II SA/Łd 918/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę na postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania legalizacyjnego płotu, uznając, że prawomocny nakaz rozbiórki wyklucza ponowne badanie sprawy, nawet po zmianie właściciela nieruchomości.
Skarżący W.W. domagał się wszczęcia postępowania legalizacyjnego płotu, który był przedmiotem wcześniejszej decyzji nakazującej jego rozbiórkę, prawomocnie utrzymanej w mocy przez sąd. Organy administracji odmówiły wszczęcia nowego postępowania, powołując się na art. 61a § 1 k.p.a. i zasadę powagi rzeczy osądzonej. Skarżący argumentował, że jest nowym właścicielem i nie brał udziału w poprzednim postępowaniu. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że zmiana właściciela nie uchyla obowiązku wynikającego z prawomocnej decyzji o rozbiórce, a kwestia ta stanowi "inną uzasadnioną przyczynę" uniemożliwiającą wszczęcie nowego postępowania.
Sprawa dotyczyła skargi W.W. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy decyzję Powiatowego Inspektora o odmowie wszczęcia postępowania legalizacyjnego dla płotu. Wniosek o legalizację został złożony przez W.W. jako nowego właściciela nieruchomości, która wcześniej była przedmiotem postępowania zakończonego prawomocną decyzją nakazującą rozbiórkę płotu. Organy administracji odmówiły wszczęcia nowego postępowania, uznając, że kwestia ta została już prawomocnie rozstrzygnięta, a zmiana właściciela nie wpływa na obowiązek wykonania prawomocnej decyzji. Skarżący podnosił, że jako nowy właściciel nie brał udziału w poprzednim postępowaniu i posiadał odmienny status prawny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., postępowanie nie może być wszczęte, gdy istnieją inne uzasadnione przyczyny, takie jak prawomocne rozstrzygnięcie tej samej sprawy (powaga rzeczy osądzonej). Sąd uznał, że prawomocny nakaz rozbiórki płotu, nawet jeśli skierowany do poprzedniego właściciela, wiąże również nowego właściciela, a zmiana właściciela nie stanowi przeszkody do egzekwowania obowiązku rozbiórki. Sąd odwołał się do utrwalonego orzecznictwa, zgodnie z którym obowiązek rozbiórki ma charakter rzeczowy i przechodzi na kolejnych właścicieli. W związku z tym, sąd uznał, że organy prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania legalizacyjnego, a zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych były niezasadne. Wniosek skarżącego o zawieszenie wykonania decyzji rozbiórkowej został pozostawiony bez rozpoznania, gdyż dotyczył innej sprawy niż ta, w której wniesiono skargę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, nowy właściciel nie może domagać się wszczęcia postępowania legalizacyjnego, jeśli kwestia ta została już prawomocnie rozstrzygnięta, a zmiana właściciela nie uchyla obowiązku wynikającego z prawomocnej decyzji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że prawomocna decyzja nakazująca rozbiórkę płotu stanowi "inną uzasadnioną przyczynę" uniemożliwiającą wszczęcie nowego postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Obowiązek rozbiórki ma charakter rzeczowy i przechodzi na kolejnych właścicieli, a zmiana właściciela nie powoduje wygaśnięcia tego obowiązku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (21)
Główne
k.p.a. art. 61a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 119 § 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 120
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2
p.p.s.a. art. 3 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 57a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 170
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
p.p.s.a. art. 61 § 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawomocna decyzja nakazująca rozbiórkę płotu stanowi przeszkodę do wszczęcia nowego postępowania legalizacyjnego. Zmiana właściciela nieruchomości nie uchyla obowiązku wykonania prawomocnej decyzji o rozbiórce.
Odrzucone argumenty
Nowy właściciel nieruchomości nie brał udziału w poprzednim postępowaniu i powinien mieć możliwość jego wszczęcia. Naruszenie zasad postępowania administracyjnego (praworządność, słuszny interes obywatela, zaufanie, dwuinstancyjność).
Godne uwagi sformułowania
"inna uzasadniona przyczyna" uniemożliwiająca wszczęcie postępowania obowiązek rozbiórki nie ma charakteru osobistego i może przechodzić na kolejnych właścicieli zmiana właściciela nieruchomości otwierałaby możliwość prowadzenia na nowo prawomocnie zakończonych postępowań administracyjnych instytucja odmowy wszczęcia postępowania zastrzeżona jest dla wstępnego etapu oceny wniosku brak podstawy do prowadzenia postępowania jest możliwe do stwierdzenia "na pierwszy rzut oka"
Skład orzekający
Piotr Mikołajczyk
przewodniczący
Jarosław Czerw
sędzia
Tomasz Porczyński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że prawomocne decyzje administracyjne (np. nakaz rozbiórki) wiążą również kolejnych właścicieli nieruchomości, a zmiana właściciela nie stanowi podstawy do ponownego wszczęcia postępowania w tej samej sprawie."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy istnieje prawomocne rozstrzygnięcie dotyczące konkretnego obiektu budowlanego, a nowy właściciel próbuje wszcząć postępowanie legalizacyjne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje ważną zasadę prawną dotyczącą skutków prawomocnych decyzji administracyjnych dla kolejnych właścicieli nieruchomości, co jest istotne dla praktyków prawa budowlanego i nieruchomości.
“Nowy właściciel płotu nie uniknie rozbiórki? Sąd wyjaśnia, co oznacza prawomocna decyzja.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Łd 918/24 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2025-03-06 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-12-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Jarosław Czerw Piotr Mikołajczyk /przewodniczący/ Tomasz Porczyński /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 572 art. 61a par. 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Sentencja Dnia 6 marca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 marca 2025 roku sprawy ze skargi W. W. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 8 października 2024 roku nr 173/2024, znak WOP.7722.157.2024.BZ w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania legalizacyjnego płotu oddala skargę. ał Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 8 października 2024 r., nr 173/2024 wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144, art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ) – dalej: k.p.a.; Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opocznie z dnia 13 września 2024 r., nr 138/2024 o odmowie wszczęcia, na wniosek W.W., postępowania legalizacyjnego obiektu budowlanego - płotu z kamienia wypełnionego elementami drewnianymi, usytuowanego w miejscowości P., gm. B., na działkach ew. nr [...], [...], [...]. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, iż z żądaniem wszczęcia postępowania legalizacyjnego przedmiotowego płotu W.W. (dalej także skarżący) wystąpił w dniu 29 sierpnia 2024 r. Odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie, wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 13 września 2024 r. podjętym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opocznie wskazywał, iż kwestia uproszczonej legalizacji przedmiotowego ogrodzenia była już przedmiotem prowadzonego przez ten organ postępowania administracyjnego, zakończonego ostateczną decyzją Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 11 września 2023 r., nr 184/2023 nakazującą ówczesnemu właścicielowi nieruchomości – D.W. rozbiórkę samowolnie posadowionego ogrodzenia o długości 24.90 m (mierzonej wzdłuż pasa drogowego), usytuowanego na wyżej wskazanych działkach o nr ew. [...], [...], [...]. Wniesiona przez D.W. na powyższe rozstrzygnięcie skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi została oddalona prawomocnym wyrokiem z dnia 26 stycznia 2024 r., II SA/Łd 967/23. Wobec powyższego w ocenie organu I instancji, zawarte we wniosku skarżącego z dnia 29 sierpnia 2024 r. żądanie dotyczące wszczęcia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją administracyjną uznać należało za niedopuszczalne. W zażaleniu na powyższe postanowienie W.W. zarzucał naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie do podmiotu, który nie był stroną prowadzonego wcześniej postępowania administracyjnego; a nadto naruszenie art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego skutkujące pominięciem, iż w poprzednio prowadzonym postępowaniu skarżący nie posiadał statusu strony, a w konsekwencji naruszenie podstawowych zasad postępowania, to jest praworządności (art. 6 k.p.a.), słusznego interesu obywatela (art. 7 k.p.a.), zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.), dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.). Skarżący wnosił o uchylenie kwestionowanego postanowienia i wszczęcie stosownego postępowania legalizacyjnego, względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu zażalenia strona wskazywała, że właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest dopiero od dnia 28 maja 2024 r., a co za tym idzie nie mogła uczestniczyć w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją z dnia 11 września 2023 r. Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, postanowieniem z dnia 8 października 2024 r., Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi wskazał, że zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., stanowiącym podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Odwołując się do wypracowanego na tle powyższego przepisu orzecznictwa sądów administracyjnych organ podkreślił, iż za "inną uzasadnioną przyczynę" uniemożliwiającą wszczęcie postępowania uznaje się między innymi sytuację, w której postępowanie w tej samej sprawie (w rozumieniu podmiotowym i przedmiotowym) toczy się, zostało wydane rozstrzygnięcie lub brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania. Dalej organ odwoławczy wskazał, że w rozpoznawanej sprawie bezsporna pozostaje ta okoliczność, iż kwestia legalizacji przedmiotowego płotu była już przedmiotem toczącego się postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją administracyjną z dnia 11 września 2023 r. nakazującą jego rozbiórkę. Powyższe rozstrzygnięcie poddano kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wskazanym wyżej prawomocnym wyrokiem z dnia 26 stycznia 2024 r. oddalił wniesioną skargę. Tym samym w ocenie organu odwoławczego brak jest możliwości ponownego prowadzenia postępowania administracyjnego w tej samej sprawie, co czyni kwestionowane zażaleniem postanowienie prawidłowym. Odnosząc się do wskazywanej przez skarżącego okoliczności zmiany właściciela nieruchomości, po dacie wydania ostatecznego rozstrzygnięcia orzekającego o nakazie rozbiórki płotu, organ odwoławczy posiłkując się orzecznictwem sądów administracyjnych podkreślał, że przekształcenia po stronie właścicielskiej nie stanowią przeszkody do egzekwowania obowiązków wynikających z prawomocnych decyzji. Przyjęcie argumentacji skarżącego prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której zmiana właściciela nieruchomości otwierałaby możliwość prowadzenia na nowo prawomocnie zakończonych postępowań administracyjnych. Stąd też podnoszone w zażaleniu zarzuty, w ocenie organu odwoławczego uznać należało za niezasadne. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi W. W. ponowił zarzuty, co do naruszenia art. 61a § 1 k.p.a., art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a w konsekwencji art. 6, art. 7, art. 8 i art. 15 k.p.a. Wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji. Uzasadniając strona podkreślała, iż nie była wnioskodawcą, jak i uczestnikiem poprzednio prowadzonego postępowania administracyjnego, zakończonego ostateczną decyzja z dnia 11 września 2023 r., a co za tym idzie nie miała jakiegokolwiek wpływu na jego przebieg. Co więcej, w odróżnieniu od poprzedniego właściciela nieruchomości, pozostaje w sporze granicznym z właścicielem nieruchomości sąsiedniej. Obecnie toczy się postępowanie rozgraniczeniowe mające na celu potwierdzenie istniejącego od kilkudziesięciu lat stanu faktycznego polegającego na samoistnym posiadaniu przygranicznego pasa gruntu zarówno przez wnioskodawcę, jak i jego poprzedników prawnych i doprowadzenie do zgodności zapisów w danych ewidencji gruntów, które nie odpowiadają stanowi faktycznemu wskutek wadliwie przeprowadzonej modernizacji gruntów. Te kwestie zostały całkowicie pominięte przez procedujące w sprawie organy, a wydane przez nie rozstrzygnięcia skarżący postrzega jako arbitralne i pozbawione jakichkolwiek motywów. W odpowiedzi na skargę Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi wnosił o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W piśmie procesowym z dnia 3 marca 2025 r. (data nadania pisma w UP [...]) skarżący podnosił, iż wykonanie przedmiotowego ogrodzenia nastąpiło na podstawie zgłoszenia dokonanego w maju 1997 r., kierowanego do Urzędu Gminy w B. Ogrodzenie zostało posadowione bez naruszenia działki sąsiedniej , co potwierdza mapa sytuacyjno-wysokościowa sporządzona w roku 2000. Skarżący wskazywał nadto, iż nałożony na poprzedniego właściciela nieruchomości – D.W. obowiązek przedłożenia dokumentacji legalizacyjnej, w toku poprzednio prowadzonego postępowania, był niewykonalny z uwagi na "bałagan jaki popełniła geodezja w O.", co potwierdza geodeta uprawniony G. E. prowadzący aktualne postępowanie rozgraniczeniowe. Z uwagi na powyższe skarżący wnosił o zawieszenie wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowego ogrodzenia do czasu zakończenia postępowania rozgraniczeniowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga W.W. została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przedmiotem skargi W.W. uczynił postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 8 października 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opocznie z dnia 13 września 2024 r. o odmowie wszczęcia, na żądanie skarżącego z dnia 29 sierpnia 2024r., postępowania legalizacyjnego płotu ogrodzenia z kamienia wypełnionego elementami drewnianymi, usytuowanego w miejscowości P., gm. B., na działkach ew. nr [...], [...], [...]. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 572) - dalej: k.p.a. Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie zaś do treści art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie, o którym mowa w § 1 służy zażalenie (art. 61a § 2 k.p.a.). Przywołany wyżej przepis art. 61a § 1 k.p.a. reguluje swoistego rodzaju postępowanie wstępne, do którego przeprowadzenia zobligowany jest organ administracji, celem dokonania weryfikacji żądania strony, pod kątem zaistnienia warunków i możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego w danej sprawie. Przy czym wydając rozstrzygnięcie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie bada merytorycznie wniosku, a ogranicza się jedynie do stwierdzenia przesłanek formalnych uniemożliwiających merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Z treści analizowanego przepisu wynikają dwie samodzielne i niezależne przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, do których należą: wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną lub niemożność wszczęcia postępowania z jakichkolwiek innych przyczyn. Przy czym co istotne przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie, obiektywne, co oznacza, że ich ustalenie i wskazanie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu. Jeżeli natomiast kwestia ta wymaga poczynienia szerszych ustaleń, zwłaszcza w kontekście argumentów podawanych przez wnioskodawcę, bądź jest nieoczywista, to w takich sytuacjach organ zobowiązany jest wszcząć postępowanie, celem wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości i w zależności od wyniku przeprowadzonych czynności, bądź orzec merytorycznie, co do zasadności wniosku, bądź też, w przypadku stwierdzenia wystąpienia przesłanki bezprzedmiotowości postępowania umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. (por. wyroki NSA z 20 grudnia 2020 r., II OSK 2579/20; z 14 października 2020 r., II OSK 1622/20; wyrok WSA w Warszawie z 18 czerwca 2020 r., VII SA/Wa 714/20; wyrok WSA w Szczecinie z 18 marca 2021 r., II SA/Sz 324/20; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia również wymaga, iż jakkolwiek pierwsza z przesłanek – "wniesienie podania przez osobę niebędąca stroną", co do zasady nie powinna budzić wątpliwości interpretacyjnych, to druga z przesłanek – "inne uzasadnione przyczyny" nie została przez ustawodawcę zdefiniowana. Należy przez nią jednak rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. W doktrynie prawa oraz orzecznictwie sądów administracyjnych do takich uzasadnionych przyczyn zalicza się m.in.: wniesienie żądania w sprawie, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej, powagę rzeczy osądzonej, sprawę w toku, upływ terminu prawa materialnego skutkujący brakiem możliwości domagania się przyznania określonego uprawnienia (zob. A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022, art. 61a; wyroki WSA w Gliwicach z dnia: 25 maja 2022 r., II SA/Gl 25/22; II SA/Gl 289/22; wyrok WSA w Krakowie z 25 kwietnia 2022 r., II SA/Kr 1625/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie bezsporne pomiędzy stronami postępowania pozostaje, że kwestia legalizacji przedmiotowego płotu była już przedmiotem prowadzonego przed organami nadzoru budowlanego postępowania administracyjnego, zakończonego ostateczną decyzją Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 11 września 2023 r., nr 184/2023 nakazującą ówczesnemu właścicielowi nieruchomości – D.W. jego rozbiórkę. Wniesiona na powyższe rozstrzygnięcie skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi została oddalona prawomocnym wyrokiem z dnia 26 stycznia 2024 r., II SA/Łd 967/23. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Ratio legis wyżej przywołanego przepisu polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy, że jakkolwiek związanie prawomocnym wyrokiem wiąże tylko w danej sprawie, może odnosić się do innych postępowań w zakresie, w jakim w wyroku tym rozstrzygnięta została określona kwestia prawna, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie jako zagadnienie wstępne, czy też dalszy element kształtujący proces stosowania prawa przez sąd. Skoro moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. oznacza, że podmioty wymienione w tym przepisie muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu, zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. wyroki NSA z: 9 stycznia 2024 r., II OSK 1409/21; 13 czerwca 2023 r., II OSK 1997/20; 9 lutego 2023 r., II OSK 351/20; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Kwestią sporną pozostaje natomiast zasadność odmowy wszczęcia, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., postępowania administracyjnego w sprawie legalizacji przedmiotowego płotu, na wniosek nowego właściciela nieruchomości, nabytej po dacie ostatecznego i prawomocnego orzeczenia o obowiązku jego rozbiórki. Dla jej rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności koniecznym jest odniesienie się do kwestii wpływu na orzeczony prawomocnie nakaz rozbiórki obiektu budowlanego, zmiany właściciela tego obiektu. W tym zakresie wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym obowiązek rozbiórki nie ma charakteru osobistego i może przechodzić na kolejnych właścicieli. Zmiany prawne, które nastąpiły po zakończeniu postępowania ostateczną decyzją o rozbiórce, nie powodują zatem wygaśnięcia nałożonego nią obowiązku. Co prawda obowiązek rozbiórki obciąża osobę określoną w decyzji nakazującej rozbiórkę, niemniej jednak nakaz ten dotyczy określonej nieruchomości i w przypadku skutecznego przeniesienia prawa własności do danej nieruchomości na inny podmiot skutkuje wstąpieniem przez nabywcę nieruchomości w sferę praw poprzedniego właściciela i obliguje właściwe organy obciążenia aktualnego jej właściciela wykonaniem obowiązkiem rozbiórki nielegalnego obiektu budowlanego (por. wyrok NSA z 4 kwietnia 2024 r., II OSK 1765/21; wyrok WSA w Krakowie z 13 maja 2024 r., II SA/Kr 314/24; wyrok WSA w Rzeszowie z 5 maja 2021 r., II SA/Rz 253/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego podnoszona przez skarżącego argumentacja, co do nabycia prawa własności do przedmiotowej nieruchomości dopiero w dniu 28 maja 2024 r., a tym samym brak możliwości udziału w poprzednio toczącym się postępowaniu legalizacyjnym, zakończonym ostateczną decyzją Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 11 września 2023 r., orzekającą o nakazie rozbiórki spornego ogrodzenia pozostaje bez wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy. W konsekwencji stwierdzić należy, że procedujące w sprawie organy administracji obu instancji zasadnie uznały, iż fakt wcześniejszego rozstrzygnięcia kwestii legalności przedmiotowego płotu, pozostającą w obrocie prawnym ostateczną i prawomocną decyzją administracyjną, niezależnie od adresata, do którego decyzja ta została skierowana, wyklucza możliwość podjęcia działań zmierzających do załatwienia sprawy administracyjnej zainicjowanej aktualnym wnioskiem skarżącego z dnia 29 sierpnia 2024 r. Okoliczność ta stanowiła "inną uzasadnioną przyczynę" uniemożliwiającą wszczęcie postępowania administracyjnego zgodnie z żądaniem skarżącego, co obligowało organy do odmowy wszczęcia postępowania w drodze postanowienia, w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. Tym samym zarzut skargi, co do naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. nie zasługiwał na uwzględnienie. Za nieuzasadnione Sąd uznał również zarzuty skargi, co do zaniechania przez procedujące w sprawie organy wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak i dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego (art. 77 § 1, art. 80 k.pa.), a w konsekwencji naruszenia podstawowych zasad postępowania, to jest praworządności (art. 6 k.p.a.), słusznego interesu obywatela (art. 7 k.p.a.), zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.), dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.). Podkreślenia raz jeszcze bowiem wymaga, że instytucja odmowy wszczęcia postępowania zastrzeżona jest dla wstępnego etapu oceny wniosku. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce jedynie w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy, prowadzenia ustaleń faktycznych, czy też dowodowych, a istnienie braku podstawy do prowadzenia postępowania jest możliwe do stwierdzenia "na pierwszy rzut oka", po wstępnej analizie wniosku. Jednocześnie wbrew stanowisku skarżącego procedujące w sprawie organy uwzględniły zaistniałą, po ostatecznym i prawomocnym orzeczeniu nakazu rozbiórki przedmiotowego ogrodzenia, zmianę właściciela nieruchomości, do kwestii której odniosły się w uzasadnieniu kwestionowanych skargą rozstrzygnięć. Ponadto organy działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa (art. 6 k.p.a.), w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, a wniosek skarżącego, stosownie do wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania był przedmiotem rozpatrzenia i rozstrzygnięcia w dwóch instancjach administracyjnych. Odnosząc się natomiast do zawartego w piśmie procesowym z dnia 3 marca 2025 r. wniosku o zawieszenie wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowego ogrodzenia do czasu zakończenia postępowania rozgraniczeniowego wskazać należy, iż jak wynika z treści art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Przy czym "w granicach tej samej sprawy" oznacza to, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. W rozpoznawanej sprawie kontroli sądowoadministracyjnej skarżący poddał rozstrzygnięcie o charakterze procesowym, wydanym w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, zgodnie z jego żądaniem zawartym we wniosku z dnia 29 sierpnia 2024 r. Kwestia orzeczonego nakazu rozbiórki przedmiotowego ogrodzenia, pomimo niewątpliwego związku z niniejszym postępowaniem, była rozstrzygana w odrębnym postępowaniu administracyjnym zakończonym ostateczną decyzją administracyjną, która to decyzja, co istotne, jak już wcześniej wskazano była przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 stycznia 2024 r., II SA/Łd 967/23 oddalającym skargę. Stąd też żądanie skarżącego Sąd pozostawił bez rozpoznania. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. dc
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI