po jakimś czasie dowody te zobaczył inny technik kryminalistyki, sierż. sztab. J. P. , który widząc, że zostały zabezpieczone, przez asp. S. W. , zabrał je do pomieszczenia pracowni technicznej kryminalistyki i schował do szafki asp. S. W. , który nie wiedział o tym fakcie.
W tej sytuacji nadkom. T. B. , świadomy tego, iż to on, jako odbierający dowody rzeczowe może odpowiadać za ich zaginięcie, co miało miejsce w tym przypadku, postanowił winę w tej sprawie skierować na skarżącego, jako prowadzącego to postępowanie, co przy modelu, jaki sam wypracował i braku dokumentacji na obieg dowodów rzeczowych dawało mu instrument do manipulacji w tej sprawie. Dlatego dopuszczał się fałszywych zeznań w tej sprawie twierdząc, że o całym incydencie dowiedział się z końcem zakończenia dochodzenia nr [...] .
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje twierdzenia zawarte w zaskarżonym orzeczeniu.
Podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym pełnomocnik organu wyjaśniła, iż Wytyczne nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia [...] mają charakter zarządzenia wewnętrznego.
Z wytycznymi tymi funkcjonariusze zapoznawani są w okresie służby na szkoleniach, ale organ nie posiada dowodu na to i nie ma takiej praktyki, aby funkcjonariusze oświadczali na piśmie, iż zostali zapoznani z każdym konkretnym zarządzeniem.
Również zarządzenia w swojej treści nie zawierają polecenia nakazującego zapoznanie funkcjonariuszy z danym zarządzeniem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Skarga jest zasadna .
Przede wszystkim wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1271 ) – sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , podlegają rozpoznaniu przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153 poz. 1269 ) - sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem.
Oznacza to , że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron, oraz procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Decyzja zaś lub postanowienie stosownie do art. 145 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
( Dz. U. nr 153 poz. 1270 ) podlega uchyleniu jeżeli sąd stwierdzi :
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania
c/ inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, iż doszło do naruszenia przez organ przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Organy administracji zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy- co wynika z art. 7 kpa –oraz zgodnie z art. 77 § 1 kpa - muszą w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Zgodnie z art. 133 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j. Dz. U. Nr 7 z 2002 r. poz.58 ze zm.) - brzmieniu odpowiadającym na dzień wydania zaskarżonej decyzji – policjant podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie dyscypliny służbowej oraz w innych przypadkach określonych w ustawie.
Na mocy delegacji ustawowej wynikającej z art. 139 ust. 2 tej ustawy minister właściwy do spraw wewnętrznych został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień, przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych, wymierzania w nich kar i ich wykonywania, odwoływania się od wymierzanych kar, a także właściwość przełożonych w tych sprawach.
W dacie wydania zaskarżonej decyzji obowiązywał art. 139 ust. 2 tej ustawy
( wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2002 r. K 36/00 OTK –A z 2002 r nr 5 poz. 63.), a zatem i przepis wykonawczy wydany w oparciu o delegację ustawową.
Z treści § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów ( Dz. U. z 1998 r nr 4 poz. 14 ) – wynika, iż postępowanie dyscyplinarne ma na celu:
1) ustalenie, czy zachodzą okoliczności uzasadniające odpowiedzialność dyscyplinarną policjanta,
2) wszechstronne wyjaśnienie okoliczności i przyczyn popełnienia przewinienia lub naruszenia dyscypliny służbowej, którą stanowić może czyn policjanta popełniony w czasie służby lub podczas wykonywania zadań albo czynności służbowych, polegający na zawinionym niewykonaniu obowiązków wynikających z ustawy, przepisów wykonawczych lub rozkazów i poleceń wydawanych przez uprawnionych przełożonych na podstawie tych przepisów; wyjątkowo może również być to czyn popełniony przez policjanta poza czasem służby lub nie związany z wykonywaniem zadań albo czynności służbowych, jeżeli przepisy szczególne przewidują odpowiedzialność dyscyplinarną,
3) orzeczenie kary współmiernej do zaistniałego przewinienia lub naruszenia dyscypliny służbowej
W przedmiotowej sprawie w orzeczeniu o ukaraniu organ I instancji wskazał, iż skarżący czynem swoim naruszył przepisy rozdziału 8 Wytycznych nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia [...] w sprawie organizacyjnych zasad prowadzenia postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów .Wytyczne te załączono do akt administracyjnych.
Organ odwoławczy utrzymując to orzeczenie w mocy zarzucił w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, iż skarżący naruszył pkt. 34 cyt. Wytycznych.
Skarżący w swoich wyjaśnieniach podkreślił, iż treść Wytycznych nie jest mu znana.
Organ nie wyjaśnił w swoim rozstrzygnięciu jaką normą prawną są Wytyczne. Wyjaśnienia te złożył dopiero pełnomocnik organu podczas rozprawy, odpowiadając na pytanie Sądu. Stwierdzić jednak należy, iż akt ten nie jest ani ustawą, ani przepisem wykonawczym. Brak jest dowodu na to, iż skarżący został zapoznany z Wytycznymi, a sam skarżący temu zaprzecza.
Zawinione zatem niewykonanie obowiązków przez skarżącego mogłoby skutkować zakwalifikowaniem tego czynu jako naruszającego dyscyplinę służbową w takim przypadku, gdyby niewykonanie obowiązków wynikało z rozkazu lub polecenia służbowego wydanego przez uprawnionego przełożonego.
Przesłuchiwany w charakterze świadka T. B. stwierdził, iż zlecając postępowanie przygotowawcze skarżącemu określił w dniu 2 stycznia 2003 r w karcie nadzoru czynności do wykonania dla skarżącego. Wytyczne w karcie nadzoru w kwestii dowodów rzeczowych naniósł również Naczelnik Sekcji Kryminalnej M. K. .
Akta administracyjne nie zawierają karty nadzoru, okoliczność zatem - czy istotnie w kwestii dowodów rzeczowych jakiekolwiek polecenia lub rozkazy zostały skarżącemu wydane – nie została należycie przez organy wyjaśniona.
Z akt administracyjnych natomiast wynika ( dowody z zeznań świadków ), iż T. B. będąc Komendantem Komisariatu Policji w U. wprowadził własne zasady dotyczące przekazywania i przechowywania dowodów rzeczowych.
Nie wynika z akt administracyjnych, aby zasady te miały określoną formę prawną, a także aby z zasadami tymi byli zapoznani funkcjonariusze.
Przyjąć więc należy, iż zasady te miały charakter zwyczaju. Nie zostało również udowodnione, że skarżącego zapoznano z treścią ustalonych w ten sposób zasad. Naruszenie tego rodzaju zasad nie stanowiłoby zatem podstawy do uznania zawinionego niewykonania obowiązków wynikających z rozkazów lub poleceń bezpośredniego przełożonego.
Zdaniem Sądu w tym składzie – rozkaz lub polecenie muszą być wyraźnie skierowane do funkcjonariusza, który musi być z tym zapoznany i dopiero wtedy gdy funkcjonariusz nie zastosuje się do takiej normy - można funkcjonariuszowi zarzucić naruszenie dyscypliny służbowej.
W przedmiotowej sprawie organ winien zatem wyjaśnić, czy czyn skarżącego polegał na zawinionym niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisu prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów ( art. 132 ust. 2 ustawy o Policji w aktualnym brzmieniu ).
W przedmiotowej sprawie nie zostało ponadto wyjaśnione, czy skarżący zgodnie z art. 79 kpa w związku z § 15 i § 45 cyt. rozporządzenia był prawidłowo zawiadomiony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków i czy brał udział w przeprowadzeniu tych dowodów. Okoliczność ta jest istotna z uwagi na rozbieżność wyjaśnień składanych przez T. B. , oraz skarżącego i pozostałych świadków, a dotyczących obowiązujących procedur w zakresie zabezpieczania i przekazywania dowodów rzeczowych.
Ponadto sformułowanie zarzutu w stosunku do skarżącego poprzez użycie liczby mnogiej dotyczącej dowodów i słów " ..i co najmniej jeden z nich w postaci... " jest nieuzasadnione, gdyż sugeruje, że skarżący w sposób niewłaściwy przechowywał i inne dowody rzeczowe, a od takiego zarzutu skarżący został uniewinniony.
Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji .
Z uwagi na treść art. 152 cyt. ustawy Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.