II SA/Łd 936/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2006-01-11
NSAnieruchomościŚredniawsa
opłata adiacenckawzrost wartości nieruchomościwodociągk.p.a.art. 155 k.p.a.interes społecznysłuszny interes stronynieruchomościgospodarka nieruchomościamisądownictwo administracyjne

WSA w Łodzi oddalił skargę na decyzję odmawiającą zmiany opłaty adiacenckiej, uznając, że postępowanie w trybie art. 155 k.p.a. nie służy ponownemu merytorycznemu badaniu sprawy, a jedynie ocenie przesłanek zmiany lub uchylenia decyzji.

Skarżący domagali się zmiany decyzji ustalających opłatę adiacencką za wybudowanie wodociągu, powołując się na nierówne traktowanie i słuszny interes strony. Sąd administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że postępowanie w trybie art. 155 k.p.a. nie jest kolejną instancją do merytorycznego rozpatrywania sprawy, a jedynie służy ocenie, czy istnieją przesłanki do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej.

Sprawa dotyczyła skargi H. i M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. odmawiającą zmiany decyzji ustalających opłatę adiacencką. Skarżący argumentowali, że ustalenie i egzekwowanie opłat było bezprawne, powołując się na nierówne traktowanie (nie wszyscy mieszkańcy zostali obciążeni opłatą) oraz na swój słuszny interes. Sąd Wojewódzki w Łodzi oddalił skargę, stwierdzając, że postępowanie w trybie art. 155 k.p.a. nie służy ponownemu merytorycznemu badaniu sprawy, a jedynie ocenie, czy istnieją przesłanki (interes społeczny lub słuszny interes strony) do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej. Sąd podkreślił, że zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego przy wydawaniu pierwotnych decyzji powinny być podnoszone w zwykłym trybie odwoławczym lub w skardze do sądu administracyjnego. Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo oceniły brak przesłanek do zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a., a fakt, że nie wszyscy mieszkańcy zostali obciążeni opłatą, nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji wobec skarżących, gdyż obowiązek ten wynika z przepisów prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie w trybie art. 155 k.p.a. nie jest kolejną instancją do ponownego merytorycznego rozpatrywania sprawy. Służy ono jedynie ocenie, czy istnieją przesłanki (interes społeczny lub słuszny interes strony) do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że art. 155 k.p.a. nie pozwala na ponowne badanie merytorycznych zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego przy wydawaniu pierwotnych decyzji. Takie zarzuty powinny być podnoszone w zwykłym trybie odwoławczym lub skardze do sądu administracyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

k.p.a. art. 155

Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzja ostateczna może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się temu i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Postępowanie to nie służy ponownemu merytorycznemu rozpatrzeniu sprawy.

u.g.n. art. 144 § ust. 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Właściciele nieruchomości uczestniczą w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej przez wnoszenie na rzecz gminy opłat adiacenckich.

Pomocnicze

u.g.n. art. 148 § ust. 4

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Wspomniany w argumentacji skarżących, dotyczącej zaliczenia kosztów wykonania przyłącza na poczet opłaty adiacenckiej.

P.u.s.a. art. 1 § § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

P.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeżeli uzna ją za nieuzasadnioną.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w orzeczeniu sądu wiążą w danej sprawie skład sądu, który ją rozpoznał.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i działania zgodnie ze słusznym interesem strony, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny.

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

k.p.a. art. 156 § §1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadku rażącego naruszenia prawa.

Konstytucja RP art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada równego traktowania przez władze publiczne.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Nierówne traktowanie skarżących w porównaniu do innych mieszkańców, którzy nie zostali obciążeni opłatą adiacencką. Słuszny interes strony jako podstawa do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej. Argumenty dotyczące naruszenia prawa materialnego (ustawy o gospodarce nieruchomościami) przy wydawaniu pierwotnych decyzji ustalających opłatę adiacencką. Okoliczności powstałe po wydaniu decyzji ostatecznych, takie jak umorzenie postępowań wobec innych mieszkańców czy przedawnienie, jako podstawa do uchylenia decyzji.

Godne uwagi sformułowania

Postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. nie może prowadzić do ponownego merytorycznego rozpatrywania sprawy w kolejnej instancji. Samo stwierdzenie, iż decyzja ostateczna wydana została zgodnie z przepisami prawa nie uzasadnia odmowy jej zmiany. Nie można przyjąć, że przesłanki z art.155 k.p.a. zostały w jakikolwiek sposób zbadane czy rozważone. Nie jest godny ochrony faktyczny interes strony polegający na uniknięciu wydatków na partycypowanie w kosztach budowy infrastruktury technicznej, skoro przepis art. 144 ustawy z 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami przewiduje taki obowiązek. Wzrost wartości nieruchomości w przedmiotowej sprawie jest bezsporny i został ustalony obiektywnie przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego. Obowiązek uiszczenia opłaty adiacenckiej obciąża w równym stopniu wszystkich właścicieli nieruchomości, dla których powstał wodociąg i wynika wprost z obowiązujących przepisów.

Skład orzekający

Grzegorz Szkudlarek

przewodniczący

Ewa Markiewicz

sprawozdawca

Renata Kubot-Szustowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 155 k.p.a. w kontekście opłat adiacenckich, ograniczenia postępowania wpadkowego, zasada równego traktowania w kontekście opłat publicznych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji opłat adiacenckich i zastosowania art. 155 k.p.a. w kontekście wcześniejszych decyzji administracyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważne ograniczenia proceduralne w polskim prawie administracyjnym, dotyczące możliwości wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych. Jest to istotne dla prawników procesowych i praktyków prawa administracyjnego.

Czy można zmienić ostateczną decyzję o opłacie adiacenckiej? Sąd wyjaśnia granice art. 155 k.p.a.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 936/05 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2006-01-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Markiewicz /sprawozdawca/
Grzegorz Szkudlarek /przewodniczący/
Renata Kubot-Szustowska
Symbol z opisem
6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Dnia 11 stycznia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Markiewicz (spr.), Asesor WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant Referendarz Małgorzata Kowalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2006 roku sprawy ze skargi H. i M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej oddala skargę. -
Uzasadnienie
Decyzjami z dnia [...] oraz [...] Zarząd Miasta S. ustalił opłatę adiacencką w wysokości 1,528 złotych oraz 603 złotych dla H. i M. P. z tytułu wzrostu wartości nieruchomości stanowiących ich własność położonych w S. przy ul. A działek o nr ewid. 46/01 oraz 77, spowodowanego wybudowaniem wodociągu.
Pismami z dnia [...] oraz [...] H. i M. P. wnieśli o zmianę lub uchylenie decyzji nakładających na nich obowiązek uiszczenia opłat adiacenckich w trybie art. 155 k.p.a. podnosząc, iż ustalenie i egzekwowanie opłat było bezprawne.
Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta S. odmówił zmiany decyzji w sprawie opłat adiacenckich w trybie art. 155 k.p.a.. Powyższa decyzja został utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...].
Wyrokiem z dnia 11 lutego 2005 roku w sprawie o sygn akt II SA/Łd 1675/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzje organów I oraz II instancji wydane w trybie art. 155 k.p.a. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Sąd podkreślił, iż zgodnie z art.155 k. p. a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie art.155 k.p.a. jest ustalenie przesłanek do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej. Nie może być uznana za zgodną z prawem decyzja wydana w trybie art. 155 k.p.a., przy wydaniu której organ ograniczył się wyłącznie do skontrolowania legalności decyzji objętej wnioskiem strony i zaniechał rozpoznania sprawy w świetle przesłanek do zmiany lub uchylenia decyzji, określonych w tym przepisie. W rozstrzyganej sprawie organy administracji publicznej obu instancji badały w zasadzie zgodność z prawem decyzji ustalających opłatę adiacencką. Rozważania organu sprowadzają się praktycznie do oceny legalności decyzji ustalających opłatę adiacencką. Sąd podkreślił, iż postępowanie prowadzone na podstawie art.155 k.p.a. może dotyczyć zarówno decyzji prawidłowych, jak i dotkniętych wadami niekwalifikowanymi, a więc wadami niedającymi podstaw do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności. Istotą przepisu art. 155 k.p.a. jest możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, które, pomimo że wydane zostały w zgodzie z przepisami prawa, to jednak kolidują z innymi wartościami, które mogą przemawiać za zmianą lub uchyleniem tychże decyzji. Samo stwierdzenie, iż decyzja ostateczna wydana została zgodnie z przepisami prawa nie uzasadnia odmowy jej zmiany. W ocenie Sądu organy orzekające obu instancji niedostatecznie rozważyły przesłanki określone w art.155 k.p.a. Jedną z przesłanek dopuszczalności wzruszenia decyzji w trybie art.155 k.p.a. stanowi "słuszny interes strony". Wprowadzenie przesłanki zgodności wzruszenia decyzji z interesem społecznym i interesem strony oznacza, iż organ administracji nie może w rozpoznaniu sprawy na podstawie tego przepisu nie ustosunkować się do celowości wzruszenia decyzji. Skarżący H. i M. P. już w pierwszym piśmie zawierającym wniosek o uchylenie decyzji w trybie art. 155 k.p.a. poruszyli kwestię niesprawiedliwości egzekwowania od nich opłaty adiacenckiej, a więc odwoływali się do swojego słusznego interesu. Organ I instancji niezwykle lakonicznie potraktował wniosek skarżących. Nie można przyjąć, że przesłanki z art.155 k.p.a. zostały w jakikolwiek sposób zbadane czy rozważone. W kolejnych pismach skarżący podnieśli szereg okoliczności, które wymagają wyjaśnienia i rozważenia, m.in. podkreślali, że wiele z nałożonych opłat umorzono, wiele osób nie obciążono opłatami, pomimo że ich działki również położone są w sąsiedztwie wodociągu. Niezależnie od tego, czy powyższe okoliczności wpłynęłyby na podjęte rozstrzygnięcie wymagały one rozważenia, gdyż mogą stanowić o istnieniu interesu społecznego czy słusznego interesu strony w rozumieniu art.155 k.p.a. Efekt tych rozważań winien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, które w ocenie sądu także cechowała wadliwość polegająca na pominięciu w nich uzasadnienia faktycznego oraz lakoniczności uzasadnienia prawnego, które nie nawiązywało do hipotezy przepisu prawa mającego w sprawie zastosowanie.
Wydaną w następstwie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi decyzją z dnia [...] nr [...] i [...] Prezydent Miasta S. odmówił zmiany, uchylenia w trybie art. 155 k.p.a. wskazanych wyżej decyzji Zarządu Miasta S. ustalających dla H. i M.P. opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości należących do nich nieruchomości położonych w S. przy ul. A, spowodowanego wybudowaniem wodociągu. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż nie zostały spełnione podstawowe przesłanki umożliwiające uchylenie lub zmianę decyzji zgodnie z żądaniem strony. Organ wskazał, iż słuszny interes strony nie może przejawiać się w usiłowaniu uniknięcia konsekwencji wzrostu wartości nieruchomości wskutek wybudowania sieci wodociągowej. Wzrost wartości nieruchomości w przedmiotowej sprawie jest bezsporny i został ustalony obiektywnie przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego. Organ I instancji podkreślił, iż w przedmiotowej sprawie mówić można wyłącznie o interesie faktycznym polegającym na chęci uniknięcia obowiązku zapłaty adiacentów w sytuacji, gdy wybudowanie sieci polepszyło warunki bytowe strony, bowiem korzysta ona z wodociągu poprzez własne przyłącze w obu nieruchomościach. Stworzone warunki do podłączenia nieruchomości do sieci wodociągowej są wyjątkowo dogodne, sieć jest zlokalizowana w jednej nieruchomości oraz przebiega w bliskiej odległości od drugiej nieruchomości stanowiących własność strony, co zmniejsza koszty wykonania przyłączy wodociągowych. Zestawienie powyższych okoliczności wskazuje, że strona nie ma słusznego interesu w zmianie, uchyleniu decyzji. Słuszny interes strony powinien wynikać z obiektywnej oceny sytuacji, a nie z własnego przekonania strony opartego na poczuciu krzywdy i nierówności. Organ podkreślił, iż wybudowanie sieci wodociągowej nastąpiło na wnioski mieszkańców i tym samym było działaniem w interesie społecznym. Do ponoszenia opłat adiacenckich zobowiązani są wszyscy właściciele nieruchomości położonych na terenie S., których wartość wzrosła z tytułowy budowania urządzeń infrastruktury komunalnej. Wysokość stawki procentowej ustalającej wysokość opłaty adiacenckiej wynika z postanowień Uchwały Rady Miejskiej Nr [...] z dnia [...]. Organ przyznał, iż faktycznie miały miejsce podnoszone przez stronę przypadki nienaliczenia opłaty adiacenckiej. Powstały one jednak w skutek zmiany przepisów prawa, braku przepisów wykonawczych oraz przekroczenia trzyletniego terminu przedawnienia do ustalenia opłaty.
W dniu 27 czerwca 2005 roku H. i M. P. złożyli odwołanie od powyższej decyzji domagając się jej zmiany. Podnieśli, iż zgodnie z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wszyscy obywatele maja prawo do równego traktowania przez władze publiczne. W przedmiotowej sprawie na przeszło 730 właścicieli nieruchomości objętych postępowaniem o ustaleniu opłaty adiacenckiej, decyzjami ustalającymi opłatę objęto tylko 211 mieszkańców, z czego 82 decyzje zostały uchylone. Tak więc decyzje dotyczące ustalenia opłaty adiacenckiej wydane zostały jedynie w stosunku do ok. 30% właścicieli nieruchomości, a egzekucja opłat adiacenckich objęła jedynie ok.17% właścicieli, dlatego przypadków tych nie można traktować jako incydentalne. Zdaniem odwołujących się, nałożenie na nich obowiązku uiszczenia opłaty adiacenckiej stanowi przejaw nadmiernego i nieuzasadnionego fiskalizmu organu administracji. Podnieśli także, iż na własny koszt wykonali przyłącze, które stanowi ich wkład w budowę wodociągu, który zgodnie z art. 148 ustęp 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami powinien być zaliczony na poczet opłaty adiacenckiej.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy zakwestionowaną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że postępowanie o ustalenie opłaty adiacenckiej wszczęto w stosunku do wszystkich mieszkańców dzielnicy S.-M., w której poprowadzono wodociąg, jednak wydano tylko 223 decyzje. Łącznie z darowiznami pochodzącymi od 195 osób w kosztach budowy wodociągu partycypowało 418 mieszkańców dzielnicy. W 301 wypadkach w terminie 3 lat od stworzenia warunków do podłączenia do sieci nie wydano decyzji o nałożeniu opłaty, z uwagi na interwencje miejscowych radnych w okresie przedwyborczym, protesty mieszkańców związane z różną interpretacją pojęcia "stworzenia warunków do podłączenia do sieci". W 84 sprawach nie wydano decyzji z różnych przyczyn np. zgonu właściciela, braku tytułu prawnego do nieruchomości, niemożności ustalenia adresu właściciela. Po wyborach samorządowych w październiku 2002 r. roszczenia z tytułu opłat uległy przedawnieniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wskazało, iż organ I instancji należycie uzasadnił swoją decyzję o odmowie uchylenia decyzji nakładającej opłaty adiacenckiej stwierdzając, że za uchyleniem decyzji nie przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, a więc taki, który jest godny ochrony i nie stoi w sprzeczności z prawem. Nie jest godny ochrony faktyczny interes strony polegający na uniknięciu wydatków na partycypowanie w kosztach budowy infrastruktury technicznej, skoro przepis art. 144 ustawy z 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami przewiduje taki obowiązek. Jak słusznie wskazał organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji budowa wodociągu nastąpiła na wniosek i w interesie mieszkańców lokalnej społeczności, którzy w większości (418 osób na 729) zostali obciążeni kosztami tej inwestycji, czy to w sposób dobrowolny, czy na skutek opłat adiacenckich. Nieobciążenie ponad 1/3 mieszkańców określonymi opłatami było nieprawidłowością organu administracji, wynikłą z różnych przyczyn, ale nie mogącą skutkować przyjęciem, że interes społeczny przemawia za wzruszeniem pozostałych decyzji. Wręcz przeciwnie, wzruszenie decyzji wprowadziłoby dodatkowo niekorzystne skutki społeczne, powodując u mieszkańców dzielnicy, którzy w sposób dobrowolny lub na podstawie decyzji partycypowali w budowie wodociągu poczucie niesprawiedliwości. W ocenie organu odwoławczego nie można też przyjąć, aby gmina kierowała się nieuzasadnionym fiskalizmem, skoro realizuje inwestycje polepszające warunki bytowe mieszkańców.
Na powyższą decyzję w dniu 7 września 2005 roku H. i M. P. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W uzasadnieniu skargi powtórzyli zarzuty podnoszone uprzednio w odwołaniu od decyzji organu I instancji, dodatkowo wskazali, iż w informacji o opłatach adiacenckich opracowanej przez Wydział Gospodarki Gruntami Rolnictwa i Ochrony Środowiska Urzędu Miasta S. z dnia [...] podano, iż do 14 stycznia 2002r. wydano 160 decyzji w sprawie opłaty adiacenckiej. Po 14 stycznia 2002r. Zarząd Miasta S. wydał 82 decyzje. Razem wydano 242 decyzje. W stosunku do 496 osób nie wydano decyzji obciążającej opłatą adiacencką. Sprawę opłat adiacenckich na wniosek mieszkańców badała Komisja Rewizyjna Rady Miejskiej. Według ustaleń Komisji Rewizyjnej Rady Miejskiej ogółem wydano 257 decyzji, z tego 82 sprawy umorzono, w tym 12 spraw uchylono w oparciu o art. 155 k.p.a., 14 spraw umorzono z powodu trudnej sytuacji materialnej, a 56 spraw z innych tytułów, które nie zostały sprecyzowane w materiałach udostępnionych komisji. Komisja Rewizyjna pismem z dnia 25 maja 2004 r. zwróciła się do Prezydenta Miasta S. z wnioskiem o skorzystanie z art. 155 k.p.a. i uchylenie prawomocnych decyzji w sprawach opłat adiacenckich w dzielnicach Męka i Woźniki, uzasadniając wniosek licznymi naruszeniami prawa, podziałem mieszkańców na lepszych i gorszych, naruszeniem podstawowych zasad równości i sprawiedliwości społecznej. Prezydent w piśmie z dnia 14 czerwca 2004 r. stwierdził, że niemożliwe jest wzruszenie z urzędu decyzji we wnioskowanym trybie. Jako dowód nadmiernego fiskalizmu władz samorządowych skarżący powołali się na decyzję o odmowie umorzenia należności ze względu na trudne warunki materialne dla M. W., oraz wydanie decyzji odmawiającej uchylenia decyzji Zarządu Miasta dla S. B.. Skarżący podkreślili, iż obecnie w kosztach budowy sieci wodociągowej partycypują wyłącznie mieszkańcy, którzy nie odwoływali się od decyzji lub nie dotrzymali terminu wniesienia odwołania w związku z ogłoszeniem na jesieni 2001 przez radnego S. K., że opłaty adiacenckie zostały umorzone. H. i M. P. wskazali ponadto, iż decyzje dotyczące ustalenia opłat adiacenckich wydane zostały z naruszeniem art. 144 oraz 145 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko oraz argumentację podnoszoną w toku dotychczasowego postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art.145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli sądu w rozstrzyganej sprawie była ocena zgodności z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. utrzymującej w mocy powołaną decyzję organu I instancji tj. Prezydenta Miasta S. z dnia 10 czerwca 2005 roku, mocą której odmówił on uchylenia w trybie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Tekst jednolity: Dz.U. 2000 r. Nr 98 poz.1071 ze zm. - dalej powoływany jako k.p.a. ) decyzji ustalającej wysokość opłaty adiacenckiej dla skarżących. Badając zaskarżoną decyzję pod względem jej legalności tj. zgodności z przepisami postępowania administracyjnego oraz przepisami prawa materialnego, na podstawie których została wydana Sąd nie dopatrzył się naruszenia przy jej wydaniu prawa przez organy administracji.
Zgodnie z przepisem art. 155 k.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie art. 155 k.p.a. jest sprawdzenie, czy w sprawie zachodzą określone w tym przepisie przesłanki, przemawiające za uchyleniem bądź zmianą decyzji ostatecznej. Postępowanie administracyjne prowadzone w trybie art. 155 k.p.a. nie może prowadzić do ponownego merytorycznego rozpatrywania sprawy w kolejnej instancji. Nie mogą więc być w tym postępowaniu rozważane merytoryczne zarzuty i zastrzeżenia dotyczące naruszenia przez organy administracji przy wydaniu decyzji określających wysokość opłat adiacenckich przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tego typu zarzuty odnoszące się do naruszenia przepisów prawa materialnego, które stanowiło podstawę do nałożenia i określenia wysokości opłat adiacenckich powinny być przez stronę podnoszone w toku zwyczajnego postępowania odwoławczego od decyzji określających te opłaty, ewentualnie we wniesionej w ich następstwie skardze do sądu administracyjnego, czego skarżący nie uczynili. Oparte na treści prawa materialnego zarzuty mogą także stanowić podstawę wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, o ile organy administracyjne przy ich wydaniu dopuściły się rażącego naruszenia prawa (art. 156 §1 pkt 2 k.p.a.). Stanowisko powyższe jest konsekwencją zasady dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego, statuowanej przepisem art. 15 k.p.a., do istoty której należy dwukrotne merytoryczne rozstrzygnięcie tej samej sprawy przez organy administracji dwu instancji. Każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją pierwszoinstancyjną może być przedmiotem odwołania wniesionego przez uprawniony podmiot w celu jej ponownego rozpoznania przez organ wyższej instancji. Ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy, która była już przedmiotem postępowania administracyjnego i została zakończona decyzja ostateczną powodowałoby uruchomienie kolejnych instancji postępowania administracyjnego, czego kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje. W związku z tym, iż jak wskazano powyżej, w postępowaniu na podstawie art. 155 k.p.a. organ administracyjny nie stosuje prawa materialnego, dlatego podniesione przez stronę zarzuty związane z wadliwym stosowaniem ustawy o gospodarce nieruchomościami przy wydaniu rozstrzygnięć w postępowaniu o nałożenie opłaty adiacenckiej nie mogło stanowić przedmiotu rozważań Sądu przy ocenie prawidłowości zastosowania przez organy administracyjne przepisu art. 155 k.p.a. Dodatkowo warto wyjaśnić, że w trybie art. 155 k.p.a. mogą być zmieniane lub uchylane nie tylko decyzje wadliwe, ale również decyzje nie dotknięte żadnymi wadami, jeżeli ich wzruszenie jest podyktowane względami interesu społecznego lub słusznym interesem strony (por. wyrok Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 27 stycznia 1987 roku sygn. akt III SA 1048/86, opubl. w ONSA 1987/2/50).
Za nietrafną uznać należy także powołaną przez skarżących argumentację związaną z faktem umorzenia postępowań dotyczących opłat adiacenckich w stosunku do części właścicieli nieruchomości w dzielnicy, dla której zbudowano wodociąg bądź niewydaniem decyzji wobec upływu okresu przedawnienia. Jak wskazano powyżej, postępowanie wszczęte i prowadzone na podstawie art.155 k.p.a. nie zmierza do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, lecz jego celem jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki dyktowane interesem społecznym lub słusznym interesem strony, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Oznacza to, że stan faktyczny, który może być brany pod uwagę podczas postępowania zmierzającego do wydania decyzji na podstawie art. 155 kpa to okoliczności, które były podstawą wydania decyzji podlegających zmianie lub uchyleniu w oparciu o analizowany przepis ( por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2004 r. w sprawie sygn. akt III SA 1633/2003 opubl. w systemie informacji prawniczej LexPolonica Maxima). Dlatego też powoływane przez skarżących zdarzenia, które miały miejsce już po wydaniu decyzji podlegających weryfikacji nie stanowią przesłanki do ich uchylenia bądź zmian. Wskazywane przez H. i M.P. w toku postępowania administracyjnego, a także w skardze do Sądu okoliczności związane z niewydaniem w okresie przedawnienia decyzji nakładających opłaty adiacenckie w stosunku do części mieszkańców osiedla bądź umorzenie postępowań ich dotyczących, jako okoliczności powstałe po dniu wydania decyzji wymierzających opłaty adiacenckie pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie wydane w oparciu o art. 155 k.p.a.
W tym miejscu celowym będzie wskazanie, że zawarta w art. 155 k.p.a przesłanka interesu społecznego lub słusznego interesu strony podlega ocenie według wynikającej z art. 7 k.p.a. zasady, że organ administracji, będąc uprawniony przez przepis prawa do wyboru sposobu rozstrzygnięcia sprawy, powinien ją załatwić zgodnie ze słusznym interesem strony, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny.
Decyzje wydawane na podstawie art. 155 k.p.a. są decyzjami opartymi na konstrukcji uznania administracyjnego. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do kontroli uznania administracyjnego pod kątem celowości i słuszności, badać może jedynie, czy skarżona decyzja mogła być wydana w oparciu o swobodne uznanie organu administracyjnego oraz czy granice owego "luzu decyzyjnego" nie zostały przez organ przekroczone. Uznanie administracyjne może zostać zakwestionowane przez Sąd wówczas, gdy narusza przepisy postępowania administracyjnego dotyczące obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego w sprawie. O tego rodzaju naruszeniach można by mówić, gdy np.: organ pozostawiłby poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotne dla sprawy materiały dowodowe lub dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Takie uchybienia w rozpoznawanej sprawie nie miały miejsca Ukształtowanie przepisu art. 155 k.p.a. w oparciu o konstrukcję uznania administracyjnego oznacza, że ocena występowania racji społecznych lub słusznego interesu strony przemawiającego za zmianą lub uchyleniem decyzji należy do organu rozstrzygającego. Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w oparciu o przepis art. 155 k.p.a. sprowadza się do zbadania, czy organ rozstrzygający badał sprawę pod kątem wymienionych w tym artykule przesłanek.
Decyzja będąca przedmiotem rozpoznania w sprawie niniejszej została wydana na skutek kasatoryjnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 lutego 2005 roku w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 1675/03, a ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania w wyroku tym zawarte wiążą w tej sprawie skład rozpoznający sprawę niniejszą (art.153 p.p.s.a.). Stąd też badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd zobowiązany był uwzględnić dokonaną uprzednio wykładnię przepisów prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę stwierdził, iż zaskarżone decyzje nie uchybiają prawu, bowiem organy rozstrzygające z zachowaniem obowiązujących w tym zakresie zasad oraz wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 lutego 2005 roku zbadały wszystkie istotne w sprawie okoliczności oraz poddały je wszechstronnej i wyczerpującej ocenie. Prawidłowości dokonanych przez organy administracji ustaleń i ocen nie może podważać przedstawiona w skardze odmienna od prezentowanej w zaskarżonej decyzji interpretacja przesłanek z art.155 k.p.a. "interesu społecznego" czy "słusznego interesu strony", w tym upatrywanie "słusznego interesu strony" w negatywnych dla niej skutkach finansowych będących wynikiem nałożenia na nią opłaty adiacenckiej w sytuacji, w której nie została ona nałożona na wszystkich mieszkańców dzielnicy, dla której powstał wodociąg. Istnienia słusznego interesu strony nie można także upatrywać w twierdzeniu skarżących, iż obciążająca ich obowiązkiem zapłaty adiacentów decyzja jest bezprawna, gdyż pozostaje w sprzeczności z konstytucyjną zasadą równości. Twierdzenie to jest bowiem nieprawdziwe. Obowiązek uiszczenia opłaty adiacenckiej obciąża w równym stopniu wszystkich właścicieli nieruchomości, dla których powstał wodociąg i wynika wprost z obowiązujących przepisów tj. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. (t.j. Dz.U. z 2004r. Nr 261 poz.2603 ze zm.) o gospodarce nieruchomościami, której art. 144 ustęp 1 stanowi, iż właściciele nieruchomości uczestniczą w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej przez wnoszenie na rzecz gminy opłat adiacenckich. Fakt, iż obowiązek ten z różnych przyczyn nie został zrealizowany przez wszystkich zobowiązanych nie może rodzić żadnych pozytywnych konsekwencji prawnych dla skarżących. Z konstytucyjnej zasady równego traktowania obywateli nie można wywodzić wniosku, iż nałożenie na skarżących obowiązku uiszczenia opłaty adiacenckiej było bezprawne, bowiem nie wszyscy mieszkańcy dzielnicy, dla której został zbudowany wodociąg partycypowali w kosztach tej inwestycji na podstawie decyzji administracyjnych pozostających w obrocie prawnym.
Z tych też względów zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 27 lipca 2005 roku oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z dnia [...] wydane zostały w zgodzie z obowiązującym prawem i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI