II SA/Łd 908/18

II SA/Łd 908/18 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2018-12-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-09-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Jolanta Rosińska /przewodniczący/
Magdalena Sieniuć /sprawozdawca/
Sławomir Wojciechowski
Symbol z opisem
6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
III OSK 1191/21 - Wyrok NSA z 2022-09-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 519
art. 3 pkt 6 i pkt 20, art. 183a, art. 189 ust. 1, art. 273 ust.1 pkt 1, art. 274 ust. 1 i ust. 2, art. 284 ust. 1 i ust. 2, art. 285 ust. 1 i ust. 2, art. 288 ust. 1 pkt 1, art. 292 pkt 1
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Sentencja
Dnia 11 grudnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.) Protokolant Specjalista Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2018 roku sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia opłaty z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza - oddala skargę. a.bł.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wprowadzenie gazów lub pyłów do powietrza.
Jak wynika z akt sprawy, ww. decyzją z dnia [...] r. Marszałek Województwa [...] wymierzył A. R. opłatę z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza w 2016 r. w kwocie 34.118,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ dokonał analizy przepisów prawa, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia sprawy i szczegółowo przedstawił tok postępowania. Organ wskazał, iż w związku z tym, że korzystająca ze środowiska nie złożyła wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat, wymierzył, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń należną opłatę. Jednocześnie organ pierwszej instancji przyjął, że przedmiotowa instalacja (kurniki) wymagała zezwolenia zintegrowanego.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A. R., reprezentowana przez pełnomocnika, w którym zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 20 lit. a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 799 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.o.ś.", w zw. art. 3 pkt 1 oraz art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2014 r. o swobodzie działalności gospodarczej, powoływanej dalej jako: "u.s.d.g.", poprzez błędne przyjęcie, że A. R. była w okresie objętym zaskarżoną decyzją przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 u.s.d.g., podczas gdy była ona osobą prowadzącą działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie chowu zwierząt, a w konsekwencji nie mogła być uznana za przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów u.s.d.g. oraz p.o.ś.;
2) naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. § 2 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w zw. z pkt 7 załącznika rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie przypadków, w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia, poprzez błędne przyjęcie, że obsady kurników, w których A. R. prowadziła chów, przekraczały kryterium, od którego uzależniony jest obowiązek uzyskania pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, podczas gdy kryterium to wynosi 210 DJP, natomiast wszystkie kurniki są instalacjami o maksymalnej obsadzie 28 000 sztuk, co w przeliczeniu na DJP wynosi 112, a zatem znacząco poniżej ww. kryterium;
3) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 6 lit. b p.o.ś. oraz art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, powoływanej dalej jako: "u.u.i.ś.", poprzez błędne przyjęcie, że kurniki, w których prowadzony był chów, były powiązane technologicznie, podczas gdy w świetle całokształtu okoliczności faktycznych oraz zgromadzonego materiału dowodowego brak do tego dostatecznych podstaw;
4) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 48 p.o.ś., polegające na uznaniu, iż kurniki wchodzące w skład fermy drobiu prowadzonej przez A. R. położone są na obszarze jednego zakładu, wobec czego parametry obsad sumują się, a co za tym idzie, dla prowadzenia działalności konieczne jest uzyskanie pozwolenia zintegrowanego, podczas gdy wyżej wymienione kurniki stanowią w świetle przepisów p.o.ś. odrębne, niepowiązane ze sobą, instalacje położone na terenie odrębnych zakładów;
5) naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 284 ust. 2 p.o.ś. (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2018 r.), poprzez jego pominięcie skutkujące przyjęciem, że A. R. była obowiązana do uiszczania opłat z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza, podczas gdy w świetle powołanego przepisu nie ciążył na niej taki obowiązek, albowiem nie była ona przedsiębiorcą, a ponadto korzystanie przez nią ze środowiska nie wymagało uzyskania pozwolenia na wprowadzanie substancji lub energii do środowiska oraz pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód;
6) naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 284 ust. 2 p.o.ś. (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2018 r.), poprzez pominięcie okoliczności, iż w świetle tego przepisu jedną z przesłanek aktualizacji obowiązku ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska przez osoby niebędące przedsiębiorcami jest obowiązek uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód;
7) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", poprzez zaniechanie zebrania materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie danych niezbędnych do rozstrzygnięcia, czy A. R. była obowiązana do uzyskania pozwoleń, o których mowa w art. 284 ust. 2 p.o.ś., tj. w szczególności ustalenia, czy prowadzone przez nią kurniki były powiązane technologicznie oraz czy prowadzenie chowu w każdej z tych instalacji wymagało uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na pobór wody;
8) naruszenie art. 292 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 288 § 1 pkt 2 p.o.ś. poprzez uznanie, że strona w ramach prowadzonej działalności nie posiadała wymaganego pozwolenia na korzystanie ze środowiska, co skutkowało bezzasadnym nałożeniem opłaty w wysokości podwyższonej o 500 %, podczas gdy w świetle zakresu prowadzonej działalności uzyskanie takiego pozwolenia nie było wymagane;
9) naruszenie art. 7a § 1 oraz art. 8 k.p.a. w zw. z art. 201, art. 292 oraz art. 3 pkt 48 p.o.ś. poprzez zinterpretowanie przepisów p.o.ś. o charakterze sankcyjnym w sposób niekorzystny dla strony, pomimo ich wieloznaczności oraz pomimo tego, że inne organy powołane do ochrony środowiska, tj. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Ł. oraz Starosta Powiatowy w P., zajęły wcześniej odmienne, tożsame ze stanowiskiem strony, stanowisko w zakresie konieczności uzyskania pozwolenia zintegrowanego, podczas gdy organ administracji publicznej powinien prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, nie odstępując od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.
Wobec powyższego pełnomocnik skarżącej, szczegółowo motywując powyższe zarzuty, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Marszałkowi Województwa [...].
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium, odwołując się uprzednio do treściart. 15 i 6 k.p.a. oraz art. 87 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a następnie art.273 ust. 1 pkt 1, art. 275 i art. 284 ust. 2 oraz art. 3 pkt 20 p.o.ś. (w brzmieniu w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce) stwierdził, że w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej wyłączono stosowanie jej przepisów do działalności wytwórczej w rolnictwie (w określonych zakresach). Zdaniem organu wyraźne wskazanie w art. 3 pkt 20 lit. a p.o.ś. osób prowadzących działalność wytwórczą w rolnictwie powoduje jednoznaczność regulacji prawnej i stąd nie budzi wątpliwości, że na potrzeby prawa ochrony środowiska są to podmioty korzystające ze środowiska.
Kierując się powyższymi ustaleniami, Kolegium wskazało, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że A. R. jest osobą prowadząca działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie chowu lub hodowli zwierząt. Z zaświadczenia o numerze identyfikacyjnym REGON z dnia 14 stycznia 2009 r. wynika, że rodzajem przeważającej działalności jest chów i hodowla drobiu. Tym samym, w ocenie Kolegium, należało uznać stronę za podmiot korzystający ze środowiska, nie ze względu na to, że uznano ją za przedsiębiorcę, ale ze względu na fakt prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie chowu lub hodowli zwierząt. Jednocześnie, zdaniem Kolegium, oczywistym jest, że nie ma w tym przypadku zastosowania przepis art. 3 pkt 20 lit. c p.o.ś. i to niezależnie od tego, że A. R. korzystała ze środowiska w zakresie, w jakim to korzystanie wymagało pozwolenia. W związku z powyższym wszystkie zarzuty oparte na twierdzeniu, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie ma art. art. 3 pkt 20 lit. c p.o.ś., a w konsekwencji art. 284 ust. 2 p.o.ś., organ ten uznał za oczywiście bezzasadne.
Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że wysokość opłaty zależy odpowiednio od ilości i rodzaju gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza (art.274 ust. 1 pkt 1 p.o.ś.). Podkreślił przy tym, powołując się na art. 284 ust. 1 p.o.ś., że obowiązek ponoszenia opłat powstaje z mocy samego prawa, bez konieczności wydawania przez organ administracji decyzji ustalającej wysokość zobowiązania z tego tytułu. Oznacza to, że podmiot korzystający ze środowiska powinien we własnym zakresie ustalić ilość i rodzaj gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza. Opłatę za korzystanie ze środowiska ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce i wnosi się ją ustawowo określonym terminie (art. 285 ust. 1 i 2 p.o.ś.).
Następnie Kolegium, odwołując się do treści art. 3 pkt 6 i 48 p.o.ś., stwierdziło, że błędy w konstrukcji definicji pojęcia instalacji (odwoływanie się do pojęcia zakładu, przy jednoczesnym definiowaniu pojęcia zakładu z wykorzystaniem pojęcia instalacji - circulus in definiendo) wykluczają możliwość zastosowania wykładni językowej, a wykładnię pojęcia instalacja należy wyprowadzić z wykładni systemowej i funkcjonalnej. W tym kontekście Kolegium wskazało, że w pełni podziela pogląd zaprezentowany w tezie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1667/17, zgodnie z którą: "dokonując wykładni pojęcia prawnego "instalacja", którego definicję zawiera art. 3 pkt 6 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 672) należy uwzględnić procesy korelacji pomiędzy jej częściami składowymi. Nie chodzi o proste korelacje w szerokim tego słowa znaczeniu, a więc nie wzajemne zależności w funkcjonowaniu części składowych instalacji (stacjonarnych urządzeń technicznych, zespołu stacjonarnych urządzeń technicznych oraz budowli niebędących urządzeniami technicznymi ani ich zespołami), lecz takie, które znajdują swój wyraz w procesie jej eksploatacji mogącej spowodować emisję. Łączność pomiędzy częściami składowymi instalacji może być realizowana w różny sposób. Zależność może mieć charakter bezpośredni, lub też pośredni i funkcjonalny. Dwa elementy lub więcej elementów instalacji mogą pod względem swych funkcji gospodarczych zależeć od jakiegoś trzeciego elementu, który nie został wymieniony w art. 3 pkt 6 p.o.ś. Nie oznacza to jednak, że przestaje być on częścią składową instalacji. Korelacje elementów (części składowych instalacji) należy oceniać na podstawie różnych kryteriów (prawnych, technologicznych, ekonomicznych oraz związanych z bezpieczeństwem eksploatacji instalacji). W różnych stadiach eksploatacji instalacji mają one różny charakter i różne znaczenie. Wykładnia pojęcia prawnego "instalacja" nie może zatem powodować sytuacji, w której nastąpi wyłączenie jakiejś części składowej instalacji w oderwaniu od jej funkcjonalnego znaczenia dla całokształtu jej eksploatacji powodującej emisję. Taki sposób interpretacji pojęcia prawnego "instalacja" jest sprzeczny z treścią art. 5 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska".
Organ odwoławczy wskazał także, że w przypadku prowadzenia instalacji, której funkcjonowanie ze względu na rodzaj i skalę prowadzonej w niej działalności, może powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości, wymagane jest pozwolenie zintegrowane (art. 201 ust. 1 p.o.ś.). Zauważył przy tym, że Minister Środowiska, korzystając z delegacji art. 201 ust. 2 p.o.ś., w rozporządzeniu z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz.U. poz. 1169) w ust. 6 pkt 8 lit. a załącznika do rozporządzenia 2014 r., wymienia jako inne rodzaje instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości, instalacje do chowu lub hodowli drobiu o więcej niż 40.000 stanowisk dla drobiu. Przy czym zastrzeżono, że parametry tego samego rodzaju, charakteryzujące skalę działalności prowadzonej w instalacji, odnoszące się do instalacji tego samego rodzaju położonych na terenie jednego zakładu, wymienione w ust. 6, sumuje się.
W ocenie Kolegium w świetle powołanej wyżej wykładni pojęcia "instalacja" należy uznać, że kurniki (każdy o obsadzie maksymalnej 28.000 sztuk/112 DJP) zlokalizowane w miejscowości G. - na działkach ew. nr 534/3, 536/1, 537/6 i 538/1 stanowią jedną instalację wymagającą posiadania pozwolenia zintegrowanego. Zdaniem Kolegium, nie ma przy tym znaczenia, że części składowe instalacji (poszczególne kurniki) były w 2016 r. eksploatowane oddzielnie. Korelacje elementów (części składowych instalacji) należy oceniać na podstawie różnych kryteriów (prawnych, technologicznych, ekonomicznych oraz związanych z bezpieczeństwem eksploatacji instalacji). W różnych stadiach eksploatacji instalacji mają one różny charakter i różne znaczenie. Organ II instancji wskazał przy tym, że wykładnia pojęcia prawnego "instalacja" nie może powodować sytuacji, w której nastąpi wyłączenie jakiejś części składowej instalacji w oderwaniu od jej funkcjonalnego znaczenia dla całokształtu jej eksploatacji powodującej emisję.
Jednocześnie, zdaniem Kolegium, użyczenie L. R. w dniu 20 maja 2015 r. kurnika nr 2 (działka nr ew. 538/1) i w dniu 22 czerwca 2015 r. kurnika nr 4 (działka nr ew. 536/1) nie zmienia powyższej oceny. Prowadzącym instalację jest także podmiot uprawniony na podstawie określonego tytułu prawnego do władania oznaczoną częścią instalacji (art. 183a p.o.ś.). W przypadku pojawienia się podmiotu, który staje się prowadzącym instalację lub jej oznaczoną część, przejmuje on prawa i obowiązki wynikające z pozwoleń dotyczących tej instalacji lub jej oznaczonej części (art. 189 ust. 1 p.o.ś.). Powyższe regulacje oznaczają, że zmiana prowadzącego oznaczoną część instalacji (np. kurnika) nie powoduje podziału instalacji na odrębne części. W przedmiotowej sprawie, zdaniem Kolegium, przejście praw i obowiązków wynikających z pozwoleń dotyczących tej instalacji nie miało jednak miejsca ze względu na brak pozwolenia. Organ II instancji podkreślił przy tym, że niezależnie od powyższego organ pierwszej instancji wykazał na wzajemne powiązania poszczególnych kurników (wspólne ujęcie wody, wspólne miejsce składowania odpadów).
W dalszej kolejności, Kolegium, odnosząc się do pisma Starostwa Powiatowego w P. z dnia 8 października 2013 r. nr [...], zauważyło, że stanowisko organu sprowadzało się jedynie do stwierdzenia, iż "opisane w Pana piśmie instalacje do hodowli drobiu nie wymagają uzyskania pozwolenia zintegrowanego". W najmniejszym stopniu nie weryfikowano poprawności opisu instalacji. Ponadto Kolegium podkreśliło, że w protokole kontroli Nr [...] wskazano jedynie, że "Ferma Drobiu "A" A. R. nie posiada uregulowanego stanu formalno-prawnego dotyczącego emisji zanieczyszczeń wprowadzanych do powietrza" (zapis w IV. Zarządzanie w gospodarstwie. Ochrona powietrza atmosferycznego). Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Ł. nie przeprowadzał żadnego postępowania wyjaśniającego, w przedmiocie instalacji opierając się na powołanym powyżej piśmie starostwa.
Następnie, odnosząc się do pisma Starostwa Powiatowego w P. z dnia 14 stycznia 2014 r. nr [...] Kolegium zauważyło, że stanowisko organu sprowadzało się jedynie do stwierdzenia, iż "opisane w Pani piśmie instalacje do hodowli drobiu nie wymagają uzyskania pozwolenia zintegrowanego". W najmniejszym stopniu nie weryfikowano poprawności opisu instalacji.
W dalszych motywach organ II instancji, odwołując się do art. 7a § 1 k.p.a., wskazał, że prawidłowa wykładnia pojęcia "instalacja" nie pozostawia wątpliwości co do treści normy prawnej. Jednocześnie organ zauważył, że hipotetyczne wątpliwości nie mogłyby być rozstrzygnięte na korzyść strony ze względu na to, że sprzeciwiają się temu interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Organ II instancji dodał przy tym, że za osoby trzecie należy uznać innych korzystających ze środowiska prowadzących działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie chowu lub hodowli drobiu, których zgodnie z prawem wnosili opłaty za korzystanie ze środowiska. Złamałoby to zasadę równości wobec prawa i naruszyło zasadę uczciwej konkurencji na rynku hodowców drobiu. Ponadto organ wskazał, że skarżąca, nie uiszczając opłat za korzystanie ze środowiska, znajdowała się w uprzywilejowanej pozycji względem konkurencji.
Odwołując się następnie do treści art. 288 ust. 1 pkt 1 p.o.ś. Kolegium uznało, że organ I instancji prawidłowo wszczął postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie. Tryb postępowania administracyjnego stanowi gwarancję realizacji uprawnień procesowych strony.
Następnie organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 288 ust. 2 p.o.ś. marszałek województwa dokonuje ustaleń własnych na podstawie: pomiarów dokonywanych przez organy administracji lub przez podmiot korzystający ze środowiska obowiązany do poniesienia opłat (pkt 1); innych danych technicznych i technologicznych (pkt 2). Organ II instancji dodał, że w przedmiotowej sprawie zastosowano jedyną możliwą metodę, tzw. opłatę ryczałtową, stosowaną w przypadku braku możliwości ustalenia rodzaju i ilości gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza. Kolegium zweryfikowało poprawność obliczeń, które zostały przedstawione w tabelach, stwierdzając, że są one prawidłowe i oparte o dane znajdujące potwierdzenie w materiale dowodowym. Ponadto organ II instancji wskazał, że w myśl art. 276 ust. 1 p.o.ś. podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. Jak również zgodnie z art. 292 pkt 1 p.o.ś. w przypadku braku wymaganego pozwolenia podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone o 500% za wprowadzanie do powietrza gazów lub pyłów.
Mając na uwadze powyższe, Kolegium przyjęło, że w toku postępowania administracyjnego wyjaśniono w wyczerpujący sposób stan faktyczny sprawy, prawidłowo zgromadzono i rozpatrzono materiał dowodowy oraz w szczegółowy sposób uzasadniono rozstrzygnięcie, czyniąc zadość dyspozycjom art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Jednocześnie Kolegium podkreśliło, że w przedmiotowej sprawie spór sprowadza się w istocie do wykładni przepisów p.o.ś.
W dalszych motywach Kolegium, odwołując się uprzednio do obowiązujących od dnia 1 czerwca 2017 r. przepisów wprowadzonych do k.p.a. nowelą z dnia 7 kwietnia 2017 r. (Dz.U. z 2017 r. poz. 935) zawartych w Dziale IVa zatytułowanym "Administracyjne kary pieniężne" (art. 189b k.p.a., art. 189a k.p.a.), wskazało, że dyrektywy wymiaru kar administracyjnych przewidziane w k.p.a. nie znajdą zastosowania w przypadku kar nakładanych decyzjami związanymi, czyli takich kar, w stosunku do których ustawodawca nakazuje stosować pewien jednoznaczny mechanizm wyliczania. Organ II instancji zauważył przy tym, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z decyzją związaną. Zdaniem organu oznacza to sytuację, w której organ administracji publicznej wydający decyzję sprawdza jedynie, czy są spełnione przesłanki wydania decyzji, a jeśli tak, to wydaje ściśle określoną decyzję. Ze względu na zakres regulacji zamieszczonej w p.o.ś. do opłaty podwyższonej w bardzo ograniczonym zakresie będą mogły mieć zastosowanie przepisy działu IVa k.p.a. Organ II instancji zauważył przy tym, że choć w p.o.ś. uregulowano przesłanki wymiaru kary pieniężnej, to jednak nie określono przypadków ani warunków odstąpienia od nałożenia tej administracyjnej kary pieniężnej. Dlatego od dnia 1 czerwca 2017. zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji rozpatrujący sprawę dotyczącą kary pieniężnej, jest zobowiązany do stosowania art. 189f k.p.a. Odwołując się następnie do treści art. 189f k.p.a. organ II instancji stwierdził, że z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji nie wynika, aby organ ten w ogóle badał, czy wystąpiły przesłanki zobowiązujące go do odstąpienia od nałożenia kary. Uchybienie to mogło być jednak sanowane w toku postępowania odwoławczego.
Wychodząc z powyższych przesłanek, Kolegium stwierdziło, że w sprawie brak było podstaw do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. W sprawie nie wystąpiły przesłanki określone w art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. (inna sankcja administracyjna lub karna). Należało zatem ocenić, czy waga naruszenia prawa była znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa (art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.). W tym kontekście Kolegium stwierdziło, że w sprawie mamy do czynienia z instalacją mogącą powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości. Odpowiednie korzystanie ze środowiska stanowi istotny społeczny problem. Uzyskanie zezwolenia minimalizuje ryzyko naruszania przepisów ochrony środowiska przez korzystającego ze środowiska. Zdaniem Kolegium, nie sposób jednak uznać brak pozwolenia zintegrowanego za znikome naruszenie prawa. Skoro kara pieniężna jest nakładana za dany miniony rok, to nie sposób mówić o zaprzestaniu naruszenia prawa. W konkluzji Kolegium wywiodło, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki określone w art.189f § 2 k.p.a. i zachodzi brak możliwości usunięcia naruszenia prawa, które miało miejsce w przeszłości i zasadności powiadomienia jakichkolwiek innych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa.
Na powyższą decyzję Kolegium skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła A. R., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, zarzucając:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 3 pkt 6 lit. b p.o.ś. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że cztery kurniki zlokalizowane w miejscowości G. na działkach ewidencyjnych nr 534/3, 536/1, 537/6 oraz 538/1 stanowią jedną instalację, podczas gdy kurniki te nie są ze sobą powiązane technologicznie ani nie znajdują się na terenie jednego zakładu, wobec czego należy je zakwalifikować jako cztery odrębne instalacje;
b) art. 3 pkt 6 w zw. z art. 3 pkt 31 oraz art. 201 ust. 1 p.o.ś. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wszystkie cztery kurniki zlokalizowane w miejscowości G. na działkach ewidencyjnych nr 534/3, 536/1, 537/6 oraz 538/1 prowadzone były w okresie objętym decyzją przez A. R. i stanowiły jedną instalację wymagającą uzyskania pozwolenia zintegrowanego, podczas gdy dwa z tych kurników eksploatowane były w tym okresie przez L. R, wobec czego to L. R. - a nie skarżąca, która w wyniku użyczenia działek utraciła nad nimi władanie - był wówczas prowadzącym te instalacje, wobec czego nie ma podstaw do traktowania wszystkich czterech kurników łącznie w świetle przesłanek aktualizacji obowiązku uzyskania pozwolenia zintegrowanego;
c) art. 201 ust. 1 p.o.ś. w zw. z ust. 6 pkt 8 lit. a załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości z dnia 27 sierpnia 2014 r. (Dz.U. z 2014 r. poz. 1169) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w wyniku wadliwego przyjęcia, że kurniki prowadzone przez skarżącą objęte były obowiązkiem uzyskania pozwolenia zintegrowanego, podczas gdy kurniki te stanowiły odrębne instalacje, każda o liczbie stanowisk nieprzekraczającej limitu określonego w rozporządzeniu (40 000), a ponadto z uwagi na brak łączności przestrzennej instalacje te nie znajdowały się na terenie jednego zakładu, wobec czego nie mogły zostać zakwalifikowane jako instalacje, których prowadzenie wymaga uzyskania pozwolenia zintegrowanego;
d) art. 288 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 284 ust. 2 (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2018 r.) w zw. z art. 3 pkt 20 lit. a p.o.ś. w zw. art. 3 pkt 1 oraz art. 4 u.s.d.g. poprzez ich błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że skarżąca była obowiązana do uiszczania opłat z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza, podczas gdy w świetle powołanych przepisów nie ciążył na niej taki obowiązek, albowiem nie była przedsiębiorcą, a ponadto korzystanie przez nią ze środowiska nie wymagało uzyskania pozwolenia na wprowadzanie substancji lub energii do środowiska;
e) art. 292 pkt 1 p.o.ś. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w podwyższeniu wymierzonych opłat z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza o 500% z uwagi na korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia, podczas gdy przepis ten ma charakter sankcyjny, a jednocześnie organ nie rozważył przyczyn, dla których skarżąca nie ubiegała się o pozwolenie, w szczególności związanych ze stanowiskami zajętymi w tym zakresie przez inne organy powołane do ochrony środowiska, tj. WIOŚ oraz Starostę [...].
2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 3 pkt 6 lit. b p.o.ś. poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego na okoliczność ustalenia, czy kurniki znajdujące się w miejscowości G. na działkach ewidencyjnych nr 534/3, 536/1, 537/6 oraz 538/1 są ze sobą powiązane, a jeśli tak, to jaki charakter mają te powiązania, a w konsekwencji poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów wyrażające się w arbitralnym stwierdzeniu, że korelacje występujące między kurnikami uzasadniają zakwalifikowanie ich jako jednej instalacji wymagającej uzyskania pozwolenia zintegrowanego;
b) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia w zakresie dot. ustalenia, że kurniki znajdujące się w miejscowości G. na działkach ewidencyjnych nr 534/3, 536/1, 537/6 oraz 538/1 stanowiły jedną instalację wymagającą uzyskania pozwolenia zintegrowanego, oraz poprzestanie na arbitralnym stwierdzeniu, że korelacje występujące między kurnikami uzasadniają taką ich kwalifikację;
c) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (WIOŚ) w Ł. nie przeprowadzał żadnego postępowania wyjaśniającego w przedmiocie instalacji, a w protokole kontroli zamieszczono jedynie uwagę o nieuregulowanym stanie formalno-prawnym dot. emisji zanieczyszczeń, podczas gdy w protokole tym wprost stwierdzono, że każdy z kurników jest osobną instalacją oraz że wymaga zgłoszenia (nie pozwolenia), a ponadto w zarządzeniu pokontrolnym z dnia 9 stycznia 2014 r. WIOŚ zarządził wystąpienie do Wójta Gminy R. w sprawie zgłoszenia instalacji znajdujących się na terenie fermy A. R., stwierdzając jednoznacznie, że w skład fermy wchodzą cztery instalacje;
d) art. 7a § 1 k.p.a. w zw. z art. 84 i 217 Konstytucji poprzez oparcie rozstrzygnięcia na celowościowej wykładni pojęcia "instalacja" (art. 3 pkt 6 p.o.ś.) i całkowitą rezygnację z zastosowania reguł wykładni językowej, podczas gdy przepis ten stanowi podstawę nałożenia obowiązku daninowego, a jego treść nie jest jednoznaczna i budzi uzasadnione wątpliwości, co wyrażało się między innymi w jego odmiennej interpretacji przez Kolegium z jednej, a przez organ I instancji - Marszałka Województwa oraz przez WIOŚ i Starostę [...] z drugiej strony, a w świetle zasady in dubio pro tributario preferowany powinien być ten rezultat wykładni, który jest korzystniejszy dla strony, wobec czego uzasadnione było przyjęcie wykładni, w świetle której kurniki prowadzone przez skarżącą stanowiły odrębne instalacje niewymagające uzyskania pozwolenia zintegrowanego;
e) art. 7a § 1 k.p.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że zastosowaniu tego przepisu sprzeciwiają się interesy innych hodowców drobiu, którzy zgodnie z prawem wnosili opłaty, podczas gdy wynik przedmiotowego postępowania nie ma bezpośredniego wpływu na sferę praw i obowiązków tych osób, wobec czego nie zachodzi przesłanka negatywna zastosowania powołanego przepisu;
f) art. 8 k.p.a. poprzez zinterpretowanie przepisów p.o.ś. w sposób odmienny niż WIOŚ i Starosta [...] w analogicznym stanie faktycznym, podczas gdy organ administracji publicznej powinien prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, nie odstępując od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.
Z powyższych względów pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie w całości postępowania administracyjnego w przedmiocie określenia wysokości opłat z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza w 2016 r. oraz o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto pełnomocnik wniósł o dopuszczenie dowodu z zarządzenia pokontrolnego WIOŚ z dnia 9 stycznia 2014 r. na okoliczność stanowczego stwierdzenia przez WIOŚ, że kurniki wchodzące w skład fermy prowadzonej przez A. R. stanowią odrębne instalacje, które wymagają zgłoszenia. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, odwołując się przy tym do argumentacji zawartej w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Podkreślić przy tym należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie wymierzenia skarżącej opłaty z tytułu wprowadzenia gazów lub pyłów do powietrza w 2016 r.
Przystępując do kontroli tej decyzji z punktu widzenia wskazanego powyżej kryterium legalności działania organów administracji publicznej, Sąd doszedł do przekonania, że rozstrzygające znaczenie w niniejszej sprawie ma kwestia: czy, a jeśli tak, to w jakim zakresie, mają w rozpoznawanej sprawie zastosowanie przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 799; powoływanej w niniejszym uzasadnieniu także jako: "p.o.ś.") stanowiące o wymierzeniu opłaty za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza. Skarżąca zarzuca zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, iż rozstrzygnięcie w sprawie zapadło z naruszeniem szeregu przepisów prawa materialnego (przepisów powyższej ustawy), wskazanych szczegółowo w pkt1 lit. a-e skargi, a nadto bez wyjaśnienia wszystkich istotnych dla tego rozstrzygnięcia okoliczności, szczegółowo zarzuty te wyrażając w pkt 2 lit. a-c skargi, przy jednoczesnym naruszeniu art. 7a § 1 i art. 8 k.p.a. (pkt 2 lit. d-g skargi).
Zdaniem Sądu, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ze stanowiskiem skarżącej nie można się zgodzić. Przede wszystkim nie można podzielić zarzutu naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez zaniechanie zbadania i rozpatrzenia materiału dowodowego dotyczącego "powiązania ze sobą" przedmiotowych kurników (art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w związku z art. 3 pkt 6 lit. b p.o.ś.) i ustalenia tego, czy kurniki stanowiły jedną instalację wymagająca uzyskania pozwolenia zintegrowanego, w sytuacji gdy analiza tego materiału dowodzi, że orzekające w tej sprawie organy administracji poczyniły w tej mierze wystarczające ustalenia co do lokalizacji i wzajemnych powiązań owych kurników.
Natomiast inną kwestią jest to, czy dokonane ustalenia uzasadniały przyjęcie przez organy orzekające w sprawie stanowiska o możliwości i obowiązku zastosowania względem skarżącej przepisów o określeniu opłaty za wprowadzenie gazów lub pyłów do powietrza. Zmierzając do rozstrzygnięcia tej kwestii należy przede wszystkim wskazać, że w świetle art. 273 ust. 1 pkt 1 p.o.ś. opłata za korzystanie ze środowiska jest ponoszona za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza. Do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska są obowiązane, z zastrzeżeniem art. 284 ust. 2, podmioty korzystające ze środowiska (art. 275 p.o.ś.). Zgodnie zaś z art. 284 ust. 2 p.o.ś. osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami ponoszą opłaty za korzystanie ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie wymaga pozwolenia na wprowadzanie substancji lub energii do środowiska. Z kolei w myśl art. 3 pkt 20 p.o.ś. (w brzmieniu w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce) podmiotem korzystającym ze środowiska był przedsiębiorca w rozumieniu art. 4 u.s.d.g. oraz przedsiębiorca zagraniczny w rozumieniu art. 5 pkt 3 tej ustawy, a także osoba prowadząca działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, chowu lub hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego (lit. a) oraz osoba fizyczna niebędącą podmiotem, o którym mowa w lit. a, korzystającą ze środowiska w zakresie,w jakim korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia (lit. c). Dodać należy przy tym, iż wysokość opłaty zależy odpowiednio od ilości i rodzaju gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza (art. 274 ust. 1 pkt 1 p.o.ś.). Stosownie zaś do art. 284 ust. 1 p.o.ś., podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego. Obowiązek ponoszenia opłat powstaje z mocy samego prawa, bez konieczności wydawania przez organ administracji decyzji ustalającej wysokość zobowiązania z tego tytułu. Oznacza to, że podmiot korzystający ze środowiska powinien we własnym zakresie ustalić ilość i rodzaj gazów lub pyłów wprowadzanychdo powietrza. Opłatę za korzystanie ze środowiska ustala się według stawek obowiązujących określonym terminie (art. 285 ust. 1 i 2 p.o.ś.). Ponadto w myśl art. 3 pkt 6 p.o.ś. ilekroć w ustawie jest mowa o instalacji - rozumie się przez to: a) stacjonarne urządzenie techniczne, b) zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu, c) budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami, których eksploatacja może spowodować emisję. Natomiast zgodnie z art. 3 pkt 48 p.o.ś. ilekroć w ustawie jest mowa o zakładzie - rozumie się przez to jedną lub kilka instalacji wraz z terenem, do którego prowadzący instalacje posiada tytuł prawny, oraz znajdującymi się na nim urządzeniami.
W ocenie skarżącej w świetle wykładni językowej powołanych przepisów przedmiotowa opłata nie znajduje wobec niej zastosowania, a przyjęta przez Kolegium wykładnia systemowa i celowościowa (przynajmniej w odniesieniu do pojęcia "instalacja") jest niedopuszczalna, w sytuacji gdy wykładnia językowa prowadzi do jednoznacznego odkodowania normy prawnej wyrażonej w art. 3 pkt 6 p.o.ś. Ta z kolei konstatacja dała stronie skarżącej asumpt do sformułowania kolejnego zarzutu – naruszenia przepisów k.p.a., tj. art. 7a § 1 i to w związku z art.84 i 217 Konstytucji RP. Również i w tym przypadku, w ocenie Sądu, zarzut strony skarżącej jest chybiony, bowiem trzeba pamiętać, że wykładania językowa nie jest jedyną metoda ustalenia rzeczywistej treści normy prawnej i nawet wówczas, gdy wykładnia ta zdaje się prowadzić do jedoznacznego odkodowania treści normy, użycie pozostałych metod wykładni, w tym celowościowej i systemowej, może okazać się przydatne, zwłaszcza gdy przepisy określonej ustawy budzą wątpliwości w szerszym zakresie wynikającym z mało poprawnej legislacji. Uznanie zatem niezasadności powyższych zarzutów naruszenia przepisów postępowania przesuwa punkt ciężkości oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia o wymierzeniu przedmiotowej opłaty na grunt przepisów prawa materialnego, a nadto powoduje, że pozostałe zarzuty naruszenia przepisów postępowania tracą na znaczeniu.
Przechodząc zatem w dalszej kolejności do oceny legalności zaskarżonej decyzji z punktu widzenia zarzucanych naruszeń prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, ocenę tę rozpocząć należy od zarzutu błędnej wykładni przepisów art. 288 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 284 ust. 2 (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2018 r.) w zw. z art. 3 pkt 20 lit. a poś w zw. art. 3 pkt 1 oraz art. 4 u.s.d.g. skutkującej przyjęciem, że skarżąca była obowiązana do uiszczania opłat z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza, podczas gdy w świetle powołanych przepisów – zdaniem skarżącej - nie ciążył na niej taki obowiązek, albowiem nie była przedsiębiorcą, korzystanie zaś przez nią ze środowiska nie wymagało uzyskania pozwolenia na wprowadzanie substancji lub energii do środowiska. W ocenie Sądu także i ten zarzut nie może odnieść zamierzonego przez skarżącą skutku. W tej mierze skład orzekający podziela bowiem stanowisko wyrażone przez Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w myśl art. 273 ust. 1 pkt 1, art. 275 i art. 284 ust. 2 oraz art. 3 pkt 20 p.o.ś. (w brzmieniu w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce) podmiotem korzystającym ze środowiska był przedsiębiorca w rozumieniu art. 4 u.s.d.g. oraz przedsiębiorca zagraniczny w rozumieniu art. 5 pkt 3 tej ustawy, a także osoba prowadząca działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, chowu lub hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego (lit. a) oraz osoba fizyczna niebędącą podmiotem, o którym mowa w lit. a, korzystającą ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia (lit. c). Kolegium zasadnie nadto zauważyło, że w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej wyłączono stosowanie jej przepisów do działalności wytwórczej w rolnictwie (w określonych zakresach). Zatem wskazanie w art. 3 pkt 20 lit. a p.o.ś. osób prowadzących działalność wytwórczą w rolnictwie powoduje jednoznaczność regulacji prawnej i stąd nie budzi wątpliwości, że w prawie ochrony środowiska są to podmioty korzystające ze środowiska.
Równie zasadnie Kolegium wskazało, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżąca jest osobą prowadzącą działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie chowu lub hodowli zwierząt. Z zaświadczenia o numerze identyfikacyjnym REGON z dnia 14 stycznia 2009 r. wynika, że rodzajem przeważającej działalności skarżącej jest chów i hodowla drobiu. Tym samym Kolegium zasadnie uznało skarżącą za podmiot korzystający ze środowiska, nie ze względu na to, że uznano ją za przedsiębiorcę, ale ze względu na fakt prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie chowu lub hodowli zwierząt. Oczywistym jest, że nie ma w tym przypadku zastosowania przepis art. 3 pkt 20 lit. c p.o.ś. i to niezależnie od tego, że skarżąca korzystała ze środowiska w zakresie, w jakim to korzystanie wymagało pozwolenia. W związku z powyższym wszystkie zarzuty oparte na twierdzeniu, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie ma art. 3 pkt 20 lit. c p.o.ś., a w konsekwencji art. 284 ust. 2 p.o.ś., organ II instancji zasadnie uznał za oczywiście błędne.
Za niezasadny Sąd uznał też zarzut naruszenia art. 3 pkt 6 lit. b p.o.ś. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że cztery kurniki zlokalizowane w miejscowości G. na działkach ewidencyjnych nr 534/3, 536/1, 537/6 oraz 538/1 stanowią jedną instalację, podczas gdy kurniki te nie są ze sobą powiązane technologicznie ani nie znajdują się na terenie jednego zakładu, wobec czego należy je zakwalifikować jako cztery odrębne instalacje. Kolegium powołując się na judykaturę, w tym wyrok NSA z 20 marca 2018 r., II OSK 1667/17, stwierdziło, że dokonując wykładni pojęcia prawnego "instalacja", którego definicję zawiera art. 3 pkt 6 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 672) należy uwzględnić procesy korelacji pomiędzy jej częściami składowymi i to takich korelacji, które znajdują swój wyraz w procesie eksploatacji mogącej spowodować emisję. Zależność ta może mieć charakter bezpośredni, lub też pośredni i funkcjonalny. Dwa elementy lub więcej elementów instalacji mogą pod względem swych funkcji gospodarczych zależeć od jakiegoś trzeciego elementu, który nie został wymieniony w art. 3 pkt 6 p.o.ś. Nie oznacza to jednak, że przestaje być on częścią składową instalacji. Korelacje elementów (części składowych instalacji) należy więc oceniać na podstawie różnych kryteriów (prawnych, technologicznych, ekonomicznych oraz związanych z bezpieczeństwem eksploatacji instalacji). Wykładnia pojęcia prawnego "instalacja" nie może zatem powodować sytuacji, w której nastąpi wyłączenie jakiejś części składowej instalacji w oderwaniu od jej funkcjonalnego znaczenia dla całokształtu jej eksploatacji powodującej emisję. Taki sposób interpretacji pojęcia prawnego "instalacja" byłby sprzeczny z treścią art.5 p.o.ś. Zasadnie organ odwoławczy wskazał także, że w przypadku prowadzenia przedmiotowej instalacji, której funkcjonowanie ze względu na rodzaj i skalę prowadzonej w niej działalności, (przekraczającej limit określony w stosownym rozporzadzeniu Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz.U. poz. 1169), może powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości, wymagane jest pozwolenie zintegrowane (art. 201 ust. 1 p.o.ś.).
Trzeba też podzielić pogląd organu II instancji, że Minister Środowiska, korzystając z delegacji art. 201 ust. 2 p.o.ś., w rozporządzeniu z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz.U. poz. 1169) w ust. 6 pkt 8 lit. a załącznika do rozporządzenia 2014 r., wymienia jako inne rodzaje instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości, instalacje do chowu lub hodowli drobiu o więcej niż 40.000 stanowisk dla drobiu, przy czym parametry tego samego rodzaju, charakteryzujące skalę działalności prowadzonej w instalacji, odnoszące się do instalacji tego samego rodzaju położonych na terenie jednego zakładu, wymienione w ust. 6, sumuje się. Jeżeli tak, to zasadna jest konkluzja Kolegium, że w świetle powołanej wyżej wykładni pojęcia instalacja należy uznać, że przedmiotowe kurniki (każdy o obsadzie maksymalnej 28.000 sztuk/112 DJP) zlokalizowane w miejscowości G. - na działkach ew. nr 534/3, 536/1, 537/6 i 538/1 stanowią jedną instalację wymagającą posiadania pozwolenia zintegrowanego. Nie ma przy tym znaczenia, że części składowe instalacji (poszczególne kurniki) były w 2016 roku eksploatowane oddzielnie, bowiem korelacje elementów (części składowych instalacji) należy oceniać, jak już podniesiono, na podstawie różnych kryteriów (prawnych, technologicznych, ekonomicznych oraz związanych z bezpieczeństwem eksploatacji instalacji). Nie bez znaczenia w tym kontekście pozostają wzajemne powiazania poszczególnych kurników co do wspólnego ujęcia wody, jednego miejsca składowania odpadów.
Jednocześnie Sąd podziela pogląd Kolegium, że użyczenie L. R. w dniu 20 maja 2015 r. kurnika nr 2 (działka nr ew. 538/1) i w dniu 22 czerwca 2015r. kurnika nr 4 (działka nr ew. 536/1) nie zmienia powyższej oceny. Organ zasadnie zauważył bowiem, że prowadzącym instalację jest także podmiot uprawniony na podstawie określonego tytułu prawnego do władania oznaczoną częścią instalacji (art. 183a p.o.ś.). W przypadku pojawienia się podmiotu, który staje się prowadzącym instalację lub jej oznaczoną część, przejmuje on prawa i obowiązki wynikające z pozwoleń dotyczących tej instalacji lub jej oznaczonej części (art. 189 ust. 1 p.o.ś.). Kwestia ta nie budzi wątpliwości w kontrolowanej przez Sąd sprawie.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podzielił również stanowiska skarżącej co do naruszenia art. 292 pkt 1 p.o.ś. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w podwyższeniu wymierzonych opłat z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza o 500% z uwagi na korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia, a jednocześnie przyczyn, dla których skarżąca nie ubiegała się o pozwolenie, w szczególności w kontekście stanowisk zajętych w tym zakresie przez WIOŚ oraz Starostę [...]. Skoro bowiem w myśl art. 276 ust. 1 p.o.ś. podmiot korzystajacy ze środowiska bez wymaganego pozwolenia ponosi podwyższoną opłatę za korzystanie ze środowiska, a w myśl art.292 pkt 1 w przypadku braku wymaganego pozowlenia podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone o 500% za wprowadzanie do powietrza gazów lub pyłów, to regulacje te są bezwzględnie obowiązujące (niezależnie od przyczyn braku stosownego pozwolenia). W tym kontekście należy również zauważyć, że wskazane organy, wyrażając swoje stanowisko, nie prowadziły żadnych postępowań wyjaśniających pozwalających na zweryfikowanie dokonanej w tej mierze oceny, na co trafnie zwrócił uwagę także organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z tych względów nie sposób uznać za zasadny zarzut skarżącej dotyczący naruszenia w niniejszej sprawie art. 8 k.p.a.
Reasumując, Sąd nie podzielił zarzutów skargi dotyczących naruszenia przez organ wskazanych przepisów prawa materialnego. Nie dopatrzył się także naruszenia przepisów procedury w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wszystkie ustalenia organu odwoławczego znajdują potwierdzenie w zgromadzonym i prawidłowo ocenionym materiale dowodowym sprawy, a zaskarżona decyzja spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
A. P.