II SA/Łd 94/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2023-06-27
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlanawstrzymanie budowypozwolenie na budowęlegalizacja budowynadzór budowlanybudynek usługowypostępowanie administracyjnewsa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę na postanowienie o wstrzymaniu budowy samowolnie wzniesionego budynku usługowego, potwierdzając prawidłowość zastosowania przepisów Prawa budowlanego.

Skarżąca kwestionowała postanowienie o wstrzymaniu budowy budynku usługowego (serwis rowerów), zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego uznały inwestycję za samowolę budowlaną i nakazały jej wstrzymanie, wskazując na możliwość legalizacji i opłatę legalizacyjną. Sąd administracyjny, analizując stan faktyczny i prawny, uznał, że organy prawidłowo zastosowały przepisy Prawa budowlanego, w tym art. 48, i oddalił skargę.

Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora o wstrzymaniu budowy budynku usługowego (serwis rowerów) zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące ustaleń faktycznych i błędnego zastosowania prawa. Sąd administracyjny, po analizie akt sprawy i przepisów Prawa budowlanego, stwierdził, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały właściwe przepisy, w tym tryb postępowania w przypadku samowoli budowlanej (art. 48 P.b.). Sąd podkreślił, że budowa bez pozwolenia na budowę stanowi samowolę budowlaną, a postanowienie o wstrzymaniu budowy jest uzasadnione, nawet jeśli budowa została już zakończona. Sąd oddalił skargę, uznając zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organy prawidłowo zastosowały przepisy Prawa budowlanego, w tym art. 48, i wydały postanowienie o wstrzymaniu budowy zgodnie z prawem.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały przepisy Prawa budowlanego, w tym tryb postępowania w przypadku samowoli budowlanej (art. 48 P.b.). Podkreślono, że budowa bez pozwolenia na budowę stanowi samowolę budowlaną, a postanowienie o wstrzymaniu budowy jest uzasadnione, nawet jeśli budowa została już zakończona.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (25)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.b. art. 48 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 48 § 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 52 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.b. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 3 § 6

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 48 § 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 48a § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 49e § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 28

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 29-31

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 30 § 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 124 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 106 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 111 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Godne uwagi sformułowania

budowa bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę samowola budowlana wstrzymanie budowy możliwość złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego opłata legalizacyjna roboty budowlane zostały zakończone obowiązki nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego nabywca nieruchomości wstępuje w prawa i obowiązki poprzedniego właściciela

Skład orzekający

Marcin Olejniczak

sprawozdawca

Michał Zbrojewski

przewodniczący

Sławomir Wojciechowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących samowoli budowlanej, wstrzymania budowy i odpowiedzialności współwłaścicieli oraz następców prawnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji samowoli budowlanej i zastosowania art. 48 P.b. w kontekście zakończonej budowy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i procedury jej wstrzymania oraz legalizacji, co jest istotne dla praktyków prawa budowlanego.

Samowola budowlana: kiedy sąd wstrzyma budowę, nawet jeśli jest już zakończona?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 94/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-06-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-02-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Marcin Olejniczak /sprawozdawca/
Michał Zbrojewski /przewodniczący/
Sławomir Wojciechowski
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OZ 676/23 - Postanowienie NSA z 2023-11-29
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 3 pkt 2, art. 3 pkt 6, art. 48 ust. 3, art. 52 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Dnia 27 czerwca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Zbrojewski Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) Protokolant starszy specjalista Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2023 roku sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 26 listopada 2021 r. nr 194/2021 znak: WOP.7722.0880.2021.BK w przedmiocie nakazu wstrzymania budowy oddala skargę. MR
Uzasadnienie
Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi, postanowieniem z 26 listopada 2021 r., utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z 6 sierpnia 2021 r., którym na podstawie art. 48 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 - Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333) nakazano współwłaścicielom działki nr [...] w Z. przy ul. [...]: B.K., J.K., A.J. i W.J., wstrzymanie budowy budynku usługowego (serwis rowerów) o wymiarach rzutu poziomego: 6,00 m x 4,95 m, zlokalizowanego na terenie działki [...] w Z. przy ul. [...], zrealizowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że 23 lipca 2020 r. do organu stopnia powiatowego wpłynęło pismo interwencyjne A.J. i W.J. w sprawie samowoli budowlanej, dokonanej na terenie nieruchomości przy ul. [...] w Z..
W dniu 9 marca 2021 r. organ stopnia powiatowego poinformował A.J. i W.J., że z uwagi na sytuację epidemiologiczną ograniczono czynności kontrolne w terenie jedynie do przypadków bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia.
W dniu 10 marca 2021 r. organ stopnia powiatowego ustalił, że współwłaścicielami działki [...] są B.K., J.K., A.J. i W.J., po czym 28 kwietnia 2021 r. i zawiadomił strony postępowania o wyznaczonej na 27 maja 2021 r. kontroli robót budowlanych, przy czym organ nie uwzględnił wniosków B.K. i J.K. o zmianę terminu kontroli.
W trakcie kontroli stwierdzono, że na terenie działki [...] wybudowano budynek o wymiarach 6 m x 4,95 m i wysokości od 2,35 do 3,00 m, z płyt ogrodzeniowych na słupkach, który został ocieplony styropianem. Dach jest konstrukcji drewnianej, kryty papą, jednospadowy. W budynku jest instalacja elektryczna. Budynek został dobudowany do istniejącego budynku mieszkalnousługowego, jedna ze ścian stanowi jednocześnie ścianę istniejącego budynku. W nowowybudowanym budynku przechowywane są rowery i świadczone są usługi naprawy rowerów. Według informacji uzyskanych od A.J. i W.J. budowa została zakończona w czerwcu 2019 r., budynek zagradza wjazd, utrudnia komunikację na działce. Ponadto A.J. i W.J. oświadczyli że nie zgadzają się na legalizację spornego budynku, który został wybudowany bez ich zgody.
Prezydent Miasta Z. w piśmie z 10 czerwca 2021 r. poinformował, że nie odnaleziono decyzji o pozwoleniu na budowę ani zgłoszenia robót w zakresie przedmiotowej inwestycji. Ponadto, dla przedmiotowej działki nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, natomiast działka [...] w Z. znajduje się na obszarze objętym uchwała Rady Miasta Z. nr [...] z dnia 28 maja 2020 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Z.. Nie odnaleziono w rejestrach aktualnie obowiązującej decyzji o warunkach zabudowy dla ww. nieruchomości.
Także Starostwo Powiatowe w Z. poinformowało, że nie odnalazło pozwolenia na budowę ani zgłoszenia robót budowlanych dla przedmiotowej inwestycji. Jednocześnie powiadomiono, że dla ww. nieruchomości Starosta [...] nie wniósł sprzeciwu do zgłoszenia uzupełnienia i wymiany uszkodzonych fragmentów poszycia dachu (papy), obróbki blacharskiej oraz spróchniałych elementów, w istniejącym śladzie bez zmian konstrukcyjnych, z 15 września 2020 r.
Pismem z 3 sierpnia 2021 r. organ stopnia powiatowego zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie budynku usługowego (serwis rowerów) samowolnie wybudowanego na terenie działki nr [...] przy ul. [...] w Z..
Następnie postanowieniem z 6 sierpnia 2021 r., na podstawie art. 48 ust. 1 i ust. 3 p.b. nakazał współwłaścicielom ww. wstrzymanie budowy budynku usługowego (serwis rowerów) o wymiarach rzutu poziomego: 6,00 m x 4,95 m, zlokalizowanego na jej terenie, zrealizowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. Organ, w treści postanowienia poinformował także o sposobie legalizacji spornego budynku i kwocie opłaty legalizacyjnej.
Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi, utrzymując w mocy ww. postanowienie zaznaczył, że w niniejszej sprawie zastosowanie będzie miała ustawa Prawo budowlane w brzmieniu po nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471 ze zm.), bowiem organ stopnia powiatowego pierwsze czynności w sprawie wykonał 9 marca 2021 r.
Organ odwoławczy przypomniał, że budowa budynku usługowego (serwis rowerów) zlokalizowanego na działce [...] powstała w warunkach samowoli budowlanej, tym samym organ stopnia powiatowego zasadnie wszczął postępowanie w trybie art. 48 p.b., poprzez wydanie postanowienia o wstrzymaniu budowy budynku usługowego i wskazał na konieczność uiszczenia opłaty legalizacyjnej w wysokości 375.000,00 zł, co wynika z iloczynu stawki opłaty (500 zł) i współczynnika kategorii obiektu budowlanego (15) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (1) i pięćdziesięciokrotnego podwyższenia stawki opłaty (50) = 375 000 zł, wyjaśniając zasady jej obliczania.
Odnosząc się do treści zażalenia, ŁWINB zaznaczył, że organ stopnia powiatowego dwukrotnie wezwał zarówno J.K. jak i B.K., do stawienia się w siedzibie organu i złożenia wyjaśnień, jednak wymienione osoby nie stawiły się w wyznaczonym terminie w siedzibie organu z uwagi na to, że zawiadomienia odbierały już po dacie wyznaczonej przez organ nadzoru budowlanego. Nie oznacza to jednak, że B.K. została pozbawiona możliwości wypowiedzenia się w sprawie. Miała bowiem możliwość w każdym czasie udać się do siedziby organu stopnia powiatowego by złożyć dodatkowe wyjaśnienia, ewentualnie telefonicznego skontaktowania się z urzędem, w celu ustalenia terminu złożenia wyjaśnień, który będzie dla niej dogodny. Co więcej B.K. i J.K. mogły również złożyć pisemne wyjaśnienia czego nie uczyniły. W konsekwencji organ odwoławczy nie podzielił zarzutu, że uniemożliwiono stronom złożenie wyjaśnień i wypowiedzenie się w przedmiocie niniejszego postępowania. do akt nie załączono także żadnego dokumentu, potwierdzającego, że M.K. (inwestor) posiada tytuł prawny do nieruchomości na której zrealizowano inwestycje. Organ dodał, że biorąc pod uwagę, że M. K. nie dysponuje prawem do dysponowania nieruchomością, zaskarżone postanowienie zostało skierowane do współwłaścicieli nieruchomości, którzy mają możliwość wykonania obowiązku nim nałożonego, a także mogą skorzystać ze wskazanych tamże uprawnień.
W skardze na powyższe postanowienie, zarejestrowanej pod sygn. akt II SA/Łd 94/22 B.K. wniosła o jego uchylenie wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu pierwszej instancji.
Nie podzieliła ustaleń faktycznych, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, które skutkowały błędnym zastosowaniem przepisów prawa materialnego w skarżonym postanowieniu. Dodała, że przedmiotowa budowla została wzniesiona w czasie kiedy współwłaścicielem był W.J. i nastąpiło to za jego wiedzą i zgodą czego wyrazem było opłacanie przez W.J. podatku od nieruchomości za przedmiotową budowlę związaną z działalnością gospodarczą. Okoliczności te zostały przyznane przez pełnomocnika W.J. w sprawie cywilnej z powództwa M.K. przeciwko W.J. przed Sądem Rejonowym w Z..
Wniosła o zwrócenie się z wnioskiem do Urzędu Miasta Z. o nadesłanie dokumentacji w postaci zgłoszenia do opodatkowania tej budowli od 2014 roku oraz decyzji wymiarowych sprzed tego zgłoszenia (a więc sprzed 2014 roku i po 2014 roku dla nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...] nr ewidencyjny działki [...]) oraz o wystąpienie do Sądu Rejonowego w Z. o nadesłanie odpisu odpowiedzi na pozew złożonej przez pełnomocnika W.J..
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.
W pismach procesowych z 17 marca, 30 marca i 4 kwietnia 2022 r. A. i W.J. wnieśli o oddalenie skargi, przedstawiając swoje stanowisko w sprawie, podzielając ustalenia organów nadzoru budowlanego.
Pismem z 7 kwietnia 2022 r. skarżąca B.K. poinformowała, że w drodze umowy darowizny zbyła udziały we współwłasności nieruchomości, na której zlokalizowana jest inwestycja na rzecz M.K..
Pismem z 1 czerwca 2022 r. M.K. przyłączył się do skargi, poparł ją i zgłosił swój udział w sprawie w charakterze strony. Ponowił wniosek o nadesłania akt sprawy prowadzonej przed Sądem rejonowym w Z., załączając protokoły z rozpraw prowadzonych przed tym sądem. Z uwagi na powyższe, wskutek zarządzenia sędziego z 13 czerwca 2022 r. sprawę dalej prowadzono z udziałem M.K. jako skarżącego.
Kolejnymi pismami z 27 czerwca i 17 sierpnia 2022 r. A. i W. J. podtrzymali dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie.
Postanowieniem z 7 września 2022 r. tutejszy sąd zawiesił na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 - p.p.s.a.) z uwagi na śmierć uczestnika postępowania J.K..
Pismem z 29 marca 2023 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o zwieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania cywilnego, prowadzonego przed Sądem Okręgowym w Ł., na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego w Z., a także nadesłanie akt tej sprawy. Ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodu ze zdjęć obrazujących brak zmian w konstrukcji spornego budynku na przestrzeni lat 2013 – 2017.
Postanowieniem z 17 kwietnia 2023 r. odmówiono zawieszenia postępowania przed tutejszym sądem.
Odrębnym postanowieniem z 17 kwietnia 2023 r. podjęto zawieszone postępowanie.
W skardze, zarejestrowanej pod sygn. akt II SA/Łd 95/22 J.K. wnosząc o jego uchylenie wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu pierwszej instancji. Skarżąca także nie podzieliła ustaleń faktycznych, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, które skutkowały błędnym zastosowaniem przepisów prawa materialnego w skarżonym postanowieniu. Dodała, że przedmiotowa budowla została wzniesiona w czasie kiedy współwłaścicielem był W.J. i nastąpiło to za jego wiedzą i zgodą czego wyrazem było opłacanie przez W.J. podatku od nieruchomości za przedmiotową budowlę związaną z działalnością gospodarczą. Okoliczności te zostały przyznane przez pełnomocnika W.J. w sprawie cywilnej z powództwa M.K. przeciwko W.J. przed Sądem Rejonowym w Z..
Wniosła o zwrócenie się z wnioskiem do Urzędu Miasta Z. o nadesłanie dokumentacji w postaci zgłoszenia do opodatkowania tej budowli od 2014 roku oraz decyzji wymiarowych sprzed tego zgłoszenia oraz o wystąpienie do Sądu Rejonowego w Z. o nadesłanie odpisu odpowiedzi na pozew złożonej przez pełnomocnika W.J..
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonej postanowienia.
W pismach procesowych z 17 marca i 4 kwietnia 2022 r. A. i W. J. wnieśli o oddalenie skargi, przedstawiając swoje stanowisko w sprawie, podzielając ustalenia organów nadzoru budowlanego.
Postanowieniem z 7 września 2022 r. tutejszy sąd zawiesił na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. z uwagi na śmierć skarżącej J. K.
Postanowieniem z 17 kwietnia 2023 r. podjęto zawieszone postępowanie z udziałem M.K., jako następcy prawnego J.K.
Odrębnym postanowieniem z 17 kwietnia 2023 r. tutejszy sąd na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a. połączył sprawę II SA/Łd 95/22 ze sprawą II SA/Łd 94/22 do ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz postanowił prowadzić je dalej pod sygnaturą II SA/Łd 94/22.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 - p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
W tak określonym zakresie kognicji sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów w stopniu powodującym ich uchylenie.
Materialnoprawną podstawą wydanych przez organy obu instancji postanowień są przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm. - p.b)., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471), obowiązującą od dnia 19 września 2020 r.
Wprowadzone powyższą nowelizacją zmiany w przepisach dotyczących legalizacji samowoli budowlanych stworzyły jednolity, spójny system postępowań legalizacyjnych opierający się o wspólną procedurę, który umożliwia usunięcie skutków samowolnych działań inwestycyjnych oraz przywrócenie stanu zgodności z wymogami prawa budowlanego.
Na skutek wprowadzonych zmian postępowanie w sprawie samowoli budowlanej rozpoczyna się od wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego:
1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (art. 48 ust. 1).
W takim postanowieniu organ informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3). Co istotne, postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (ust. 5). Następnie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może w ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1). Jeżeli wniosek ten nie zostanie złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki (art. 49e pkt 1). Jeżeli jednak inwestor (właściciel lub zarządca) złoży wniosek o legalizację, organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdraża procedurę legalizacyjną.
Ponadto w myśl art. 52 ust. 1 p.b. obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w rozdziale 5a ustawy Prawo budowlane, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Koszty związane z wykonaniem obowiązków, o których mowa w ust.1, ponosi inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego (ust. 2).
Regulacja skutków samowoli budowlanych jest konsekwencją obowiązującej w prawie budowlanym generalnej zasady, wyrażonej w art. 28, przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31.
Mając to na uwadze stwierdzić trzeba, że warunkiem zainicjowania postępowania legalizacyjnego jest stan faktyczny konkretnej sprawy, z którego wynika, że inwestor pomimo obowiązku nie dokonał zgłoszenia bądź nie uzyskał pozwolenia na budowę obiektu, dopuszczając się tym samym samowoli budowlanej.
Przy tym w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie wskazuje się, że naruszenia prawa budowlanego powinny być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy. Istotne jest bowiem rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana, od jej likwidacji (zob. wyrok NSA z 2 grudnia 2010 r., II OSK 1974/10 oraz uchwała NSA z 16 grudnia 2013 r., II OPS 2/13 - orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że ustalenia czy dane roboty budowlane podlegały reglamentacji prawa budowlanego, w tym w szczególności, czy na ich wykonanie konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę, dokonanie zgłoszenia, czy też można ich było dokonać bez jakichkolwiek formalności, należy dokonywać na podstawie przepisów obowiązujących w okresie wybudowania danego obiektu. Wyjaśnić także wypada, iż samowola budowlana powstaje wraz z rozpoczęciem budowy, trwa przez cały czas jej prowadzenia oraz po jej zakończeniu, aż do momentu likwidacji lub legalizacji. Zdarzeniem prawnym jest samowola budowlana, a nie jedynie działania ją inicjujące.
Dokonując oceny prawidłowości powyższych ustaleń organu orzekającego w kontrolowanej sprawie sąd nie dopatrzył się zarzucanych w skardze naruszeń prawa dotyczących braku poczynienia wszechstronnych ustaleń faktycznych i niewzięcia pod uwagę okoliczności pozwalających na wyjaśnienie stanu faktycznego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy.
Bezspornie przedmiotem inwestycji jest budynek usługowy, zlokalizowany na działce [...] w Z. o wymiarach 6,0 x 4,95 m, na realizację którego wymagane było pozwolenie na budowę. Jak stanowi art. 3 pkt 2 p.b., ilekroć w ustawie jest mowa o budynku należy przez to rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Ponadto przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego (art. 3 pkt 6 p.b.).
W ocenie sądu sporny obiekt posiada wszystkie cechu budynku. Zarówno wielkość analizowanego obiektu, jak i jego konstrukcja zostały przez organy prawidłowo ocenione, pozwalając na wydanie postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych. Poza sporem pozostaje, że inwestor nie dysponował pozwoleniem na budowę ani zgłoszeniem, słusznie zatem organu uznały sporną inwestycje za samowole budowlaną.
W tej sytuacji należało stwierdzić, że organy prawidłowo uznały, że w sprawie powinien znaleźć zastosowanie tryb określony w art. 48 p.b. W sprawie bezspornie spełnione zostały przesłanki określone w tym przepisie, tj. obiekt został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, a ponadto roboty wykonane przez inwestora wymagały uzyskania pozwolenia na budowę. Jednocześnie należy również przyznać rację organowi odwoławczemu, że prawidłowo przyjął, iż organ pierwszej instancji, stosownie do art. 48 ust. 3 p.b. poinformował strony o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego, a także o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Także i w tej części uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie budzi zastrzeżeń natury formalnoprawnej, spełnia bowiem wymogi określone zarówno we wskazanym przepisie prawa budowalnego, jak i w art. 124 k.p.a.
Legalności postanowienia nie podważa to, że adresatem postanowienia byli współwłaściciele nieruchomości, a nie inwestor. Jak już wskazano, jeśli roboty budowlane zostały już zakończone (co także w niniejszej sprawie jest poza sporem), w myśl art. 52 ust. 1 zdanie drugie p.b. obowiązki nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego (nie nakłada się ich wówczas na inwestora), co w niniejszej sprawie uczyniono.
Także okoliczność, że skarżący już po wydaniu zaskarżonego postanowienia stał się współwłaścicielem nieruchomości nie ma wpływu na rozstrzygnięcie wydane w rozpoznawanej sprawie. Nabywca nieruchomości, w stosunku do której istnieje postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych jest następcą prawnym poprzedniego właściciela. Zgodnie z art. 30 § 4 k.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania w miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Wobec powyższego uznać należy, że obowiązek wynikający z zaskarżonego postanowienia nałożony na J.K. i B.K. przeszedł na aktualnego współwłaściciela tej nieruchomości, tj. na skarżącego – M.K., który stał się następcą uprzednich właścicieli i wstąpił w ich prawa i obowiązki, wynikające z zaskarżonego postanowienia, przy czym wynikający z niego obowiązek jest nadal możliwy do wyegzekwowania, tyle że obciąża on obecnie między innymi skarżącego, jako aktualnego właściciela nieruchomości.
Końcowo odnosząc się do zgłoszonych przez skarżącego wniosków dowodowych sąd wyjaśnia, że stosownie do art. 133 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a postępowanie dowodowe w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma jedynie uzupełniający, wyjątkowy, charakter, podyktowany łącznym spełnieniem przesłanek z art. 106 § 3 p.p.s.a., czyli jeśli przeprowadzenie dowodu jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Odnośnie braku prejudycjalności toczącego się przed sądem powszechnym postępowania cywilnego o zapłatę sąd wypowiedział się odmawiając, postanowieniem z 17 kwietnia 2023 r., zawieszenia niniejszego postępowania. W ocenie sadu nie bowiem znaczenia dla rozpoznawanej sprawy kto powinien dokonać złożenia wniosku o pozwolenie na budowę, lub zgłoszenia spornego budynku. Istotny jest fakt, że takiego pozwolenia, ani zgłoszenia nie było. Zostało to ustalone przez organy, a skarżący tego w skuteczny sposób nie podważył. Podobnie ewentualny brak zmian konstrukcyjnych spornego budynku w latach 2013 – 2017 nie ma wpływu na rozstrzygnięcie, wobec treści art. 52 ust. 1 p.b. i bezspornego ustalenia, że roboty budowlane zostały zakończone, a współwłaścicielami nieruchomości w momencie orzekania przez organy byli B.K., J. K., A. J. i W.J.
Reasumując, w prawidłowo ustalonym i nie budzącym wątpliwości stanie faktycznym sprawy, trafnie doszło do wstrzymania budowy spornego budynku, mimo iż w rzeczywistości jego budowa została już faktycznie zakończona, a okoliczności z tym związane zostały w pełni wykazane i uzasadnione, spełniając wymogi art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
W konsekwencji sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI